บทที่ 3 การปลดสับ

14

บทท่ี 3

การสับ/ปลด อปุ กรณ์ GIS 115 kV

ชทฟ./ชฟฟ.ประจำสถานี และศนู ย์ควบคมุ ระบบไฟฟ้า สามารถทำการ สบั /ปลด เซอร์กิตเบรกเกอร์
สวิตชใ์ บมดี และสวติ ชใ์ บมีดกราวด์ ได้ 4 วิธี (ตามลำดับ) ดังน้ี

1. ระบบ SCADA การ สบั /ปลด เซอร์กติ เบรกเกอร์ สวติ ช์ใบมดี ทางไฟฟ้า จากระบบ SCADA
โดยศนู ย์ควบคุมระบบไฟฟ้า

2. ระบบ CSCS (Computerized Substation Control System) ที่หน้าจอคอมพิวเตอร์
โดย ชฟฟ. /ชทฟ. ประจำสถานี

3. มมิ คิ คอนโทรล (Mimic Control Board) อยู่ภายในห้องคอนโทรล การสับ/ปลด เซอรก์ ติ
เบรกเกอร์ และ สวิตช์ใบมดี โดย ชฟฟ./ชทฟ. ประจำสถานี

4. โลคอล คอนโทรล (Local Control) ชฟฟ./ชทฟ. ประจำสถานีสามารถทำการ สับ/ปลด
เซอรก์ ิตเบรกเกอร์ สวิตชใ์ บมีด และสวติ ชใ์ บมดี กราวด์ ทางไฟฟา้ ท่ีตู้โลคอล คอนโทรล ซง่ึ
ตดิ ตง้ั อยู่ด้านหน้า GIS 115 kV ได้ แตก่ าร สบั /ปลด สวิตช์ใบมีดกราวด์ จะทำได้เฉพาะที่
Local Control โดย ชฟฟ./ชทฟ. เท่านัน้

QR Code 3.1 อธิบายภาพรวมการสบั /ปลด อปุ กรณ์
( https://bit.ly/3125FyG )

กองสถานีไฟฟ้า

15

3.1 กอ่ นทำการ สบั /ปลด ข้างต้นจะตอ้ งทำการปรับ “สวิตช์เลือกการ Control” ใหถ้ กู ต้องก่อนท้งั
3 ตำแหน่ง ดังน้ี
3.1.1 ที่ตู้ Control ด้าน LOCAL ของ GIS 115 kV สวิตช์ เลือกการควบคุม จะมี 2 ตำแหน่งคือ
1. REMOTE 2. LOCAL

รปู ท่ี 3.1 แสดงสวติ ชเ์ ลือก Remote / Local
3.1.2 ทแ่ี ผง Mimic Board ในห้อง Control สวติ ช์เลอื กการ Control มี 2 ตำแหน่ง คือ ทาง

MIMIC / CSCS

รปู ที่ 3.2 แสดงสวติ ช์เลอื กการ Control ที่ Mimic Board ในภาพเปน็ ตำแหน่ง CSCS
3.1.3 เมื่อสวิตช์ที่แผง Mimic Board ในหอ้ ง Control เลอื กการ Control ทาง CSCS

ท่ีหนา้ จอ CSCS จะสามารถเลอื กได้อีกว่าจะ Control ทาง CSCS หรอื SCADA
เลอื ก เลือก
CSCS SCADA

รปู ที่ 3.3 ทีร่ ะบบ CSCS แสดงการ Control ทาง CSCS และ SCADA

กองสถานีไฟฟ้า

16

ตารางสรปุ ตำแหนง่ ของสวติ ช์เลอื กการควบคุมที่ ตู้ Control ด้าน LOCAL, MIMIC, CSCS

การ สับ/ปลด ตำแหนง่ สวติ ช์ ตำแหน่งสวติ ช์ ตำแหนง่ เลอื กการ
ท่แี ผง MIMIC
เบรกเกอร์หรอื สวติ ช์ ทตี่ ู้ Control Control ทรี่ ะบบ
ใบมีด ทาง ดา้ น Local CSCS

1. SCADA CSCS REMOTE SCADA

2. CSCS CSCS REMOTE CSCS

3. MIMIC MIMIC REMOTE SCADA / CSCS

4. GIS CSCS / MIMIC LOCAL SCADA / CSCS
(Local
Control)

3.2 ข้ันตอนการ สับ/ปลด ทางหน้าจอ HMI (CSCS)
3.2.1 เปิดโปรแกรมของระบบ CSCS และ ตรวจสอบสถานะการควบคุม ตอ้ งอยู่ในตำแหนง่ CSCS

รปู ที่ 3.4 รปู Switching Diagram ดา้ น 115 kV Main Menu ของ CSCS

กองสถานีไฟฟา้

17

3.2.2 คลิกเมนู 115 kV จะแสดงผลในรูปแบบ Switching Diagram ด้าน 115 kV และตรวจดู
สวิตชท์ ่ีต้องการจะทำการ สับ/ปลด ดงั รปู ที่ 3.5

รูปที่ 3.5 สถานะของอปุ กรณ์ 115 kV
3.2.3 เลื่อน Mouse ให้ลูกศรชี้สัญลักษณ์ของเซอร์กิตเบรกเกอร์หรือสวิตช์ใบมีด ที่ต้องการ สับ/

ปลด ตรวจสอบหมายเลขสวติ ช์กบั สวติ ช์ชิง่ ออรเ์ ดอร์ พรอ้ มทำ “Mouse ชี้ ปากย้ำ” เพือ่ ให้
แน่ใจว่าอุปกรณ์ ที่จะทำการ สับ/ปลด ถูกต้อง ไม่ต่ำกว่า 3 ครั้ง จากนั้นคลิก Mouse
ด้านซ้าย 1 ครง้ั ทีต่ ัวอุปกรณ์ ดังรปู ที่ 3.6 จะเกิดหน้าต่างใหม่ข้ึน

คลิก Mouse 1 ครั้ง
ท่อี ปุ กรณ์

รปู ท่ี 3.6 ลูกศรชี้ทส่ี ญั ลักษณ์ของเซอรก์ ิตเบรกเกอร์ ท่ีต้องการ สบั /ปลด
3.2.4 ที่หน้าต่างใหม่ เลื่อน Mouse เพื่อเลือกที่เมนู Open (ปลด) หรือ Close (สับ) ตรวจดู

หมายเลขสวิตช์กับ Switching Order อีกครั้งพร้อมทำ “Mouse ชี้ ปากย้ำ” ประกอบเม่ือ
แนใ่ จแลว้ ให้คลิก Mouse ด้านซา้ ย 1 ครง้ั

กองสถานีไฟฟา้

18

เลือก CLOSE
หรือ OPEN

รปู ท่ี 3.7 เมนู Switch Control ในการควบคุมการ สับ/ปลด
3.2.5 จะเกดิ หน้าตา่ งใหมข่ ึ้น ให้เลื่อน mouse ช้ีที่ปมุ่ Confirm แลว้ คลกิ mouse ดา้ นซา้ ย 1 คร้ัง

เป็นการยืนยันคำสั่ง สับ/ปลด แล้วตรวจดูสีสถานะของอุปกรณ์โดย “สีเขียว” คือ สถานะ
ปลด และ “สีแดง” คือ สถานะสับ

เลอื ก Confirm
เพือ่ ยนี ยัน

รูปที่ 3.8 ยืนยนั การ สบั /ปลด

กองสถานีไฟฟา้

19

QR Code 3.2 ขั้นตอนการ สับ/ปลด ทางหนา้ จอ HMI
( https://bit.ly/3jNrXux )

3.3 ข้ันตอนการ สับ/ปลด ท่ีหน้าแผงควบคมุ Mimic board
3.3.1 ตรวจสอบสวติ ช์เลอื กการ Control ท่ี Mimic Board ใหอ้ ยู่ในตำแหน่ง MIMIC ดังรปู ที่ 3.10

รปู ท่ี 3.9 Mimic board control 115kV

กองสถานีไฟฟา้

20

เลอื กท่ี MIMIC

รปู ที่ 3.10 สวติ ช์เลือกการ Control ที่ Mimic Board

3.3.2 ตรวจสอบหมายเลขสวติ ช์กับสวิตช์ชิ่ง ออรเ์ ดอร์ พร้อมทำ “ชีน้ ้ิว เปล่งเสยี ง” เพ่ือให้แน่ใจว่า
อปุ กรณ์ ทีจ่ ะทำการ สับ/ปลด ถกู ตอ้ ง ไมต่ ำ่ กวา่ 3 ครัง้

3.3.3 ทำการ สับ/ปลด อปุ กรณท์ ่ีแผง MIMIC โดยการบิด Discrepancy Switch

สถานะ ขนานกบั เสน้ คือ สับ สถานะ ขวางกับเส้น คอื ปลด

รปู ที่ 3.11 หน้าแผงสวิตช์เกยี ร์ทางด้าน Local

3.3.4 ตรวจสอบสถานะของสวติ ช์ทต่ี ัวอุปกรณ์ GIS 115 kV ดังรูปท่ี 3.12
- ถ้า สบั สถานะจะเป็น CLOSE สีแดง
- ถ้า ปลด สถานะจะเป็น OPEN สีเขยี ว

ปลด สบั
รูปท่ี 3.12 แสดงสถานะ สบั /ปลด

กองสถานีไฟฟ้า

21

QR Code 3.3 ข้นั ตอนการ สับ/ปลด ทห่ี น้าแผงควบคมุ Mimic Board
( https://bit.ly/31bW1K6 )

3.4 ขั้นตอนการ สับ/ปลด ทางไฟฟา้ ดา้ น โลคอล คอนโทรล (Local Control) ผา่ นตู้ Control
ด้าน Local หนา้ GIS 115 kV ชนั้ 5
3.4.1 ตรวจสอบที่ตู้ Control ด้าน LOCAL ของ GIS 115 kV สวิตช์ เลือกการควบคมุ อยู่ในตำแหน่ง
2 LOCAL

รปู ที่ 3.13 แสดงสวติ ช์เลอื ก Remote / Local
3.4.2 ตรวจสอบหมายเลขสวิตชก์ บั สวติ ช์ชิง่ ออร์เดอร์ พร้อมทำ “ชี้นว้ิ เปล่งเสยี ง” เพอื่ ใหแ้ น่ใจว่า

อปุ กรณ์ ท่จี ะทำการ สับ/ปลด ถูกต้อง ไม่ต่ำกว่า 3 ครัง้ จากนัน้ จงึ บดิ Discrepancy Switch

กองสถานีไฟฟ้า

22

ของหมายเลขสวติ ช์ทตี่ อ้ งการ สบั หรอื ปลด จะทำให้ไฟท่ี Discrepancy Switch ตดิ ขน้ึ
เนื่องจากผิดตำแหนง่ จากเดิม ขณะน้ีสถานะของอุปกรณ์ยงั คงเดิมไม่เปลี่ยนแปลง
ตัวอย่าง บิด Discrepancy Switch ของเซอร์กิตเบรกเกอร์จากตำแหน่ง สับ (ON) มาที่ตำแหน่ง
ปลด (OFF) ดังรูปที่ 3.14 ในสถานะนี้เซอร์กิตเบรกเกอร์จะยังคงอยู่ในตำแหน่ง สับอยู่ และไฟท่ี
Discrepancy Switch จะติดข้ึน

หลอดไฟ
สวา่ งข้ึน

รปู ที่ 3.14 หลังจากบิด Discrepancy Switch

3.4.3 ทำการ กดและบิด Discrepancy Switch จะทำให้อุปกรณเ์ ปล่ยี นสถานะตามต้องการ และ
หลอดไฟท่ี Discrepancy Switch จะดับลง

3.4.4 ตรวจสอบสถานะของสวิตช์จากอนิ ดิเคเตอร์ทตี่ วั อปุ กรณ์ GIS 115kV ดงั รปู ที่ 3.15
- ถา้ สบั สถานะจะเปน็ CLOSE สีแดง
- ถ้า ปลด สถานะจะเปน็ OPEN สีเขียว

ปลด สบั

รปู ท่ี 3.15 แสดงสถานะ สบั /ปลด

กองสถานีไฟฟา้

23

QR Code 3.4 ข้ันตอนการ สับ/ปลด ทางไฟฟ้าด้านโลคอล คอนโทรล
( https://bit.ly/3nBz76h )

3.5 ข้นั ตอนการ สับ/ปลด สวติ ช์ใบมดี กราวด์ ทตี่ ู้โลคอล คอนโทรล (Local Control) ของ GIS
115 kV
3.5.1 ตรวจสอบที่ตู้ Local Control ของ GIS 115 kV สวิตช์เลือกการควบคุม อยู่ในตำแหน่ง
LOCAL

รปู ที่ 3.16 สวติ ช์เลอื กการควบคมุ
3.5.2 ตรวจดเู บรกเกอร์ที่เกี่ยงข้องจะต้อง ปลด อยู่ และตรวจสอบหมายเลขสวติ ช์กราวด์กับสวิตช์

ชิ่ง ออร์เดอร์ พร้อมทำ “ชี้นิ้ว เปล่งเสียง” เพื่อให้แน่ใจว่าอุปกรณ์ ที่จะทำการ สับ/ปลด
ถูกตอ้ ง ไมต่ ่ำกวา่ 3 ครั้ง

กองสถานีไฟฟา้

24

3.5.3 บดิ Discrepancy Switch หมายเลขสวิตช์ทไ่ี ดร้ บั คำสั่ง มายงั ตำแหน่งที่จะทำการ สบั /ปลด
หลอดไฟที่ Discrepancy Switch จะสว่างขึ้น จากนั้นจึงทำการกดและบิด Discrepancy
Switch อกี ครัง้

ตัวอยา่ ง บิด Discrepancy Switch ของใบมีดกราวด์สายสง่ จากตำแหน่ง สับ (ON) มาที่
ตำแหนง่ ปลด (OFF) ดงั รปู ท่ี 3.17

1. บดิ สวติ ชม์ าที่ 2. เมอ่ื สวิตช์อยตู่ ำแหน่ง OFF
ตำแหน่ง OFF หลอดไฟจะสว่างขึ้น

3. ให้กด และ บดิ สวติ ชเ์ พ่ือทำ
การปลด (OFF)

รูปที่ 3.17 สวิตช์ Discrepancy Switch

3.5.4 ตรวจสอบสถานะการ สับ/ปลด ทตี่ ัวอปุ กรณ์ GIS 115kV ดงั รูปท่ี 3.18

- ถา้ สบั สถานะจะเป็น CLOSE สแี ดง
- ถา้ ปลด สถานะจะเปน็ OPEN สีเขียว

รูปที่ 3.18 แสดงสถานะ สับ/ปลด ใบมีดกราวด์

กองสถานีไฟฟา้

25

3.6 ขอ้ แนะนำ
- เซอร์กิตเบรกเกอร์ สามารถ ปลด/สับ ขณะที่มีโหลดได้ แต่ สวิตช์ใบมีดบัสไอโซเลเตอร์ ปลด/สับ

ขณะทมี่ ีโหลดไม่ได้ ดงั น้ันจึงตอ้ ง ปลด เซอร์กติ เบรกเกอรก์ ่อน ปลด/สบั สวิตช์ใบมีดบสั ไอโซเลเตอร์
- หลังจากงานสวติ ชช์ ่งิ เสร็จเรียบร้อย จากน้ันทำการเปลี่ยนสถานะอุปกรณบ์ นผงั การจ่ายกระแสไฟฟ้า

(Single Line Diagram)
- การเปล่ยี นตำแหนง่ ของดสิ เครพเพนซีส่ วิตช์ (Discrepancy Switch) หรอื สวิตชซ์ ีมาฟอร์ ให้สังเกต

Single Line ทีบ่ รเิ วณหน้าแผงควบคุม
o ถา้ Single Line กับ Discrepancy Switch หรือ สวติ ชซ์ ีมาฟอร์ เปน็ ทิศทางเดียวกัน (ขนาน)
แสดงวา่ ขณะนั้นอปุ กรณ์ สบั อยู่
o ถ้า Single Line กับ Discrepancy Switch หรือ สวิตช์ซีมาฟอร์ ไม่เป็นทิศทางเดียวกับ (ต้ัง
ฉาก) แสดงว่าอปุ กรณ์ ปลด อยู่

Discrepancy ขนานกับ Single Line

สวติ ชซ์ ีมาฟอร์ต้งั ฉากกับ Single Line

รปู ท่ี 3.19 สวิตชซ์ ีมาฟอร์ แสดงสถานะ ปลด/สับ

กองสถานีไฟฟา้

26

QR Code 3.5 ขั้นตอนการ สับ/ปลด สวิตช์ใบมีดกราวด์ ที่ตู้โลคอล คอนโทรล พร้อมข้อแนะนำ
( https://bit.ly/312v4s4 )

กองสถานีไฟฟา้