คุณธรรมและจริยธรรมในการใช้สื่อสังคมออนไลน์

จรรยาบรรณสำหรบั ผู้สนทนา (Chat)
1. ควรเรียกเปิดหนา้ ต่างการสนทนาจากผู้ที่เรารูจ้ ักและต้องการสนทนาดว้ ย หรอื มีเรื่องสำคัญ

ทจ่ี ะติดตอ่ ด้วย ควรระลึกเสมอวา่ การขดั จังหวะผอู้ ่ืนทกี่ ำลังทำงานอยู่อาจสรา้ งปัญหาให้ได้
2. ก่อนการส่งข้อความหาคู่สนทนาควรสอบสถานะการใช้งานของคู่สนทนาที่ต้องการเรียก

เพราะการเรียกแต่ละครั้งจะมีข้อความไปปรากฏบนจอภาพของฝ่ายถูกเรยี กซ่งึ กส็ ร้างปัญหาการทำงานได้
3. หลังจากการส่งข้ออคคววาามมหหาาไไปปแแลล้ว้วหหาากกคคู่สู่สนนททนนาทาที่ถี่ถูกูกเรเรียียกกไมไม่ต่ตออบบกกลลับับมมานานั้น้ันแสแดสงดวง่าวค่าู่
คสสู่นนททนนาอาอาจาจตติดดิธธรุ ะรุ ะสสำค�ำคัญญั คคววรรหหยยุดุดกการาเรรเรยี ยีกกเพเพรราาะะขขอ้ อ้คคววาามมททเ่ี รเ่ี รียยีกกไปไปปปรราากกฏฏบบนนจจออคคู่ส่สูนนททนนาาแแลลว้ ้ว

4. ควรใช้วาจาท่ีสุภาพ และให้เกียรติซึ่งกันและกัน การแทรกอารมณ์ขันหรือใช้คำพูดเชิง
หยอกลอ้ ควรกระทำกบั คนทร่ี ู้จักคนุ้ เคยแล้วเท่านน้ั

ภาพท่ี 29 การสนทนาผ่านทางคอมพิวเตอร์

ภาพที่ 30 การลงขา่ วบนกระดานข่าวควรมีที่อยู่อ้างอิงได้ทางอนิ เทอรเ์ นต็
คณุ ธรรมและจรยิ ธรรมในการใชส้ อ่ื ออนไลน์ 37

รหัสวิชา สค0200035

จรรยาบรรณสำหรับผใู้ ช้กระดานข่าว ระบบส่อื สารอิเลก็ ทรอนิกส์
1. ควรเขียนเรื่องให้กระชับ ข้อความควรสั้นได้ใจความ ตรงประเด็น ไม่กำกวม ใช้ภาษา

ทสี่ ุภาพ เรยี บง่าย และเข้าใจได้ ในแต่ละเรอ่ื งท่ีเขียนใหต้ รงโดยข้อความที่เขียนควรจะมีหัวข้อเดยี วต่อเรื่อง
2. ไม่ควรเขียนพาดพิงถึงผู้อื่น ให้ระมัดระวังในการละเมิดหรือสร้างความเสียหายให้ผู้อ่ืน

หากตอ้ งการพูดถึงบุคคลอ่ืน ควรติดตอ่ หาบุคคลนัน้ โดยตรง
3. ควรมีแหล่งที่มาของข้อมูลที่สามารถอ้างอิงแหล่งข่าวได้ ไม่เขียนด้วยความคึกคะนองหรอื

เขียนข้อมูลอนั เป็นเท็จ
4. จำกัดความยาวของข่าว และหลีกเลี่ยงตัวอักษรควบคุมพิเศษอื่น ๆ เพราะคอมพิวเตอร์

แตล่ ะเคร่ืองมีการแสดงผลที่แตกต่างกัน
5. ควรพิจารณาข่าวที่มีการกระจายเป็นลำดับที่มีการอ้างอิงกันอย่างต่อเน่ือง และไม่ควรส่ง

จดหมายตอบโต้ไปยงั ผูร้ ายงานข่าวลำดบั แรก
6. ไม่ควรใชเ้ ครือขา่ ยของสถานศกึ ษาเพอ่ื ประโยชนท์ างการคา้ หรือประโยชนส์ ว่ นตน
7. การเขียนข่าวทุกครั้งจะต้องลงชื่อ และลงลายเซ็นท่ีตอนล่างของข้อความ เพื่อบอกช่ือ

ตำแหนง่ ทอี่ ยู่ที่อา้ งอิงได้ทางอนิ เทอรเ์ น็ต หรือใหท้ อี่ ยู่และหมายเลขโทรศพั ท์ทต่ี ิดต่อได้
8. ในการทดสอบการส่งข่าวควรส่งเฉพาะในกลุ่มข่าวท้องถิ่นที่เปิดให้ทดสอบการส่งข่าว

เพื่อเป็นการป้องกนั การร่ัวไหลของข่าวไปยังนอกประเทศ
9. หลีกเลี่ยงการใช้ตัวอักษรใหญ่ในการเน้นคำ เพราะอาจสร้างความเข้าใจผดิ ต่อผู้รับสารได้

เพราะการใช้ตัวอักษรใหญ่จะมีความหมายถึงการตะโกนหรือความไม่พอใจ หากต้องการเน้นคำให้ใช้
เคร่อื งหมายดอกจนั ทน์ *ขอ้ ความ* แทน

10. ไม่ควรนำขอ้ ความท่ีผู้อ่นื เขยี นไปเผยแพร่ต่อโดยไม่ไดร้ ับอนุญาตจากเจ้าของเรอื่ ง
11. ไม่ควรใช้ข้อความตลกขบขันเชิงล้อเลียน คำที่มีความหมายกำกวม หรือคำหยาบคาย
ในการเขยี นขา่ ว
12. ให้ความสำคญั ในเร่ืองลขิ สทิ ธ์ิ และไมค่ วรละเมดิ ลิขสิทธิ์ผูอ้ ่ืน
13. ไม่ควรคัดลอกเนือ้ หาทั้งหมด ควรมีการสรุปยอ่ หรอื เรยี บเรียงใหม่ และอ้างองิ ท่มี า
14. ไม่ควรใช้กระดานขา่ วเป็นที่ตอบโต้ ทะเลาะวิวาท หรอื ล่วงละเมิดผ้อู น่ื
15. เม่อื ตอ้ งการใช้คำย่อ ควรใช้คำยอ่ ทใี่ ช้กนั ทว่ั ไป เช่น

- IMHO - in my humble/honest opinion ด้วยความเคารพ/ด้วยความสตั ย์จรงิ
- FYI - for your information แจง้ ให้ทราบ
- BTW - by the way อย่างไรก็ตาม
16. การเขียนข้อความจะต้องไม่ใช้อารมณ์หรือความรู้สึกส่วนตัวและควรตระหนักว่าข่าวท่ีเขียน
หรืออภิปรายนี้สามารถถูกเผยแพร่ไปได้อย่างแพร่หลายในทุกที่ทั่วโลก และมีผู้อ่านข่าวจำนวนมาก
ที่เขียนคำถามลงในกลุ่มข่าว ซึ่งผู้เขียนควรลงในกลุ่มที่ตรงกับปัญหาที่เขียนนั้น และเมื่อมีการตอบ
คำถามควรตอบให้ตรงประเด็น

38 คุณธรรมและจรยิ ธรรมในการใชส้ อ่ื ออนไลน์

รหัสวิชา สค0200035

17. ในการรับข่าวสารผ่าน mailing list หรือกลุ่มรายช่ืออีเมลทีต่ อ้ งการรับข่าวสาร เมื่อมีข่าว
เข้ามาจำนวนมากทางอีเมลจะต้องอ่านข่าว และโอนมาไว้ที่เครื่องคอมพิวเตอร์ของตน หรือลบออก
จากกล่องข้อความ หากไม่ได้อ่านหรือไม่สนใจข่าวสารจากต้นทางนั้น ๆ แล้ว ควรทำการยกเลกิ การรบั
ข่าวสารผา่ นทาง mailing list

ภาพท่ี 31 การสง่ mailing list คือการส่งขา่ วสารไปยังหลาย ๆ อเี มลในเวลาเดียวกนั
จรรยาบรรณของนักคอมพิวเตอร์

ภาพท่ี 32 นักคอมพิวเตอร์
จรรยาบรรณต่อตนเอง
1. ยึดมั่นในความซอื่ สัตยส์ จุ รติ ปฏบิ ัตหิ นา้ ทีแ่ ละดำรงชีวติ เหมาะสมตามหลักธรรมาภิบาล

- ประกอบวิชาชีพนักคอมพิวเตอร์ด้วยความซื่อสัตย์ สุจริต มีความยุติธรรม ใฝ่หา
ความรู้ใหม่ ๆ อยู่เสมอ เพื่อที่จะพัฒนาตน รวมถึงงานที่รับผิดชอบ และเพื่อเป็นการเพ่ิม
ศกั ยภาพใหต้ นเองและหน่วยงานท่สี งั กัด

- ผปู้ ระกอบวชิ าชีพนักคอมพวิ เตอร์ควรมคี วามวริ ยิ ะอุตสาหะในการปฏิบัติงาน
เพือ่ ให้บรรลคุ วามสำเร็จของงานสูงสดุ

คณุ ธรรมและจริยธรรมในการใช้สือ่ ออนไลน์ 39

รหสั วิชา สค0200035

จรรยาบรรณต่อผรู้ ว่ มงาน
2. ต้ังม่ันอยูใ่ นความถูกตอ้ ง มีเหตุผล และรูร้ กั สามคั คี

- ไม่คัดลอกผลงานของผู้อื่นมาเป็นของตน เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากเจ้าของสิทธิ
เดมิ อยา่ งเปน็ ลายลักษณ์อกั ษร

- ให้ความยกย่องและนับถือผู้ร่วมงานและผู้ร่วมอาชีพทุกระดับที่มีความรู้
ความสามารถ และประพฤตดิ ี

- รักษาและแสวงหามิตรภาพระหว่างผูร้ ่วมงานและผรู้ ว่ มอาชพี
จรรยาบรรณต่อวชิ าชีพ
3. ไมป่ ระพฤตหิ รือกระทำการใด อนั เป็นเหตุใหเ้ สอื่ มเสียเกียรตศิ ักดใ์ิ นวิชาชพี แหง่ ตน

- ใช้ความรู้ความสามารถในทางสร้างสรรค์ ไม่ใช้ในทางมิชอบเพื่อทำลายหรือ
กลัน่ แกล้งใหผ้ ู้อื่นได้รับความเสยี หาย

- ไมแ่ อบอา้ ง อวดอา้ ง หรอื ดหู ม่ินต่อบุคคลอื่น ๆ หรือกลมุ่ วิชาชพี อน่ื
- ให้ความร่วมมือในการปฏบิ ัติหน้าท่ีเพือ่ ส่งเสริมเกียรติคุณของวิชาชีพ ผู้ร่วมอาชพี
และเพอื่ พฒั นาวิชาชพี
จรรยาบรรณต่อสงั คม
4. ปฏบิ ตั ิหน้าท่ี ปฏิบตั ิตนเป็นนกั คอมพวิ เตอรท์ ีด่ ี และเปน็ แบบอย่างท่ีดีของสงั คม
- ไม่เรียกรับหรือยอมรับทรัพย์สินหรือผลประโยชน์อย่างใดอย่างหนึง่ สำหรับตนเอง
หรือผอู้ ืน่ โดยมิชอบด้วยกฎ ระเบียบ และหลกั คณุ ธรรม จรยิ ธรรม
- ไม่ใช้อำนาจหน้าที่โดยไม่ชอบธรรมในการเอื้อให้ตนเองหรือผู้อื่นได้รับประโยชน์
หรือเสียประโยชน์
- ไม่ใช้ความรู้ความสามารถไปในทางล่อลวง หลอกลวง จนเป็นเหตุให้เกิดผลเสีย
ตอ่ ผูอ้ นื่
จรรยาบรรณต่อผู้รบั บริการ
5. เคารพในสทิ ธเิ สรีภาพ และความเสมอภาคของผู้อน่ื ปฏิบัติหนา้ ทดี่ ้วยความโปรง่ ใส เปน็ ธรรม
- รับฟังความคิดเห็นแลกเปลี่ยนประสบการณ์ระหว่างบุคคล เครือข่าย และองค์กร
ทีเ่ กีย่ วขอ้ ง
- เปดิ โอกาสให้ประชาชนเขา้ มามสี ่วนรว่ มและสามารถตรวจสอบการปฏบิ ตั ิงานได้

40 คณุ ธรรมและจรยิ ธรรมในการใชส้ ื่อออนไลน์

รหสั วชิ า สค0200035

เรือ่ งท่ี 3 การรเู้ ทา่ ทนั สือ่

ภาพที่ 33 การรู้เท่าทนั ส่ือ
3.1 แนวคิดการรเู้ ท่าทันสอื่
การรู้เท่าทันสื่อ คือ ความสามารถในการป้องกันตนเองไม่ให้หลงเชื่อเนื้อหาที่ได้อ่าน ได้ยิน ได้ฟัง
แต่สามารถคิด วิเคราะห์ สงสัย เนื้อหาของสื่ออย่างมีวิจารณญาณ และรู้จักตั้งคำถามวา่ สิ่งนั้นจริงหรือไม่จรงิ
ใครเปน็ คนใหข้ อ้ มลู และต้องการส่ืออะไร หรือมีจดุ มุ่งหมายอน่ื ใดแอบแฝงหรอื ไม่
3.2 ความสำคัญของการรูเ้ ท่าทนั ส่ือ

1. ทำให้ตระหนักในความสำคัญของการเลือกรับส่ือ สามารถเลือกรับสอื่ ท่ีดีได้
2. ทำใหส้ ามารถจัดสรรเวลาในการรบั สือ่ และใชส้ ื่อ
3. ทำให้เกิดการคิดวิเคราะห์เนื้อหาของสื่อ และสามารถตั้งคำถามกับตนเองได้ว่าสื่อที่ได้รับ
น่าเชือ่ ถือหรอื ไม่
4. ทำให้สามารถวิเคราะห์สื่อในเชิงต่าง ๆ เช่น สังคม เศรษฐกิจ การเมือง และวัฒนธรรม
และนำไปสกู่ ารสร้างเวทที างสังคมได้
5. ทำให้มีเกราะปอ้ งกนั ตนเองจากการถูกสอื่ หลอกลวงหรอื ครอบงำ
3.3 องคป์ ระกอบของการรู้เทา่ ทันสอ่ื
องคป์ ระกอบของการร้เู ท่าทนั สื่อ มี 5 องคป์ ระกอบ ดังนี้
1. การเปดิ รับสือ่
การเปดิ รับสอ่ื คือ การร้เู ท่าทันการเปิดรับส่ือของประสาทสมั ผสั หู ตา จมูก ลิ้น สมั ผัสของตนเอง
ซง่ึ เมอ่ื เปดิ รับแลว้ สมองจะส่งั การใหค้ ดิ และปรงุ แต่งให้เกดิ อารมณ์ตา่ ง ๆ ตามมา การรู้เทา่ ทันสื่อในข้ัน
ของการรับรู้อารมณ์ตนเองจึงเป็นสิ่งสำคัญที่ต้องแยกความคิดและอารมณ์ออกจากกัน และความคิด
จะทำใหร้ บั รคู้ วามจริงวา่ “อะไรเป็นสิง่ ทสี่ อื่ สร้างข้นึ ” เปน็ ตน้
2. การวิเคราะห์สือ่
การวเิ คราะหส์ อื่ คือ การแยกแยะองคป์ ระกอบวตั ถุประสงค์ในการนำเสนอของสื่อ
3. การเข้าใจสอื่
การเข้าใจสื่อ คือ การตีความสื่อหลังจากที่ได้ทำการเปิดรับสื่อไปแล้ว เพื่อทำความเข้าใจใน
สิ่งที่สื่อต้องการนำเสนอ ซึ่งการที่จะผู้รับสารจะตีความไปในทิศทางใดนั้น ขึ้นอยู่กับประสบการณ์
พืน้ ฐานการศึกษา คณุ สมบัติในการเรยี นรู้ และความสามารถในการรบั ข้อมูลของแต่ละบคุ คล

คณุ ธรรมและจริยธรรมในการใชส้ อ่ื ออนไลน์ 41

รหสั วิชา สค0200035

4. การประเมนิ คา่
เมื่อสิ้นสดุ การวิเคราะห์และทำความเข้าใจสื่อแล้ว ควรประเมินคา่ สิ่งท่สี ่ือนำเสนอว่ามีคุณภาพ
และมีคุณค่ามากน้อยเพียงใดท้ังในดา้ นเนื้อหา วธิ แี ละเทคนคิ ในการนำเสนอ เปน็ ต้น
5. การใช้สอื่ ใหเ้ กิดประโยชน์
การใช้สือ่ ให้เกิดประโยชน์ ทำได้ดงั น้ี

- นำส่ิงที่วิเคราะห์ได้จากการรบั สือ่ ไปใช้ประโยชน์
- เลอื กรบั สอื่ ให้ถูกต้อง
- สง่ สารตอ่ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- มปี ฏิกริ ิยาตอบกลับสื่อไดอ้ ย่างชาญฉลาดและไม่ขดั ตอ่ จริยธรรม

ภาพที่ 34 การรู้เทา่ ทนั ส่ือ

3.4 แนวทางการปฏิบตั ใิ หร้ ู้เท่าทันส่อื
แนวทางการปฏบิ ัตใิ นการพฒั นาทักษะการเรียนรเู้ พ่ือให้ร้เู ทา่ ทันส่ือ มอี งคป์ ระกอบท่สี ำคัญเรียงลำดับ
ไดด้ งั นี้
1. การเข้าถึง (Access)
การเขา้ ถึงส่อื คอื การได้รบั สือ่ ประเภทต่าง ๆ ได้อยา่ งเต็มที่และรวดเร็ว สามารถรบั รู้และเข้าใจเนอ้ื หา
ของสื่อประเภทต่าง ๆ ได้อย่างเต็มความสามารถ พร้อมทั้งทำความเข้าใจความหมายอย่างมีประสิทธิภาพ
สามารถทำได้โดย

- อ่านเนอ้ื หาจากส่ือน้นั ๆ และทำความเข้าใจอยา่ งถอ่ งแท้
- จดจำและเขา้ ใจความหมายของคำศัพท์ สญั ลกั ษณ์ และเทคนคิ ที่ใช้ในการสอื่ สาร
- พัฒนากลยทุ ธ์ เพือ่ หาทมี่ าของข้อมลู จากแหล่งตา่ ง ๆ ท่ีหลากหลาย
- เลือกคัดกรองข้อมูลประเภทต่าง ๆ ทเ่ี กี่ยวข้องให้สอดคลอ้ งกับวัตถุประสงค์ท่ตี ้องการ

42 คณุ ธรรมและจริยธรรมในการใช้ส่ือออนไลน์

รหสั วิชา สค0200035

2. การวิเคราะห์ (Analyze)
การวิเคราะห์ คอื การตีความเน้ือหาสื่อตามองคป์ ระกอบและแบบฟอร์มของสื่อ แตล่ ะประเภทว่าส่ิงท่ีส่ือ
นำเสนอนั้นส่งผลกระทบอย่างไรต่อสังคม การเมืองหรือเศรษฐกิจโดยใช้พื้นความรู้เดิมและประสบการณ์ใน
การคาดการณถ์ งึ ผลท่จี ะเกิดขน้ึ โดยอาจใชว้ ิธีการวเิ คราะหเ์ ปรยี บเทียบ การแยกองค์ประกอบย่อยตา่ ง ๆ หรือ
การวเิ คราะหข์ อ้ มลู เชงิ เหตุและผลการทำความเขา้ ใจเน้ือหาบรบิ ทท่ีต้องการส่ือ ดงั นี้

- ใชค้ วามรู้และประสบการณเ์ ดมิ เพอ่ื ทำนายผลทจ่ี ะเกิด
- ตคี วามเน้ือหา โดยใช้หลกั การวเิ คราะหพ์ ื้นฐาน
- ใช้กลวิธีต่าง ๆ ได้แก่ การเปรียบเทียบ การหาความแตกต่าง ข้อเท็จจริง ความคิดเห็น
เหตแุ ละผล การลำดบั ความสำคัญ
- ใช้ความรู้เกี่ยวกับบริบททางประวัติศาสตร์ การเมือง เศรษฐกิจเป็นพื้นฐานของการสร้างสรรค์
และตีความหมาย
3. การประเมนิ คา่ สอื่ (Evaluate)
การประเมินค่าของสื่อ เป็นผลจากการวิเคราะห์สื่อที่ผ่านมา ทำให้สามารถที่จะประเมินคุณภาพของ
เน้อื หาท่ีมคี ุณค่าต่อผูร้ บั สารว่ามคี ุณภาพมากนอ้ ยเพยี งใด สามารถนำไปใช้ให้เกดิ ประโยชน์ต่อผรู้ ับสารในด้านใด
ได้บ้าง คุณค่าที่เกิดขึ้นเป็นคุณค่าที่เกิดขึ้นทางใจ อารมณ์ ความรู้สึก หรือมีคุณค่าทางศีลธรรม จรรยาบรรณ
สังคม วัฒนธรรมหรือประเพณี ความสามารถในการประเมินเนื้อหา โดยสร้างความเกี่ยวข้องของเนื้อหากับ
ประสบการณ์ พรอ้ มเสนอความเห็นในแง่มมุ ทห่ี ลากหลาย
4. การสร้างสรรค์ (Create)
การเรียนรู้สื่อ รวมถึงการพัฒนาทักษะการสร้างสื่อในแบบฉบับของตนเองขึ้นมา เมื่อผู้เรียนมีความรู้
ความเข้าใจสามารถวิเคราะห์วิจารณ์ ประเมินค่าสื่อได้อย่างถ่องแท้แล้ว ทุกคนจะต้องวางแผน เขียนบท
ค้นคว้าข้อมูลเนื้อหาเพื่อนำมาประกอบความสามารถในการสร้างสรรค์ (หรือสื่อสาร) เนื้อหาโดยการเขียน
บรรยายความคิด ใช้คำศัพท์ เสียง หรือการสร้างภาพให้มีประสิทธิภาพตามวัตถุประสงค์ที่หลากหลาย
ซึง่ มวี ิธีการสร้างส่ือแบบสร้างสรรค์ ดงั นี้
- ใชป้ ระโยชนจ์ ากขน้ั ตอนการระดมสมอง วางแผน เรยี บเรียง และแกไ้ ข
- ใชภ้ าษาเขียนและภาษาพดู อยา่ งมปี ระสทิ ธิภาพสงู สุดตามหลกั ของภาษาศาสตร์
- สรา้ งสรรค์และเลอื กภาพอย่างมีประสทิ ธิภาพเพื่อบรรลุเปา้ หมายตา่ ง ๆ ที่กำหนดไว้
- ใช้เทคโนโลยกี ารส่ือสารในการวางโครงสรา้ งของเน้ือหา

ภาพที่ 35 การรเู้ ท่าทนั สื่อ

คุณธรรมและจริยธรรมในการใชส้ ่อื ออนไลน์ 43

รหสั วชิ า สค0200035

3.5 ข้อควรระวังในการใชส้ อ่ื
1. ตระหนักถึงความสำคัญของการเลือกและจัดสรรเวลาในการชมโทรทัศน์ วิดิทัศน์ เล่นเกมส์
ชมภาพยนตร์และ สอื่ แบบตา่ ง ๆ
2. เรียนรู้ทักษะเฉพาะในการวิเคราะห์สื่อ เรียนรู้ในการวิเคราะห์และตั้งคำถามว่าอะไรอยู่ในกรอบ
สรา้ งสรรค์สอื่ อย่างไร และมีสารใดที่สอ่ื ไมไ่ ดน้ ำเสนอ
3. ค้นหาประเด็นในระดับลึกขึ้น ใครผลิตสื่อและเพื่อวัตถุประสงค์อะไร คนในสังคมสร้างความหมาย
จากประสบการณ์ทไี่ ด้รับผา่ นสือ่ อยา่ งไร และสอ่ื สรา้ งวฒั นธรรมบรโิ ภคนิยมอย่างไร

เร่อื งที่ 4 ความรบั ผดิ ชอบในการใช้สอื่ สงั คมออนไลน์

ความรับผิดชอบในการใช้สื่อสงั คมออนไลน์ถือเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งของผู้ใช้งาน ดังนั้นผู้ใช้งานควรมี
ความรบั ผดิ ชอบต่อการใช้สอ่ื สงั คมออนไลน์ โดยแบ่งความรับผดิ ชอบในด้านตา่ ง ๆดงั นี้

4.1 ตอ่ ตนเอง
1. ใชง้ านเฉพาะบญั ชีของตนเองเท่านนั้
2. ไม่ตดิ ตงั้ หรอื ใชซ้ อฟตแ์ วรท์ ผ่ี ดิ กฎหมาย
3. ไม่เผยแพรข่ อ้ มลู สว่ นตัวให้บุคคลอน่ื ทราบ
4. ไม่เผยแพร่และเขา้ ใชง้ านเว็บไซตท์ ี่มเี นอ้ื หาไม่เหมาะสม
5. ตรวจสอบและดูแลระบบคอมพวิ เตอร์ทใ่ี ช้งานอย่างสมำ่ เสมอ
6. ดูแลรักษาสุขภาพและร่างกายของตนเอง เช่น การนั่งให้ถูกท่า พักสายตาจากการจ้องจอ

คอมพวิ เตอรเ์ ปน็ เวลานาน มเี วลาจำกดั ในการใชอ้ ินเทอร์เน็ต

ภาพท่ี 36 การน่ังอยา่ งถกู วิธใี นการใช้คอมพิวเตอร์

4.2 ตอ่ บุคคลอืน่
1. ไม่เขา้ ใช้งานในบัญชขี องบคุ คลอ่ืน
2. ไม่ใช้ส่ือในการขม่ ขู่ คุกคาม หรอื หลอกลวงผูอ้ นื่
3. ไม่เปล่ียนแปลงแกไ้ ข ยา้ ย ลบ หรือทำลายไฟลข์ องผ้อู น่ื
4. ไมค่ ัดลอก หรือนำเสนอผลงานของผอู้ ่นื โดยไม่ไดร้ ับความยินยอมจากเจา้ ของผลงาน
5. ไม่ส่งลิงก์ อีเมล ข้อความท่ีไม่เหมาะสม หรือสง่ิ ทอ่ี าจทำให้เกิดอันตรายต่อคอมพิวเตอร์ผ้อู ่ืน

44 คุณธรรมและจริยธรรมในการใชส้ ่อื ออนไลน์

รหสั วชิ า สค0200035

4.3 ต่อสังคม
1. ไม่นำขอ้ มูลสารสนเทศขององค์กรไปเผยแพร่
2. ไม่พยายามเข้าถงึ เครือขา่ ยทไ่ี ม่ได้รับอนุญาต
3. ปฏิบตั ิตามกฎระเบยี บ ข้อบังคับการใชส้ ารสนเทศขององค์กร
4. ไมเ่ ปิดอีเมล ไฟล์ ลงิ ก์ หรือโปรแกรมท่ไี ดม้ าจากแหล่งที่ไมร่ จู้ กั
5. ไม่ขโมย คัดลอก โอนย้าย แก้ไขปลอมแปลง เข้าสู่ระบบงาน หรือพยายามเจาะระบบ

ข้อมลู โดยไมไ่ ดร้ บั อนญุ าต

ความรบั ผดิ ชอบในการใชแ้ ละอ้างอิงผลงานของผู้อนื่
1. หากผู้ใชม้ ีความจำเป็นตอ้ งใช้ขอ้ มูลท่ีเปน็ ผลงานของผูอ้ ื่น ควรตรวจสอบว่า ผลงานช้นิ นั้น

ยังติดลิขสิทธิ์หรือได้ตกเป็นของสาธารณะ (public domain) เนื่องจากความคุ้มครองลิขสิทธิ์ได้หมด
ลงแล้ว เป็นผลงานของรัฐบาลที่ใช้เงินสาธารณะสร้างขึ้นมา หรือผู้สร้างสรรค์เลือกที่จะมอบผลงาน
ให้เป็นของสาธารณะ

2. ในกรณีที่ติดลิขสิทธิ์ต้องตรวจสอบว่าการใช้งานนั้นถือเป็นการใช้อย่างเป็นธรรมหรือไม่
หากไมใ่ ชก่ ารใช้อย่างเปน็ ธรรม ผใู้ ชค้ วรดำเนนิ การขออนญุ าตจากเจ้าของผลงาน

3. นักเรียน/นักศึกษา/นักวิจัยต้องมีความรับผิดชอบในการอ้างอิงผลงานของผู้อ่ืน
ทั้งแหล่งท่มี าท่ีมาจากในออนไลนห์ รือออฟไลน์ เชน่ ไม่นำคำพูด แนวคิด ขอ้ ค้นพบในผลงานของผู้อ่ืน
มาใช้โดยไมอ่ า้ งองิ ใหเ้ หมาะสม

ภาพท่ี 37 ตัวอย่างการเขียนอ้างอิง (บรรณานกุ รม)

ความรับผิดชอบในการปฏบิ ตั ติ ามกฎหมาย
1. ไม่ขโมยอตั ลกั ษณ์ออนไลน์
2. ไม่ละเมิดทรพั ย์สินทางปญั ญาของผู้อน่ื
3. ไม่สร้างหรือเผยแพร่มัลแวร์ ซอฟต์แวร์ เว็บไซต์ หรือแอปพลิเคชันที่ขโมยข้อมูลสำคัญ

ของผู้อนื่ หรือทำลายระบบ

คณุ ธรรมและจรยิ ธรรมในการใชส้ ื่อออนไลน์ 45

รหัสวิชา สค0200035

4. ไม่โพสต์หรือเผยแพร่ต่อเนื้อหาที่สุ่มเสี่ยงผิดกฎหมาย เช่น สื่อลามกอนาจาร ประทุษวาจา
ขอ้ ความหม่นิ ประมาท เป็นตน้

5. ไม่ดาวน์โหลดเพลง ภาพยนตร์ หรือผลงานสร้างสรรคข์ องผู้อ่ืนผ่านชอ่ งทางทีผ่ ิดกฎหมาย
รวมถงึ ไมเ่ ผยแพรง่ านท่ีตดิ ลขิ สทิ ธ์ไิ ปตามชอ่ งทางทผ่ี ิดกฎหมาย

6. ไม่ละเมิดความเป็นสว่ นตัวของผู้อื่น เช่น การดักจับอเี มลของผู้อืน่ หรือการขโมยรหสั ผา่ น
เพอื่ เขา้ ไปดูบญั ชเี ฟซบุก๊ ของผู้อื่นโดยไม่ไดร้ ับอนุญาต เป็นต้น

ความรบั ผดิ ชอบในการรกั ษาความปลอดภยั ออนไลน์
1. เปิดการใชพ้ ิสจู นต์ วั ตนสองระดบั (Authenticator)
2. ติดตัง้ โปรแกรมป้องกนั ไวรสั ท่ถี กู กฎหมายและอัปเดตอยู่เสมอ
3. ทำการสำรองขอ้ มลู ไว้หลายแหลง่ เพื่อป้องกนั การสญู หาย เช่น อปั โหลดลง Google Drive

เปน็ ตน้

ภาพที่ 38 ตวั อย่างการใช้ Authenticator (การใชพ้ สิ จู นต์ ัวตนสองระดับ)

4. ตรวจสอบขณะเปิดไฟล์แนบทางอีเมล และระมัดระวังก่อนจะกดคลิกลิงก์เชื่อมไปยังส่วน
อื่น ๆ

5. การเขา้ รหัสปอ้ งกันการเขา้ ถงึ ขอ้ มูลท่ีอยู่ในอุปกรณเ์ ชื่อมต่อภายนอก เช่น USB Drive
6. ติดตั้งใช้งานแอปพลิเคชันสำหรับติดตามและล็อกโทรศัพท์มือถือระยะไกลในกรณีที่
อุปกรณ์สูญหาย
7. การตั้งล็อกหน้าจอบนคอมพิวเตอร์หรืออุปกรณ์เคลื่อนที่ต่าง ๆ ด้วยรหัสผ่าน พินโค้ด
ลายนวิ้ มอื Face ID เปน็ ต้น
ความรบั ผดิ ชอบในการใชพ้ าณิชยอ์ ิเลก็ ทรอนกิ ส์
1. ตรวจสอบขอ้ มลู การทำธุรกรรมซอื้ ขาย
2. ซ้ือขายจากแหลง่ รา้ นคา้ ออนไลนท์ ่ีเชือ่ ถือได้
3. ไม่สนับสนนุ และเผยแพร่สินคา้ ผดิ กฎหมายผ่านทางช่องทางออนไลน์
4. ใช้จ่ายอยา่ งประมาณตนและมีสติ ไมใ่ ชจ่ า่ ยเกินกำลงั ทีม่ ีจนทำให้เกิดภาระหน้ีสิน

46 คุณธรรมและจรยิ ธรรมในการใชส้ ือ่ ออนไลน์

รหสั วชิ า สค0200035

เรอื่ งท่ี 5 กฎหมายเกีย่ วกบั การใช้สอ่ื สงั คมออนไลน์

พระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ว่าด้วยการกระทำความผิดเก่ียวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2560 ทีส่ ภานิติบัญญัติ
แห่งชาติให้ความเห็นชอบเมื่อเดือนธันวาคม เมื่อปี พ.ศ. 2559 และได้ประกาศลงราชกิจจานุเบกษา
เมื่อวนั ท่ี 24 มกราคม พ.ศ. 2560 มีผลบงั คับใชแ้ ลว้ ในวนั ที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2560

ภาพท่ี 39 การโพสต์หรอื แชร์ข่าวปลอมเป็นการทำผิด พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์

พ.ร.บ.ว่าด้วยกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2560 หรือ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ฉบับ 2
มีสาระสำคัญ ดงั น้ี

1. การฝากรา้ นใน Facebook, Instagram ถอื เปน็ สแปม ปรบั 200,000 บาท
2. ส่งข้อความ SMS โฆษณา โดยไม่รับความยินยอม ให้ผู้รับสามารถปฏิเสธข้อมูลนั้นได้
ไม่เชน่ นั้นถือเป็นสแปม ปรบั 200,000 บาท
3. สง่ อีเมลขายของ ถือเปน็ สแปม ปรบั 200,000 บาท
4. กด Like (ถูกใจ) ได้ไม่ผิด พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ยกเว้นการกด Like เป็นเรื่องเกี่ยวกับ
สถาบัน เสี่ยงเข้าข่ายความผิดมาตรา 112 หรอื มีความผดิ ร่วม
5. กด Share (แชร์) ถือเป็นการเผยแพร่ หากข้อมูลที่แชร์มีผลกระทบต่อผู้อื่น อาจเข้าข่าย
ความผิดตาม พ.ร.บ.คอมพวิ เตอร์ โดยเฉพาะทีก่ ระทบต่อบคุ คลท่ี 3
6. พบข้อมูลผิดกฎหมายอยู่ในระบบคอมพิวเตอร์ของตน แต่ไม่ใช่สิ่งที่เจ้าของคอมพิวเตอร์
กระทำเอง สามารถแจ้งไปยังหน่วยงานที่รับผิดชอบได้ หากแจ้งแล้วลบข้อมูลออกเจ้าของก็จะไม่มี
ความผิดตามกฎหมาย เช่น ความเห็นในเว็บไซต์ต่าง ๆ รวมไปถึงเฟซบุ๊ก ที่ให้แสดงความคิดเห็น
หากพบว่าการแสดงความเหน็ ผิดกฎหมาย เม่อื แจ้งไปท่ีหนว่ ยงานที่รับผิดชอบเพ่ือลบได้ทันที เจ้าของ
ระบบเว็บไซตจ์ ะไมม่ ีความผดิ
7. สำหรับแอดมินเพจ (ผู้ดูแลเพจ) ที่เปิดให้มีการแสดงความเห็น เมื่อพบข้อความที่ผิด
พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ เมื่อลบออกจากพื้นทที่ ี่ตนดูแลแล้ว จะถือเปน็ ผู้พน้ ผดิ
8. ไม่โพสต์สง่ิ ลามกอนาจาร ที่ทำให้เกดิ การเผยแพรส่ ู่ประชาชนได้
9. การโพสเกีย่ วกับเด็ก เยาวชน ตอ้ งปดิ บงั ใบหน้า ยกเว้นเมือ่ เปน็ การเชดิ ชู ชืน่ ชม อยา่ งให้เกยี รติ

คณุ ธรรมและจริยธรรมในการใช้สือ่ ออนไลน์ 47

รหัสวชิ า สค0200035

10. การให้ข้อมูลเกี่ยวกับผู้เสียชีวิต ต้องไม่ทำให้เกิดความเสื่อมเสียเชื่อเสียง หรือถูกดูหม่ิน
เกลียดชัง ญาตสิ ามารถฟ้องร้องได้ตามกฎหมาย

11. ไม่ทำการละเมดิ ลขิ สิทธ์ผิ ู้ใด ไมว่ า่ ขอ้ ความ เพลง รูปภาพ หรอื วิดโี อ
12. ส่งหรือแชร์รูปภาพของผู้อืน่ เช่น สวัสดี อวยพร ไม่ผิด ถ้าไม่เอาภาพไปใชใ้ นเชิงพาณชิ ย์
หารายได้

ภาพที่ 40 การสง่ รปู ภาพของผูอ้ ่ืนท่ไี มน่ ำภาพไปใช้ในเชิงพาณิชย์สามารถทำได้

ภาพท่ี 41 ตวั อย่างพระราชบัญญัติวา่ ด้วยการกระทำความผิดเก่ยี วกบั คอมพิวเตอร์ (ฉบับท่ี 2)
48 คุณธรรมและจริยธรรมในการใช้ส่ือออนไลน์

รหสั วิชา สค0200035

เร่ืองท่ี 6 ข้อแตกต่างระหวา่ งคุณธรรม จรยิ ธรรม และกฎหมายเกย่ี วกบั การใช้สือ่ สงั คมออนไลน์

รายการ จริยธรรม กฎหมาย

1. หลกั การพื้นฐาน - ไม่มกี ฎตายตัว โดยจะข้นึ อยู่กับ - มหี ลกั การและกฎตายตัวชดั เจน

ความตระหนักภายในจิตใต้สำนกึ ของ เป็นลายลักษณ์อักษร เปน็ ส่งิ ท่ี

แต่ละบุคคล ทกุ คนต้องปฏิบตั ิตามซ่งึ วาง

กฎระเบียบไว้ใช้ในสังคมเพื่อ

- เปน็ เคร่อื งมือในการควบคุมพฤติกรรม ความสงบสุข ผูใ้ ดฝา่ ฝืนถือว่ามี

ท่ไี ม่พึงประสงคข์ องสังคม ความผดิ และจะถูกลงโทษตาม

กฎหมาย

- จรยิ ธรรมภายใต้จารตี ประเพณที ี่ - บางอยา่ งมาจากหลกั คำสอนทาง

ทกุ คนในสังคมปฏบิ ัตติ ามเป็นแบบอย่าง ศาสนาทว่ี ่าทำดีได้ดที ำชวั่ ได้ชั่ว

และต่อเนื่องเป็นเวลาช้านาน หากผู้ใด ดังนนั้ หากทำความผิดจึงถือวา่

ฝ่าฝนื จะได้รับการตำหนอิ ยา่ งรุนแรง ผดิ กฎหมายและต้องชดใชค้ วามผดิ

จนกลายเป็นบอ่ เกิดของกฎหมายไวใ้ ช้ นั้นตามบทบญั ญัติวา่ ด้วยกระทำผดิ

ในสงั คม

2. ผู้ตดั สินการกระทำ - สงั คมจะเป็นผตู้ ัดสินวา่ บุคคลนั้นทเี่ ปน็ - เป็นผ้ทู ่ีไดร้ ับมอบหมายตาม

ความผิด ผู้กระทำความผิดหรอื ขัดต่อจรยิ ธรรม กฎหมายและมีบทบาทในการตัดสนิ

หรือไม่ และบุคคลนนั้ จะมสี ำนกึ ผดิ การกระทำความผิดน้ัน โดยจะ

มากน้อยเพียงใด พจิ ารณาตามกรอบท่ีกฎหมาย

กำหนดให้ ได้แก่ ตำรวจ ผูพ้ ิพากษา

เปน็ ต้น

3. บทลงโทษ - ไมม่ บี ทลงโทษตายตัว แตจ่ ะถกู สงั คม - มบี ทลงโทษเป็นลายลักษณ์อักษร

วพิ ากษ์ วจิ ารณ์ แสดงความรังเกียจ ชดั เจน ซึง่ โทษจะมากนอ้ ยเพียงใด

และไม่ยอมรับการกระทำที่ขัดต่อ ข้นึ อยกู่ ับความผดิ ที่กระทำ

จริยธรรม อาจปรับเป็นตวั เงนิ หรือจำคกุ

หรือท้งั จำท้ังปรับ

4. การบงั คับใช้ - ขน้ึ อยู่กบั สงั คมน้ัน ๆ ไม่ได้ระบุวา่ - ขน้ึ อยู่กับการประกาศใชแ้ ละมีผล

จะตอ้ งปฏิบตั ติ ามทุกคน ใหท้ ุกคนตอ้ งปฏิบตั ิตาม บุคคลใด

ท่ไี ม่อยู่ในกรอบของกฎหมาย ถอื ว่า

มคี วามผิด

คณุ ธรรมและจริยธรรมในการใช้สอ่ื ออนไลน์ 49

รหัสวิชา สค0200035

เรอื่ งท่ี 7 กรณศี ึกษาการละเมิดคุณธรรมและจริยธรรมในการใชส้ ื่อสงั คมออนไลน์

ภาพท่ี 22 ตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี เข้าควบคุมตัวชายวยั 33 ปี
ซง่ึ เป็นผตู้ อ้ งหาแฮกเวบ็ ไซต์ศาลรฐั ธรรมนญู

เม่อื วันท่ี 13 พ.ย. พ.ศ. 2564 ผสู้ อื่ ขา่ วรายงานวา่ ตำรวจกองบญั ชาการสืบสวนสอบสวนอาชญากรรม
ทางเทคโนโลยี นำหมายศาลเข้าบ้านหลังหนึ่งใน อ.วารินชำราบ จ.อุบลราชธานี พร้อมควบคุมตัวผู้ต้องหา
ชายวยั 33 ปี ไปดำเนินคดี หลังพบหลักฐานการใช้คอมพวิ เตอร์เข้าไปแฮ็กเว็บไซต์ศาลรฐั ธรรมนญู

เบื้องต้น ผู้ต้องหารับสารภาพว่าเป็นผู้แฮกเว็บศาลรัฐธรรมนูญจริง ตำรวจจึงควบคุมตัว พร้อมยึด
อุปกรณ์คอมพิวเตอร์ ส่งให้กลุ่มงานตรวจพิสูจน์พยานหลักฐานดิจิทัล กองบังคับการตรวจสอบและวิเคราะห์
อาชญากรรมทางเทคโนโลยี ดำเนินการตรวจพสิ จู น์พยานหลกั ฐานดจิ ิทลั ตอ่ ไป

การกระทำดังกล่าว เข้าข่ายความผิดฐานเข้าถึงโดยมิชอบซึ่งระบบและข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่มี
มาตรการป้องกันการเข้าถึงโดยเฉพาะ ตามมาตรา 5, 7 แห่ง พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับ
คอมพวิ เตอร์ พ.ศ.2560 มโี ทษจำคุก 6 เดอื นถึง 2 ปี และปรับไมเ่ กิน 40,000 บาท

และหากผู้กระทำมีการทำให้เสียหาย ทำลาย แก้ไข เปลี่ยนแปลง หรือเพิ่มเติม ไม่ว่าทั้งหมดหรือ
บางส่วน ซึ่งข้อมลู คอมพิวเตอร์ของผู้อืน่ โดยมิชอบ กจ็ ะมคี วามผิดตามมาตรา 9 แหง่ พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำ
ความผดิ เกี่ยวกับคอมพวิ เตอร์ พ.ศ.2560 มโี ทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี ปรับไมเ่ กนิ 100,00 บาท

ที่มา เว็บไซต์ Thai PBS News

50 คณุ ธรรมและจรยิ ธรรมในการใชส้ อ่ื ออนไลน์

รหสั วิชา สค0200035

กิจกรรมทา้ ยบท

ใหผ้ ้เู รยี นตอบคำถามตอ่ ไปนี้
1. บอกความหมายและความสำคญั ของคุณธรรมและจรยิ ธรรม
ความหมายของคุณธรรม
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
ความหมายของจรยิ ธรรม
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
ความสำคัญของคณุ ธรรมและจรยิ ธรรม
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

คุณธรรมและจรยิ ธรรมในการใชส้ อ่ื ออนไลน์ 51

รหัสวิชา สค0200035

2. เพราะเหตุใดจึงต้องมจี รรยาบรรณสำหรบั ผู้ใช้กระดานขา่ ว ระบบสอ่ื สารอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................... .......
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
3. เพราะเหตุใจจรรยาบรรณในการใช้ส่อื สงั คมออนไลน์จึงมีความสำคัญ
................................................................................................................................................ ..............................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
................................................................................................................................... ...........................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
4. อธบิ ายแนวคิด ความสำคัญ และองค์ประกอบของการรูเ้ ท่าทนั สื่อ
แนวคดิ
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
ความสำคัญ
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................................... ....

52 คณุ ธรรมและจริยธรรมในการใช้สอื่ ออนไลน์

รหสั วชิ า สค0200035

องค์ประกอบของการรเู้ ท่าทนั ส่อื
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
5. ผู้เรียนมีวิธีการปฏิบัติตนอย่างไรเพื่อให้เป็นบุคคลที่รู้เท่าทันสื่อ และเพราะเหตุใดการรู้เท่าทันสื่อจึงมี
ความสำคัญสำหรบั ผเู้ รยี น
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................... ...............................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................. ............................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
6. บอกพฤติกรรมท่แี สดงถงึ ความรับผดิ ชอบในการใช้ส่ือสงั คมออนไลน์พรอ้ มยกตัวอย่าง
ความรับผิดชอบตอ่ ตนเอง
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................ ......
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................... ...................
..............................................................................................................................................................................

คุณธรรมและจรยิ ธรรมในการใช้สื่อออนไลน์ 53

รหสั วิชา สค0200035

ความรับผิดชอบตอ่ ผู้อ่นื
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
ความรับผิดชอบต่อสงั คม
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................. ................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................. .............................
ความรบั ผดิ ชอบในการใชแ้ ละอ้างอิงผลงานของผอู้ ื่น
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
7. ยกตวั อยา่ งความรับผดิ ชอบในการใช้ส่ือสังคมออนไลน์
..............................................................................................................................................................................
................................................................................................................................. .............................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

54 คณุ ธรรมและจริยธรรมในการใช้สอ่ื ออนไลน์

รหัสวชิ า สค0200035

8. บอกสาระสำคัญของพ.ร.บ.ว่าด้วยกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2560 หรือ พ.ร.บ.
คอมพิวเตอร์ ฉบบั 2
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................... ...........
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................... ........................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................... .....................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

คุณธรรมและจริยธรรมในการใช้ส่อื ออนไลน์ 55

รหสั วิชา สค0200035

9. บอกขอ้ แตกต่างระหวา่ งคุณธรรม จริยธรรม และกฎหมายเกี่ยวกับการใช้สอ่ื สงั คมออนไลน์

รายการ จริยธรรม กฎหมาย

1. หลักการพื้นฐาน

2. ผู้ตดั สนิ การกระทำ
ความผดิ

3. บทลงโทษ

4. การบงั คับใช้

56 คุณธรรมและจริยธรรมในการใช้สื่อออนไลน์

รหสั วชิ า สค0200035

10. ยกตัวอย่างกรณีศึกษาการละเมิดคุณธรรมและจริยธรรมในการใช้สื่อสังคมออนไลน์และวิเคราะห์
ผลกระทบทีจ่ ะตามมาของการกระทำความผิดนี้

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................... .......
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

คณุ ธรรมและจริยธรรมในการใช้สอ่ื ออนไลน์ 57

รหสั วชิ า สค0200035

แบบทดสอบหลังเรยี น

ให้ผเู้ รียนเลือกคำ� ตอบทถี่ ูกต้องเพยี งขอ้ เดยี ว
1. ขอ้ ใดคอื องค์ประกอบของการสือ่ สาร
ก. สาร และ สอ่ื
ข. ผสู้ ง่ สาร และ ผรู้ บั สาร
ค. ผ้สู ่งสาร สาร สอื่ และผรู้ บั สาร
ง. ผสู้ ง่ สาร สาร ส่ือ อุปกรณส์ ือ่ สาร และผูร้ ับสาร
2. บคุ คลในข้อใดใช้เครอื ข่ายสังคมออนไลน์ไดถ้ กู ประเภท
ก. หมาก เขา้ รว่ มกลุ่ม Facebook สำ� หรบั คนปลกู ต้นไม้
ข. หมวิ หาเพือ่ นต่างเพศเพือ่ พดู คุยแกเ้ หงาใน WordPress
ค. หมู สนใจการเขยี น Blog จงึ สมัครบัญชใี น Instagram
ง. ใหม่ หาขอ้ มลู การท�ำรายงานวชิ าการจาก Pinterest
3. แอปพลิเคชนั ในขอ้ ใดที่เนน้ ความเร็วในการส่งข้อความเข้าสสู่ ังคมออนไลน์
ก. TikTok
ข. Twitter
ค. Facebook
ง. YouTube
4. ขอ้ ใดถอื เปน็ ข้อจ�ำกดั ของเครอื ขา่ ยสังคมออนไลน์
ก. สามารถแลกเปลี่ยนข้อมลู ความร้ใู นสง่ิ ที่สนใจร่วมกันได้
ข. ทำ� ใหก้ ารชว่ ยเหลอื เขา้ ถึงไดอ้ ยา่ งรวดเรว็ มากย่ิงขึ้น
ค. ผู้ท�ำผลงานอาจโดนขโมยผลงาน เพราะใช้สอื่ ในการเผยแพร่ผลงาน
ง. ใช้เป็นสื่อในการโฆษณา ประชาสัมพนั ธ์ หรือบรกิ ารลูกคา้ ส�ำหรบั บรษิ ัทและองคก์ รตา่ ง ๆ
5. แพรวาตรวจสอบขอ้ มลู ทกุ ครง้ั เมอ่ื ไดร้ บั ขอ้ ความสง่ ตอ่ ทาง LINE กอ่ นสง่ ตอ่ ใหผ้ อู้ นื่ แพรวามมี ารยาทในดา้ นใด
ก. ดา้ นระยะเวลาในการใช้บริการ
ข. ด้านการใช้ข้อมูลบนเครือขา่ ย
ค. ดา้ นการตดิ ตอ่ สอื่ สารกับเครือขา่ ย
ง. ดา้ นติดต่อสื่อสารระหว่างผู้ใช้

58 คณุ ธรรมและจริยธรรมในการใชส้ อ่ื ออนไลน์

รหสั วชิ า สค0200035

6. ข้อใดคือตวั ย่อภาษาอังกฤษของระบบปัญญาประดษิ ฐ์
ก. ATM
ข. AI
ค. BTS
ง. MRT
7. ข้อใดคือการใช้ปัญญาประดษิ ฐ์ในดา้ นการแพทย์
ก. การใชแ้ ขนกลในการช่วยผ่าตดั
ข. การส�ำรวจปล่องภูเขาไฟ
ค. หนุ่ ยนต์ทโี่ ต้ตอบกบั มนษุ ย์ได้
ง. เครื่องบนิ ไรค้ นขบั
8. ขอ้ ใดคอื ความหมายของคำ� วา่ คุณธรรม
ก. ความประพฤตหิ รือกิริยาทค่ี วรประพฤติ
ข. คุณงามความดีที่เป็นธรรมชาติ ท่กี อ่ ใหเ้ กิดประโยชนต์ อ่ ตนเองและสังคม
ค. การรูจ้ ักข่มใจตนเอง ฝกึ ใจตนเองใหป้ ระพฤติปฏิบตั ิอยู่ในความสตั ยค์ วามดนี ั้น
ง. การรกั ษาความสัตย์ ความจริงใจตอ่ ตวั เองที่จะประพฤติปฏบิ ัตแิ ตส่ ่ิงทเ่ี ปน็ ประโยชนแ์ ละเป็นธรรม
9. ข้อใดมใิ ชค่ วามสำ� คัญของคุณและจรยิ ธรรม
ก. ชว่ ยให้มีทรัพยส์ ินเพ่ิมมากขน้ึ
ข. ชว่ ยสรา้ งความมรี ะเบียบให้กับตนเอง ผู้อื่น และสงั คม
ค. ชว่ ยให้บคุ คลดำ� เนินชีวิตดว้ ยความราบรนื่ และสงบสุข
ง. ช่วยให้เกดิ การน�ำความร้แู ละประสบการณ์มาสรา้ งสรรคใ์ นสิง่ ท่ีมีคุณคา่
10. บุคคลในข้อใดเปน็ ผมู้ ีจรยิ ธรรมในการใช้เทคโนโลยี
ก. แตงโม แชร์ข่าวที่ได้มาทาง LINE ทกุ ครง้ั โดยไม่ตรวจสอบ
ข. มะเหมยี่ ว ชอบใชค้ อมพวิ เตอรข์ องเพอ่ื นโดยท่เี พ่อื นไมท่ ราบ
ค. สม้ อ้างอิงเว็บไซตแ์ ละผู้เขียนทุกคร้ังที่มีการน�ำขอ้ มูลมาท�ำรายงาน
ง. ชมพู่ ไปห้างสรรพสนิ คา้ ทข่ี ายคอมพิวเตอร์เพอื่ ไปซอื้ ซอฟต์แวร์ผดิ กฎหมายเพราะราคาถูก
11. ข้อใดมใิ ชแ่ นวทางในการป้องกันและแก้ไขปญั หาสังคมทเ่ี กิดจากเทคโนโลยสี ารสนเทศ
ก. ใชแ้ นวทางสร้างจรยิ ธรรม
ข. สรา้ งความเขม้ แขง็ ให้กบั ตนเอง
ค. อ้างความเป็นเจา้ ของในงานของผ้อู ืน่
ง. ใชแ้ นวทางการควบคุมสังคมโดยใช้วฒั นธรรมท่ดี ี

คุณธรรมและจริยธรรมในการใช้สอื่ ออนไลน์ 59

รหัสวิชา สค0200035

12. บุคคลในข้อใดมจี รรยาบรรณในการใชก้ ระดานขา่ ว
ก. เค้ก ไม่เขียนพาดพิงถึงผอู้ ื่น
ข. แคท เขียนเรอ่ื งด้วยความกระชบั ได้ใจความ
ค. คมิ ลงชือ่ และลายเซ็นทกุ ครง้ั ในการเขียนขา่ วลงในกระดานข่าว
ง. ถกู ทกุ ข้อ
13. ขอ้ ใดมใิ ช่การพัฒนาทกั ษะการเรียนรเู้ พ่อื การรู้เท่าทนั ส่ือ
ก. การอา้ งอิงผลงาน
ข. การวิเคราะห์
ค. การสรา้ งสรรค์
ง. การเขา้ ถงึ
14. พ.ร.บ.ว่าด้วยกระท�ำความผิดเกี่ยวกบั คอมพวิ เตอร์ พ.ศ. 2560 มโี ทษปรับการฝากร้านใน Facebook เปน็
จ�ำนวนเงินเทา่ ใด
ก. 100,000 บาท
ข. 200,000 บาท
ค. 300,000 บาท
ง. 500,000 บาท
15. ข้อใดคือบทลงโทษในการทำ� ผดิ ด้านคุณธรรม จรยิ ธรรม
ก. ปรับเปน็ ตวั เงินและจ�ำคกุ
ข. จ�ำคุกเป็นเวลาขน้ั ต่ำ� 10 ปี
ค. มีบทลงโทษเปน็ ลายลักษณอ์ ักษรชัดเจน
ง. ไม่มีบทลงโทษตายตัว แตจ่ ะถกู สงั คมวพิ ากษ์ วจิ ารณ์

60 คณุ ธรรมและจริยธรรมในการใชส้ อ่ื ออนไลน์

รหสั วิชา สค0200035

เฉลยแบบทดสอบกอ่ นและหลงั เรียน

1. ค 2. ก 3. ข 4. ค 5. ง 6. ข 7. ก 8. ข
9. ก 10. ค 11. ค 12. ง 13. ก 14. ข 15. ง

เฉลยกิจกรรมท้ายบท

เฉลยกิจกรรมทา้ ยบทที่ 1
ข้อ 1 การสื่อสาร (communication) หมายถึง กระบวนการถ่ายทอดข่าวสาร ข้อมูล ความรู้ ประสบการณ์
ความรู้สึก ความคิดเห็น หรือความต้องการจากผู้ส่งสารโดยผ่านสื่อต่าง ๆ ท่ีออกมาในรูปแบบของการพูด
การเขยี น สัญลกั ษณ์อน่ื ใด การแสดงหรือการจัดกิจกรรมตา่ ง ๆ ไปยงั ผ้รู ับสาร

องค์ประกอบการสื่อสารมี 4 ประการ คือ ผู้ส่งสาร สาร ส่อื และผูร้ บั สาร
วตั ถปุ ระสงคข์ องการสือ่ สาร

1. เพอ่ื แจ้งให้ทราบ
2. เพ่ือสอนหรือใหก้ ารศึกษา
3. เพ่ือสร้างความพอใจหรือใหค้ วามบนั เทงิ
ข้อ 2 การสือ่ สารในยคุ ดจิ ทิ ลั หมายถงึ การสือ่ สารระหว่างบุคคลและสังคมผ่านทางเครือข่ายอินเทอร์เน็ต โดย
การใช้อุปกรณด์ จิ ทิ ลั ตา่ ง ๆ
รปู แบบของการสือ่ สารในยคุ ดิจทิ ลั
- การสื่อสารแบบดว้ ยตัวอักษร (Text) ตัวอกั ษร (Text)
- การสือ่ สารแบบดว้ ยภาพน่งิ (Image) คอื ภาพทปี่ ระกอบด้วยภาพวาด ภาพถา่ ย
ขอ้ 3 เครือขา่ ยสงั คมออนไลน์ (Social network) หมายถงึ เว็บไซตห์ รือโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ชว่ ยให้
ผู้ใช้งานในอนิ เทอร์เน็ตสามารถสร้างเครอื ข่ายสงั คม เพอ่ื ใช้ในการส่อื สาร
ข้อ 4 ใช้ Facebook เพราะได้เจอเพอื่ นเก่า ได้ติดต่อพดู คุยกบั คนในครอบครัวท่อี ยหู่ ่างกันได้
ข้อ 5 สะดวกสบาย ทำใหใ้ ช้ชีวิตง่ายขนึ้ วิธีใช้งานคือใช้ให้เหมาะสม ใชใ้ หเ้ กิดประโยชน์
ข้อ 6 ไม่มมี ารยาทในการสื่อสาร เพราะแชรข์ ้อมูลโดยไมต่ รวจสอบ มารยาททพ่ี ึงกระทำคือไม่ส่งข้อความบ่อย
เกินไป ตรวจสอบข้อมลู กอ่ นส่ง
ข้อ 7 หุ่นยนตจ์ ะเขา้ มาแทนทมี่ นุษย์มากข้ึนในด้านของการทำงาน เพราะหุ่นยนตค์ วบคุมได้และมคี วามแมน่ ยำ
ขอ้ 8 ข้ึนอยู่กบั ดลุ ยพนิ จิ ครูผูส้ อน อาจเปน็ ข่าวเกยี่ วกับการทำชัน้ เรยี นออนไลน์ ทำแพลตฟอร์มการเรียน

คุณธรรมและจริยธรรมในการใช้สอ่ื ออนไลน์ 61

รหสั วชิ า สค0200035

เฉลยกิจกรรมท้ายบทท่ี 2
ขอ้ 1 คณุ ธรรม หมายถึง คุณงามความดีท่เี ปน็ ธรรมชาติ ที่ก่อใหเ้ กิด ประโยชนต์ อ่ ตนเองและสงั คม เมอื่ รวมกัน
จงึ มีความหมายวา่ สภาพคุณงาม ความดี

จริยธรรม หมายถึง ความประพฤติหรือกิริยาที่ควรประพฤติ ส่วนคำว่า ธรรม มีความหมายหลาย
ประการ เชน่ คณุ ความดี หลักคำสอนของศาสนา หลักปฏบิ ัติ เม่ือนำคำท้ังสองมารวมกันเปน็ “จริยธรรม” จึง
มคี วามหมายตามตวั อักษรวา่ หลักแห่งความประพฤติ หรอื แนวทางของการประพฤติ

ความสำคัญของคุณธรรมและจริยธรรม คือ คุณธรรมและจริยธรรมเป็นสำนึกภายในของบคุ คลที่จะทำ
ดเี พอ่ื ประโยชน์ของตนเอง ผอู้ น่ื และสังคม โดยคณุ ธรรมและจริยธรรมมคี วามสำคัญ ดังนี้

1. ช่วยให้บคุ คลดำเนินชีวติ ดว้ ยความราบรืน่ และสงบสขุ
2. ชว่ ยใหบ้ คุ คลมีสติ
3. ชว่ ยสร้างความมรี ะเบยี บให้กบั ตนเอง ผอู้ ่ืน และสงั คม
4. ช่วยให้เกิดการนำความร้แู ละประสบการณม์ าสร้างสรรค์ในสิ่งที่มีคุณค่า
ขอ้ 2 เพ่อื เป็นการปอ้ งกนั เหตกุ ารณท์ ไ่ี ม่พึงประสงค์ เชน่ การทะเลาะวิวาท การขม่ ขู่ เปน็ ตน้
ข้อ 3 ทำให้การใช้อินเทอร์เน็ตเป็นไปอย่างสงบสุข ไม่เกิดปัญหาการละเมิดลิขสิทธิ์ หรืออาชญากรรมทาง
คอมพวิ เตอร์ต่าง ๆ
ข้อ 4 แนวคิด : การรู้เท่าทันสื่อ คือ ความสามารถในการป้องกันตนเองไม่ให้หลงเชื่อเนื้อหาทีไ่ ด้อ่าน ได้ยิน
ได้ฟงั แต่สามารถคดิ วิเคราะห์ สงสัย เน้อื หาของส่อื อยา่ งมวี จิ ารณญาณ และรจู้ กั ต้งั คำถาม
ความสำคัญ : ทำให้ตระหนักในความสำคัญของการเลือกรับสื่อ ทำให้สามารถจัดสรรเวลาในการรับ
ส่ือและใชส้ อื่
องคป์ ระกอบของการร้เู ทา่ ทนั สอื่ มดี งั นี้
1. การเปิดรับสอื่ คอื การรเู้ ทา่ ทนั การเปดิ รบั สอ่ื ของประสาทสัมผัส หู ตา จมกู ลิ้น สัมผสั ของตนเอง
2. การวิเคราะห์ส่ือ คอื การแยกแยะองค์ประกอบวัตถุประสงค์ในการนำเสนอของส่อื
3. การเข้าใจสอ่ื คือ การตีความสื่อหลงั จากที่ไดท้ ำการเปดิ รับสือ่ ไปแลว้
4. การประเมินค่า คือ เมื่อสิ้นสุดการวิเคราะห์และทำความเข้าใจสื่อแล้ว ควรประเมินค่าสิ่งที่สื่อ
นำเสนอวา่ มีคุณภาพและมีคณุ คา่ มากน้อยเพียงใดท้ังในด้านเน้ือหา วิธแี ละเทคนิคในการนำเสนอ เปน็ ตน้
5. การใชส้ อื่ ให้เกดิ ประโยชน์
ข้อ 5 หลังจากได้รับสื่อมา ควรวิเคราะห์แยกแยะความเป็นไปได้และความน่าเชื่อถือ ตรวจสอบกับแหล่งท่ี
เชื่อถือได้ ความสำคัญของการรู้เท่าทันสื่อ คือ จะเสมือนมีเกราะป้องกันตนเองไม่ให้ถูกหลอก หรือถูกใช้เป็น
เครอื่ งมอื กระทำความผดิ ของกลมุ่ มจิ ฉาชีพ

62 คุณธรรมและจรยิ ธรรมในการใช้สือ่ ออนไลน์

รหัสวิชา สค0200035

ข้อ 6 ความรับผดิ ชอบต่อตนเอง
1. ใช้งานเฉพาะบญั ชีของตนเองเทา่ นั้น
2. ไมต่ ดิ ต้ังหรอื ใชซ้ อฟตแ์ วร์ท่ีผิดกฎหมาย
3. ไมเ่ ผยแพรข่ ้อมลู ส่วนตวั ให้บคุ คลอน่ื ทราบ
4. ไมเ่ ผยแพร่และเขา้ ใช้งานเว็บไซต์ทมี่ ีเนอ้ื หาไมเ่ หมาะสม

ความรับผดิ ชอบต่อผูอ้ ่นื
1. ไมเ่ ข้าใช้งานในบญั ชขี องบคุ คลอ่ืน
2. ไม่ใชส้ ่อื ในการข่มขู่ คกุ คาม หรอื หลอกลวงผู้อ่ืน
3. ไมเ่ ปลีย่ นแปลงแก้ไข ย้าย ลบ หรือทำลายไฟลข์ องผู้อื่น

ความรบั ผิดชอบตอ่ สังคม
1. ไม่นำข้อมูลสารสนเทศขององค์กรไปเผยแพร่
2. ไมพ่ ยายามเข้าถึงเครอื ข่ายทไี่ มไ่ ดร้ บั อนุญาต
3. ปฏิบตั ิตามกฎระเบียบ ขอ้ บังคบั การใชส้ ารสนเทศขององค์กร
4. ไมเ่ ปิดอเี มล ไฟล์ ลิงก์ หรือโปรแกรมทีไ่ ดม้ าจากแหล่งทีไ่ มร่ ู้จกั

ขอ้ 7 1. ไมข่ โมย คัดลอก โอนยา้ ย แก้ไขปลอมแปลง เขา้ สู่ระบบงาน หรอื พยายามเจาะระบบ ข ้ อ ม ู ล โ ด ย
ไมไ่ ดร้ บั อนุญาต

2. ไม่คัดลอก หรอื นำเสนอผลงานของผู้อนื่ โดยไม่ได้รับความยินยอมจากเจา้ ของผลงาน
ขอ้ 8 1. การฝากร้านใน Facebook, Instagram ถือเป็นสแปม ปรบั 200,000 บาท

2. ส่งขอ้ ความ SMS โฆษณา โดยไม่รับความยินยอม ให้ผ้รู ับสามารถปฏิเสธข้อมูลนั้นได้ ไม่เช่นนั้นถือ
เป็นสแปม ปรับ 200,000 บาท

3. สง่ อีเมลขายของ ถอื เปน็ สแปม ปรับ 200,000 บาท
4. กด Like (ถูกใจ) ได้ไม่ผิด พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ยกเว้นการกด Like เป็นเรื่องเกี่ยวกับสถาบัน เสี่ยง
เขา้ ข่ายความผดิ มาตรา 112 หรือมคี วามผดิ รว่ ม
5. กด Share (แชร์) ถือเป็นการเผยแพร่ หากข้อมูลที่แชร์มีผลกระทบต่อผู้อื่น อาจเข้าข่ายความผิด
ตาม พ.ร.บ.คอมพวิ เตอร์ โดยเฉพาะทก่ี ระทบต่อบคุ คลท่ี 3

คุณธรรมและจรยิ ธรรมในการใชส้ ื่อออนไลน์ 63

รหสั วิชา สค0200035

ขอ้ 9

รายการ จรยิ ธรรม กฎหมาย
1. หลักการพื้นฐาน
- ไม่มกี ฎตายตวั โดยจะขึน้ อยู่กบั - มหี ลกั การและกฎตายตวั ชัดเจน
2. ผตู้ ดั สินการกระทำ
ความผดิ ความตระหนักภายในจติ ใตส้ ำนึกของ เปน็ ลายลักษณ์อกั ษร เป็นส่ิงที่
3. บทลงโทษ
4. การบงั คบั ใช้ แตล่ ะบคุ คล ทุกคนต้องปฏิบตั ิตามซ่ึงวาง

กฎระเบยี บไว้ใชใ้ นสังคมเพื่อ

- เปน็ เคร่ืองมือในการควบคุมพฤติกรรม ความสงบสุข ผู้ใดฝ่าฝืนถือว่ามี

ทีไ่ ม่พึงประสงคข์ องสงั คม ความผดิ และจะถูกลงโทษตาม

กฎหมาย

- จริยธรรมภายใต้จารีตประเพณที ี่ - บางอยา่ งมาจากหลกั คำสอนทาง

ทกุ คนในสังคมปฏิบัติตามเป็นแบบอย่าง ศาสนาทวี่ ่าทำดีไดด้ ีทำชั่วไดช้ ว่ั

และตอ่ เน่ืองเป็นเวลาช้านาน หากผู้ใด ดงั น้ัน หากทำความผิดจึงถือวา่

ฝ่าฝืนจะได้รับการตำหนอิ ยา่ งรนุ แรง ผดิ กฎหมายและต้องชดใช้ความผิด

จนกลายเปน็ บอ่ เกดิ ของกฎหมายไวใ้ ช้ นน้ั ตามบทบญั ญัตวิ า่ ดว้ ยกระทำผดิ

ในสงั คม

- สงั คมจะเป็นผูต้ ัดสนิ ว่าบุคคลน้นั ที่เปน็ - เป็นผู้ทีไ่ ดร้ ับมอบหมายตาม

ผู้กระทำความผิดหรือขดั ต่อจรยิ ธรรม กฎหมายและมีบทบาทในการตดั สนิ

หรือไม่ และบุคคลนนั้ จะมสี ำนกึ ผิด การกระทำความผิดน้ัน โดยจะ

มากน้อยเพียงใด พจิ ารณาตามกรอบท่ีกฎหมาย

กำหนดให้ ได้แก่ ตำรวจ ผู้พิพากษา

เปน็ ตน้

- ไม่มีบทลงโทษตายตวั แตจ่ ะถูกสังคม - มบี ทลงโทษเปน็ ลายลกั ษณ์อกั ษร

วพิ ากษ์ วิจารณ์ แสดงความรังเกียจ ชัดเจน ซ่ึงโทษจะมากน้อยเพียงใด

และไม่ยอมรับการกระทำท่ีขัดตอ่ ขนึ้ อยกู่ ับความผดิ ท่ีกระทำ

จริยธรรม อาจปรับเปน็ ตัวเงินหรอื จำคุก

หรอื ท้งั จำทั้งปรับ

- ขนึ้ อยูก่ ับสงั คมนัน้ ๆ ไมไ่ ดร้ ะบวุ ่า - ข้ึนอย่กู บั การประกาศใชแ้ ละมผี ล

จะตอ้ งปฏิบัติตามทุกคน ใหท้ กุ คนต้องปฏิบตั ติ าม บุคคลใด

ที่ไม่อย่ใู นกรอบของกฎหมาย ถอื วา่

มีความผดิ

ข้อ 10 ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจครูผู้สอน เช่น ผู้เรียนอาจทำกรณีศึกษาเกี่ยวกับการหมิ่นประมาทบนโลกออนไลน์

และบอกผลกระทบ เช่น โดนคดอี าญา ติดคุกและถูกปรบั เปน็ ต้น

64 คณุ ธรรมและจรยิ ธรรมในการใช้สอื่ ออนไลน์

รหสั วชิ า สค0200035

บรรณานบุกรรมรณคณุ าธนรกุ รมรมจริยธรรม

1.1 องค์ประกอบของการสอ่ื สาร. (ม.ป.ป.). สบื ค้นเมือ่ 16 พฤษภาคม 2565, จาก
https://sites.google.com/site/karsuxsarkhxmu2582016/kar-suxsar-khxmul-laea-kherux-
khay/1-1-xngkh-prakxb-khxng-kar-suxsar

6.4 ระบบปญั ญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence : AI). (ม.ป.ป.). สืบค้นเม่อื 16 พฤษภาคม 2565,
จาก http://cslabs.jowave.com/MIS/Book/group6/6_4.html

9.5 แนวทางในการป้องกันและแกไ้ ขปญั หาสังคมที่เกดิ จากเทคโนโลยีสารสนเทศ. (ม.ป.ป.) สบื คน้ เมอ่ื 18
พฤษภาคม 2565, จาก http://cslabs.jowave.com/MIS/Book/group9/9_5.html

ความรับผดิ ชอบต่อการใช้งานเทคโนโลยสี ารสนเทศ. (ม.ป.ป.). สืบค้นเมื่อ 18 พฤษภาคม 2565, จาก
https://krupitchayathinking.blogspot.com/p/blog-page_45.html

ความสำคัญของคุณธรรมจริยธรรม. (ม.ป.ป.). สืบคน้ เม่ือ 18 พฤษภาคม 2565, จาก
https://sites.google.com/site/kahftgtrtr464878/bth-thi4/khwam-sakhay-khxng-khun-thr-
rmelea-criythrrm

ความหมายของคำวา่ จรยิ ธรรมและคุณธรรม. (2552). สืบค้นเมือ่ 18 พฤษภาคม 2565, จาก
http://www.thaigoodview.com/node/39424

คุณธรรม จริยธรรมในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ. (ม.ป.ป.) สบื คน้ เมอื่ 18 พฤษภาคม 2565, จาก
https://sites.google.com/site/udomchaiboonrod/khunthrrm-criythrrm-ni-kar-chi-
thekhnoloyi-sarsnthes

เครอื ขา่ ยสงั คมออนไลน์ : Social Network. (2560). สืบคน้ เมอื่ 16 พฤษภาคม 2565, จาก
https://www.krukittin.info/?p=836

งานบรกิ ารคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยสี ารสนเทศ. (ม.ป.ป.). จรรยาบรรณในการใชง้ านอินเทอร์เน็ต.
สบื คน้ เม่ือ 18 พฤษภาคม 2565, จาก http://comservice.pcru.ac.th/home/index.php/60-
2013-06-21-09-24-34/2013-06-21-09-24-57/112-2013-06-23-03-22-53

จตุรงค์ จันทะคดั . (ม.ป.ป.). องคป์ ระกอบของการส่ือสาร. สบื ค้นจากเมื่อ 16 พฤษภาคม 2565, จาก
https://sites.google.com/site/instructionmedia1/xngkh-prakxb-khxng-kar-suxsar

จรรยาบรรณในการใช้งานคอมพิวเตอร์. (ม.ป.ป.). สืบค้นเมือ่ 18 พฤษภาคม 2565, จาก
https://sites.google.com/site/thipthanyaswc/crrya-brrn-ni-kar-chi-ngan-khxmphiwtexr

จรยิ ธรรมและคุณธรรมในการใช้คอมพิวเตอร์และอินเตอรเ์ นต็ . (2563). สืบคน้ เมอ่ื 18 พฤษภาคม 2565,
จาก http://vandalearning.com/บทท-ี่ 3-จริยธรรมและคุณธร/

ณฏั ฐ์ โอธนาทรัพย์ และคณะ. (2561). หนังสือเรียน เทคโนโลยี (วทิ ยาการคำนวณ) ชั้นมัธยมศกึ ษาปที ่ี 1.
กรงุ เทพมหานคร: อัษรเจรญิ ทัศน์ อจท.

คณุ ธรรมและจรยิ ธรรมในการใช้สือ่ ออนไลน์ 65

รหัสวชิ า สค0200035

ดรณุ ี คิดกลา้ . (2556). จรรยาบรรณของนกั คอมพิวเตอร์. สืบคน้ เม่อื 18 พฤษภาคม 2565, จาก
https://sites.google.com/site/daruneekidkla/crrya-brrn-khxng-nak-khxmphiwtexr

ตร.รวบตวั มือแฮกเว็บศาลรัฐธรรมนญู ยอมรับทำจรงิ . (2564). สบื ค้นเม่ือ 18 พฤษภาคม 2565, จาก
https://news.thaipbs.or.th/content/309678

บทท่ี 6 แนวโนม้ ของเทคโนโลยีในอนาคต. (ม.ป.ป.). สบื คน้ เมื่อ 17 พฤษภาคม 2565, จาก
https://sites.google.com/site/205it82/raywicha/bth-reiyn/4

ประโยชนแ์ ละโทษของ Social Network. (2558). สบื ค้นเมือ่ 16 พฤษภาคม 2565, จาก
https://socialnetworkis3.wordpress.com/social-network/ประโยชน์และโทษของ-social-
network/

ฝ่ายเทคโนโลยสี ารสนเทศ บก.อก.บช.ส. (2563). สรปุ 13 ขอ้ สาระสำคญั จำงา่ ยๆ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์
60. สืบค้นเมื่อ 18 พฤษภาคม 2565, จาก https://www.sbpolice.go.th/news/สรปุ 13ข้อ
สาระสำคัญจำง่ายๆพ.ร.บ.คอมพิวเตอร์60_189.html

พระราชบัญญัตวิ า่ ด้วยเร่อื งการกระทำความผิดเก่ียวกับคอมพิวเตอร์ (ฉบบั ที่ 2) พ.ศ.2560. (2561).
สืบคน้ เมอื่ 18 พฤษภาคม 2565, จาก https://citcoms.nu.ac.th/computer-2560/

ภาพรวมข้อมลู การตพี มิ พ์ผลงาน หวั ข้อ Virtual Worlds; Second Life; VLE. (ม.ป.ป.). สบื คน้ เมือ่ 18
พฤษภาคม 2565, จาก https://www.thailibrary.in.th/2022/01/04/virtual-worlds-research-
performance/

มารยาท การใชก้ รุป๊ ไลน์ทำงาน (Line) เพ่ือให้สื่อสารกนั อยา่ งมีความสขุ มากขน้ึ . (ม.ป.ป.). สบื ค้นเม่อื 17
พฤษภาคม 2565, จาก https://today.line.me/th/v2/article/6VLwoN

มารยาทในการใชอ้ ินเทอร์เน็ต. (ม.ป.ป.). สืบคน้ เมื่อ 17 พฤษภาคม 2565, จาก
http://www.bcn.ac.th/web/2007/S_Product/08.html

วาริน โพพันธุ.์ (2563). การรเู้ ทา่ ทนั ส่อื . สืบคน้ เมื่อ 18 พฤษภาคม 2565, จาก https://kru-
it.com/computing-science-p3/media-literacy/

วิกพิ เี ดีย สารานุกรมเสร.ี (2558). จรยิ ธรรมด้านคอมพิวเตอร์. สบื คน้ เม่ือ 18 พฤษภาคม 2565, จาก
https://th.wikipedia.org/wiki/จริยธรรมดา้ นคอมพวิ เตอร์

สำนักงานกองทุนสนับสนนุ การสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ. (2560). 5 องคป์ ระกอบของการร้เู ทา่ ทันสอ่ื . สืบคน้ เมือ่
18 พฤษภาคม 2565, จาก https://www.thaihealth.or.th/Content/39558-5%20องคป์ ระกอบ
ของการรู้เท่าทนั ส่ือ.html

สิทธิและความรับผดิ ชอบแห่งศตวรรษท่ี 21. (ม.ป.ป.). สบื ค้นเมอ่ื 18 พฤษภาคม 2565, จาก
https://thaidigizen.com/digital-citizenship/ch4-digital-rights-and-
responsibilities/#:~:text=ความรบั ผิดชอบในการใช้และอ้างอิงผลงานของผอู้ นื่ &text=โครงการคอม
มอนเซนส์เอดูเคช่นั %20สรปุ %205%20ขั้น,ใชอ้ ย่างมคี วามรับผิดชอบ

66 คณุ ธรรมและจริยธรรมในการใชส้ ื่อออนไลน์

รหสั วิชา สค0200035

ส่อื สังคมออนไลน์,ความหมาย,ประเภท,เคร่อื ง-อุปกรณ์,ประโยชน์-ขอ้ จำกดั . (ม.ป.ป.). สืบคน้ เม่ือ 17
พฤษภาคม 2565, จาก http://www.stc.ac.th/external_newsblog.php?links=314

สูตเิ ทพ ศริ ิพิพฒั นกุล. (ม.ป.ป.). บทที่ 12 จริยธรรมของนักสารสนเทศและกฎหมายทเ่ี ก่ียวขอ้ งกับ
สารสนเทศ. สืบค้นเม่อื 18 พฤษภาคม 2565, จาก http://www.l.su.ac.th/wp-
content/uploads/2021/03/Code_of_Ethics_for_Computer_Technical-IT_Officers.pdf

หน่วยท่ี 3 การสื่อสารยุคดจิ ิทัล (Digital Communication). (ม.ป.ป.). สบื คน้ เมื่อ 16 พฤษภาคม 2565,
จาก https://skrudl.skru.ac.th/file/1.3.pdf

หลกั การและวัตถุประสงค์ในการสื่อสาร. (ม.ป.ป.). สืบคน้ เมอ่ื 16 พฤษภาคม 2565, จาก
https://sites.google.com/site/papawadeeeee2540/bth-thi

หลักสูตรการเข้าใจดจิ ิทลั (Digital Literacy) สําหรบั พลเมืองไทย. (ม.ป.ป.). สบื คน้ เมื่อ 16 พฤษภาคม
2565, จาก http://miscenter.pcru.ac.th/regis-digital/

อจั ฉรา อมะรักษ์. (2560). ส่อื การสอนเรือ่ ง รู้เท่าทนั ส่ือ MIL. สืบคน้ เมอ่ื 17 พฤษภาคม 2565, จาก
https://sites.google.com/a/rajsima.ac.th/techono4/2-3-ru-thea-than-sux-mil

อินสตาแกรม (instagram) คอื อะไร. (2562). สบื คน้ เม่ือ 16 พฤษภาคม 2565, จาก
https://www.mdsiglobal.com/instagram/

TikTok คอื แอปอะไร ทำไมถงึ มาแรง?. (2563). สบื ค้นเมือ่ 16 พฤษภาคม 2565, จาก
https://clib.psu.ac.th/km/what-is-tiktok/#:~:text=TikTok%20ถอื เป็นแพลตฟอร์ม%20Social,
นิยมมากขึน้ %20จนมี

Twitter คืออะไร. (2562). สบื ค้นเมอ่ื 16 พฤษภาคม 2565, จาก
https://www.mdsiglobal.com/twitter/#:~:text=Twitter%20คือ%20กลมุ่ สังคมออนไลน์,เหน็
ทนั ทีท่ีทวิต

คณุ ธรรมและจรยิ ธรรมในการใช้ส่อื ออนไลน์ 67

รหัสวชิ า สค0200035

ทท่ีมี่มาาขขอองงภภาาพพแแลละะขขอ้ อ้ มมลู ลู

ลำดับ ภาพ แหล่งท่ีมาของข้อมลู

บทที่ 1 การส่อื สารในยุคดจิ ทิ ลั

1 การส่ือสารยุคในยุคดิจทิ ัล https://leverageedu.com/blog/modes-of-

communication/

2 นกั จดั รายการวิทยุถอื เป็น https://www.voices.com/blog/history-of-podcasts/

ผู้ส่งสาร

3 สอ่ื ส่ิงพิมพ์ https://www.businesstoday.co/bt-

news/15/02/2020/25012/

4 การสอ่ื สาร https://resources.workable.com/tutorial/effective-

workplace-communication-for-distributed-teams

5 การสอ่ื สารในยุคดิจทิ ลั https://er.educause.edu/blogs/2020/6/4-best-practices-

for-excellent-digital-communication

6 การตกแตง่ ภาพดว้ ยโปรแกรม https://www.toptenreviews.com/adobe-photoshop-

Adobe Photoshop review

7 Emoji https://reimagineoc.org/event/reimagine-virtual-class-

2020-08-11-2020-11-10-2020-12-22-2021-06-29-2021-07-

20/

8 Emoticon https://www.callcentrehelper.com/emojiemoticon-

89562.htm

9 เครอื ข่ายและสื่อสังคมออนไลนท์ ่ี https://www.campaign180.com/post/social-networking-

นยิ มใชใ้ นปัจจุบนั sites

10 โลกเสมือนจริง Metaverse https://www.prachachat.net/ict/news-892724

11 การใชแ้ อปพลเิ คชนั TikTok https://manilashaker.com/tiktok-launches-three-minute-

videos-for-longer-and-enjoyable-content/

12 การใช้ส่อื สังคมออนไลน์ในการ https://travel.kapook.com/view251821.html

ประชาสัมพันธ์

13 มารยาทการส่ือสารในยคุ ดิจทิ ัล https://parade.com/485638/scott_steinberg/netiquette-

101-modern-manners-for-social-networks/

68 คณุ ธรรมและจริยธรรมในการใช้สื่อออนไลน์

รหสั วชิ า สค0200035

ลำดับ ภาพ แหล่งท่ีมาของข้อมลู

14 ตวั อยา่ งข้อความทไ่ี ม่ไดร้ ับการ https://www.chiangmaihealth.go.th/cmpho_web/fake

ยืนยนั ท่สี ง่ ผา่ นแอปพลเิ คชัน _news_cm.php

LINE

15 วธิ กี ารให้เครดติ เจา้ ของภาพ https://twitter.com/palitfanart/status/956535852464619

ท่ถี กู ต้อง 520?lang=ar-x-fm

16 ควรตรวจสอบขอ้ ความ ข่าวสาร https://www.check-share.com/

ที่ไดร้ บั มาก่อนการส่งต่อ

17 ระบบปัญญาประดิษฐ์ https://www.hedgethink.com/artificial-intelligence-

startups-raised-61-6bn-total-funding-35-jump-year/

18 เกมหมากรกุ AI https://www.trendhunter.com/trends/chessup-chess-

board

19 ตวั อยา่ งการใช้ AI ดา้ นการแพทย์ https://www.techregister.co.uk/artificial-intelligence-in-

the-medical-robotics-industry-current-applications/

20 หวั เว่ย จดั “รถดจิ ิทลั ” นำรอ่ ง https://www.bangkokbiznews.com/tech/1002065

ปลกุ ทกั ษะดิจิทัล ลดเหลอื่ มล้ำ

พืน้ ทหี่ า่ งไกล

บทที่ 2 คณุ ธรรมและจริยธรรมในการใช้สอื่ สงั คมออนไลน์

21 คณุ ธรรมและจรยิ ธรรมในการใช้ https://www.123rf.com/stock-

สอื่ สังคมออนไลน์ photo/computer_ethics.html?sti=mm8g82ly8umtspyszb|

22 จรยิ ธรรมด้านคอมพวิ เตอร์ https://passnownow.com/ss1-computer-science-third-

term-ten-commandments-computer-ethics/

23 การละเมดิ ความเปน็ ส่วนตัวของ https://medium.com/@jerubio/7-reasons-why-internet-

ผูใ้ ชง้ านอนิ เทอรเ์ นต็ privacy-should-be-considered-d30806cf926b

24 ความยินยอมในนโยบายสิทธิ https://www.policymedical.com/what-is-policy-

การใชซ้ อฟแวร์ management-software/

25 การใชส้ ่อื ออนไลน์ในการรบกวน http://www.bizpromptinfo.com/ไวรัสเฟซบุก๊ -สแปมแทก็ ล/

ผู้อื่น

26 การตัดต่อรูปอันมขี ้อมูลเปน็ เทจ็ https://today.line.me/th/v2/article/qlBEam

27 จริยธรรมของยคุ สังคมออนไลน์ https://www.techlifediary.com/computer-ethics-crime-

and-security/

คุณธรรมและจริยธรรมในการใช้สือ่ ออนไลน์ 69

รหัสวิชา สค0200035

ลำดบั ภาพ แหลง่ ท่ีมาของข้อมูล

28 การใชอ้ ีเมลบนคอมพิวเตอร์ https://bit.ly/3kw4xdn

29 การสนทนาผา่ นทางคอมพวิ เตอร์ https://bit.ly/3vA3oHZ

30 การลงขา่ วบนกระดานขา่ วควรมี https://www.m-culture.go.th/kanchanaburi

ทีอ่ ยู่อ้างอิงได้ทางอนิ เทอรเ์ น็ต /more_news.php?cid=135

31 การสง่ mailing list คือการส่ง https://martech.zone/email-list-building/

ขา่ วสารไปยงั หลาย ๆ อีเมลใน

เวลาเดยี วกัน

32 นกั คอมพวิ เตอร์ https://bit.ly/3KxAoEY

33 การรเู้ ท่าทันสื่อ https://bit.ly/3KDocT6

34 การร้เู ทา่ ทันสื่อ https://bit.ly/3LRhOJe

35 การรูเ้ ท่าทันสื่อ https://bit.ly/37U5REd

36 การนั่งอย่างถูกวธิ ีในการใช้ https://today.line.me/th/v2/article/xZl2aq

คอมพิวเตอร์

37 ตัวอยา่ งการเขียนอ้างอิง https://sites.google.com/site/phasathaionline/hnwy-kar-

(บรรณานกุ รม) reiyn-ru9

38 ตัวอย่างการใช้ Authenticator https://www.kaspersky.com/blog/best-authenticator-

(การใชพ้ สิ จู นต์ ัวตนสองระดับ) apps-2022/43261/

39 การโพสต์หรือแชร์ข่าวปลอมเป็น https://www.posttoday.com/social/general/649370

การทำผิด พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์

40 การสง่ รปู ภาพของผู้อนื่ ทไ่ี ม่นำ สภุ าสินี โชคธนะเกษม

ภาพไปใช้ในเชิงพาณชิ ยส์ ามารถ

ทำได้

41 ตวั อยา่ งพระราชบัญญตั วิ ่าดว้ ย https://citcoms.nu.ac.th/wp-

การกระทำความผดิ เกี่ยวกับ content/uploads/2018/03/law-computer2560.pdf

คอมพวิ เตอร์ (ฉบบั ที่ 2)

42 ตำรวจสบื สวนสอบสวน https://news.thaipbs.or.th/content/309678

อาชญากรรมทางเทคโนโลยี

เขา้ ควบคุมตัวชายวัย 33 ปี

ซ่งึ เป็นผตู้ อ้ งหาแฮกเว็บไซต์

ศาลรัฐธรรมนญู

70 คุณธรรมและจรยิ ธรรมในการใช้สือ่ ออนไลน์

รหสั วชิ า สค0200035