ประวัติหลวงปู่มั่น ภูริทัตโต เล่ม ๑

ท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ ๒๐ มกราคม พ.ศ. ๒๔๑๓ - ๑๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๙๒

»ÃÐÇÑµÔ ·‹Ò¹¾ÃÐÍÒ¨ÒÏÁÑè¹ ÀÙÃԷѵµà¶ÃÐ โดย ทานอาจารยพระมหาบัว ญาณสัมปนโน ISBN : ๙๗๘-๖๑๖-๔๔๕-๗๐๔-๑ พิมพครั้งที่ ๒ : มีนาคม ๒๕๖๕ จํานวน : ๑,๐๐๐ เลม ผูจัดพิมพ : กองบุญ คุณปูสัญญา - คุณยาพงา ธรรมศักดิ์ กองบุญ ดร.เชาวน - คุณหญิงไขศรี ณศีลวันต กองบุญ คุณตากวย แปะเพง - คุณยายเตียว ไกหง กองบุญ คุณประชุม - คุณจินดา ชัยรัตน ¶ŒÒ·‹Ò¹¼ÙŒã´»ÃÐʧ¤¨Ð¾ÔÁ¾á¨¡à»š¹¸ÃÃÁ·Ò¹ ·‹Ò¹¼ÙŒ¹Ñé¹ ¡ÃسҾÔÁ¾ä´ŒµÒÁ»ÃÐʧ¤â´ÂäÁ‹µŒÍ§¢Í͹ØÞҵᵋÍ‹ҧ㴠¹Í¡¨Ò¡¾ÔÁ¾à¾×èͨíÒ˹‹Ò¨֧¢ÍʧǹÅÔ¢ÊÔ·¸Ôì à¾ÃÒмٌáÊ´§ äÁ‹µŒÍ§¡ÒÃÍÐäÃÂÔ觡NjÒ㨷Õè໚¹ÊÁºÑµÔÅŒ¹¤‹Ò¡Ç‹ÒÊÁºÑµÔã´æ ã¹âÅ¡ ขอขอบคุณ : คุณสยาม สงวนรัมย ที่ชวยประพันธบทกลอนทั้ง ๒๔ บท เปนอาจาริยบูชา พิมพที่ : บริษัท ศิลปสยามบรรจุภัณฑและการพิมพ จํากัด ๖๑ ถนนเลียบคลองภาษีเจริญฝงเหนือ ซอยเพชรเกษม ๖๙ แขวง/เขตหนองแขม กรุงเทพฯ ๑๐๑๖๐ โทรศัพท ๐-๒๔๔๔-๓๓๕๑-๒ โทรสาร ๐-๒๔๔๔-๐๐๗๘ e-mail: [email protected]

ท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ พระปรมาจารย์ใหญ่ฝ่ายวิปัสสนาธุระ

ท่านปฏิบัติแบบคงเส้นคงวา หนาแน่นตามตำรับตำราจริงๆ หาที่ต้องติไม่ได้เลย เรียกว่าปฏิบัติแบบสมบูรณ์แบบตามตำรับตำรา ไม่มีที่ตำหนิเรื่อยมาจนกระทั่งวันท่านมรณภาพ นี่เป็นคติตัวอย่างแก่บรรดาลูกศิษย์ลูกหาทั้งหลายได้เป็นอย่างดี หลวงปู่มั่น พ่อแม่ครูอาจารย์มั่นเรานี้

วัดป่าบ้านหนองผือ หรือ วัดป่าภูริทัตตถิราวาส อ.พรรณานิคม จ.สกลนคร

ศาลาการเปรียญ วัดป่าบ้านหนองผือ

ศาลาหลังแรกที่ท่านพระอาจารย์มั่นใช้เป็นที่พ�ำนักจ�ำพรรษาในวาระแรกที่ วัดป่าบ้านหนองผือ และยังใช้เป็นที่แสดงธรรมอบรมแก่บรรดาพระภิกษุ สามเณร ภายหลังเมื่อชาวบ้านได้สร้างกุฏิถวายท่านพระอาจารย์มั่นแล้ว ศาลา หลังนี้จึงใช้เป็นที่ประกอบสังฆกรรม (ภาพเก่า)

ภาพปัจจุบันของศาลาหลังแรกที่ได้มีการบูรณะแล้ว

(ภาพเก่า) ศาลาโรงฉันที่ท่านพระอาจารย์มั่น ฉันภัตตาหารร่วมกับพระภิกษุสามเณรทุกองค์ในวัดป่าบ้านหนองผือ

ภาพปัจจุบันของศาลาโรงฉันที่ได้มีการบูรณะแล้ว

กุฏิท่านพระอาจารย์มั่น ที่สร้างด้วยก�ำลังศรัทธาของชาวบ้านหนองผือ เพื่อน้อมถวายบูชาแด่พ่อแม่ครูบาอาจารย์ใหญ่มั่น ในปี พ.ศ. ๒๕๒๒ กรมศิลปากรได้จดทะเบียนเป็นโบราณสถานที่ส�ำคัญ ของประเทศ ทางเดินจงกรมท่านพระอาจารย์มั่น ณ วัดป่าบ้านหนองผือ

กุฏิที่หลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน เคยพักจ�ำพรรษาที่วัดป่าบ้านหนองผือ

ปริศนาธรรมท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ ภายในวัดป่าบ้านหนองผือ

พระพุทธรูปปางมารวิชัย พระพุทธรูปประจ�ำองค์ท่านพระอาจารย์มั่น ขณะที่ท่านพ�ำนักอยู่วัดป่าบ้านหนองผือ ท่านได้ประดิษฐ์แท่นพระพุทธรูปด้วยองค์ท่านเอง

พระพุทธรูปไม้แกะสลักโดยท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ

“เมือเสียเด้อ... หมดทอนี้ล่ะเน้อ... เอาน�้ำไปรดไม้แก่นล่อน ให้มันปงเป็นใบ บ่มีดอกเด้อ... ให้พากันเฮ็ด พากันท�ำตามที่อาตมาเคยพาเฮ็ดพาท�ำนั้นเด้อ อย่าลืมเด้อ... ให้พากันรักษาศีลห้า ถ้าผู้ใดรักษาศีลห้าได้ตลอดชีวิต ผู้นั้นเลิศ ที่สุด หมดทอนี้ละ” โอวาทธรรมครั้งสุดท้ายที่ท่านพระอาจารย์มั่นกล่าว กับชาวบ้านหนองผือ ก่อนเดินทางไปมรณภาพที่วัดป่าสุทธาวาส

“พอหลวงปู่มั่นจากไป ท่านเหล่านี้ก็อย่างว่า เหมือนพ่อแม่ล้มหายตายจากไป ร้องห่มร้องไห้ ตลอดถึงเด็กเห็นพ่อแม่ร้องไห้ก็ร้องไห้ตาม นี่เพราะความเทิดทูน บุญคุณ เพราะความอาลัย เพราะความรัก ความเคารพเลื่อมใส แสดงกัน ทั่วหน้าในหนองผือ เวลาหามหลวงปู่มั่นผ่านไปในหมู่บ้าน ยืนกันเป็นแถวทั้ง หมู่บ้านเลย บ้านหนองผือเรายืนกันเป็นแถวทั้งหมู่บ้านเลย ร้องห่มร้องไห้เป็น แถวไปเลย เราก็เดินกันไปอยู่ เห็นอยู่ต่อหน้าต่อตา เราก็สุดสลดสังเวช... น�้ำตา เราก็ซึมภายในเหมือนกัน เพราะสงสารพี่น้องชาวหนองผือเรา ที่ได้อุปถัมภ์ อุปัฏฐากด้วยศรัทธา ทุ่มก�ำลังทุกสิ่งทุกอย่างลงแล้วคราวนี้ ร่มโพธิ์ร่มไทรจะ ไปตายจากแล้ว” หลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน

พระเถรานุเถระตลอดบรรดาศิษยานุศิษย์ที่เคารพนับถือในท่านพระอาจารย์มั่น ในงานถวายเพลิงศพท่านพระอาจารย์มั่น ณ วัดป่าสุทธาวาส จ.สกลนคร ในวันอังคารที่ ๓๑ มกราคม พ.ศ. ๒๔๙๓

ด้านหน้าเมรุตั้งสรีระและรูปเหมือน ท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ เจ้าคุณธรรมเจดีย์ (จูม พันธุโล) ประธานจัดงานถวายเพลิงศพ ท่านพระอาจารย์มั่น หลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน หน้าเมรุตั้งสรีระท่านพระอาจารย์มั่น

พระธาตุท่านพระอาจารย์มั่น ณ วัดป่าบ้านหนองผือ จ.สกลนคร พระธาตุท่านพระอาจารย์มั่น ณ วัดเลียบ จ.อุบลราชธานี

พระธาตุท่านพระอาจารย์มั่น ณ พิพิธภัณฑ์ วัดป่าสุทธาวาส จ.สกลนคร พระธาตุท่านพระอาจารย์มั่น ณ วัดศรีบุญเรือง จ.อุบลราชธานี

ทันตธาตุ ท่านพระอาจารย์มั่น พระธาตุ ท่านพระอาจารย์มั่น ณ วัดเจดีย์หลวง จ.เชียงใหม่ พระธาตุ ท่านพระอาจารย์มั่น ณ วัดป่าสาลวัน จ.นครราชสีมา พระธาตุท่านพระอาจารย์มั่น ณ วัดป่าบ้านหนองผือ จ.สกลนคร

อัฐิธาตุของท่านพระอาจารย์มั่นในลักษณะต่างๆ “พระธาตุท่านพระอาจารย์มั่นเป็นความแปลกและอัศจรรย์ดังที่น�ำมาลง เพื่อท่านผู้อ่านได้ พิจารณาหามูลเหตุแห่งความอัศจรรย์ของพระธาตุดังกล่าวนี้ต่อไป ส่วนการค้นหาหลักฐาน และเหตุผลมาพิสูจน์ดังที่โลกใช้กันนั้น รู้สึกจะพิสูจน์ได้ยาก อาจมองไม่เห็นร่องรอยเลยก็ได้ ส�ำหรับเรื่องท�ำนองนี้ เพราะสุดวิสัยส�ำหรับพวกเราที่มีกิเลสจะตามรู้ได้ เพียงแต่ธาตุดินที่อยู่ใน ส่วนร่างกายท่านผู้บริสุทธิ์กับอยู่ในตัวเรา ก็แสดงให้เห็นเป็นของแปลกต่างกันอย่างชัดเจนอยู่แล้ว ว่าอัฐิท่านกลายเป็นพระธาตุได้อย่างประจักษ์ตา ส่วนร่างกายของพวกเราที่มีกิเลส แม้มี จ�ำนวนล้านๆ คน ไม่มีรายใดสามารถเป็นไปได้อย่างท่าน จึงควรเรียกได้ว่า ท่านเป็นบุคคลที่ แปลกต่างจากมนุษย์ทั้งหลายอยู่มากจนเทียบกันไม่ได้” (หลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน)

พิพิธภัณฑ์ท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ ณ วัดป่าสุทธาวาส อ.เมือง จ.สกลนคร

ภายในพิพิธภัณฑ์ท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ ณ วัดป่าสุทธาวาส อ.เมือง จ.สกลนคร

อัฐบริขารและเครื่องใช้ของท่านพระอาจารย์มั่น ที่จัดเก็บในพิพิธภัณฑ์ ณ วัดป่าสุทธาวาส อ.เมือง จ.สกลนคร

อัฐบริขารและเครื่องใช้ของท่านพระอาจารย์มั่น ที่จัดเก็บในพิพิธภัณฑ์ ณ วัดป่าสุทธาวาส อ.เมือง จ.สกลนคร

อัฐบริขารและเครื่องใช้ของท่านพระอาจารย์มั่น ที่จัดเก็บในพิพิธภัณฑ์ ณ วัดป่าสุทธาวาส อ.เมือง จ.สกลนคร

อัฐบริขารและเครื่องใช้ของท่านพระอาจารย์มั่น ที่จัดเก็บในพิพิธภัณฑ์ ณ วัดป่าสุทธาวาส อ.เมือง จ.สกลนคร

“พี่น้องทั้งหลายเคยไปกราบพิพิธภัณฑ์หลวงปู่มั่นน่ะ ท่านท�ำเอาไว้ข้างผนัง ทั้งสองด้าน ดูซิ เครื่องบริขารของหลวงปู่มั่นนี้คือคติธรรมอันเยี่ยมทีเดียวให้ พวกเราทั้งหลายได้ดู ท่านสุรุ่ยสุร่ายไหม รอยปะรอยชุนผ้าเต็มไปหมดเห็นไหม ท่านไม่ได้เป็นทุกข์นะหลวงปู่มั่น ท่านพอทุกอย่าง เมืองพอ ท่านมาจากการ ด�ำเนินแบบนี้ ไม่สุรุ่ยสุร่าย ไม่ลืมเนื้อลืมตัว นี้คือทางก้าวเดินเพื่อความเจริญ จนกระทั่งถึงสุดยอดแห่งธรรมก็คือหลวงปู่มั่น เป็นผู้ถึงความสุดยอดแห่งธรรม บรมสุขอยู่ในนั้นหมด เป็นสายทางมาจากประหยัดมัธยัสถ์” หลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน

“ผมไปอยู่ที่ไหน ถ้าไม่ได้กราบท่านอาจารย์มั่นแล้ว นอนไม่ได้ อยู่ที่ไหนก็ เหมือนกัน แม้ที่สุดจะเดินจงกรมก็ต้องหันหน้าไปไหว้ท่านเสียก่อน ถ้ามีรูปท่าน เป็นที่หมายของสมมุติก็กราบไหว้รูปท่าน หากไม่มีอะไรเลยก็เอาคุณธรรมของ ท่านประกอบเรื่องของสมมุติน้อมนมัสการไป พระคุณของท่านไม่มีวันจืดจาง ประหนึ่งว่าท่านไม่ได้ล่วงลับไป ธรรมชาติอันหนึ่งเป็นอย่างนั้น เหมือนกับดูเรา ตลอดเวลา” หลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน

ท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ โดย ท่านอาจารย์พระมหาบัว ญาณสัมปันโน วัดป่าบ้านตาด จังหวัดอุดรธานี ประวัติ

Ëนั§ส×ÍประวัติËÅว§ปÙ†มัèนเปšนÍันดับËนÖè§ ·ÕèเรÒ·ุ‹มเ·กíÒÅั§วั§ªÒ ทุกสิ่งทุกอย่างลงหมดเลยในเล่มนี้ ไม่ให้ใครมาแตะ แม้แต่พิมพ์ เราก็ห้าม ไม่ให้ตัดตอนให้อะไรทั้งนั้นเลย เพราะเราจัดเรียบร้อยหมดแล้วขÖ้น แท่นพิมพ์เลย มันถÖงได้เรียบร้อยดี เพราะเราเทิดทูนมาก หลวงปู่มั่นนี่ เทิดทูนสุดหัวใจ เขียนแต่ละตัวๆ นี้พิจารณาจนเต็มเหนี่ยวๆ พอเสร็จแล้วก็ หมดความสามารถของเรา ใครจะต�าหนิก็แล้ว ใครจะชมก็แล้ว จะตัดจะเติม ไม่ได้เลยหนังส×อประวัติÏ จากนั้นมาก็พิมพ์ปฏิปทา อันนี้รองหลวงปู่มั่น ลงมา หลวงปู่มั่นเป็นอันดับหนÖ่งที่ใช้ความพินิจพิจารณาละเอียดถี่ถ้วน ตลอดทุกตัวอักษรเลยนะ เพราะเราเคารพเทิดทูนสุดหัวใจเราค×อ หลวงปู่มั่น เพราะฉะนั้นเราจÖงได้เอามาพิมพ์ เหตุที่จะมาพิมพ์นี้ก็ วันนั้นเริ่มประชุม พอดีท่านเริ่มป่วยในพรรษานั้น ท่านยังมีการประชุมอยู่ วันนั้นท่านจะมีอะไรก็ไม่รู้นะ พอพระเข้าประชุม ในกุฏิของท่านนั่นแหละ เอ้อ ท่านว่าอย่างนั้น ขÖ้นเบ×้องต้น “àÍŒÍ ¹ÕèàÃÒ ¡çä´Œà·È¹ÒÇ‹Ò¡ÒÃÊ͹¾ÃÐÊ͹à³ÃÊ͹»ÃЪҪ¹ÁÒ¹Ò¹ áÅŒÇã¤ÃÁÕ ¤ÇÒÁÃÙŒÊÖ¡¹Ö¡¤Ô´Í‹ҧäúŒÒ§ËÃ×ÍäÁ‹” นี่ค�าพูดของท่านที่ออกมา เราก็ตอบ ·ัน·ÕเÅ “àÃÒ¤Ô´àµçÁËÑÇ㨔 เรÒว‹Ò§ÕéเÅ “àÇÅÒ¹Õé§Ò¹¢Í§àÃÒàÃÕÂ¡Ç‹Ò àµçÁËÑÇÍ¡ äÁ‹ÁÕª‹Í§Ç‹Ò§àÅ” ไม่มีช่องว่างก็ค×อเวลานั้นสติปัญญามันเป็น ÁÙÅà˵آͧ¡ÒÃà¢Õ¹˹ѧÊ×Í»ÃÐÇÑµÔ ·‹Ò¹¾ÃÐÍÒ¨ÒÏÁÑè¹ ÀÙÃԷѵµà¶ÃÐ

อัตโนมัติ พูดตรงๆ อย่างนี้นะ ไม่มีเวลาว่างเลย พอว่าเต็มหัวอกเท่านั้น ท่าน¼างขÖ้นมาทันที “àÍŒÍ àÍҧҹ਌ҢͧãËŒàÊÃ稹Д ·‹Òนว‹Ò§Õéนะ เร×่องของท่าน ที่ว่าใครพิจารณายังไงค×อเขียนเร×่องราวธรรมเทศนา ทุกสิ่งทุกอย่างที่ท่านพาด�าเนินมา และสอนโลกมานานแสนนานนั้น ใครได้คิดอะไรบ้างไหม ได้คิดเขียนคิดอะไรเร×่องจะให้เป็นร่องเป็นรอย ต่อไปนั้นน่ะ มีบ้างหร×อเปล่า ความหมายว่างั้นแหละ เราก็ตอบทันที “àÃҺ͡NjÒÁÕàµçÁËÑÇ㨠àÃ×èͧ·Õè¨Ðà¢Õ¹¹Ñé¹ áµ‹àÇÅÒ¹Õé§Ò¹àµçÁËÑÇÍ¡” เราบอกงั้นนะ ท่านก็ออกมาตรงนี้เลย ขÖ้น¼าง “àÍŒÍ àÍҧҹ਌Ңͧãˌ䴌¹Ð ¢ÍãËŒ§Ò¹à¨ŒÒ¢Í§àÊÃç¨à¶ÍÐ Áѹ¨Ðᵡ¡ÃШÒÂä»ËÁ´ §Ò¹Í×è¹äÁ‹ÊíÒ¤ÑÞ” เร×่องของท่านเลยไม่พูดเลย เลยเอางานของตัวเองนี้ส�าคัญ เอาตรงนี้ “àÍÒ§Ò¹Íѹ¹Õéãˌ䴌¹Ð ¶ŒÒ§Ò¹¹Õéä´ŒáŌǨÐᵡ¡ÃШÒÂä»ËÁ´” เราก็ไม่ล×ม ค�าที่ว่าใครคิดยังไงบ้างไหม นั่นละเป็นเหตุที่เราจะมาพิมพ์ประวัติท่านน่ะ เราเก็บไว้นาน จÖงได้มาเขียนประวัติท่านด้วยความเทิดทูนสุดหัวใจทุกอย่าง ใครเอาไปอ่านก็เราแน่ใจ ถ้าอ่านเพ×่ออรรถเพ×่อธรรมจริงๆ จะเป็นประโยชน์ ไม่น้อย ทุกขั้นทุกÀูมิแห่งธรรมทั้งหลาย ประวัติËÅว§ปู†มั่นÊíา¤ัÞมา¡ ·Õà´ÕÂÇ (à·È¹ÍºÃÁ¦ÃÒÇÒÊ ³ ÇÑ´»†ÒºŒÒ¹µÒ´ Çѹ·Õè ø ÁÔ.Â. òõôö)

ประวัติท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ ๑ ประวัติ ๕ เกิดสุบินนิมิต ๘ เกิดสมาธินิมิต ๑๒ เวลาท่านพักอยู่ในถ�้ำนี้ มีรู้อะไรแปลกๆ หลายอย่าง ๓๕ พระสาวกอรหันต์มาแสดงธรรมให้ฟัง ๕๔ ข้อวัตรประจ�ำองค์ท่านโดยเฉพาะในมัชฌิมวัย ๑๓๕ พระพุทธเจ้าและพระสาวกอรหันต์เสด็จมาอนุโมทนา ๒๑๐ เทวดาประเทศเยอรมันมาขอฟังเทศน์ท่าน ๒๖๕ ท้าวสักกเทวราชบนสวรรค์มาเยี่ยมท่านเสมอ ๒๘๔ ลูกศิษย์กับอาจารย์โต้นรก-สวรรค์กัน ๓๐๔ ท่านพิจารณาเห็นถ�้ำด้วยตาทิพย์ ๓๑๖ พระอรหันต์มานิพพานที่ถ�้ำเชียงดาว ๓ องค์ ๓๓๒ พระมหาเถระถามปัญหาท่านพระอาจารย์มั่น ๓๖๑ ท่านพระอาจารย์มั่นเริ่มป่วย และเริ่มลาวัฏวนเป็นครั้งสุดท้าย ๔๕๒ ท่านเทศน์อัศจรรย์ครั้งสุดท้าย ๔๕๗ อัฐิท่านพระอาจารย์มั่นกลายเป็นพระธาตุ ๔๙๓ ขันธะวิมุติสะมังคีธรรมะ ท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ ๕๕๕ โอวาทธรรม ท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ ๕๗๗ สารบัญ

1 ท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ ประวัติ

2 ค�ำน�ำ ชีวประวัติและปฏิปทาคือจริยธรรมของท ่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ ที่ท่านก�ำลังอ่านอยู่ขณะนี้ ผู้เขียน (ท่านอาจารย์พระมหาบัว ญาณสัมปันโน) ได้พยายามเสาะแสวงหามารวบรวมตามก�ำลังความ สามารถจากพระอาจารย์หลายท่านที่เคยเป็นศิษย์อยู่ศึกษาอบรมกับ ท่านมาเป็นยุคๆ จนถึงวาระสุดท้าย แต่คงไม่ถูกต้องแม่นย�ำตามประสงค์ เท่าไรนัก เพราะท่านที่จดจ�ำมาและผู้รวบรวมคงไม่อาจรู้และจ�ำได้ ทุกประโยค และทุกกาลสถานที่ที่ท่านเที่ยวจาริกบ�ำเพ็ญและแสดงให้ฟัง ในที่ต่างๆ กัน ถ้าจะรอให้จ�ำได้หมดทุกแง่ทุกกระทงถึงจะน�ำมาลงก็นับวัน จะลบเลือนและหลงลืมไปหมด คงไม่มีหวังได้น�ำมาลงให้ท่านผู้สนใจ ได้อ่านพอเป็นคติแก่อนุชนรุ่นหลังอย่างแน่นอน ดังนั้น แม้จะเป็นประวัติ ที่ไม่สมบูรณ์ท�ำนองล้มลุกคลุกคลาน ก็ยังหวังว่าจะเกิดประโยชน์อยู่บ้าง การเขียนประวัติและจริยธรรมของท่าน ทั้งภายนอกที่แสดงออกทางกาย วาจา และภายในที่ท่านรู้เห็นเฉพาะใจแล้วแสดงให้ฟังนั้น จะเขียนเป็น ท�ำนองเกจิอาจารย์ที่เขียนประวัติของพระสาวกทั้งหลาย ดังที่ได้เห็น ในต�ำราซึ่งแสดงไว้ต่างๆ กัน เพื่ออนุชนรุ่นหลังจะได้เห็นร่องรอยที่ ธรรมแสดงผลแก่ท่านผู้สนใจปฏิบัติตามมาเป็นยุคๆ จนถึงสมัยปัจจุบัน หากไม่สมควรประการใด แม้จะเป็นความจริงดังที่ได้ยินได้ฟังมาจากท่าน แต่ก็หวังว่าคงได้รับอภัยจากท่านผู้อ่านทั้งหลาย เนื่องจากเจตนาที่มี ต่อท่านผู้สนใจในธรรมอาจได้คติข้อคิดบ้าง จึงได้ตัดสินใจเขียนทั้งที่ ไม่สะดวกใจนัก

3 หนังสือเล่มนี้ผู้เขียนมีความมุ่งหมาย ประสงค์ให้ทุกท่านที่มีศรัทธา เป็นเจ้าของด้วยกัน พิมพ์เป็นธรรมทานได้ทุกโอกาส ไม่ต้องขออนุญาต แต่อย่างใด ส่วนจะพิมพ์เพื่อจ�ำหน่ายจึงขอสงวนลิขสิทธิ์ ดังที่เคยปฏิบัติ มาทุกเล่มที่ผู้เขียนเป็นต้นฉบับเพื่อเทิดทูนพระศาสนาและครูอาจารย์ตาม ก�ำลังด้วยความบริสุทธิ์ใจ ขออ�ำนาจคุณพระศรีรัตนตรัยและคุณท่านพระอาจารย์มั่นผู้เป็น เจ้าของประวัติ จงก�ำจัดภัยพิบัติสารพัดอันตราย อย่าได้มีแก่ท่านทั้งหลาย ขอให้มีแต่คุณธรรมที่พึงปรารถนาและความสุขกายสบายใจ เพราะอ�ำนาจ แห่งบุญเป็นที่พึ่งพิงอิงแอบแนบเนื้อท่านไปตลอดสาย อย่าได้มีวันเสื่อม คลายหายสูญ จงสมบูรณ์พูนผลไปด้วยสมบัติอันอุดมมงคลนานาประการ ตลอดวันย่างเข้าสู่พระนิพพานอันเป็นบรมสุขทุกทั่วหน้ากันเทอญ

5 ประวัติ ท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ ชีวประวัติและปฏิปทาคือจริยธรรมของท ่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ ที่ท่านก�ำลังอ่านอยู่ขณะนี้ ผู้เขียน (ท่านอาจารย์พระมหาบัว ญาณสัมปันโน) ได้พยายามเสาะแสวงหามารวบรวมตามก�ำลังความ สามารถจากพระอาจารย์หลายท่านที่เคยเป็นศิษย์อยู่ศึกษาอบรมกับ ท่านมาเป็นยุคๆ จนถึงวาระสุดท้าย แต่คงไม่ถูกต้องแม่นย�ำตามประสงค์ เท่าไรนัก เพราะท่านที่จดจ�ำมาและผู้รวบรวมคงไม่อาจรู้และจ�ำได้ ทุกประโยค และทุกกาลสถานที่ที่ท่านเที่ยวจาริกบ�ำเพ็ญและแสดงให้ฟัง ในที่ต่างๆ กัน ถ้าจะรอให้จ�ำได้หมดทุกแง่ทุกกระทงถึงจะน�ำมาลงก็นับวัน จะลบเลือนและหลงลืมไปหมด คงไม่มีหวังได้น�ำมาลงให้ท่านผู้สนใจ ได้อ่านพอเป็นคติแก่อนุชนรุ่นหลังอย่างแน่นอน ดังนั้น แม้จะเป็นประวัติที่ไม่สมบูรณ์ท�ำนองล้มลุกคลุกคลาน ก็ยัง หวังว่าจะเกิดประโยชน์อยู่บ้าง การเขียนประวัติและจริยธรรมของท่าน ทั้งภายนอกที่แสดงออกทางกาย วาจา และภายในที่ท่านรู้เห็นเฉพาะใจ แล้วแสดงให้ฟังนั้น จะเขียนเป็นท�ำนองเกจิอาจารย์ที่เขียนประวัติของ พระสาวกทั้งหลาย ดังที่ได้เห็นในต�ำราซึ่งแสดงไว้ต่างๆ กัน เพื่ออนุชน

6 รุ่นหลังจะได้เห็นร่องรอยที่ธรรมแสดงผลแก่ท่านผู้สนใจปฏิบัติตามมา เป็นยุคๆ จนถึงสมัยปัจจุบัน หากไม่สมควรประการใด แม้จะเป็นความจริง ดังที่ได้ยินได้ฟังมาจากท่าน แต่ก็หวังว่าคงได้รับอภัยจากท่านผู้อ่าน ทั้งหลาย เนื่องจากเจตนาที่มีต่อท่านผู้สนใจในธรรมอาจได้คติข้อคิดบ้าง จึงได้ตัดสินใจเขียนทั้งที่ไม่สะดวกใจนัก ท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตตเถระ เป็นอาจารย์ทางวิปัสสนา ซึ่งควรได้รับยกย่องสรรเสริญอย่างยิ่งจากบรรดาศิษย์ผู้อยู่ใกล้ชิดท่าน ว่าเป็นอาจารย์วิปัสสนาชั้นเยี่ยมในสมัยปัจจุบัน จากเนื้อธรรมที่ท่าน แสดงออกซึ่งเป็นธรรมชั้นสูง ผู้ที่อยู่ใกล้ชิดได้มีโอกาสฟังอย่างถึงใจ ตลอดมา ท�ำให้ปราศจากความสงสัยในองค์ท่านว่า สมควรตั้งอยู่ใน ภูมิธรรมขั้นใด ท่านมีคนเคารพนับถือมากทั้งบรรพชิตและคฤหัสถ์ใน ภาคต่างๆ เกือบทั่วประเทศไทย นอกจากนั้น ท่านยังมีสานุศิษย์ทั้งนักบวช และฆราวาสในประเทศลาวอีกมากมายที่เคารพเลื่อมใสในท่านอย่างถึงใจ ตลอดมา ท่านมีประวัติงดงามมากทั้งเวลาเป็นคฤหัสถ์และเวลาทรงเพศ เป็นนักบวช ตลอดอวสานสุดท้าย ไม่มีความด่างพร้อยเลย ซึ่งเป็นประวัติ ที่หาได้ยากในสมัยปัจจุบัน ความเป็นผู้มีประวัติอันงดงามตลอดสายนี้ รู้สึกจะหายากยิ่งกว่าหาเพชรหาพลอยเป็นไหนๆ ท่านก�ำเนิดในสกุลแก่นแก้ว โดยนายค�ำด้วงเป็นบิดา นางจันทร์ เป็นมารดา นับถือพระพุทธศาสนาประจ�ำสกุลตลอดมา เกิดวันพฤหัสบดี เดือนยี่ ปีมะแม วันที่ ๒๐ มกราคม พ.ศ. ๒๔๑๓ ที่บ้านค�ำบง ต�ำบลโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี มีพี่น้องร่วมท้องกัน ๙ คน แต่เวลาท่านมรณภาพปรากฏว่ายังเหลือเพียง ๒ คน ท่านเป็นคนหัวปี