SAINS T3 BAB 1.2

1.2 RANGSANGAN DAN GERAK BALAS
DALAM MANUSIA

ORGAN DERIA

STRUKTUR & FUNGSI MATA MANUSIA

1. Mata membolehkan kita melihat.
2. Struktur dan fungsi struktur mata manusia.

STRUKTUR & FUNGSI MATA MANUSIA

SKLERA KELOPAK MATA

IRIS

PUPIL

SKLERA GELAMACA SKLERA
BINTIK BUTA KOROID
IRIS RETINA
PUPIL BINTIK KUNING
KORNEA
GELAMAIR SARAF OPTIK

OTOT SILIUM

SKLERA FUNGSI:
Melindungi mata dan
memberi bentuk kepada

mata

FUNGSI:
Mengawal saiz pupil

IRIS

FUNGSI:
Membenarkan cahaya

memasuki mata

PUPIL

FUNGSI:
Membias dan memfokus

cahaya ke retina

KORNEA

FUNGSI:
Membantu memfokus

imej pada retina &
mengekalkan bentuk

bola mata

GELAMAIR

FUNGSI:
Mengecut & mengendur

untuk menukar
ketebalan retina

OTOT SILIUM

FUNGSI:
Membantu memfokus
imej pada retina dan
mengekalkan bentuk

bola mata

GELAMACA

FUNGSI:
Bahagian retina yang
tidak peka terhadap
cahaya. Tiada imej boleh

dikesan disini

BINTIK BUTA

FUNGSI: KOROID
Pigmen hitam yang
menyerap cahaya dan
menghalang pantulan

cahaya

FUNGSI:
Pigmen hitam yang
menyerap cahaya dan
menghalang pantulan

cahaya

RETINA

BAGAIMANA WARNA DILIHAT?

1. Retina mempunyai 2 jenis fotoresptor iaitu sel rod dan sel kon.
2. Sel rod peka pada keamatan cahaya.
3. Sel kon peka kepada warna cahaya.
4. Terdapat 3 jenis sel kon iaitu sel kon yang peka kepada warna

merah, biru, hijau.

Sel Cahaya
rod Gelamaca

Sel
kon

Sklera Koroid Retina

DERIA PENDENGARAN

Telinga luar Telinga tengah Telinga dalam

Osikel Salur separuh bulat Saraf
auditori

koklea

Cuping telinga salur telinga gegendang Jendela

telinga bujur Tiub eustachio

FUNGSI BAHAGIAN TELINGA

Mengumpul &
mengarah gelombang
bunyi ke salur telinga

Cuping telinga

Menghantar
gelombang bunyi ke
gegendang telinga

salur telinga

Bergetar apabila
menerima gelombang

bunyi

gegendang telinga

Menguatkan
gelombang bunyi &
memindahkannya ke

jendela bujur

Tulang osikel

Menghantar
gelombang bunyi kek

koklea

Jendela bujur

Menukar getaran bunyi
kepada impuls

Koklea

Menghantar impuls
dari koklea ke otak

Saraf auditori

Mengimbangkan
tekanan udara pada

kedua-dua belah
telinga

Tiub eustachio

Mengawal Salur separuh bulat
keseimbangan badan

DERIA BAU

saraf

Rongga Sel saraf
hidung
Sel deria bau
Sel deria bau Mukus hidung (reseptor bau)

Lubang Lidah
hidung

1. Pada bahagian atas rongga nasal terdapat sel deria
bau @ reseptor bau yang dapat mengesan bau.

2. Bahan kimia dalam udara akan melarut dalam
Lapisan mukus.

3. Reseptor bau akan terangsang & impuls saraf
dihantar ke otak untuk ditafsir.

STRUKTUR & FUNGSI LIDAH

Organ deria Reseptor rasa Semakin banyak
rasa sensitif kepada tunas rasa, semakin
peka kepada rasa
Diselaputi bahan kimia
tunas rasa dalam makanan Bila bahan kimia
larut dlm air liur,
Setiap tunas rasa LIDAH reseptor rasa akan
mempunyai dirangsang utk
reseptor rasa Reseptor rasa hasilkan impuls
mengesan rasa
manis, masam, saraf
masin, pahit &

umami

PAHIT MASAM
MASIN MANIS

Liang
Sel
penyokong

Papila lidah Tunas rasa Reseptor
pada rasa
papila
Saraf ke
otak

Makanan dikunyah Bahan kimia daripada
makanan larut dalam air
liur dan merangsangkan
reseptor dalam tunas rasa

Rasa dikenal pasti Otak mentafsirkan rasa

LALUAN PENGESANAN RASA

Bahan kimia Reseptor rasa Otak akan
dalam dalam tunas mentafsir
rasa akan impuls yang
makanan dirangsang dihantar &
malarut dalam mengenal
pasti rasa
air liur

STRUKTUR & FUNGSI KULIT

Reseptor sejuk Rambut
Reseptor sakit Kelenjar minyak
Epidermis
Reseptor haba
Dermis

Reseptor sentuhan Lapisan lemak
Saraf Reseptor tekanan

Organ deria Reseptor peka pada
sentuhan rangsangan sakit,

Paling peka –hujung KULIT sentuhan, panas, sejuk
jari, belakang leher, & tekanan

bibir & cuping Kepekaan  bila
telinga bilangan reseptor ,
kedudukan reseptor rapat,
Kurang peka- ketebalan epidermis 
siku, lutut

MEKANISMA PENDENGARAN

1.Pina mengumpul gelombang bunyi & menghantarnya ke salur auditori
2.Gegendang telinga menerima gelombang bunyi & bergetar
3. Getaran dikuatkan oleh osikel & dihantar ke membran jendela bujur
4. Membran jendela bujur bergetar
5. Bendalir dalam koklea bergerak & merangsang resptor untuk
menghasilkan impuls saraf
6. Impuls saraf dibawa oleh saraf auditori ke otak
7. Otak mentafsir impuls sebagai bunyi

Osikel

Otak
Saraf
auditori

Koklea

Cuping salur gegendang Jendela
telinga telinga
telinga bujur

SUMBER CUPING SALUR GEGENDANG
BUNYI TELINGA TELINGA TELINGA

KOKLEA JENDELA TULANG
BUJUR OSIKEL

SARAF OTAK
AUDITORI

MEKANISMA PENGLIHATAN

Sinar cahaya Otot silia gelemaca
daripada objek kornea retina

gelemair

Kanta mata

Sinar cahaya dari objek sinar cahaya akan Saraf optik
memasuki mata melalui kornea, merangsang
Otak akan mentafsir
kanta mata, gelemaca. fotoreseptor untuk impuls saraf. Imej yang
Bahagian ini akan memfokus menghasilkan impuls kecil dan sonsang pada
retina akan kelihatan
sinar cahaya ke retina saraf
tegak

HAD DERIA PENGLIHATAN

Berlaku bila objek Imej jatuh pada bintik buta
yang dilihat berbeza iaitu bahagian pada retina

dgn yang sebenar yang tidak mempunyai
fotoreseptor
Ilusi optik
HAD DERIA Titik buta
PENGLIHATAN

Berlaku kerana otak
tidak dapat mentafsir

dengan tepat



ALAT UNTUK MENGATASI HAD DERIA
PENGLIHATAN