ระบำทวารวดี

ระบำ
โบรำณคดี

ชดุ ระบำทวำรวดี

โดย
คุณครภู าคภูมิ รม่ พยอม
โรงเรยี นเตรยี มอุดมศกึ ษาพฒั นาการปทุมธานี

ประวตั ริ ะบำทวำรวดี ระบำทวำรวดี เป็ นระบำชุดท่ี 1 ในระบำโบรำณคดีท่ีเกิดข้ึนจำกแนวควำมคิด
ของ นำยธนิต อยู่โพธ์ิ (อดีตอธิบดีกรมศิลปำกร) ซ่ึงตอ้ งกำรศึกษำ และเรียนรูเ้ ร่องเคร่อง
แต่งกำยของมนุษย์ เพ่อประโยชน์แก่วิชำประวตั ิศำสตร์ และโบรำณคดี โดยทูลขอรอ้ งให้
หม่อมเจำ้ ยำใจ จิตรพงศ์ ซ่ึงขณะน้ันดำรงตำแหน่งสถำปนิกพิเศษของกรมศิลปำกร
ศึกษำแบบอย่ำง และเขียนเลยี นแบบเคร่องแต่งกำรสมยั ทวำรวดีบำงรูป โดยในครง้ั แรกคิดจะ
จดั สรำ้ งเคร่องแต่งกำยตำมสมยั โบรำณคดี ถวำยทอดพระเนตรในงำนเสดจ็ พระรำชดำเนินทรง
เปิ ดกำรแสดงศิลปะโบรำณวตั ถใุ นอำคำรสรำ้ งใหม่ ในพิพธิ ภณั ฑสถำนแห่งชำติ พระนคร
แต่หลงั จำกไดภ้ ำพตำมตอ้ งกำรแลว้ จึงเปล่ียนแนวควำมคิดใหม่ในกำรจดั แสดงระบำ
โบรำณคดีชุดต่ำง ๆ ถวำยพระบำทสมเด็จพระเจำ้ อยู่หวั ภูมิพลอดุลยเดช รชั กำลท่ี 9
และสมเด็จพระนำงเจำ้ สิริกิต์ิ พระบรมรำชินีนำถ ทอดพระเนตรแทนกำรจดั แสดงเคร่อง
แต่งกำย

ทมี่ า:สมดุ ภาพแสดงเครือ่ งแต่งกายตามสมยั ประวตั ศิ าสตรแ์ ละโบราณคดี หนา้ 10

ต่อมำระบำโบรำณคดีชุดทวำรวดีน้ี
ไดน้ ำออกแสดงใหป้ ระชำชนชมเป็ นคร้งั แรก
ณ สงั คีตศำลำ ในงำนดนตรีมหกรรมประจำปี
เม่อวันท่ี 12 มีนำคม พ.ศ. 2510 ภำยหลัง
จงึ ไดน้ ำมำปรบั ปรุงใหม่เป็ นโบรำณคดีรวม 5 สมยั
จัดแสดงสำหรับถวำยทอดพ ระเนตร
เม่อวนั ท่ี 25พฤษภำคม พ.ศ. 2510

รูปแบบ ระบำทวำรวดี เป็นกำรรำหมู่ประกอบด้วยผู้แสดง
และลักษณะกำรแสดง 6 คน ท่ำรำประดิษฐ์ข้ึนโดยเลียนแบบจำกภำพปั้นและภำพ
แกะสลัก เพื่อให้เกิดกำรเคล่ือนไหว ควำมสวยงำมของกำรรำ
อ ยู่ ที่ ก ร ะ บ ว นท่ ำ ท่ี มี ลั ก ษ ณ ะ เฉพ ำ ะ ต ำ ม ยุ ค ส มั ยท่ี มี ค ว ำ ม
สวยงำมในลักษณะเฉพำะของกำรใช้มือ เท้ำ และศีรษะ
รวมทั้งกำรแปรแถวในกำรรำด้วย ลักษณะต่ำง ๆ
กำรรำแบ่งเป็นขั้นตอนต่ำง ๆ ได้ดังนี้

-ขั้นตอนท่ี ๑ รำออกมำตำมทำนองเพลง
-ขั้นตอนท่ี ๒ ทำท่ำรำตำมกระบวนเพลงช้ำ และเร็ว จนจบ

กระบวนท่ำ
-ขั้นตอนท่ี ๓ ทำท่ำจบด้วยกำรนั่งกลำงเวที
-ขั้นตอนที่ ๔ รำเข้ำเวทีตำมทำนองเพลง

เครอ่ื งแต่งกำย เคร่ืองแต่งกำยของระบำทวำรวดี ประกอบด้วย
๑. เสือ้ รัดอกสีเนื้อ
ด้ำนหน้ำ (ซ้ำยมือ) ด้ำนหลัง (ขวำมือ) ๒. กระโปรงจีบหน้ำนำง ตกแต่งด้วยผ้ำตำดสีทองเปน็
ลำยขวำงแถวหน่งึ สีอิฐ อีกแถวหน่งึ สีเหลือง
๓. สไบเฉียง ปล่อยชำยด้ำนหน้ำ และด้ำนหลัง
๔. เคร่อื งประดับ ประกอบด้วย เข็มขัดทำด้วยผ้ำตำดสี
ทอง ต่ำงหู จี้นำง ต้นแขน กำไลข้อมือ กำไลข้อเท้ำติดลูก
กระพรวน
๕. ศีรษะ เกล้ำผมมวยสูง ใส่เก้ียว
๖. กระบังหน้ำ

โดยนำยสนทิ ดิษฐพันธ์ ออกแบบเครื่อง
แต่งกำย นำงชนำนันท์ ช่ำงเรยี น สรำ้ งเคร่ืองแต่งกำย
นำยชิต แก้วดวงใหญ่ สรำ้ งศิรำภรณ์ และเครื่องประดับ

ดนตรี และเพลงที่ใช้ประกอบกำรแสดง
ใช้วงดนตรีที่มีลักษณะเฉพำะ เคร่อื งดนตรปี ระกอบด้วย พิณ ๕ สำย จะเข้ ขลุ่ย ระนำดตัด

ตะโพนมอญ ฉ่ิง ฉำบ และกรับคู่
เพลงที่ใช้ประกอบกำรแสดง ได้แก่ เพลงรัวทวำรวดี เพลงทวำรวดี (เที่ยวช้ำและเท่ียวเร็ว) ซ่งึ

นำยมนตรี ตรำโมท ผู้เช่ยี วชำญดุรยิ ำงค์ไทย กรมศิลปำกร ศิลปินแห่งชำติ สำขำศิลปะกำรแสดง
(ดนตรไี ทย) ปีพุทธศักรำช ๒๕๒๘ เปน็ ผู้แต่งทำนองเพลง โดยมีสำเนียงออกไปทำงเพลงมอญ

กรับไม้ไผ่

พิณ 5 สำย เคร่อื งดนตรที ี่ จะเข้
ขลุ่ย ใช้ประกอบกำร ตะโพน
ฉ่ิง
แสดง

ระนำดตัด ฉำบใหญ่
รำงใหญ่ ฉำบเล็ก
(เสี่ยงต่ำ)
ระนำดตัดรำง
เล็ก(เสียงสูง)

ระบำทวำรวดปี ระดิษฐข์ ้ึนจำกลกั ษณะทว่ งท่ำ อำกปั กริ ยิ ำของ
มนุษย์ และเทวรูป ท่ปี รำกฏอยูบ่ นภำพปน้ั และภำพแกะสลกั ท่คี น้ พบใน
ประเทศไทย ณ โบรำณสถำน ตำบลคูบวั จงั หวดั รำชบรุ ี อำเภออทู่ อง จงั ห
วสั พุ รรณบรุ ี และท่ตี ำบลโคกไมเ้ ดน และจนั เสน จงั หวดั นครสวรรค์ นกั
โบรำณคดเี ช่อว่ำชนชำติท่อี ำศยั อยู่ ในสมยั ทวำรวดนี ้ีเป็ นมอญหรอ่ เผ่ำชนท่ี
พูดภำษำมอญ ทำใหด้ นตรี และกระบวนท่ำรำ ตลอดจนเคร่องแต่งกำย
มลี กั ษณะเป็นแบบมอญ ซ่งึ มนี ำงลมลุ ยมะคปุ ต์ ผูเ้ ช่ียวชำญกำรสอน
นำฏศิลป์ไทย วทิ ยำลยั นำฏศิลป กรมศิลปำกร และนำงเฉลย ศขุ ะวณิช
ผูเ้ ช่ียวชำญกำรสอนนำฏศิลป์ไทย วิทยำลยั นำฏศิลป กรมศิลปำกร ศิลปิน
แหง่ ชำติ สำขำศิลปะกำรแสดง (นำฏศิลป์) ปีพทุ ธศกั รำช ๒๕๓๐
เป็นผูป้ ระดิษฐท์ ำ่ รำ