ภูมิ ภู ปัมิญปัญาของศีขรภูมิภู มิ จัดทำ โดย นางสาว สุภาพร ผะกาแดง นำ เสนอ ครู สุภัท ภั รกุล กุ มั่น มั่ หมาย
คำ นำ หนังลือ ลื อิเล็กทรอนิกส์(E-Book )นี้จัดทำ เพื่อ ให้ ผู้อ่านได้ทราบ ข้อมูล มู ผลิต ลิ ภัณ ภั ฑ์วั ฑ์วั ฒนธรรมสิ่งประดิษ ดิฐ์จ ฐ์ าก ภูมิ ภู ปัมิ ญ ปั ญาท้องถิ่น ถิ่ เมือ มื ง สุรินทร์ เช่น ผ้าไหมทอ ขนมเนียล หรือพิษษ่าเขรม และ ขนมโกรจ ผู้จัดทำ หวังเป็น ป็ อย่างยิ่ง ยิ่ ว่า หนังสืออิเล็กทรอนิกส์(E-Book )เล่ม ล่ นี้จะ เป็น ป็ประโยชน์ สำ หรับคนที่สนใจข้อมูล มู ผลิต ลิ ภัณ ภั ฑ์วั ฑ์วั ฒนธรรมสิ่ง ประดิษ ดิฐ์ จากภูมิ ภู ปัมิ ญ ปั ญาท้องถิ่น ถิ่ เมือ มื งสุรินทร์ และได้ประโยชน์จาก หนังลือ ลื อิเล็กทรอนิกส์(E-Book )เล่ม ล่ นี้ไม่ม ม่ ากก็น้อย คำ นำ นางสาว สุภาพร ผะกาแดง
สารบัญ กาละเเมสด.....................................................................................1-7 บ้านจารพัต เป็น ป็ หมู่บ้านทอผ้า ผ้ไหมมัดหมี่ อ.ศีขรภูมิ ภู มิ จ.สุรินทร์....8-11 วิถีชีถีชี วิตเเละภูมิ ภู มิปัญ ปั ญาของชุม ชุ ชนคนศรีขรภูมิ ภู มิ พิสัย.............................12-20
ที่มาของขนมกาละแม กาละแม คือขนมไทยโบราณที่มีลั มี ก ลั ษณะทำ มาจากแป้ง ป้ เหนียวสีดำ เป็น ป็ ขนมหนึ่งในสามชนิดที่นิยมทำ ขึ้นในวันปีใปี หม่ข ม่ องคนไทยในสมัย มั ก่อ ก่ น นิยมทำ กัน กัในช่วงงานเทศกาลสงกรานต์หรือวันขึ้นปีใปี หม่ข ม่ องไทย ซึ่งจะ ต้องทำ ให้เสร็จก่อ ก่ นวันสงกรานต์คือ ข้าวเหนียวแก้ว ข้าวเหนียวแดง และกาละแม เพราะการทำ ขนมเหล่า ล่ นี้ต้องอาศัยแรงงานคนมาช่วยกัน กั กวนขนม จึงถือ ถื เป็น ป็ การเริ่ม ริ่ ต้นปีใปี หม่ด้ ม่ ด้ วยความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ของคน ไทย ช่วยเหลือ ลืซึ่งกัน กั และกัน กั ด้วยมิต มิ รไมตรีเป็น ป็ ความดีง ดี ามในชีวิตภาย ภาคหน้าสืบต่อไป และเมื่อ มื่ ทำ ขนมเสร็จแล้วก็จะมีก มี ารแบ่งปัน ปั ขนมกลับ ลั ไปกิน กิ ที่บ้านของแต่ละคน ขนมกะละแมเชื่อว่ามีต้ มีต้ นกำ เนิดที่มาจากขนม กาลาเม็กของฝรั่งเศส หรือคาราเมลของอังกฤษ หรือเกละไมของชาว มลายู ท่านพุทธทาสภิก ภิ ขุตั้งข้อเสนอว่าน่าจะมาจากขนมฮูละวะของ อินเดีย ดี ที่มีส่มีส่ วนผสมเป็น ป็ นม แป้ง ป้ และน้ำ ตาล ปัจ ปั จุบั จุ บั นกาละแมมีห มี ลากหลายสีและมีร มีสชาติที่แตกต่างกัน กั ขึ้นอยู่กั ยู่ บ กั สูตรของแต่ละผู้ผลิต ลิ ผู้ผลิต ลิ บางรายสรรหาความแปลกใหม่ใม่ ห้ขนม กาละแมดูเปลี่ย ลี่ นไปจากเดิม ดิ คือมีสีมีสีสันที่น่ารับประทานมากขึ้นและเป็น ป็ ที่ ถูก ถู ใจของ ผู้บริโภคทุกเพศทุกวัยแต่ก็ยังมีก มี าละแมสดหลายที่ ที่ผู้ผลิต ลิ ยังคง อนุรักษ์ความเป็น ป็ไทยเอาไว้ตั้งแต่สมัย มั บรรพบุรุ บุ ษจนถึง ถึ รุ่นปัจ ปั จุบั จุ บั น กาละแมสดศรีขรภูมิ ภู (มิ ตราปราสาทเดีย ดี ว)
เมื่อเอ่ยถึง ถึ อำ เภอศรีขรภูมิ ภู มิสิ่งที่นักท่องเที่ยวหรือ บุคคลทั่วไปต้องนึกถึง ถึ เป็น ป็ อันดับ ดั แรกก็คือ กาละแม ศรีขรภูมิ ภู ที่เป็น ป็สินค้าของฝากที่นักท่องเที่ยวหรือผู้ ผ่านไป-มาต้องซื้อเพื่อเป็น ป็ ของฝากสำ หรับฝาก ผู้ใหญ่ห ญ่ รือเพื่อนฝูง ฝู ซึ่งกาละแมศรีขรภูมิ ภู ต มิ รา ปราสาทเดียวก็เป็น ป็ หนึ่งในกาละแมที่ผู้คนนิยม บริโภค ซึ่งมีก มี ารกล่า ล่ วถึง ถึ มากจากอดีต ดี จนถึง ถึปัจจุบั จุ บั น
ประวัติความเป็น ป็ มาของร้านกาละแมสดตราปราสาทเดีย ดี วที่ อ.ศรีขรภูมิ ภู มิ จ.สุรินทร์ ผู้ประกอบการเจ้าของร้านคือ คุณเกรียงชัยและคุณดวงจันทร์ ตั้งชวลิต ลิ กุล กุ สถานที่ตั้งของร้านกาละแมศรีขรภูมิ ภู มิ(ตราปราสาทเดีย ดี ว) ตั้งอยู่บ้ ยู่ บ้ านเลขที่ 211-212 ถนนเสรีธิปัธิ ต ปั ย์ ตำ บลระแงง อำ เภอศรีขรภูมิ ภู มิ จ.สุรินทร์ 32110 โทรศัพท์ (044) 561009 ร้านกาละแมศรีขรภูมิ ภู ต มิ ราปราสาทเดีย ดี ว ได้เริ่ม ริ่ ก่อ ก่ ตั้งขึ้นในปี พ.ศ.2516 เดิม ดิ ทีทำ กิน กิ กัน กั เฉพาะในครอบครัวเท่านั้น ต่อมามีผู้ มีผู้ เสนอแนะว่าควรจะทำ ขายดูบ้าง ในปี พ.ศ.2517 เริ่ม ริ่ ทำ แพร่หลาย ที่ทำ อยู่ก็ ยู่ ก็ ทำ ในครอบครัวเท่านั้น แรงงานคนในการ กวน กาละแมและด้านอื่นๆก็ใช้แรงงานคนทั้งหมด แรงงานได้จากบุค บุ คลในครอบครัว ยังไม่มี ม่ ก มี าร จ้างคนงานแต่อย่างใด ในปี พ.ศ. 2520 กิจ กิ การกาละแมเจริญก้าวหน้าขึ้นเรื่อยๆมีผู้ มีผู้ จำ หน่ายปลีก ลี ย่อย ได้สั่งไป จำ หน่ายเพิ่ม พิ่ ขึ้นเรื่อยๆ แรงงานในครอบครัวเริ่ม ริ่ ไม่พ ม่ อเพียงที่จะทำ ได้ จึงเริ่ม ริ่ มีก มี ารจ้างคน งานเข้ามาช่วยทำ งานแต่ขั้นตอนยังใช้แรงงานคนอยู่ ในปี พ.ศ.2521 เริ่ม ริ่ มีก มี ารนำ เครื่องจักรเข้ามาช่วยในกระบวนการการทำ กาละแมเพื่อลดการ ใช้แรงงานคน โดยเครื่องจักรที่นำ มาช่วยในครั้งแรก คือ เครื่องขูดมะพร้าวสแตนเลสที่ใช้ มอเตอร์ไฟฟ้า ต่อมาได้ซื้อเครื่องโม่แ ม่ ป้ง ป้ไฟฟ้าเพิ่ม พิ่ อย่างละหนึ่งเครื่อง ในปี พ.ศ.2525 ได้ซื้อเครื่องกวนกาละแมที่ใช้มอเตอร์ไฟฟ้า เข้ามาแทนแรงงานคนที่กวน กาละแม จึงทำ ให้มีก มี ารผลิต ลิได้มากขึ้นพอเพียงกับ กั ความต้องการ 1 เครื่อง ในปี พ.ศ.2539 ได้มีก มี ารปรับปรุงอุปกรณ์บางส่วนเป็น ป็สแตนเลสเพื่อความสะอาดและถูก ถู สุขลักษณะในการผลิต ลิ กาละแม จนกระทั่งถึง ถึปัจ ปั จุบั จุ บั นนี้กาละแมศรีขรภูมิ ภู ต มิ ราปราสาทเดีย ดี ว ได้ใช้เครื่องจักรเข้ามาช่วยในขั้น ตอนการผลิตกาละแมเกือ กื บทุกขั้นตอนการผลิต ลิ และยังมีก มี ารพัฒนาอีกหลายๆด้านด้วยกัน กั 1.ถาดใส่กาละแมเป็น ป็สแตนเลส 2.โต๊ะห่อกาละแมเป็น ป็สแตนเลส 3.ได้จดทะเบียนเครื่องหมายการค้า (กรมทรัพย์สินทางปัญ ปั ญา)
ที่มาของขนมกาละแม กาละแม คือขนมไทยโบราณที่มีลั มี ก ลั ษณะทำ มาจากแป้ง ป้ เหนียวสีดำ เป็น ป็ ขนมหนึ่ง ในสามชนิดที่นิยมทำ ขึ้นในวันปีใปี หม่ข ม่ องคนไทยในสมัย มั ก่อ ก่ น นิยมทำ กัน กัในช่วงงาน เทศกาลสงกรานต์หรือวันขึ้นปีใปี หม่ข ม่ องไทย ซึ่งจะต้องทำ ให้เสร็จก่อ ก่ นวัน สงกรานต์คือ ข้าวเหนียวแก้ว ข้าวเหนียวแดง และกาละแม เพราะการทำ ขนม เหล่า ล่ นี้ต้องอาศัยแรงงานคนมาช่วยกัน กั กวนขนม จึงถือ ถื เป็น ป็ การเริ่ม ริ่ ต้นปีใปี หม่ด้ ม่ ด้ วย ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ของคนไทย ช่วยเหลือ ลืซึ่งกัน กั และกัน กั ด้วยมิต มิ รไมตรีเป็น ป็ ความดี งามในชีวิตภายภาคหน้าสืบต่อไป และเมื่อ มื่ ทำ ขนมเสร็จแล้วก็จะมีก มี ารแบ่งปัน ปั ขนม กลับ ลัไปกิน กิ ที่บ้านของแต่ละคน ขนมกะละแมเชื่อว่ามีต้ มีต้ นกำ เนิดที่มาจากขนมกาลา เม็กของฝรั่งเศส หรือคาราเมลของอังกฤษ หรือเกละไมของชาวมลายู ท่านพุทธ ทาสภิก ภิ ขุตั้งข้อเสนอว่าน่าจะมาจากขนมฮูละวะของอินเดีย ดี ที่มีส่มีส่ วนผสมเป็น ป็ นม แป้ง ป้ และน้ำ ตาล ปัจ ปั จุบั จุ บั นกาละแมมีห มี ลากหลายสีและมีร มีสชาติที่แตกต่างกัน กั ขึ้นอยู่กั ยู่ บ กัสูตรของ แต่ละผู้ผลิต ลิ ผู้ผลิต ลิ บางรายสรรหาความแปลกใหม่ใม่ ห้ขนมกาละแมดูเปลี่ย ลี่ นไป จากเดิม ดิ คือมีสีสันที่น่ารับประทานมากขึ้นและเป็น ป็ ที่ถูก ถู ใจของ ผู้บริโภคทุกเพศทุกวัยแต่ก็ยังมีก มี าละแมสดหลายที่ ที่ผู้ผลิต ลิ ยังคงอนุรักษ์ความ เป็น ป็ไทยเอาไว้ตั้งแต่สมัย มั บรรพบุรุ บุ ษจนถึง ถึ รุ่นปัจ ปั จุบั จุ บั น
วัตถุดิ ถุ บ ดิ ที่ใช้ในการทำ กาละแมสด วัตถุดิ ถุ บ ดิในการผลิต ลิ กาละแมศรีขรภูมิ ภู ต มิ ราปราสาทเดีย ดี ว มะพร้าว แป้ง ป้ ข้าวเหนียว น้ำ ตาลทราย น้ำ ตาลปิ๊ปปิ๊ เปลือ ลื กมะพร้าวเผา (ด่า ด่ งที่มีสีมีสี ดำ ) ใบตองที่รีดแล้วแล้วตัดเป็น ป็สี่เหลี่ย ลี่ มผืนผ้า กระดาษแก้วสี ถุง ถุ บรรจุก จุ าละแมที่พิมพ์ตราปราสาทเดีย ดี ว
วิธีการและขั้นตอนการผลิต ลิ กาละแมสดศรีขรภูมิ ภู มิ วิธีการผลิต ลิ กาละแมศรีขรภูมิ ภู ต มิ ราปราสาทเดีย ดี ว 1 เอามะพร้าวที่เรากระเทาะเอากะลาออกแล้วนำ มาขูดให้ละเอียด แล้วนำ มะพร้าวที่ขูดแล้วมาคั้นเอากะทิ 3ครั้ง 2 เอาน้ำ กะทิที่เราคั้นเสร็จแล้วนำ มาต้มให้เดือ ดื ดเพื่อให้กะทิแตกมัน มั 3 เอาเปลือ ลื มะพร้าวเผา(ด่า ด่ งที่มีสีมีสี ดำ )เอามากรองกับ กั น้ำ เพื่อให้ได้ น้ำ ด่า ด่ งสีดำ แล้วเอามาเทใส่กะทิที่กำ ลัง ลั ต้มให้เดือ ดื ดอยู่ 4 หลัง ลั จากนั้นก็เอาน้ำ ตาลทรายแบะน้ำ ตาลปิ๊ปปิ๊ใส่ลงไปในน้ำ กะทิ ผสมกับ กั น้ำ ด่า ด่ งที่กำ ลัง ลั ต้มให้เดือ ดื ดอยู่ 5 หลัง ลั จากที่ต้มกะทิได้ประมาณ 30-45 นาที ขั้นตอนต่อไปให้นำ แป้ง ป้ ข้าวเหนียวที่ได้เตรียมไว้แล้วเทใส่ลงไปในกะทิที่ต้มอยู่ 6 เรากวนไปเรื่อยๆประมาณ1-2ชั่วโมง สังเกตดูว่ากาละแมที่เรา กวนอยู่นั้ ยู่ นั้ นกาละแมขึ้นไม้พายหรือยังถ้ากาละแมขึ้นไม้พายแล้วให้ใช้ มือ มื แตะเนื้อกาละแมดูว่า ถ้าเนื้อกาละแมไม่ติ ม่ ติ ดมือ มื แล้วให้ยกกาละแม ลงจากเตาแล้วเทใส่ถาดที่เตรียมไว้ให้กาละแมเย็น 7 หลัง ลั จากที่กาละแมเย็นแล้วก็เอากาละแมมาจับเป็น ป็ชิ้นๆแล้วก็นำ กาละแมที่เป็น ป็ชิ้นหยิบมาใส่ในใบตองที่ตัดขนาดสี่เหลี่ย ลี่ มผืนผ้าแล้ว ก็ม้วนเป็น ป็ วงกลมเสร็จแล้วนำ มาม้วนเป็น ป็ วงกลมกับ กั กระดาษแก้วสี ต่างๆ 8 หลัง ลั จากที่เราม้วนใส่ใบตองกับ กั กระดาษแก้วสีเสร็จแล้วก็นำ กาละแมมาบรรจุใ จุ ส่ถุง ถุ ที่พิมพ์ตราปราสาทเดีย ดี วเสร็จแล้วก็จัดส่งให้ ร้านค้าและจำ หน่ายที่หน้าร้าน
สรุปความรู้ที่ได้ กาละแมสดนั้นมีเ มี คล็ดลับ ลัในการทำ แต่ละที่คล้ายกัน กั แตกต่างกัน กั เล็กน้อยขึ้นอยู่ กับ กั เทคนิคและเคล็ดลับ ลั ของผู้ผลิต ลิ แต่ละท้องถิ่น ถิ่ สมัย มัโบราณกาละแมจะมีสีมีสี ดำ ซึ่งเป็น ป็สีที่หาได้ง่ายจากธรรมชาติได้จากกาบ มะพร้าวเผา การทำ กาละแมจะต้องมีทั้ มีทั้ งความรู้และทักษะในการทำ ขนมไทยที่ดีแ ดี ละจะต้อง ถูก ถู สุขอนามัย มั จ.สุรินทร์ ของฝากที่ขึ้นชื่อนอกจากผ้าไหมแล้วก็คือกาละแมสดซึ่งต้องเป็น ป็ กาละแมสดที่ศรีขรภูมิ ภู เ มิ ท่านั้น และได้รับการยืนยันจากผู้บริโภคที่แวะมาท่อง เที่ยวและได้ชิมกาละแมก็มีค มี วามติดใจและซื้อกลับ ลัไปเป็น ป็ ของฝากจำ นวนมาก กาละแมสดศรีขรภูมิ ภู ต มิ ราปราสาทเดีย ดี ว มีสมี าขาที่เดีย ดี วคือที่ อ.ศรีขรภูมิ ภู มิ จึง กลายเป็น ป็ เอกลัก ลั ษณ์ของท้องถิ่น ถิ่ ที่ว่าเมื่อ มื่ แวะมาเที่ยวที่ศรีขรภูมิ ภู แ มิ ล้ว ต้องมา เยี่ยมชมความงามของปราสาทศรีขรภูมิ ภู มิ ที่ถูก ถู สร้างขึ้นในสมัย มั พระเจ้าวรมัน มั ที่ 17 แล้วที่พลาดไม่ไม่ ด้คือของขึ้นชื่อของท้องถิ่น ถิ่ นั่นคือกาละแมสดนี่เอง จากการสำ รวจข้อมูล มู ในเว็บทั่วไป และจากการบอกเล่า ล่ ต่อๆกัน กั มา ถือ ถื ว่า กาละแมสดตราปราสาทเดีย ดี วได้เป็น ป็ ที่นิยมและนักท่องเที่ยวยอมรับในรสชาติ ของกาละแม เพราะมีค มี วามหอมและรสชาติอร่อย และถูก ถู สุขอนามัย มั อีกด้วย
บ้านจารพัต เป็นป็หมู่บ้มู่ บ้ านทอผ้าไหมมัด มั หมี่ อ.ศีขรภูมิภู มิ จ.สุรินทร์
บ้านจารพัต เป็น ป็ หมู่บ้มู่ บ้ านทอผ้าไหมมัด มั หมี่ที่ มี่ที่ เหมาะจะเข้ามา เรียนรู้ภูมิ ภู ปัมิ ญ ปั ญาชาวบ้านที่กล้าคิดพลิก ลิ แพลงงานทอผ้า ไหมให้ที่มีเ มี อกลัก ลั ษณ์ไม่เ ม่ หมือ มื นใคร อ่านต่อได้ที่ https://board.postjung.com/1233124
ภายในศูนย์เรียนรู้มีทั้ มีทั้ งโชว์รูมผ้าไหมลวดลายต่างๆ แขวนให้ ชมและเลือ ลื กซื้อเต็มผนัง ส่วนด้านหลัง ลั เป็น ป็โรงทอขนาดย่อมที่ ชาวบ้านกำ ลัง ลั ขมัก มั เขม้นกับ กั การทอผ้า เส้นไหมนำ ไปย้อมด้วย ไม้มงคล 9 ชนิด มีทั้ มีทั้ งแก่น ก่ ขนุน แก่น ก่ มะขาม แก่น ก่ มะยม ดอก ดาวเรือง ต้นคูณ ขมิ้น มิ้ ต้นอร่าง ครั่ง รวมทั้งหมัก มั ด้วยโคลน กอบัว เพื่อช่วยให้ผ้ามีสัมีสั มผัสนุ่มนวลยิ่ง ยิ่ ขึ้น อ่านต่อได้ที่ https://board.postjung.com/1233124
โดยผ้าไหมที่ทอออกมาจะเกิด กิ ลวดลายจากการมัด มั ตามจินตนาการ และมีค มี วามหมายมงคล อย่างลายดอกดาวเรือง ดอกกุห กุ ลาบ ดอก คูณ ไปจนถึง ถึ ฉากงานบวช หรือจะเป็น ป็สีพื้น สีเหลื่อ ลื่ ม ก็มีใมี ห้เลือ ลื กใน ราคาไม่แ ม่ พง อ่านต่อได้ที่ https://board.postjung.com/1233124
วิถีชีถีชีวิตเเละภูมิ ภู ปัมิญ ปัญาของชุมชนคนศรีขรภูมิภู พิ มิพิสัย
ชุมชนช่างปี่ บ้านช่างปี่ หมู่ที่มู่ ที่ 1 ตำ บลช่างปี่ อำ เภอศีขรภูมิ ภู มิ จังหวัดสุรินทร์ เดิม ดิ มีค มี นที่ชื่อ ปี่ เรียกกัน กั ว่าตาปี่ เป็น ป็ คนปั้น ปั้ หม้อไหของหมู่บ้มู่ บ้ าน ที่มีฝีมี มื ฝี อ มื มากในการปั้น ปั้ จึงเรียกต่อๆกัน กั มาว่า บ้านตาปี่ ภายหลัง ลั จึงได้ตั้งชื่อหมู่บ้มู่ บ้ านตามชื่อของช่างปั้น ปั้ ว่า บ้านช่างปี่ มีมี มี ค มี วาม โดดเด่น ด่ ทางวัฒนธรรม รวมถึง ถึ กิจ กิ กรรมการปั้น ปั้ หม้อด้วยเตาเผา โบราณ ตามความเชื่อของชาวบ้านเกี่ย กี่ วกับ กั การขุดพบเตาเผา โบราณบริเวณชุมชน รวมถึง ถึ เครื่องปั้น ปั้โบราณ รูปปั้น ปั้ เทวรูป สิ่ง ศักดิ์สิดิ์สิ ทธ์จำ นวนมาก ณ บริเวณปราสาทช่างปี่
บ้านสมบูร บู ณ์ เดิม ดิชุมชนบ้านสมบูร บู ณ์เป็น ป็ชุมชนที่ตั้งในเขต พื้นที่ตำ บลยางอำ เภอศีขรภูมิ ภู มิ ภายหลัง ลัได้แยก ตำ บลออกเป็น ป็ ตำ บลกุด กุ หวาย ชุมชนบ้าน สมบูร บู ณ์ได้ก่อ ก่ ตั้งขึ้นมานานนับ 100 ปี การสานหมวกจากกก ผลิต ลิภัณฑ์ห ฑ์ มวกจากกกที่ชุมชนได้ทำ ขึ้นเพื่อจำ หน่ายเสริมจากการการทำ เสื่อ กก ที่เป็น ป็ ผลิต ลิภัณฑ์ที่ ฑ์ที่สร้างรายได้ให้กับ กั คนในชุมชน วัตถุป ถุ ระสงค์กิจ กิ กรรม เพื่อ ให้นักท่องเที่ยวได้เรียนรู้กระบวนและ ทดลองทำ หมวกจากกก
บ้านโคกสนวน บ้านโคกสนวนเป็น ป็ชุมชนอาศัยอยู่ติ ยู่ ติ ดกับ กั อ่างเก็บน้ำ ลำ พอก ตำ บลกุด กุ หวาย อ.ศรีขรภูมิ ภู มิ จังหวัดสุรินทร์ มีก มี ารดำ เนินงานด้านการจัดการการท่องเที่ยวร่วม กับ กั หมู่บ้มู่ บ้ านสมบูร บู ณ์ ซึ่งอยู่สุ ยู่ สุ ดเขตทางทิศตัวันตก ของอ่างลำ พอก การทำ อาหารพื้นถิ่น ถิ่ “ขนมเนียน” ขนมเนียนเป็น ป็ ขนมหวานพื้นถิ่น ถิ่ ของชุมชน บ้านโคกสนวนที่หารับประทานได้เฉพาะที่ โคกสนวนเท่านั้น นิยมทำ ในช่วงงานมงคล
ชุมชนบ้านไทร ชุมชนบ้านไทร เป็น ป็ชุมชนที่มีค มี วามโดดเด่น ด่ ทางภูมิ ภู ปัมิ ญ ปั ญาด้าน การย้อมผ้าไหมสีธรรมชาติ และเป็น ป็ ที่รู้จักกัน กั แพร่หลายในชื่อ ชุมชนทอผ้าไหมย้อมสีไม้มงคล ซึ่งได้ทำ การย้อมผ้าไหมด้วยไม้ มงคล 9 ชนิด ได้แก่ ต้นฮลาง ต้นมะยม ขนน ครั่ง มะขาม คูณ ขมิ้น มิ้ ดาวเรือง และโคลนดอกบัว มาทำ เป็น ป็สีย้อม กิจ กิ กรรมชุมชนทอผ้าไหมย้อมสีไม้มงคล ได้มีก มี ารจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้การทอผ้าไหมสีธรรมชาติ เพื่อให้นักท่องเที่ยว และผู้ที่สนใจได้ศึกษาศิลปะการออกแบบลวดลาย การทอ และการย้อมสีไหมที่ เป็น ป็ อกลัก ลั ษณ์ การทอผ้าไหมมัด มั หมี่ข มี่ องบ้านไทรเป็น ป็ประยุก ยุ ต์ลายและวิธีก ธี าร ใหม่ๆ ม่ โดยมีต้ มีต้ นแบบจากลายเก่า ก่ แก่ภู ก่ มิ ภู ปัมิ ญญาดั่ง ดั่ เดิม ดิ ที่สืบทอดต่อกัน กั มา และได้ มีก มี ารพัฒนาลวดลายเพื่อให้เกิด กิ ความแปลกใหม่แ ม่ ละร่วมสมัย มัสวยงามตาม ความต้องการของตลาด
ชุมชนบ้านโคกเจริญ ชุมชนบ้านโคกเจริญ เป็น ป็ชุมชนที่มีค มี วามโดดเด่น ด่ ในด้าน ภูมิ ภู ปัมิ ญ ปั ญาการทอผ้าไหมที่สืบทอดมาตั้งแต่บรรพบุรุ บุ ษ ที่ชาว บ้านในชุมชนทั้งชายและหญิง ญิ ร่วมกัน กั ทอดผ้า โดยผู้หญิง ญิ จะ เป็น ป็ ผู้รับหน้าที่ในการทำ ลายผ้า ส่วนผู้ชายมีห มี น้าที่ในการทอ ผ้า จึงเป็น ป็ ที่มาของคำ ว่า “ผู้หญิง ญิ มัด มั ลาย ผู้ชายทอผ้า” กิจกรรมผู้หผู้ ญิงญิมัด มั ลาย ผู้ชผู้ ายทอผ้า ผ้ ซึ่งเป็น ป็ วิถีชีถีชี วิตความเป็น ป็ อยู่ที่ ยู่ ที่ แตกต่างจากชุมชน อื่น ๆ และนอกจากนี้ชุมชนยังมีกิ มี จ กิ กรรมให้นัก ท่องเที่ยวและผู้ที่สนใจเดิน ดิ ทางเข้าเรียนรู้ กระบวนการในการทอดผ้าของชุมชน
ชุมชนบ้านประทุน ชุมชนบ้านประทุนเป็น ป็ชุมชนที่ชาวบ้านทุกครัวเรือนมีค มี วาม ผูกพันธ์กับ กั การทอผ้าไหม วัฒนธรรมการทอผ้าไหมของ บ้านประทุนเป็น ป็ ภูมิ ภู ปัมิ ญ ปั ญาที่ได้รับการถ่า ถ่ ยทอดมาจาก บรรพบุรุ บุ ษ ความรู้จากการถ่า ถ่ ยทอดดัง ดั กล่า ล่ วสามารถ สืบสานพร้อมทั้งนำ นวัตกรรมการสืบสานภูมิ ภู ปัมิ ญ ปั ญาที่ได้มา ประยุก ยุ ต์ใช้ให้เกิด กิ คุณค่า ชุมชนบ้านประทุนได้มีเ มีปิด ปิ เป็น ป็ แหล่ง ล่ เรียนรู้ให้นักท่องเที่ยว และผู้ที่สนใจเข้ามาสัมผัสวิถีชีถีชี วิตชุมชนผ่านรูปแบบ กิจ กิ กรรมการท่องเที่ยวโดยชุมชน โดยมีฐมี านการเรียนให้ได้ เยี่ยมชมประกอบด้วย ฐานการเรียนรู้การทอผ้าไหม ฐาน เศรษฐกิจ กิ พอเพียง การทำ อาหารพื้นถิ่น ถิ่ การทำ ของที่ระลึก ลึ จากรังไหม และเยี่ยมชมปราสาทศรีขรภูมิ ภู มิ
บ้านสะดีย์ ดีย์ หมู่บ้มู่ บ้ านตั้งอยู่ห่ ยู่ ห่ างจากในตัวอำ เภอศีขรภูมิ ภู มิ ระยะทาง ประมาณ 12 กิโกิ ลเมตร และห่างจากในตัวจังหวัดสุรินทร์ 48 กิโกิ ลเมตร อาชีพหลัก ลั ของบุค บุ คลในชุมชุนส่วนใหญ่ คือ เกษตรกร การประมงพื้นบ้าน เลี้ย ลี้ งวัวควายเป็น ป็ หลัก ลั การ เดิน ดิ ทางมาหมู่บ้มู่ บ้ านสะดีย์ ดีย์ ตำ บลกุด กุ หวาย อำ เภอศีขรภูมิ ภู มิ จังหวัดสุรินทร์ กิจ กิ กรรมการปั้น ปั้ เตา เตาพลัง ลั งานที่ผลิต ลิ ขึ้นจากปราชญ์ใญ์ นชุมชน ซึ่งนำ ดิน ดิ ที่ได้จากอ่างลำ พอก นำ มาผสมกับ กัส่วนประสม ต่าง ๆ และขึ้นรูปเป็น ป็ เตา วัตถุป ถุ ระสงค์กิจ กิ กรรม เพื่อให้นักท่องเที่ยวได้เรียนรู้กระบวนและทดลองทำ เตาพลัง ลั งาน
สรุป ภูมิ ภู ปัญ ปั ญาท้องถิ่น ถิ่ ภาษาถิ่น ถิ่ ภูมิ ภู ปัญ ปั ญาท้องถิ่น ถิ่ ประชาชนในเขตเทศบาลได้ อนุรักษ์ภูมิ ภู ปัญ ปั ญาท้องถิ่น ถิ่ ได้แก่ วิธีก ธี ารท า เครื่องจักสารใช้ส าหรับในครัวเรือน วิธีก ธี ารเลี้ย ลี้ งไหม และการทอผ้าไหม วิธีก ธี ารทอเสื่อจากต้นกก และวิธี การ จับปลาธรรมชาติ ภาษาถิ่น ถิ่ ส่วนมากร้อยละ ๙๐ % พูดภาษาอีสาน สินค้าพื้นเมืองและของที่ระลึก ลึ ประชาชนในเขตเทศบาลได้ผลิต ลิ ของใช้พื้นเมือ มื งขึ้นใช้ ในครัวเรือนและเหลือ ลื เอาไว้จ าหน่ายบ้าง ได้แก่ เสื่อที่ทอจากต้นกก ผ้าที่ทอจากผ้าฝ่า ฝ่ ยและผ้า ไหม เครื่องจักรสานที่ทาจากไม้ไผ
จบบริบูณ บู ร์ ขอบคุณค่ะ