เล่ม 23 เกษตรผสมผสาน บ้านชบา

ภายในครัวเรือนและชุมชนแล้วจึงจะส่งขายสู่ตลาดภายนอกชุมชน รวมถึง
ิ
ิ
ิ
ื
้
ั
ี
ั
ั
ุ
อาจจะมการจดตงเป็นวสาหกจชมชนเพอการบรหารจดการด้านการตลาด
่
โดยคนในชุมชนเอง ตามศักยภาพของชุมชนโดยอาจจะรับการสนับสนุนจาก
หน่วยงานภาครัฐตามความจ�าเป็น
พระมงคลวชิรากรมีความเช่อม่นว่าชาวบ้านชบามีศักยภาพท่จะพัฒนา
ั
ื
ี
ตนเองได้ หากแต่ขาดการสนับสนุนในการร่วมมือกันเชิงบูรณาการ และม ี
ี
ั
ื
ความเช่อม่นว่าพลังบวรจะเป็นวิถีชุมชนท่จะช่วยสร้างโอกาสให้ชาวบ้านและ
�
ผู้นาชุมชนสามารถร่วมมือกันพัฒนาศักยภาพของตนเองได้ สามารถเรียนรู้ท ี ่
ื
�
จะทาการผลิตและการตลาดให้เหมาะสม ชาวบ้านชบามีพ้นฐาน “ทักษะ
ชีวิต” ท่จะช่วยเหลือตนเองตามวิถีของคนอีสานได้อย่างเต็มท่อยู่แล้ว
ี
ี
สามารถดารงชีวิตอยู่รอดได้แม้จะไม่มีเงินสด ยังสามารถพ่งพาอาศัยธรรมชาต ิ
ึ
�
ได้บ้าง ไปหาปูหาปลา หากบหาเขียด หาเห็ดหาหน่อไม้ในป่า เพื่อการยังชีพ
อย่างน้อยก็ไม่อดตาย รวมถึงที่ส�าคัญมากคือยังมีญาติพี่น้องที่พอพึ่งพาและ
ิ
ึ
้
ู
ู
ั
ื
้
ช่วยเหลอเกอกลกนได้ การพงตนเองได้ของชาวบ้านจะขนอย่กบภมปัญญา
ื
ู
่
ึ
ั
ิ
ี
ท้องถ่นและวัฒนธรรมของชุมชน ท่จะสามารถเรียนรู้ในการอยู่ร่วมกันได้อย่าง
อยู่เย็นเป็นสุข





48 ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเกษตรผสมผสานพลังบวร ภูเบศ วณิชชานนท์ และ พระมงคลวชิรากร 49
ส�ำนักสงฆ์บ้ำนชบำ อ�ำเภอเมืองจันทร์ จังหวัดศรีสะเกษ

็
ุ
4. ทำงเลือกสควำมอยู่เย็นเปนสขในชุมชน
ู่
�
ึ
ชุมชนอยู่เย็นเป็นสุขนับเป็นอีกหน่งยุทธศาสตร์สาคัญของการสร้าง
ึ
ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเกษตรผสมผสานพลังบวร ซ่งประกอบด้วยแนวทางการ
ด�าเนินงาน ดังนี้
1) ความพอเพียง ศูนย์เรียนรู้ควรจะส่งเสริมให้ชาวบ้านอยู่ร่วมกันบน
พื้นฐานการกินอยู่แบบพอเพียง ได้แก่ บริโภคอย่างเหมาะสม มีสิ่งจ�าเป็นพอ

เพียงกับการด�ารงชีวิต มีความสะดวกสบายตามสมควร และไม่ยึดโยงกับวิถี
�
ื
บริโภคนิยม ด้วยการส่งเสริมให้ชาวบ้านทาการเกษตรแบบผสมผสาน เพ่อ
ให้มีอาหารทั้งที่เป็นพืชผลและสัตว์เลี้ยงส�าหรับบริโภคได้อย่างพอเพียง เมื่อ
�
ิ
ชาวบ้านอยู่ร่วมกันอย่างพอเพียง ไม่ต้องด้นรนทางานหาเงินมาสนองตอบ
ิ
�
ี
ี
การบริโภคในส่งท่เกินความจาเป็น ชาวบ้านก็จะมีชีวิตครอบครัวท่อบอุ่น
ุ
ุ
ุ
สามารถอย่ร่วมกบทกคนในชมชนได้อย่างสงบสข และไม่ทกข์ใจด้วยภาระ
ุ
ั
ู
หนี้สินที่พอกพูนมากขึ้นเรื่อย ๆ นี่จึงเป็นความอยู่เย็นเป็นสุขในชุมชน
2) การพัฒนาแบบบูรณาการ ศูนย์เรียนรู้จะไม่เน้นเพียงการส่งเสริม
ั
การพัฒนาเศรษฐกิจ แต่จะพัฒนาแบบองค์รวมครอบคลุมท้งด้านจิตใจ
วัฒนธรรม ความสัมพันธ์ในครอบครัวและชุมชน การสร้างสวัสดิการสังคม
ให้เป็นหลักประกันชีวิตในชีวิต การอนุรักษ์และจัดการส่งแวดล้อมให้ใช้
ิ
ั
ี
ื
ั
ประโยชน์ได้อย่างย่งยืน ควบคู่ไปกับการพัฒนาเพ่อสร้างสุขภาวะท่ดี ท้งน ี ้
�
การพัฒนาศูนย์เรียนรู้ควรจะเน้นการทางานร่วมกันภายในชุมชนเชิงบูรณา
การแบบบวร ด้วยความร่วมมือของท้งบ้าน วัด และโรงเรียนหรือหน่วย
ั
ี
ิ
ี
ราชการท่เก่ยวข้อง เช่น เกษตรตาบล พัฒนากร องค์กรปกครองส่วนท้องถ่น
�
เป็นต้น


50 ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเกษตรผสมผสานพลังบวร ภูเบศ วณิชชานนท์ และ พระมงคลวชิรากร 51
ส�ำนักสงฆ์บ้ำนชบำ อ�ำเภอเมืองจันทร์ จังหวัดศรีสะเกษ

็
ุ
4. ทำงเลือกสควำมอยู่เย็นเปนสขในชุมชน
ู่
�
ึ
ชุมชนอยู่เย็นเป็นสุขนับเป็นอีกหน่งยุทธศาสตร์สาคัญของการสร้าง
ึ
ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเกษตรผสมผสานพลังบวร ซ่งประกอบด้วยแนวทางการ
ด�าเนินงาน ดังนี้
1) ความพอเพียง ศูนย์เรียนรู้ควรจะส่งเสริมให้ชาวบ้านอยู่ร่วมกันบน
พื้นฐานการกินอยู่แบบพอเพียง ได้แก่ บริโภคอย่างเหมาะสม มีสิ่งจ�าเป็นพอ

เพียงกับการด�ารงชีวิต มีความสะดวกสบายตามสมควร และไม่ยึดโยงกับวิถี
�
ื
บริโภคนิยม ด้วยการส่งเสริมให้ชาวบ้านทาการเกษตรแบบผสมผสาน เพ่อ
ให้มีอาหารทั้งที่เป็นพืชผลและสัตว์เลี้ยงส�าหรับบริโภคได้อย่างพอเพียง เมื่อ
�
ิ
ชาวบ้านอยู่ร่วมกันอย่างพอเพียง ไม่ต้องด้นรนทางานหาเงินมาสนองตอบ
ิ
�
ี
ี
การบริโภคในส่งท่เกินความจาเป็น ชาวบ้านก็จะมีชีวิตครอบครัวท่อบอุ่น
ุ
ุ
ุ
สามารถอย่ร่วมกบทกคนในชมชนได้อย่างสงบสข และไม่ทกข์ใจด้วยภาระ
ุ
ั
ู
หนี้สินที่พอกพูนมากขึ้นเรื่อย ๆ นี่จึงเป็นความอยู่เย็นเป็นสุขในชุมชน
2) การพัฒนาแบบบูรณาการ ศูนย์เรียนรู้จะไม่เน้นเพียงการส่งเสริม
ั
การพัฒนาเศรษฐกิจ แต่จะพัฒนาแบบองค์รวมครอบคลุมท้งด้านจิตใจ
วัฒนธรรม ความสัมพันธ์ในครอบครัวและชุมชน การสร้างสวัสดิการสังคม
ให้เป็นหลักประกันชีวิตในชีวิต การอนุรักษ์และจัดการส่งแวดล้อมให้ใช้
ิ
ั
ี
ื
ั
ประโยชน์ได้อย่างย่งยืน ควบคู่ไปกับการพัฒนาเพ่อสร้างสุขภาวะท่ดี ท้งน ี ้
�
การพัฒนาศูนย์เรียนรู้ควรจะเน้นการทางานร่วมกันภายในชุมชนเชิงบูรณา
การแบบบวร ด้วยความร่วมมือของท้งบ้าน วัด และโรงเรียนหรือหน่วย
ั
ี
ิ
ี
ราชการท่เก่ยวข้อง เช่น เกษตรตาบล พัฒนากร องค์กรปกครองส่วนท้องถ่น
�
เป็นต้น


50 ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเกษตรผสมผสานพลังบวร ภูเบศ วณิชชานนท์ และ พระมงคลวชิรากร 51
ส�ำนักสงฆ์บ้ำนชบำ อ�ำเภอเมืองจันทร์ จังหวัดศรีสะเกษ

ื
�
การทาเกษตรผสมผสานเพ่อการพ่งตนเองหรือเกษตรพอเพียง คือการ ภูมิปัญญาท้องถ่น และสามารถดึงเอาภูมิปัญญาท้องถ่นน้นออกมาใช้
ึ
ั
ิ
ิ
ทาเพ่อให้เพียงพอต่อความต้องการบริโภคเสียก่อน เหลือแล้วจึงค่อยขาย ประโยชน์ ด้วยการนามาแลกเปล่ยนเรียนรู้กัน จะช่วยเพ่มพลังในการพัฒนา
ื
ิ
�
ี
�
ี
ี
ั
ี
ึ
แทนท่จะปลูกพืชเชิงเด่ยวก็ปลูกพืชผลหลายชนิด เล้ยงปลา เล้ยงไก่ไปพร้อม ให้แก่ชมชน ชาวบ้านทกคนจะเกดความสขเพราะร้สกว่ามศกดศร มคณค่า
ุ
ิ
ุ
ู
ี
ุ
ี
ี
ิ
ุ
ี
์
กันด้วย คือทาทุกอย่างท่กิน กินทุกอย่างท่ทา และเน้นให้เกิดระบบเศรษฐกิจ และมีศักยภาพ จะเกิดพลังแห่งความส�าเร็จมหาศาล เพราะชาวบ้านจะเห็น
ี
�
ี
�
พอเพียงในชุมชน คือการออกแบบให้ชาวบ้านมีวิถีการผลิตทางการเกษตร คุณค่าความรู้ในตัวคน และสามารถดึงความรู้ในตัวคนออกมา เห็นคุณค่า ใช้
ี
ึ
แบบพ่งตนเอง ก็จะเป็นฐานของชุมชนแห่งความพอเพียง เข้มแข็ง และร่มเย็น ประโยชน์ และแลกเปล่ยนเรียนรู้กันเพ่อความสาเร็จในภารกิจการขับเคล่อน
�
ื
ื
เป็นสุข โดยมีวิธีการสาคัญคือส่งเสริมการรวมตัวแลกเปล่ยนเรียนรู้เพ่อร่วม ศนย์เรยนรู้เพ่อการทาเกษตรผสมผสานและเกษตรพอเพยง วถีชีวตของ
ี
ื
ิ
ี
ิ
�
ื
ี
ู
�
ี
กันคิดร่วมกันท�า ชาวบ้านจะสามารถปรับเปล่ยนจากการรอรับการช่วยเหลอ มาเป็นการเอา
ื
ั
แนวคิดหลักของความร่มเย็นเป็นสุข คือการพัฒนาอย่างบูรณาการ พลังของคนในชุมชนมาเป็นตัวต้งในการพัฒนาเกษตรพอเพียง สามารถอยู่
ื
เพ่อให้ฐานรากของชุมชนและสังคมมีความเข้มแข็ง ชุมชนก็เช่นเดียวกับ ร่วมกันโดยไม่ได้เอาเงินเป็นตัวตั้ง แต่เอาความสุขของทุกคนเป็นตัวตั้ง เพื่อ
ี
ร่างกายมนุษย์ท่จะพัฒนาแบบแยกเป็นส่วน ๆ ไม่ได้ ทุกส่วนของร่างกายต้อง ให้เกิดชุมชนแห่งความพอเพียงและอยู่ร่วมกันอย่างเป็นสุข
เชื่อมโยงในการท�าหน้าที่อย่างบูรณาการ ให้เกิดความสมดุล จึงจะเป็นความ
ี
�
เป็นปกติ และดารงอยู่ร่วมกันได้อย่างมีความสุขหรือมีสุขภาวะท่ดี ชุมชนก ็
เช่นเดียวกันโครงสร้างต่าง ๆ จะมีความมั่นคงและยั่งยืนได้ทุกองค์ประกอบ
�
ี
ต้องทาหน้าท่ได้อย่างเข้มแข็ง ถ้าองค์ประกอบใดในโครงสร้างของชุมชนไม่
ั
เข้มแข็ง ชุมชนก็จะพังทลายได้ง่าย และ-ไม่ม่นคง การพัฒนาจึงต้องสร้าง
�
ฐานรากของชุมชนให้ทุกองค์ประกอบสามารถทางานร่วมกันได้อย่างม่นคง
ั
และมีวิถีบูรณาการที่สามารถเสริมกันและกันในการท�าหน้าที่ได้ดี
ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเกษตรผสมผสานพลังบวรมีความเช่อม่นว่าในตัวคน
ั
ื
แต่ละคนมีความรู้ ความช�านาญบางสิ่งบางอย่างอยู่ในตัว ความรู้ของแต่ละ
ื
คนเม่อนามาเช่อมโยงกัน และช่วยกันทางานเชิงบูรณาการก็จะช่วยให้เกิด
�
�
ื
พลังในเชิงสร้างสรรค์อย่างมหาศาล ถ้าชาวบ้านทุกคนมองเห็นคุณค่าของ
�
ี
ความรู้และความชานาญของแต่ละคน หรือท่อาจเรียกโดยรวมว่าเป็น
52 ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเกษตรผสมผสานพลังบวร ภูเบศ วณิชชานนท์ และ พระมงคลวชิรากร 53
ส�ำนักสงฆ์บ้ำนชบำ อ�ำเภอเมืองจันทร์ จังหวัดศรีสะเกษ

ื
�
การทาเกษตรผสมผสานเพ่อการพ่งตนเองหรือเกษตรพอเพียง คือการ ภูมิปัญญาท้องถ่น และสามารถดึงเอาภูมิปัญญาท้องถ่นน้นออกมาใช้
ึ
ั
ิ
ิ
ทาเพ่อให้เพียงพอต่อความต้องการบริโภคเสียก่อน เหลือแล้วจึงค่อยขาย ประโยชน์ ด้วยการนามาแลกเปล่ยนเรียนรู้กัน จะช่วยเพ่มพลังในการพัฒนา
ื
ิ
�
ี
�
ี
ี
ั
ี
ึ
แทนท่จะปลูกพืชเชิงเด่ยวก็ปลูกพืชผลหลายชนิด เล้ยงปลา เล้ยงไก่ไปพร้อม ให้แก่ชมชน ชาวบ้านทกคนจะเกดความสขเพราะร้สกว่ามศกดศร มคณค่า
ุ
ิ
ุ
ู
ี
ุ
ี
ี
ิ
ุ
ี
์
กันด้วย คือทาทุกอย่างท่กิน กินทุกอย่างท่ทา และเน้นให้เกิดระบบเศรษฐกิจ และมีศักยภาพ จะเกิดพลังแห่งความส�าเร็จมหาศาล เพราะชาวบ้านจะเห็น
ี
�
ี
�
พอเพียงในชุมชน คือการออกแบบให้ชาวบ้านมีวิถีการผลิตทางการเกษตร คุณค่าความรู้ในตัวคน และสามารถดึงความรู้ในตัวคนออกมา เห็นคุณค่า ใช้
ี
ึ
แบบพ่งตนเอง ก็จะเป็นฐานของชุมชนแห่งความพอเพียง เข้มแข็ง และร่มเย็น ประโยชน์ และแลกเปล่ยนเรียนรู้กันเพ่อความสาเร็จในภารกิจการขับเคล่อน
�
ื
ื
เป็นสุข โดยมีวิธีการสาคัญคือส่งเสริมการรวมตัวแลกเปล่ยนเรียนรู้เพ่อร่วม ศนย์เรยนรู้เพ่อการทาเกษตรผสมผสานและเกษตรพอเพยง วถีชีวตของ
ี
ื
ิ
ี
ิ
�
ื
ี
ู
�
ี
กันคิดร่วมกันท�า ชาวบ้านจะสามารถปรับเปล่ยนจากการรอรับการช่วยเหลอ มาเป็นการเอา
ื
ั
แนวคิดหลักของความร่มเย็นเป็นสุข คือการพัฒนาอย่างบูรณาการ พลังของคนในชุมชนมาเป็นตัวต้งในการพัฒนาเกษตรพอเพียง สามารถอยู่
ื
เพ่อให้ฐานรากของชุมชนและสังคมมีความเข้มแข็ง ชุมชนก็เช่นเดียวกับ ร่วมกันโดยไม่ได้เอาเงินเป็นตัวตั้ง แต่เอาความสุขของทุกคนเป็นตัวตั้ง เพื่อ
ี
ร่างกายมนุษย์ท่จะพัฒนาแบบแยกเป็นส่วน ๆ ไม่ได้ ทุกส่วนของร่างกายต้อง ให้เกิดชุมชนแห่งความพอเพียงและอยู่ร่วมกันอย่างเป็นสุข
เชื่อมโยงในการท�าหน้าที่อย่างบูรณาการ ให้เกิดความสมดุล จึงจะเป็นความ
ี
�
เป็นปกติ และดารงอยู่ร่วมกันได้อย่างมีความสุขหรือมีสุขภาวะท่ดี ชุมชนก ็
เช่นเดียวกันโครงสร้างต่าง ๆ จะมีความมั่นคงและยั่งยืนได้ทุกองค์ประกอบ
�
ี
ต้องทาหน้าท่ได้อย่างเข้มแข็ง ถ้าองค์ประกอบใดในโครงสร้างของชุมชนไม่
ั
เข้มแข็ง ชุมชนก็จะพังทลายได้ง่าย และ-ไม่ม่นคง การพัฒนาจึงต้องสร้าง
�
ฐานรากของชุมชนให้ทุกองค์ประกอบสามารถทางานร่วมกันได้อย่างม่นคง
ั
และมีวิถีบูรณาการที่สามารถเสริมกันและกันในการท�าหน้าที่ได้ดี
ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเกษตรผสมผสานพลังบวรมีความเช่อม่นว่าในตัวคน
ั
ื
แต่ละคนมีความรู้ ความช�านาญบางสิ่งบางอย่างอยู่ในตัว ความรู้ของแต่ละ
ื
คนเม่อนามาเช่อมโยงกัน และช่วยกันทางานเชิงบูรณาการก็จะช่วยให้เกิด
�
�
ื
พลังในเชิงสร้างสรรค์อย่างมหาศาล ถ้าชาวบ้านทุกคนมองเห็นคุณค่าของ
�
ี
ความรู้และความชานาญของแต่ละคน หรือท่อาจเรียกโดยรวมว่าเป็น
52 ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเกษตรผสมผสานพลังบวร ภูเบศ วณิชชานนท์ และ พระมงคลวชิรากร 53
ส�ำนักสงฆ์บ้ำนชบำ อ�ำเภอเมืองจันทร์ จังหวัดศรีสะเกษ

54 ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเกษตรผสมผสานพลังบวร ภูเบศ วณิชชานนท์ และ พระมงคลวชิรากร 55
ส�ำนักสงฆ์บ้ำนชบำ อ�ำเภอเมืองจันทร์ จังหวัดศรีสะเกษ

54 ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเกษตรผสมผสานพลังบวร ภูเบศ วณิชชานนท์ และ พระมงคลวชิรากร 55
ส�ำนักสงฆ์บ้ำนชบำ อ�ำเภอเมืองจันทร์ จังหวัดศรีสะเกษ

เอกสารอ้างอิง






ชาญณรงค์ ดวงสะอาด. (2553). การปฏิวัติเขียว แมลงศัตรูพืช และการ
ควบคุมแมลงศัตรูพืชโดยชีววิธี. วารสารเกษตร 26(3): 269-278.
วิฑูรย์ เลี่ยนจ�ารูญ. (2530). การเกษตรแบบผสมผสาน : โอกาสสุดท้ายของ

เกษตรกรรมไทย. กรุงเทพฯ : สมาคมเทคโนโลยีที่เหมาะสม
ื
ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเน่องมาจากพระราชดาริ. (2563).
�
เกษตรผสมผสาน. https://www.hongkhraichiangmai.com/data/
download/20200213-1581575863-19.pdf






































56 ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเกษตรผสมผสานพลังบวร
ส�ำนักสงฆ์บ้ำนชบำ อ�ำเภอเมืองจันทร์ จังหวัดศรีสะเกษ