4Cs Super Skills for 21st Century

ช่ือบทความวิชาการ 4Cs Super Skills for 21st Century
ทกั ษะการคดิ อยา งมีวจิ ารณญาณและการแกป ญ หา
ชือ่ ผเู ขยี น ทักษะการคดิ สรางสรรค ทักษะการสอ่ื สาร และทักษะการทำงานรวมกบั ผอู น่ื
เผยแพรเมื่อ อาจารย ดร.ภญิ โญ วงษท อง
จัดทำโดย อาจารย ดร.สมเสมอ ทักษิณ
22 เมษายน 2563
ศูนยวิจยั พัฒนา และสาธิตการศกึ ษา
สถาบันวิจัย พัฒนา และสาธติ การศึกษา
มหาวิทยาลัยศรนี ครินทรวโิ รฒ
63 หมู 7 ถนนรังสติ - นครนายก ตำบลองครกั ษ
อำเภอองครกั ษ จังหวดั นครนายก 26120
โทร. 02 649 5000 ตอ 27604 อีเมล: [email protected]
เว็บไซต: http://erdi.swu.ac.th Line ID: @eyw1624u

2

“4Cs” Super Skills for 21st Century

ทักษะทจี่ ําเปน ในศตวรรษที่ 21 ประกอบดวย
ทกั ษะการคดิ อยา งมวี จิ ารณญาณและการแกปญหา

ทักษะการคดิ สรา งสรรค ทักษะการื่อสาร และ
ทกั ษะการทาํ งานรวมกบั ผอู น่ื ได

3

“4Cs” Super Skills for 21st Century

ทักษะการคดิ อยางมวี ิจารณญาณและการแกปญ หา ทักษะการคดิ สรา งสรรค ทกั ษะการสื่อสาร
และทกั ษะการทำงานรวมกบั ผอู ่ืน

ดร.ภิญโญ วงษทอง01*
ดร.สมเสมอ ทกั ษิณ2
ปจ จบุ นั วิทยาศาสตรและเทคโนโลยีมีความกาวหนาไปอยางรวดเรว็ ดังนน้ั การเตรียมทรัพยากรมนุษยใหมี
คณุ ภาพและรูเทากันการเปลี่ยนแปลงของโลกจึงมีความจำเปนอยางย่ิง ซ่งึ การศึกษาถือเปนกุญแจสำคัญอยางหนึ่ง
การออกแบบกจิ กรรมการเรียนรูควรเนนการเรยี นรจู ากปญหาท่เี กิดข้นึ จริง ผเู รียนไดแ สวงหาความรูจ ากการลงมือ
ปฏิบัติ สามารถเชื่อมโยงความรูเพื่อคิดและแกปญหาอยางสรางสรรคได และผูเรียนเกิดทักษะที่จำเปนในการ
ดำรงชีวิต โดยเฉพาะ Super 4Cs Skills ที่ภาคี P21 (The Partnership for 21st Century Skills) กำหนดวา
จำเปนในการดำรงชีวิตในศตวรรษที่ 21 ไดแก ทักษะการคิดอยางมีวิจารณญาณและการแกปญหา (Critical
thinking and problem solving skills) ทักษะการคิดสรางสรรค (Creative thinking skill) ทักษะการสื่อสาร
(Communication skill) และทักษะการทำงานรวมกับผูอื่น (Collaboration skill) (The Partnership for 21st
Century Skills, 2009; National Education Association, 2019) ซึ่งสอดคลองกับนโยบายและจุดเนนการจัด
การศกึ ษาของกระทรวงศึกษาธิการทส่ี งเสริมใหจัดการเรียนรูที่เนนพัฒนากระบวนการคิด เรียนรูจากสถานการณ
จำลอง สถานการณปญหา สถานการณจริง และการลงมือปฏิบัติ (กระทรวงศึกษาธิการ, 2562) ประกอบกับ
แผนการศึกษาแหง ชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560-2579) ก็ไดก ำหนดยุทธศาสตร เปา หมาย และทิศทางเกี่ยวกับการ
จัดการศึกษาของประเทศที่มุงเนนการพัฒนาทักษะและคุณลักษณะที่จำเปนในศตวรรษที่ 21 ของผูเรียน
(สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา, 2560)
ในบทความน้ีไดรวบรวมความหมายของทักษะที่จำเปน 4Cs ในศตวรรษที่ 21 จากหนังสือ บทความ
วิชาการ เว็บไซต และเอกสารที่เกี่ยวของ จากนั้นสรุปความหมายของทักษะการคิดอยางมีวิจารณญาณและ
การแกปญ หา ทกั ษะการคิดสรางสรรค ทกั ษะการสือ่ สาร และทกั ษะการทำงานรว มกบั ผูอ่ืน ไวดงั นี้
คำสำคัญ (Keywords): การคิดอยางมีวิจารณญาณและการแกปญหา การคิดสรางสรรค การสื่อสาร
การทำงานรว มกบั ผอู น่ื

1,2 อาจารย สงั กัดสถาบันวจิ ยั พัฒนา และสาธติ การศกึ ษา มหาวิทยาลัยศรนี ครนิ ทรวิโรฒ Email address: [email protected]

4

Super 4Cs Skills

1. ทักษะการคดิ อยา งมีวจิ ารณญาณและการแกป ญหา (Critical thinking and problem solving skills)
ทักษะการคิดอยางมีวิจารณญาณและการแกปญหา หมายถึงความสามารถในการคิดอยางเปนระบบ

เปน ข้นั ตอน คดิ อยา งรอบคอบ คดิ อยา งมเี หตผุ ล วเิ คราะห จำแนกแยกแยะ และประเมินขอ มลู จากขอเท็จจริง
และแหลงขอมูลทห่ี ลากหลายและเช่อื ถือได สามารถ อธบิ าย อภิปราย โตแ ยง และแสดงความคิดเห็นดวยหลัก
เหตแุ ละผล รวมท้ังพิจารณาถงึ เหตุและผลทเ่ี กิดข้ึนได สามารถแสวงหาความรู เช่อื มโยงและประยกุ ตใชความรู
ในการปองกันและแกไขปญหา คิดหาแนวทางการแกไขปญหาไดหลากหลาย และเลือกวิธีการแกปญหาได
ถกู ตอ งและเหมาะสมตามหลักเหตผุ ล โดยคำนงึ ถืงผลกระทบที่จะเกดิ ข้ึนกับตนเองและสงั คมดว ย (Kembara
et al, 2018; ปณฑิตา อนิ ทรกั ษา และคณะ, 2562; ทิศนา แขมมณ,ี 2554; กระทรวงศึกษาธกิ าร, 2551)

ภาพท่ี 1 ทักษะ 4Cs ทีจ่ ำเปนในศตวรรษที่ 21
ท่มี า: https://unlearnwithus.com/2018/06/26/are-exams-relevant-anymore/

5

2. ทักษะการคิดสรางสรรค (Creative thinking skill)
ทักษะการคิดสรางสรรค หมายถึงความสามารถในการคิดที่แปลกใหม คิดไดอยางคลองแคลว คิดได

หลายแนวทาง หรอื คดิ ไดห ลายคำตอบ สามารถเก็บรายละเอยี ดตา ง ๆ ในการคดิ ไดอยา งเปน ขน้ั ตอน เช่ือมโยง
ประยุกตทฤษฎีหรือหลักการไดอยางเหมาะสมและถูกตองท่ีนำไปสูการคิดคนสิ่งที่แปลกใหมและเกิดเปน
นวัตกรรมได องคประกอบของการคิดสรางสรรคมี 4 ดาน ดังน้ี (Madden et al, 2013; Guilford, 1967;
Torrance, 1967; สมรัก อินทวิมลศร,ี 2560)

1) ความคิดคลอง (Fluency) คือความสามารถคิดหรือโตตอบปญหาที่สอดคลองกับสถานการณได
อยางรวดเรว็ คลอ งแคลว และมีจำนวนมากในเวลาทจี่ ำกดั

2) ความคิดยืดหยุน (Flexibility) คือความสามารถคิดไดหลากหลายแนวทางและสอดคลองกับ
สถานการณ

3) ความคดิ ริเร่มิ (Originally) คอื ความสามารถคิดสงิ่ ท่ีมีความโดดเดน แปลกใหม และสอดคลองกับ
สถานการณ

4) ความคดิ ละเอยี ดลออ (Elaboration) คอื ความสามารถในการเกบ็ รายละเอยี ดตาง ๆ ในการคดิ ได
อยางเปนระบบบและมีขั้นตอน สามารถอธิบายและเชื่อมโยงขอมูลใหเห็นภาพไดอยางชัดเจน
และสอดคลองกบั สถานการณ

3. ทักษะการส่อื สาร (Communication skill)
ทักษะการสื่อสาร หมายถึงความสามารถในการรับและสงสาร การถายทอดความรู ความเขาใจ

ความคิด ความรูสึก ทัศนคติ การเลือกรับและไมรับขอมูลขาวสารดวยหลักเหตุผลและความถูกตอง การ
เลือกใชวิธีการสื่อสารทีม่ ีประสิทธิภาพ รวมทั้งการเจรจาตอรองเพื่อลดปญหาความขดั แยงตาง ๆ โดยคำนึงถงื
ผลกระทบที่สง ผลตอ ตนเองและสังคมดว ย (กระทรวงศกึ ษาธกิ าร, 2551; Kembara et al, 2018)

4. ทักษะการทำงานรวมกับผอู ื่น (Collaboration skill)
ทักษะการทำงานรวมกับผูอื่น หมายถึงความสามารถในการรวมกันทำงานของสมาชิกภายในกลุมที่มี

ความเชี่ยวชาญและมีทักษะท่ีแตกตางกัน โดยในการปฏิบัติกิจกรรมสมาชิกทุกคนจะตองมีสวนรวมในการ
อภิปราย เสนอแนะ แลกเปลี่ยนเรียนรู แสดงความคิดเห็นและยอมรับความคิดเห็นของผูอื่น เปนผูนำและผู
ตามที่ดี รวมกันวางแผนกันทำงานอยางเปนระบบ (systematic plan) และปฏิบัติงานตามแผนเพื่อไปใหถึง
เปาหมายที่กำหนด (goal) ไดในระยะเวลาที่กำหนดและมีประสิทธิผล (Kembara et al, 2018; พรทิพย เขาแกว
และฐานิตา ลม่ิ วงศ, 2558, ชนมน ตง้ั พิทักษไ กร และคณะ, 2558)

6

บทสรปุ

ทักษะการคิดอยางมีวิจารณญาณและการแกปญหา (Critical thinking and problem solving
skills) ทักษะการคิดสรางสรรค (Creative thinking skill) ทักษะการสื่อสาร (Communication skill) และ
ทักษะการทำงานรวมกับผูอื่น (Collaboration skill ) ถือเปนทักษะที่จำเปนในการอยูรอดในสังคมที่มีความ
ซบั ซอ นมากขึ้นในศตวรรษท่ี 21 ดงั น้ันการจัดการศกึ ษาควรออกแบบกจิ กรรมการจัดการเรยี นรเู ชิงรกุ (Active
learning) ที่เปดโอกาสใหผูเรียนไดแสวงหาความรู ฝกคิด เชื่อมโยง ประยุกตองคความรูและทักษะเพื่อใชใน
การคิดและแกปญหาอยางสรางสรรค และปฏิบัติดวยตนเอง เชน การจัดการเรียนรูแบบสตีมศึกษา (STEAM
Education) ที่มีการบูรณาการศาสตรตาง ๆ ดานวิทยาศาสตร (Science) เทคโนโลยี (Technology)
วิศวกรรมศาสตร (Engineering) ศิลปะ (Arts) และคณิตศาสตร (Mathematics) ที่เนนกิจกรรมในรูปแบบ
ของโครงงานซึง่ สามารถพัฒนาทักษะในศตวรรษท่ี 21 ของผเู รียนได

เอกสารอา งอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2562). นโยบายและจุดเนนการจัดการศกึ ษาของกระทรวงศึกษาธิการปง บประมาณ
พ.ศ. 2562. สบื คนเม่ือ 15 กรกฎาคม 2562, จาก
https://www.moe.go.th/moe/th/news/detail.php?NewsID=53369&Key=news2.

กระทรวงศกึ ษาธิการ. (2551). หลักสตู รแกนกลางการศึกษาข้นั พืน้ ฐาน พุทธศักราช 2551. กรงุ เทพฯ:
โรงพิมพชมุ นุมสหกรณการเกษตรแหงประเทศไทย จำกัด.

ชนมน ตงั้ พิทักษไกร และคณะ. (2558). การพัฒนากิจกรรมการจดั การเรียนรูท่ีเนน ผูเรยี นเปน สำคัญโดยใช
การเรยี นรูแบบรว มมือ (Cooperative Learning) เพ่ือเสริมสรางทักษะการทำงานเปน ทีมกลุมสาระ
การเรียนรูการงานอาชีพและเทคโนโลยี (การงานอาชีพ1) ระดบั ชัน้ มธั ยมศึกษาปที่ 1 โรงเรียนดอน
เมอื งทหารอากาศบำรงุ กรงุ เทพมหานคร.วารสารศึกษา ศาสตรป รทิ ัศน. 30(3), 158-167.

ทศิ นา แขมมณี (2554). ทักษะการคดิ วเิ คราะห สังเคราะห สรา งสรรคแ ละการคดิ อยางมีวจิ ารณญาณ:
การบรู ณาการในการจดั การเรียนร.ู The Journal of the Royal Institute of Thailand, 36 (2),
188-204.

ปณ ฑิตา อินทรกั ษา และคณะ (2562). การพัฒนายทุ ธศาสตรก ารจัดการการเรียนรูท ่ีประยกุ ตใ ชการเรยี นรู
โดยใชป ญหาเปนฐานและแนวคิดเมตาคอนิชันเพื่อพฒั นาความสามารถในการคดิ แกปญหาอยา งมี
วิจารณญาณ การกำกับตนเองในการเรยี นและผลสมั ฤทธ์ิทางการเรียนของนิสิต
มหาวทิ ยาลัยเกษตรศาสตร. วารสารศึกษาศาสตร มหาวิทยาลยั นเรศวร. 21(2), 89-102.
7

พรทิพย เขาแกว และฐานติ า ล่ิมวงศ. (2558). ผลของการจัดการเรยี นรคู ณิตศาสตร ชนั้ ประถมศึกษาปท ่ี 4
โดยใชว ธิ ีสอนแบบแบงกลุม ทเ่ี นน ผลสมั ฤทธ์ิ (STAD) เปรียบเทยี บกับวธิ ีสอนแบบปกติ. วารสารการ
พฒั นางานประจำสงู านวจิ ัย. 2, 35-42.

สำนกั งานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแหงชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพฯ: พริกหวาน
กราฟฟค.

สมรัก อินทวิมลศรี. (2560). ผลของการใชแนวคิดสะตีมศึกษาในวิชาชีววิทยาที่มีตอความคิดสรางสรรคทาง
วิทยาศาสตรและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปที่ 4. วิทยานิพนธครุศาสตร
มหาบัณฑิตสาขา การศกึ ษาวทิ ยาศาสตร จฬุ าลงกรณมหาวทิ ยาลยั . ถา ยเอกสาร.

Guilford, J. P. (1967). The nature of human intelligence. New York, NY: McGraw-Hill Book Co.
Kembara, M.D; Rozak, R.W.A; Hadian, V.A. (2018). Research-based Lectures to Improve

Students' 4C (Communication, Collaboration, Critical Thinking, and Creativity) Skills.
Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 306, 22-26.
Madden, M.E., et al (2013). Rethinking STEM education: An interdisciplinary STEAM
curriculum. Procedia Computer Science. 20, 541-546.
National Education Association. (2019). An Educator’s Guide to the “Four Cs”
Preparing 21st Century Students for a Global Society. Retrieved December 5, 2019,
from http://www.nea.org/tools/52217.htm
Partnership for 21st Century Skills. (2009). Framework for 21st century learning. Retrieved May
31, 2019, from http://www.battelleforkids.org/networks/p21
Torrance, E.P. (1967). Creative learning and teaching. NewYork: Dood, Mead and Company.
8