Tingkatan 2 Bab 2 Sistem pemerintahan dan kegiatan ekonomi KAM

WARISAN

NEGARA

KSSM SEJARAH
TINGKATAN 2

Bahan sokongan ini hanya boleh digunakan untuk tujuan PdP Sejarah sahaja. Tidak dibenarkan untuk menggunakan BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
mana-mana bahagian bahan ini untuk tujuan komersial dan penerbitan semula JPW LABUAN

BAB 2
SISTEM PEMERINTAHAN
DAN KEGIATAN EKONOMI

MASYARAKAT
KERAJAAN ALAM MELAYU

SEJARAH
TINGKATAN 2

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

SISTEM PEMERINTAHAN DAN KEGIATAN EKONOMI
MASYARAKAT KERAJAAN ALAM MELAYU

2.1 Sistem Pemerintahan
▪ Beraja

o Pusat
o Wilayah

2.2 Kegiatan Ekonomi
▪ Pertanian
▪ Perdagangan
▪ Hasil Hutan dan Laut
▪ Perlombongan dan

Pembuatan

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

2.1 SISTEM PEMERINTAHAN

Pada akhir pembelajaran, murid akan dapat:
➢ Menerangkan sistem pemerintahan Kerajaan Alam Melayu

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

SISTEM PEMERINTAHAN

Dibantu oleh pembesar pusat dan 5 Dua golongan utama dalam struktur sosial
wilayah telah mewujudkan
kestabilan di Alam Melayu 6 masyarakat kerajaan Alam Melayu, iaitu

Sistem yang teratur dan tersusun PROPOSAL golongan pemerintah dan golongan
diperintah.
3
4 Raja berkuasa dan berada di puncak
Terbahagi kepada dua, iaitu pusat dan wilayah pemerintahan.

1 Tonggak penting dalam usaha raja-raja
kerajaan Alam Melayu untuk membangunkan

2 kerajaannya

Alam Melayu mengamalkan sistem
pemerintahan beraja.

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

SISTEM PEMERINTAHAN

FUNAN CHAMPA ANGKOR

RAJA: RAJA: RAJA:
• Rajanya menggunakan gelaran
• Rajanya menggunakan pelbagai • Rajanya menggunakan sebagai
gelaran Rajadhiraja Dewaraja (raja sebagai dewa)
• Kuasa kedua dan ketiga terpenting
o Kurung Bnam (raja gunung) • Raja sebagai pemerintah yang
o Rajadhiraja (raja segala raja) mulia dan suci dalam sistem pemerintahan ialah
o Cakravatin (pemerintah alam Permaisuri dan Raja Muda
• Raja dikaitkan dengan Dewa Siva
sejagat)

PEMERINTAHAN PUSAT DAN

PEMERINTAHAN PUSAT DAN WILAYAH: PEMERINTAHAN PUSAT DAN

WILAYAH: • Raja dibantu oleh pembesar WILAYAH:

• Raja dibantu oleh golongan agama • Pembesar berperanan mengutip • Raja dibantu oleh pembesar-pembesar

dan tentera cukai, menjaga keamanan dan • Pembesar bertanggungjawab dalam

• Funan dibahagikan kepada tujuh kukuhkan pertahanan bidang keagamaan, kehakiman,

wilayah • Champa dibahagikan kepada lima keselamatan dan perbendaharaan

• Ketua Wilayah terdiri daripada putera- bahagian iaitu Indrapura, Amaravati, • Dibahagikan kepada wilayah, daerah,

putera raja digelar sebagai Raja Kecil Vijaya, Kauthara dan Panduranga daerah kecil dan kampung

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

SISTEM PEMERINTAHAN

SRIVIJAYA MAJAPAHIT

RAJA: RAJA:
• Rajanya mempunyai unsur kesaktian • Rajanya menggunakan gelaran Maharaja, Sri Maharaja
• Raja dianggap Bhodhsattva (Buddha di bumi)
• Raja digelar Raja di Gunung dan Maharaja di Pulau dan Sri Bathara

PEMERINTAHAN PUSAT DAN WILAYAH: PEMERINTAHAN PUSAT DAN WILAYAH:
• Raja dibantu oleh Yuvaraja (Putera Mahkota), • Raja dibantu oleh Sapta Prabu dan para pembesar
• Sapta Prabu ialah Majlis Penasihat Diraja yang terdiri
Pratiyuvaraja (Raja Muda) dan Rajakumara
• Raja dibantu oleh golongan agama, tentera, daripada kerabat diraja
• Majapahit dibahagikan kepada 14 wilayah.
pemungut cukai, hakim dan penjaga harta • Setiap wilayah dipecahkan kepada Kabupaten,
• Pentadbiran dibahagi kepada dua, Kedatuan (Datu
Kawadanan, Pakuwuan dan Kebuyutan (daerah, daerah
berketurunan raja) dan Pradatuan (Datu bukan kecil dan kampung)
berketurunan raja)
BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

SISTEM PEMERINTAHAN BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN
KEDAH TUA

• Dibayangi oleh kerajaan besar Alam Melayu
terutamanya Srivijaya

• Menpunyai seorang ketua (pentadbiran mudah)
• Ketua menguruskan hal perdagangan dan keagamaan
• Corak pentadbiran berubah apabila menjadi sebahagian

daripada Srivijaya
• Menjadi sebahagian daripada Pradatuan Srivijaya

GANGGA
NAGARA

• Amalkan sistem pemerintahan beraja
• Raja berperanan membangunkan perdagangan

dan bertanggungjawab dalam hal ehwal
keselamatan

ELEMEN KEWARGANEGARAAN DAN NILAI SIVIK

Kebijaksanaan pemimpin penting dalam mentadbir negara.
Bahaskan.

APLIKASI KBAT DAN
ELEMEN K (K5.2.6)

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

CAKNA MINDA

Corak pemerintahan negara kita adalah warisan kerajaan Alam Melayu.
Bersetujukah anda? Berikan alasan anda.

APLIKASI KBAT

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

2.2 KEGIATAN EKONOMI

Pada akhir pembelajaran, murid akan dapat:
➢ Menghuraikan kegaitan ekonomi masyarakat kerajaan Alam Melayu

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

KEGIATAN EKONOMI

❑ Kegiatan ekonomi masyarakat
Alam Melayu dikaitkan dengan
petempatan awal dan peranan
sungai.

❑ Perkara ini telah dibuktikan
melalui penemuan arkeologi.

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

PERTANIAN - PADI

FUNAN, CHAMPA & ANGKOR: MAJAPAHIT: SRIVIJAYA:
• Funan dan Angkor - terletak di Lembah Sg. • Pulau Jawa mempunyai tanah • Padi tanaman utama
• Padi sawah ditanam di kawasan
Mekong yang subur yang subur untuk pertanian
• Hujan bekalkan air ke Tasik Tonle Sap untuk • Sg Begawan Solo dan Sg pedalaman Palembang terutama
di Tanah Tinggi Pasemah dan
padi sawah Brantas bekalkan air untuk padi Hulu Musi
• Angkor - membina kolam (baray) untuk
sawah BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
simpanan air. Padi dituai 3-4 kali setahun • Sistem pengairan dibina untuk JPWP LABUAN
• Champa - Ketua Air di setiap kampung
meningkatkan pengeluaran padi
menyelenggara terusan dan daik (benteng/

tembok panjang)

PERTANIAN – REMPAH RATUS

Bunga cengkih ditanam
di Kepulauan Maluku

REMPAH-RATUS YANG Buah pala ditanam
TERDAPAT DI ALAM di Pulau Banda
MELAYU DITANAM
SEBAGAI TANAMAN Lada hitam ditanam
DAGANGAN. di Sumatera dan Jawa.

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

PERTANIAN KEGIATAN PERTANIAN LAIN

Masyarakat Alam Melayu mejalankan Sawah Masyarakat Alam Melayu
kegiatan pertanian lain: mejalankan kegiatan
menangkap ikan di :
Bijan

Pisang

Kekacang Paya

Kelapa Sayuran Sungai Mengumpul kulit kura-kura
Tebu Buah-buahan
BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

PERDAGANGAN Kemudahan pelabuhan lengkap :
• Bekalan air
Perdagangan merupakan kegiatan ekonomi yang penting • Tempat tinggal
bagi kerajaan Alam Melayu. • Tempat simpan barang dagangan
• Kawasan jual-beli
Barangan Alam Melayu
menjadi tarikan pedagang luar

Kedudukan Alam Melayu FAKTOR
di tengah-tengah laluan KEMAJUAN

perdagangan timur dan barat Di Srivijaya - jawatan Tuhan Vatakvurah
diwujudkan sebagai penyelia kegiatan
perdagangan dan perkapalan

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

PERDAGANGAN

Pelabuhan dan Barang Dagangan

Pelabuhan - Oc Eo Pelabuhan - Palembang Pelabuhan - Tuban, Sidayu, Gresik
Barangan dagangan - Barangan dagangan - Damar & Surabaya
damar, kapur barus, kapur barus, gaharu, madu, rotan, Barangan dagangan - Rempah,
kayu cendana & rempah, mutiara, rumpai laut, beras, rotan, kayu cendana, gaharu,
gaharu gading gajah & sumbu badak ikan, kulit penyu & mutiara

Pelabuhan - Turan, Pelabuhan - Yasodharapura Pelabuhan - Sg. Mas & Pelabuhan - Pangkalan,
Kam ran, Sri Banoy & Barangan dagangan - Pangkalan Bujang Lembah Kinta, Tg. Rambutan,
Maliti Gaharu, buah pelaga, lilin Barangan dagangan - Bidor & Sg. Siput
Barangan dagangan - lebah, minyak sayuran, damar Rotan, damar, kayu Barangan dagangan - Emas,
Beras, emas, perak, & gading gajah cendana & gading gajah bijih timah, rempah-ratus,
gading gajah & gaharu kapur barus & damar

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

PERDAGANGAN • Barangan dibawa – Sutera, tembikar, pinggan &
Pedagang Luar mangkuk, payung, gula & gendang

• Barangan diperolehi : Barangan utama mempunyai nilai
ubat-ubatan dari Alam Melayu

• Barangan dibawa – Kain kapas, tembikar, pelbagai
batuan seperti akik & karnelian

• Barangan diperoleh :
✓ Kain sutera dari China
✓ Rempah, gaharu & kapur barus dari Alam Melayu

• Barangan dibawa – Tembikar, minyak wangi,
barangan kaca & manik

• Barangan diperolehi: Rempah & kayu wangi
untuk didagang semula ke Rom & Tanah Arab

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

HASIL HUTAN DAN LAUT

Hasil Hutan • Alam Melayu kaya Hasil Laut
dengan hasil hutan dan
Gaharu - bahan pewangi laut di Selat Melaka & Laut Sulu
& perubatan (Sg.Mekong, Gamat – makanan &
T.Melayu & Sumatera) • Pada peringkat awal, perubatan
masyarakat Alam
Sarang Burung – bahan Melayu menjalankan Rumpai laut –makanan
perubatan & makanan kegiatan mengutip hasil
hutan dan hasil laut bagi Mutiara perhiasan
kesihatan (Pulau Borneo) kegunaan sendiri.
BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
Rotan – bahan binaan & • Apabila kegiatan ini JPWP LABUAN
barang kraf tangan (Alam membawa hasil yang
Melayu) melebihi keperluan
masyarakat setempat,
Kapur barus – bahan pewangi maka lebihan ini
(Sumatera & Borneo) didagangkan dalam
kalangan petempatan
tersebut.

• Kawasan petempatan ini
seterusnya berkembang
menjadi kawasan
perdagangan.

PERLOMBONGAN

• Masyarakat Alam Melayu Pergunungan Hue - emas

menjalankan kegiatan Pergunungan Phnom Dek - bijih besi

perlombongan dan pembuatan. Indrapura & kawasan antara Amaravati dan Vijaya - perak
• Perlombongan - emas, perak
BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
dan bijih besi. JPWP LABUAN
• Pada peringkat awal -

melombong dengan cara

mendulang secara kecil-kecilan.

Kawasan perlombongan:
• Champa:

✓ Pergunungan Hue (emas)
✓ Indrapura & kawasan antara

Amaravati dan Vijaya (perak)
• Angkor – Pergunungan Phnom

Dek (bijih besi)

PEMBUATAN MAJAPAHIT –
mengusahakan
Pembuatan - pembuatan garam,
kegiatan masyarakat pembungkusan daging
Alam Melayu kerbau & membuat mi
membuat barang daripada beras
harian dan mewah
FUNAN & ANGKOR-
hasilkan barang
perhiasan daripada
bijih besi dan emas

CHAMPA – hasilkan
barangan tembikar,
cuka kelapa

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

ELEMEN KEWARGANEGARAAN DAN NILAI SIVIK

Warisan kerajaan Alam Melayu penting untuk dihargai.
Bahaskan.

APLIKASI KBAT DAN
ELEMEN K (K5.2.7)

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

CAKNA MINDA

Pada pendapat anda, mampukah kegiatan ekonomi Alam Melayu dimajukan
kembali pada masa kini. Bincangkan.

APLIKASI KBAT

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

LATIHAN PENGUKUHAN

AKHIR BAB 2

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

SOALAN OBJEKTIF (ANEKA PILIHAN)

Baca soalan dengan teliti, pilih dan tandakan jawapan yang tepat bagi setiap soalan

1. Apakah gelaran yang 2. Pentadbiran wilayah 3. Kerajaan ini 4. Penduduk Majapahit
digunakan oleh Raja kerajaan Srivijaya meletakkan peranan menghasilkan garam,
Funan? gula, pembungkusan
terbahagi kepada dua wanita sebagai daging kerbau dan mi
A. Dewaraja iaitu Kedatuan dan penasihat dalam
B. Yuwaraja pemerintah kerajaannya. daripada beras.
C. Bodhisattva Pradatuan. Berdasarkan Kerajaan Alam Melayu Berdasarkan penyataan
D. Kurung Bnam maklumat di atas, manakah boleh dikaitkan
siapakah pentadbir dengan penyataan ini? di atas, apakah nilai
yang dapat dikaitkan
Wilayah Pradatuan? dengan masyarakat

A. Datu merupakan orang Alam Melayu?
luar
A. Srivijaya A. Menghargai alam
B. Datu yang B. Majapahit sekitar.
berketurunan raja C. Funan
D. Angkor B. Kreatif dalam
C. Datu merupakan penciptaan.
rakyat biasa
C. Tabah menghadapi
D. Datu yang bukan cabaran.
berketurunan raja
D. Bertoleransi dalam
kehiduCpoannto.so Ltd.

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

SOALAN OBJEKTIF (ANEKA PILIHAN)

Baca soalan dengan teliti, pilih dan tandakan jawapan yang tepat bagi setiap soalan

5. Rempah ratus yang 6. Selain tanaman padi, 7. Antara berikut yang 8. Gaharu merupakan
terdapar di Alam Melayu masyarakat Alam Melayu manakah merupakan hasil hutan yang
ialah bunga cengkih, puah pelabuhan bagi kerajaan
juga mengusahakan digunakan sebagai
pala dan lada hitam. tanaman apa? Srivijaya? bahan pewangi dan
Dimanakah lada hitam perubatan. Di manakah
gaharu banyak didapati?
ditanam?

A. Kepulauan Maluku A. Kelapa sawit A. Oc Eo A. Pulau Borneo
B. Pulau Banda B. Betik B. Sungai Mas B. Sumatera
C. Sumatera C. Ubi Kayu C. Yasodharapura C. Selat Melaka
D. Kepulauan Riau D. Pisang D. Palembang D. Pergunungan Hue

Contoso Ltd.

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

SOALAN STRUKTUR

Baca soalan dengan teliti dan jawab soalan mengikut peruntukan markah yang ditetapkan

1. Kemajuan kegiatan pertanian di Alam Melayu c) Namakan dua sungai yang memainkan peranan penting
dibuktikan melalui penemuan arkeologi. untuk mengairi kawasan pertanian di Alam Melayu (2m)
………………………………………………………………
Gambar 1 ………………………………………………………………
a) Nyatakan faktor utama kegiatan pertanian berpotensi
d) Pemimpin memainkan peranan yang penting untuk
dimajukan di Alam Melayu (2m) memajukan kegiatan ekonomi suatu negara.
……………………………………………………………… Bersetujukah anda? Berikan alasan anda (4m)
b) Senaraikan dua binaan yang dibuat di Alam Melayu ……………………………………………………………….
untuk memajukan lagi kegiatan pertanian (2m) ……………………………………………………………….
………………………………………………………………. ……………………………………………………………….
………………………………………………………………. ……………………………………………………………….
……………………………………………………………….
…………………………………………………………….....
……………………………………………………………….

Contoso Ltd.

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

SOALAN STRUKTUR

Baca soalan dengan teliti dan jawab soalan mengikut peruntukan markah yang ditetapkan

2. Alam Melayu kaya dengan hasil hutan dan hasil laut c) Namakan dua hasil laut yang terdapat dalam Gambar 2
yang mendapat permintaan tinggi daripada pedagang di atas (2m)
asing. ………………………………………………………………
………………………………………………………………
Gambar 2
d) Hasil hutan dan hasil laut masih penting dalam
a) Berdasarkan gambar di atas, senaraikan dua hasil pembangunan ekonomi masyarakat dan negara kita pada
hutan kerajaan Alam Melayu (2m) hari ini. Bincangkan. (4m)
……………………………………………………………… ……………………………………………………………….
……………………………………………………………….
b) Jelaskan kegunaan hasil hutan tersebut pada zaman ……………………………………………………………….
kemasyhuran kerajaan Alam Melayu (2m) ……………………………………………………………….
………………………………………………………………. ……………………………………………………………….
………………………………………………………………. …………………………………………………………….....
……………………………………………………………….

Contoso Ltd.

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
JPWP LABUAN

TERIMA
KASIH

Unit Sejarah, Bahagian Pembangunan
Kurikulum dengan kerjasama
JPWP Labuan

Unit Sejarah
+603-8884 2000
[email protected]

http://bpk.moe.gov.my/

Bahan sokongan ini hanya boleh digunakan untuk tujuan PdP Sejarah sahaja. Tidak dibenarkan
untuk menggunakan mana-mana bahagian bahan ini untuk tujuan komersial dan penerbitan semula