0
1 โครงการพัฒนากลุ่มเกษตรกรผู้ผลิตเกษตรอินทรีย์ด้วยระบบการรับรองแบบมีส่วนร่วม PGS ปี ๒๕๖6 (กลุ่มขั้นที่ ๑ : กลุ่มใหม่) สถานีพัฒนาที่ดินสุโขทัย ส านนักงานพัฒนาที่ดิน กรมพัฒนาที่ดิน 1. หลักการและเหตุผล กรมพัฒนาที่ดิน ให้ความส าคัญในการขับเคลื่อนการด าเนินงานโครงการพัฒนาเกษตร อินทรีย์อย่างจริงจังและต่อเนื่องตั้งแต่ปี ๒๕๕๔ จนถึงปัจจุบัน โดยให้การสนับสนุนกลุ่มเกษตรกรที่มีความ พร้อมและเต็มใจเข้าสู่การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์สนับสนุนช่วยเหลือด้านการปรับปรุงบ ารุงดินให้ เหมาะสมกับการผลิต ในระบบเกษตรอินทรีย์ ถ่ายทอดองค์ความรู้การผลิตเกษตรอินทรีย์ตามมาตรฐานเกษตร อินทรีย์ให้กับเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการ ให้การสนับสนุนปัจจัยการผลิตทางการเกษตรที่จ าเป็นส าหรับการ ผลิตในระบบเกษตรอินทรีย์ เจ้าหน้าที่ของกรมพัฒนาที่ดินท าหน้าที่เป็นที่ปรึกษาทางวิชาการด้านเกษตร อินทรีย์ให้กับ กลุ่มเกษตรกร ด าเนินการยื่นสมัครขอรับการรับรองมาตรฐานพืชอินทรีย์กับกรมวิชาการเกษตร และมาตรฐานข้าวอินทรีย์กับ กรมการข้าว หรือในกรณีที่มีความพร้อมยื่นสมัครขอรับรองมาตรฐานเกษตร อินทรีย์มาตรฐาน IFOAM จาก ส านักงานมาตรฐานเกษตรอินทรีย์อย่างไรก็ตาม กลุ่มเกษตรกรบางกลุ่มที่เข้า ร่วมโครงการฯเป็นเกษตรกรรายย่อย ที่ท าเกษตรอินทรีย์ด้วยจิตวิญญาณ เป็นวิถีชีวิตอยู่ร่วมกับธรรมชาติอย่าง เกื้อกูล เรียกว่า “เกษตรอินทรีย์พื้นบ้าน” เกษตรกรเหล่านี้ไม่สามารถเข้าถึงหน่วยตรวจรับรองได้เพราะมีค่า ตรวจรับรองสูงและไม่คุ้มกับผลผลิตที่มีน้อย รวมทั้งมีระบบเอกสารให้บันทึกจ านวนมาก การขับเคลื่อน กลุ่มผลิตเกษตรอินทรีย์จ าเป็นต้องท าสอดคล้องกันทั้ง ระบบตั้งแต่ การผลิต การรับประกันคุณภาพจนถึง การตลาด ขึ้นอยู่กับผู้ผลิตต้องการเข้าสู่การตลาดระดับใดที่คู่ค้า และผู้บริโภคยอมรับ ดังนั้น แนวทางการแก้ไข ปัญหาในเรื่องดังกล่าว คือ การด าเนินการรับรองเกษตรอินทรีย์แบบ มีส่วนร่วม (Participatory Guarantee Systems, PGS) กรมพัฒนาที่ดินได้ร่วมกับมูลนิธิเกษตรอินทรีย์ไทย สนับสนุนด้านเทคนิควิชาการ ในการ พัฒนา กลุ่มเกษตรอินทรีย์ด้วยกระบวนการรับรองแบบมีส่วนร่วม (Participatory Guarantee Systems, PGS) มีเป้าหมายการยอมรับของตลาดภายในประเทศและภูมิภาคลุ่มน้ าโขง และการยอมรับเชิงนโยบาย ของรัฐกระบวนการตรวจและรับรอง ใช้หลักการ PGS IFOAM และมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ประเทศไทย (Thai Standard Agriculture) มกษ.๙๐๐๐ เล่ม ๑ และเล่ม ๒ ปรับประยุกต์เข้ากับบริบทของเกษตรกร รายย่อยในแต่ละพื้นที่ของประเทศไทย โดยทางกรมพัฒนาที่ดินได้ร่วมมือกับภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้องในการ สนับสนุนเรื่อง การรับรองเกษตรอินทรีย์แบบมีส่วนร่วม PGS มาตั้งแต่ปี ๒๕๕๗ จนถึงปัจจุบัน และในปี ๒๕๖๕ กรมฯมีแผนงาน โครงการที่จะสนับสนุนกลุ่มเกษตรกรสู่การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ โดย แบ่งเป็นล าดับขั้นของกลุ่มในการ พัฒนาภายใต้นโยบายเกษตรอินทรีย์ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จึงได้ จัดท าโครงการพัฒนากลุ่มเกษตรกรสู่การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ขึ้น เพื่อช่วยเหลือให้เกษตรกรเข้าสู่ การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ได้ส าหรับโครงการนี้เป็นโครงการที่จะสนับสนุนกลุ่มใหม่ที่เริ่มต้นเข้าสู่การ ผลิตในระบบเกษตรอินทรีย์
2 2. วัตถุประสงค์ ๒.๑ เพื่อให้เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการได้รับการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการผลิตเกษตร อินทรีย์และ กระบวนการรับรองเกษตรอินทรีย์แบบมีส่วนร่วม (PGS) ๒.๒ เพื่อสนับสนุนช่วยเหลือกลุ่มเกษตรกรในการเตรียมความพร้อมเข้าสู่กระบวนการรับรอง มาตรฐาน เกษตรอินทรีย์แบบมีส่วนร่วม 3. เป้าหมาย กลุ่มขั้นที่ 1 กลุ่มใหม่ จ านวน 2 กลุ่ม สถานที่ เป้าหมาย ราย ไร่ 1. ผักนิคมสหกรณ์หนองบัว ต.หนองบัว อ.ศรีนคร จ.สุโขทัย 5 5 2. ผักนิคมสหกรณ์นครเดิฐ ต.นครเดิฐ อ.ศรีนคร จ.สุโขทัย 10 3.30 รวม 15 8.3 4. ระยะเวลาด าเนินงาน ช่วงเดือนพฤษภาคม - มิถุนายน ๒๕๖6 5. คุณสมบัติของกลุ่มเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการฯ 5.๑ เป็นกลุ่มเกษตรกรที่มีความมุ่งมั่นตั้งใจที่จะเข้าสู่การผลิตในระบบเกษตรอินทรีย์ และ ต้องการขอรับ การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ 5.๒ ไม่ใช้ปุ๋ยเคมีและสารเคมีการเกษตรทุกชนิด 5.๓ มีระบบการผลิตเป็นไปตามหลักการเกษตรอินทรีย์ เช่น การปลูกพืชเลี้ยงสัตว์ผสมผสาน และมีการ พึ่งพาปัจจัยการผลิตของตนเองมากที่สุด 5.๔ มีการรวมกลุ่มผู้ผลิตที่มีลักษณะการผลิตเกษตรอินทรีย์ที่คล้ายกันหรืออยู่หมู่บ้าน เดียวกัน ๕ รายขึ้นไป และพื้นที่การผลิตเหมาะสมกับระบบเกษตรอินทรีย์ 5.๕ มีการบริหารจัดการกลุ่มที่เข้มแข็ง ประธานกลุ่มเกษตรกรต้องมีความพร้อมและเสียสละ เวลาใน การเป็นแกนน ากลุ่มเกษตรกรขับเคลื่อนการผลิตระบบเกษตรอินทรีย์ให้กับสมาชิกภายในกลุ่ม 6. หน่วยงานที่รับผิดชอบ สถานีพัฒนาที่ดินสุโขทัย ส านักงานพัฒนาที่ดินเขต 9 กรมพัฒนาที่ดิน 7. วิธีการด าเนินงาน ๑) จัดประชุมกลุ่มเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการเกษตรอินทรีย์ เพื่อชี้แจงให้กลุ่ม เกษตรกร เข้าใจถึงวัตถุประสงค์การด าเนินงานโครงการเกษตรอินทรีย์ และประโยชน์ที่จะได้รับจากการเข้าร่วม โครงการ ๒) มิสเตอร์เกษตรอินทรีย์สพด. ท าหน้าที่เป็นที่ปรึกษาและให้ค าแนะน ากับกลุ่มเกษตรกรที่ เข้าร่วม โครงการ ดังนี้
3 ๒.๑) ประชุมกลุ่มเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการ 2.2) บรรยายถ่ายทอดความรู้เรื่อง“มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ และระบบการรับรอง แบบมีส่วนร่วม PGS” ให้กับเกษตรกรทุกคนที่เข้าร่วมโครงการฯ และด าเนินการตามขั้นตอนระบบ PGS ๒.3) เตรียมดินให้เหมาะสมกับการผลิตในระบบเกษตรอินทรีย์ โดยพิจารณาเก็บ ตัวอย่างวิเคราะห์ ดินแบบ composite sample ก่อนด าเนินงานโครงการ และหลังเก็บเกี่ยวผลผลิตทาง การเกษตร น าตัวอย่างดิน ส่งให้กับกลุ่มวิเคราะห์ดินส านักงานพัฒนาที่ดินเขต เพื่อวิเคราะห์หาค่าปริมาณ อินทรียวัตถุ ความเป็นกรด เป็นด่าง ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม และจัดท าค าแนะน าการจัดการดินที่เหมาะสม กับการผลิตในระบบเกษตรอินทรีย์ ๒.4) สนับสนุนอุปกรณ์และปัจจัยการผลิตทางการเกษตรที่จ าเป็นส าหรับการผลิต ในระบบเกษตรอินทรีย์ ให้กับกลุ่มเกษตรกรฯได้แก่ถังหมัก กากน้ าตาล พืชสมุนไพร วัตถุดิบส าหรับผลิตปุ๋ย อินทรีย์ เมล็ดพันธุ์พืชอินทรีย์ หรืออื่น ๆ ตามความเหมาะสม รวมทั้งสาธิตการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ที่ใช้ได้ตาม มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ เพื่อให้เกษตรกร ได้เข้าใจและสามารถผลิตปุ๋ยอินทรีย์ไว้ใช้ในการผลิตระบบเกษตร อินทรีย์ ๒.5) ท าหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงและให้ค าปรึกษากลุ่มเกษตรกร เพื่อจัดท ากระบวนการ ของกลุ่มในการ พัฒนาเข้าสู่การผลิตเกษตรอินทรีย์ตามมาตรฐาน ๒.6) บันทึกข้อมูลเอกสารใบสมัคร F๑ เอกสารแผนการผลิต F๒ ค่าพิกัด เอกสาร และรูปภาพที่ เกี่ยวข้อง เข้าระบบฐานข้อมูลเกษตรอินทรีย์ในเว็บไซต์ของกรมฯ http://www.ldd.go.th เลือก Icon “การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ PGS” และเลือกฐานข้อมูลโครงการเกษตรอินทรีย์PGS ของ กรมพัฒนา ที่ดิน หรือเข้าใช้งานได้โดยตรงพิมพ์ URL https://pgsorganic.ldd.go.th ด าเนินการให้แล้วเสร็จ ภายในสิ้น เดือนมิถุนายน 2566 ๒.7) สนับสนุนช่วยเหลือกลุ่มเกษตรกรให้สามารถพัฒนาไปสู่การผลิตตามมาตรฐาน เกษตรอินทรีย์โดยใช้กระบวนการรับรองแบบมีส่วนร่วม PGS ๒.8) ติดตามและประเมินว่ากลุ่มฯ สามารถพัฒนาเข้าสู่การรับรองมาตรฐานเกษตร อินทรีย์ได้หรือไม่ มีปัญหาและอุปสรรคในการด าเนินงานอะไรบ้าง ๒.9) รายงานผลการด าเนินงาน ๓) มิสเตอร์เกษตรอินทรีย์ สพข. รับผิดชอบการด าเนินงานดังนี้ ๓.1) ตรวจเยี่ยม ติดตามประเมินผลการด าเนินงานขับเคลื่อนกลุ่มเกษตรกรที่เข้า ร่วมโครงการฯ และประสานงานกับมิสเตอร์เกษตรอินทรีย์ สพด. เพื่อสนับสนุนการด าเนินงานให้บรรลุผล ส าเร็จ ๓.2) เร่งรัดติดตามการบันทึกข้อมูล การรายงานผลการด าเนินงานของมิสเตอร์ เกษตรอินทรีย์ สพด. ในสังกัด ให้ครบถ้วน แล้วเสร็จภายในเวลาที่กรมฯ ก าหนด (ภายในสิ้นเดือนมิถุนายน 2566) ๓.3) ท าหน้าที่ให้ค าปรึกษาการด าเนินงานให้กับมิสเตอร์เกษตรอินทรีย์ สพด. ใน สังกัด และ ประเมินผลสัมฤทธิ์การด าเนินงานในภาพรวมของ สพข. ๓.4) จัดท ารายงานผลการด าเนินงานในภาพรวมของสพข. ส่งให้กับ กวจ. เพื่อสรุป ผลงานใน ภาพรวมของกรมฯ ต่อไป
4 8. งบประมาณ รวมทั้งสิ้น 15,000 บาท ถ่ายทอดองค์ความรู้งานพัฒนาที่ดิน - อาหารกลางวัน จ านวน 15 ราย ๆ ละ 80 บาท เป็นเงิน 1,200.- บาท - อาหารว่าง จ านวน 15 ราย ๆ ละ 20 บาท จ านวน 2 มื้อ เป็นเงิน 600.- บาท - เอกสาร จ านวน 15 ชุด ๆ ละ 20 บาท เป็นเงิน 300.- บาท - ค่าวัสดุส านักงาน เป็นเงิน 240.- บาท รวมเป็นเงิน 2,340.- บาท สนับสนุนปัจจัยการผลิต - วัสดุหมัก จ านวน 384 กิโลกรัม ๆ ละ 10 บาท เป็นเงิน 3,840.- บาท - ถังพลาสติกขนาด 120 ลิตร จ านวน 12 ใบ ๆ เป็นเงิน 5,400.- บาท ละ 450 บาท - กากน้ าตาล บรรจุ 20 กิโลกรัม/แกลลอน เป็นเงิน 3,120.- บาท จ านวน 12 แกลอน ๆ ละ 260 บาท - ป้ายโครงการ จ านวน 1 ป้าย เป็นเงิน 300.- บาท รวมเป็นเงิน 12,660.- บาท หมายเหตุ : ค่าใช้จ่ายสามารถถัวจ่ายได้ 9. แผนปฏิบัติงานประจ าปีงบประมาณ 2566 กิจกรรม ปีงบประมาณ 2566 ไตรมาสที่ 1 (พ.ศ.2565) ไตรมาสที่ 2 (พ.ศ. 2566) ไตรมาสที่ 3 (พ.ศ. 2566) ไตรมาสที่ 4 (พ.ศ. 2566) ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. 1) คัดเลือกกลุ่มเกษตรกรที่ เหมาะสมและ ประสงค์จะเข้าร่วมโครงการฯ โดยบันทึก ข้อมูลในระบบฐานข้อมูล PGS ของกรมพัฒนา ที่ดิน 2) จัดประชุมกลุ่มเกษตรกรที่เข้าร่วม โครงการเกษตรอินทรีย์ เพื่อชี้แจงให้กลุ่ม เกษตรกร เข้าใจถึงวัตถุประสงค์การ ด าเนินงานโครงการเกษตร อินทรีย์ และ ป ร ะโ ย ช น์ ที่ จ ะไ ด้ รั บ จ า ก ก า ร เ ข้ า ร่ ว ม โครงการฯ 3) มิสเตอร์เกษตรอินทรีย์สพด. ด าเนินการ ตาม แนวทางที่กรมฯ ก าหนด โดยจะต้อง บันทึกข้อมูลแบบฟอร์ม F1 F2 ค่าพิกัด รูปภาพและเอกสารที่เกี่ยวข้อง ให้แล้ว เสร็จ ภายในสิ้นเดือนมิถุนายน 2566 4) รายงานผลการด าเนินงาน
5 10. ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ เกษตรกรมีความรู้ความเข้าใจมาตรฐานเกษตรอินทรีย์และแนวทางการด าเนินการตามระบบ รับรองแบบ มีส่วนร่วม PGS สามารถน าไปปฏิบัติจนผ่านการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ได้ต่อไป ผู้เสนอโครงการ.............................................................. (นางสาวอทิตยา อินทร์ประสิทธิ์) นักวิชาการเกษตรปฏิบัติการ อนุมัติ (นายดนัย พรอ านวยลาภ) ผู้อ านวยการสถานีพัฒนาที่ดินสุโขทัย
6 กลุ่มผักนิคมสหกรณ์หนองบัว ต.หนองบัว อ.ศรีนคร จ.สุโขทัย
7 กลุ่มผักนิคมสหกรณ์นครเดิฐ ต.นครเดิฐ อ.ศรีนคร จ.สุโขทัย