แผนการสอนการใส่เสื้อคลุมผ่าตัด และถุงมือผ่าตัด

คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม แผนการเรียนรู้ภาคปฏิบัติ /แผนการสอนบนคลินิก ทักษะการปฏิบัติการสวมเสื้อคลุมผ่าตัดปลอดเชื้อ (Surgical gowning) การสวมถุงมือปลอดเชื้อ(sterile gloving) อาจารย์ผู้สอน นางพวงเพชร คำโสภา สถานที่แผนก/หอผู้ป่วย ห้องผ่าตัดโรงพยาบาลกาฬสินธุ์ จำนวนผู้เรียน นิสิตชั้นปีที่ 3 จำนวน 2 คน นิสิตหลักสูตร พยาบาลศาสตรบัณฑิต ชั้นปีที่ 3 เวลาในการสอนและทำกิจกรรม เวลา 10 นาที ผลการเรียนรู้หลัก เพื่อให้นิสิตสามารถปฏิบัติการสวมเสื้อคลุมผ่าตัดปลอดเชื้อ การสวมถุงมือปลอดเชื้อได้อย่างถูกต้อง ผลการเรียนรู้ย่อย 1. เพื่อให้นิสิตสามารถจัดเตรียมอุปกรณ์ในการการสวมเสื้อคลุมผ่าตัดปลอดเชื้อ การสวมถุงมือปลอดเชื้อได้อย่างถูกต้อง 2. เพื่อให้นิสิตสามารถบอกวัตถุประสงค์ของการการสวมเสื้อคลุมผ่าตัดปลอดเชื้อ การสวมถุงมือปลอดเชื้อได้อย่างถูกต้อง 3. เพื่อให้นิสิตสามารถบอกขั้นตอนการการสวมเสื้อคลุมผ่าตัดปลอดเชื้อ การสวมถุงมือปลอดเชื้อได้อย่างถูกต้อง หลักการ/แนวคิด/สาระสำคัญ การทำความสะอาดมือ การสวมเสื้อคลุมผ่าตัดและถุงมือปลอดเชื้อ เพื่อเข้าผ่าตัดหรือช่วยผ่าตัดตลอดจนการเป็นตามระเบียบปฏิบัติในเรื่องการแต่งกายและการ รักษาความสะอาด เป็นสิ่งสำคัญในการป้องกันการติดเชื้อ ทั้งตัวผู้ป่วยและบุคลากรที่ปฏิบัติงานในห้องผ่าตัด นอกจากนี้ควรให้ความสำคัญในเรื่องการใส่เสื้อคลุมผ่าตัด ถุง มือ การใส่ผ้าปิดปากและจมูกเพื่อป้องกันการปนเปื้อนและการแพร่กระจายเชื้อโรคไปสู่ผู้อื่นในทีมผ่าตัด ดังนั้น ต้องปฏิบัติให้ถูกต้องในทุกขั้นตอนและควรใช้หลักฐานเชิง ประจักษ์เข้ามาช่วยในการตัดสินใจว่าสิ่งใดที่เหมาะสมที่สุดในการปฏิบัติในแต่ละขั้นตอน ในการส่งเครื่องมือผ่าตัด การผ่าตัด การช่วยคลอด ต้องใส่เสื้อคลุมและถุงมือปลอด เชื้อ ก่อนการหยิบจับเครื่องมือปลอดเชื้อหรือเข้ายังบริเวณปลอดเชื้อ เสื้อคลุมและถุงมือปลอดเชื้อ ช่วยป้องกันเชื้อโรคบริเวณมือและเสื้อผ้าของบุคลากรในทีมผ่าตัด แพร่กระจายไปยังแผลผู้ป่วยในขณะผ่าตัดซึ่งเป็นสาเหตุของการติดเชื้อได้เพื่อลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อบริเวณแผลผ่าตัด ถุงมือยังช่วยลดความเสี่ยงของบุคลากรต่อการ สัมผัสเลือดหรือสารคัดหลั่งที่มีโอกาสทำให้เกิดการติดเชื้อได้ ศัลยแพทย์ แพทย์ผู้ช่วยผ่าตัด รวมถึงพยาบาลส่งเครื่องมือผ่าตัดที่ต้องเผชิญกับเลือดที่อยู่บนมือหลังจากสิ้นสุด การผ่าตัดได้ฉะนั้นผู้จัดทำได้ให้ความสำคัญกับทักษะแนวทางปฏิบัติดังกล่าว จึงได้จัดทำแผนการสอน เพื่อให้เป็นไปในแนวทางเดียวกัน

ผล การ เรียนรู้ วิธีการเรียนการสอน สื่อการเรียนรู้ /อุปกรณ์ ระยะเวลา ในการ สอน การประเมินผล การเรียนรู้ วิธีการ สอน ขั้นตอนการสอน/เนื้อหา กิจกรรมนิสิต ขั้นนำ 1. กล่าวทักทายนักศึกษา แนะนำตัว 2. แจ้งวัตถุประสงค์ เนื้อหา - 1 นาที - สาธิตขั้นขั้นสอน การสวมเสื้อคลุมผ่าตัดปลอดเชื้อ (Surgical gowning) พยาบาลส่งเครื่องมือผ่าตัดต้องใส่เสื้อคลุมและถุงมือปลอดเชื้อ ก่อนการหยิบจับเครื่องมือปลอดเชื้อหรือเข้ายัง บริเวณปลอดเชื้อ เสื้อคลุม และถุงมือปลอดเชื้อช่วยป้องกันเชื้อโรคบริเวณมือและเสื้อผ้าของบุคลากร ในทีมผ่าตัด แพร่กระจายไปยังแผลผู้ป่วยในขณะผ่าตัดซึ่งเป็นสาเหตุของ การติดเชื้อได้ ขั้นตอนการสวมเสื้อคลุมผ่าตัดปลอดเชื้อ หลังจากผ่านขั้นตอนการทำความสะอาดมือไม่ว่าจะเป็นการทำ ความสะอาดมือแบบใช้น้ำหรือการถูแบบแห้ง รวมทั้งการเช็ดมือให้แห้งใน กรณีที่ล้างมือแบบใช้น้ำ ขั้นตอนต่อไปคือการสวมเสื้อคลุมผ่าตัด ซึ่งมี ขั้นตอนดังนี้ 1.1. คว่ำมือหยิบเสื้อคลุมผ่าตัดบนโต๊ะวางของปลอดเชื้อ ขณะหยิบ ใช้อีก มือช่วยประคองขึ้นมาได้ ถอยห่างจากโต๊ะ ประมาณ 1 ฟุตจับเฉพาะคอเสื้อ ด้านในปล่อยชายเสื้อลง 1.2. ใช้มือทั้งสองข้างคลี่บริเวณคอเสื้อด้านในออก กางเสื้อออกทั้งตัวระวัง อย่าให้มือถูกเสื้อด้านนอก - เสื้อคลุมผ่าตัด - สื่อ VDO - รูปภาพ 2 นาที - ถาม - สาธิตย้อนกลับ

ผล การ เรียนรู้ วิธีการเรียนการสอน สื่อการเรียนรู้ /อุปกรณ์ ระยะเวลา ในการ สอน การประเมินผล การเรียนรู้ วิธีการ สอน ขั้นตอนการสอน/เนื้อหา กิจกรรมนิสิต - สาธิต 1.3. สอดมือและแขนทั้งสองข้างเข้าไปยังแขนเสื้อ 1.4. ผู้ช่วยรอบนอกจะช่วยดึงเสื้อจากทางด้านหลังให้ เข้าที่ โดยจับเฉพาะ ด้านในของตัวเสื้อเท่านั้น ผูกเชือกที่คอและเอว โดยผูกเป็นเงื่อนกระตุกเพื่อ สะดวกใน การปลดภายหลัง กรณีที่เป็นเสื้อคลุมแบบใช้ครั้งเดียว บริเวณคอ มักเป็นตัวยึดแบบตีนตุ๊กแก ให้จับแถบตัวยืดแบบ ตีนตุ๊กแกมาติดกันไว้และ ผูกเชือกที่คอและเอว การสวมถุงมือปลอดเชื้อ(sterile gloving) การสวมถุงมือแบบเปิด(Closed-gloving technique) การสวม ถุงมือแบบปิดคือการสวม ถุงมือขณะปลายแขนเสื้อยังไม่ผ่านพ้นปลายนิ้ว มือ เป็นวิธีที่ป้องกันไม่ให้มือไปสัมผัสด้านนอกของถุงมือปลอดเชื้อ เป็นวิธีที่ นิยมในปัจจุบันมีวิธีการปฏิบัติดังนี้ 2.1.1. เมื่อสวมเสื้อคลุมผ่าตัดเสร็จแล้ว มืออยู่ในขอบแขนเสื้อ ใช้มือที่อยู่ใน ขอบแขนเสื้อ เปิดซองถุงมือ สังเกตที่สองถุงมือจะมีตัวหนังสือระบุข้าง เช่น ข้างขวาเป็นตัว R ข้างซ้ายเป็นตัว L 2.1.2. ใช้มืออีกข้างหนึ่งหยิบถุงมือขึ้นมาให้ตรงกับข้างที่จะสวม เช่น ต้องการใส่ข้างขวาก่อนให้ใช้มือซ้ายที่มีขอบแขนเสื้อหุ้มมืออยู่ หยิบถุงมือ ข้างขวาบนโต๊ะที่ปลอดเชื้อหงายมือขวา วางถุงมือคว่ำลง บนฝ่ามือข้างขวา ให้ปลายนิ้วของถุงมือหันเข้าหาตัวผู้สวม สังเกตให้นิ้วหัวแม่มือของถุงมือ ตรงกับนิ้วหัวแม่มือของผู้สวม - ถุงมือผ่าตัด - สื่อ VDO - รูปภาพ 2 นาที - ถาม - สาธิตย้อนกลับ

ผล การ เรียนรู้ วิธีการเรียนการสอน สื่อการเรียนรู้ /อุปกรณ์ ระยะเวลา ในการ สอน การประเมินผล การเรียนรู้ วิธีการ สอน ขั้นตอนการสอน/เนื้อหา กิจกรรมนิสิต - สาธิต 2.1.3. ใช้นิ้วหัวแม่มือด้านขวาที่อยู่ในแขนเสื้อเกี่ยวขอบถุงมือด้านล่างไว้ 2.1.4. มือซ้ายที่อยู่ในแขนเสื้อจับขอบด้านบนของถุงมือข้างขวา ตลบขอบ ถุงมือให้คลุม ปลายแขนเสื้อข้างขวา ดึงขอบถุงมือและปลายแขนเสื้อ พร้อมๆกัน เพื่อให้มือขวาโผล่เข้าไปในถุงมือโดยจัดให้นิ้วมือ ตรงกับช่องนิ้ว ของถุงมือ ขอบของแขนเสื้อจะอยู่ตรงข้อมือและขอบถุงมือจะหุ้มขอบแขน เสื้อตรงข้อมือมิดชิดพอดี 2.1.5.สวมถุงมือด้านซ้ายด้วยวิธีเดียวกัน การสวมถุงมือแบบเปิด(Open -gloving technique) การสวมถุง มือแบบเปิดเป็นวิธีการ สวมถุงมือขณะที่มือโผล่พ้นขอบของแขนเสื้อ ปัจจุบันไม่นิยมเนื่องจากทำให้ถุงมือด้านนอกมีโอกาสถูกสัมผัสจากมือได้ ง่ายเสี่ยงต่อการปนเปื้อนเชื้อโรค มีวิธีการดังนี้ 2.2.1. ขณะสวมเสื้อคลุมผ่าตัด พยาบาลช่วยทั่วไปดึงแขนเสื้อจากทาง ด้านหลังให้มือทั้งสองข้างโผล่ออกมานอกแขนเสื้อขอบของแขนเสื้อจะอยู่ที่ ข้อมือพอดี 2.2.2. หยิบถุงมือวางชิดขอบโต๊ะ 2.2.3. ถ้าต้องการใส่ถุงมือข้างไหนก่อน ให้ใช้มือข้างนั้นเปิดซองถุงมือ เช่น ต้องการใส่ ด้านขวาก่อนจะใช้มือขวาเปิดซองถุงมือข้างขวา โดยเปิดคาไว้ 2.2.4. มือซ้ายหยิบถุงมือข้างขวาตรงรอยพับซึ่งเป็นด้านในของถุงมือ 2.2.5. สอดมือขวาเข้าไปในถุงมือ ให้นิ้วมือตรงกับช่องนิ้วถุงมือ ถ้านิ้วไม่ ตรงยังไม่ต้อง แก้ไขปล่อยไว้เช่นนั้นก่อน 2 นาที

ผล การ เรียนรู้ วิธีการเรียนการสอน สื่อการเรียนรู้ /อุปกรณ์ ระยะเวลา ในการ สอน การประเมินผล การเรียนรู้ วิธีการ สอน ขั้นตอนการสอน/เนื้อหา กิจกรรมนิสิต 2.2.6. ปล่อยขอบถุงมือที่พับไว้ตรงข้อมือ แล้วใช้มือซ้ายเปิดซองถุงมือ ด้านซ้าย 2.2.7. มือขวาที่สวมถุงมือแล้วสอดเข้าที่ขอบของถุงมือข้างซ้ายที่พับไว้ ซึ่ง เป็นส่วนด้านนอกของถุงมือหยิบถุงมือออกจากซองให้มือซ้ายเก็บซองถุงมือ 2.2.8. สอดมือซ้ายเข้าไปในถุงมือข้างซ้าย ให้นิ้วมือตรงกับช่องนิ้วถุงมือ พอดีขอบถุงมือ ยังอยู่ในลักษณะพับเหมือนก่อนใส่ เพื่อรอจัดขอบเสื้อ 2.2.9. ใช้มือขวาที่ใส่ถุงมือแล้ว พับขอบแขนเสื้อข้างซ้ายให้พอดีกับข้อมือ ใช้นิ้วโป้งกดไว้ อีก 4 นิ้วที่เหลือของมือขวาเกี่ยวขอบถุงมือให้หุ้มขอบแขน เสื้อข้างซ้ายให้มิดชิด กรณีที่เป็นเสื้อคลุมแบบใส่ครั้ง เดียวการจัดขอบเสื้อ หมายถึงการจัดให้ขอบเสื้อคลุมอยู่บริเวณข้อมือ ไม่ต้องพับเนื่องจากบริเวณ ส่วนปลายเสื้อคลุม ที่เป็นยางยืดกระชับกับข้อมือแล้ว 2.2.10. ใช้มือซ้ายจัดการกับขอบแขนเสื้อ และรอยพับถุงมือข้างขวาโดย วิธีการเดียวกับ ข้างซ้าย 2.2.11. กรณีที่นิ้วมือไม่ตรงกับช่องถุงมือให้จัดการโดยใช้มือที่สวมถุงมือ แล้วจับถุงมือ ส่วนนิ้วมือทุกนิ้วยืดออก กำมือข้างที่ต้องการจัดเข้ามาแล้ว เหยียดออกให้ตรงกับช่องนิ้วมือของถุงมือ จัดถุงมือให้กระชับตามต้องการ โดยให้ปลายนิ้วตึงทุกนิ้วเพื่อสะดวกในการผ่าตัด ขั้นสรุป 1. สรุปการสอนเทคนิคการใส่เสื้อผ่าตัดปลอดเชื้อ และถุงมือปลอดเชื้อ - เสื้อผ่าตัด - ถุงมือผ่าตัด - สื่อ VDO รูปภาพ 2 นาที

เอกสารอ้างอิง ศรีเวียงแก้ว เต็งเกียรติ์ตระกูล,เบญจมาภรณ์ บุตรศรีภูมิ./(2558)./การพยาบาลปริศัลยกรรม/(พิมพ์ครั้งที่ 1)./ กรุงเทพฯ:/บริษัทออฟเซ็นพลัส พินิจ ปรีชานนท์./(2538)./การล้างมือ การสวมเสื้อและถุงมือปราศจากเชื้อ/(พิมพ์ครั้งที่ 2)./กรุงเทพฯ:/ บริษัทสยามบุ๊กส์ แอนด์ พับลิเคชั่นส์ จำกัด

-อ้างอิงแบบ APA ............................................................................................................................. ............................................................................................................................. ................... ............................................................................................................................. ..................................................................................................................... ........................... ............................................................................................................................. ....................................................................................................... ......................................... ............................................................................................................................. ................................................................................................................................................ บันทึกหลังการสอน ............................................................................................................................. ................................................................................................................................................ ............................................................................................................................. ................................................................................................................................................ ............................................................................................................................. ................................................................................................................................................ ............................................................................................................................. ............................................................................................................................................ .... ............................................................................................................................. .............................................................................................................................. .................. ................................................................................................................ ............................................................................................................................. ..........................