51 april 2024 A l in 1675 schetste Isaac Newton in een lezing voor de Royal Society over licht, kleur en breking dat licht als een stroom deeltjes is op te vatten. Drie jaar later schreef Christiaan Huygens een verhandeling waarin deze verschijnselen ook met pulsen en pulsfronten te beschrijven zijn; de zogeheten undulatietheorie. ‘Het licht verspreidt zich in cirkels en heeft daar tijd voor nodig’, schreef hij in zijn Traité de la lumière (1690). Deze theorie kon echter niet alles verklaren — rechtlijnige voortplanting, terugkaatsing, breking — en dus werd zij gauw vergeten, want wie durfde destijds tegen de grote Newton in te gaan? VIBRERENDE ETHER Aan dit Newtoniaans monopolie stelde de Britse arts Thomas Young meer dan een eeuw later een einde met zijn interferentiebeginsel, o.a. door het bekende experiment met de dubbele spleet (1807), waarbij hij later naast de longitudinale ook de transversale trillingen aannam (1817). De golftheorie herleefde, mede dankzij het Franse trio Etienne Malus, François Arago en vooral Augustin Fresnel. Maar wat vibreerde er precies? Antwoord: een gewichtloos, allesdoordringend fluïdum, de ‘ether’. Weer enkele decennia later bracht de kwantummechanica van Planck (1900) en Einstein (1905), die het begrip ether verwierp, de golftheorie opnieuw aan het wankelen bracht en deed de hypothese van de golf-deeltjedualiteit van zowel straling als materie definitief zijn intrede (1924). In de tussentijd zaten de fysici niet stil. Ze ontwierpen allerlei atoommodellen in uiteenlopende vormen. Johann Balmer formuleerde in 1885 een empirische formule die de de klassieke fysica voorspelt. Dit – en nog andere verschijnselen – kon Planck enkel verklaren door aan te nemen dat voorwerpen licht uitstralen in pakketjes en niet continu. Die pakketjes noemde hij (licht) kwanta. Enkele dagen na zijn ontdekking verklaarde hij aan zijn zoon: ‘Vandaag heb ik een ontdekking gedaan even belangrijk als die van Newton: dat de natuur fundamenteel discontinu is.’ In 1905 kwam Albert Einstein met een verklaring van het foto-elektrisch effect, ontdekt door Heinrich Hertz in 1887, waarbij elektronen uit een stof ontsnappen o.i.v. elektromagnetische straling, of anders gezegd, waarbij stralingsenergie, geabsorbeerd door een stof, wordt omgezet in kinetische energie van de uitgezonden elektronen. De klassieke natuurkunde voorspelt dan dat de snelheid van de vrijgestelde elektronen verhoogt als de intensiteit van de invallende straal toeneemt. Maar het experiment spreekt dit tegen: de maximumsnelheid van het elektron is constant en hangt wel af van de frequentie, maar niet van de intensiteit. Het aantal elektronen echter hangt wel af van de intensiteit. Het licht bestaat dus uit kwanta, of ‘fotonen’, zoals Gilbert Lewis ze noemde. De klassieke golftheorie kan dit niet verklaren en bijgevolg is de deeltjestheorie van Newton herboren! Maar de problemen rond interferentie en diffractie blijven bestaan, wat Sir William Bragg deed uitroepen: ‘Op maandag, woensdag en vrijdag werken de fysici met de golftheorie; op dinsdag, donderdag en zaterdag volgen ze de deeltjestheorie!’. In zijn doctoraatsthesis van 1924 zocht Louis de Broglie een synthese tussen de twee aspecten van licht, tussen de fysica van de materie en van de straling. Want is het niet mogelijk dat energie uitgewisseld ‘De Broglie zocht een synthese tussen de twee aspecten van licht’ Louis de Broglie spectrale lijnen van waterstof vastlegde. De verklaring hiervoor vond Niels Bohr door de elektronen van baan (= energieniveau) te laten verspringen, waarbij ze energie uitstralen of absorberen. Sinds het begin van de negentiende eeuw werd gezocht naar de formule voor het hele energiespectrum van een energie-uitstralend warm lichaam. Het was reeds bekend dat de golflengte van elektromagnetische straling afneemt bij stijgende temperatuur. Gustav Kirchhoff formuleerde in 1859 zijn stralingswet: de graad van uitstraling van energie door een warm lichaam is even groot als die van de absorptie ervan bij een gegeven golflengte. ZWARTE DOOS Max Planck vond, in 1900, voor het hele spectrum een uiterst eenvoudige relatie tussen de energie en de golflengte: E = hv, waarbij h een basisconstante is, die later de Planck-constante is genoemd, en v de beschouwde frequentie. Hij gebruikte hiervoor het concept van een hete ‘zwarte’ doos; een perfect absorberend lichaam, dat tevens een volmaakte straler is. Het schaarse uittredende licht uit de doos blijkt een maximum energie te bezitten in de middelste frequenties, niet in de hoogste zoals CRED TI S W: ELLCOME COLLECTION GALLERY CC BY 4.0 INTERNATIONAL
Om echt op de hoogte te blijven moet je soms de diepte in Duik in al onze online content voor méér actualiteit en verdieping. Zo ben je altijd op de hoogte. Let op: leden hebben al onbeperkt toegang! Ben je lid van KNCV, KVCV, NBV of NVBMB? Dan heb je altijd vrij en onbeperkt toegang tot C2W.nl en mensenmolecule.be. Je hoeft je niet te registreren en kunt direct inloggen. Op onze website vind je naast alle artikelen uit het magazine nog zoveel meer: meer actualiteit, webinars over actuele onderwerpen en toegang tot het online archief met ruim 10.000 artikelen. Benieuwd naar onze online content? Scan de QR-code en maak vandaag nog jouw gratis account aan. Zo ben je altijd op de hoogte!
53 april 2024 wordt tussen materie en straling? Kunnen een deeltje en periodiciteit niet tegelijk optreden? Laten wij de (verbazend eenvoudige) formules even spreken: E = hv (Planck) en E = mc2 (Einstein) Hieruit volgt: mc = hv / c met c = de snelheid van het foton. mc is het impulsmoment p van het foton, dus: p = hv / c Uit de golftheorie weten we: λv = c of v = c / λ Wat resulteert in: p = h / λ FUNDAMENTELE ONBESTEMDHEID Erwin Schrödinger borduurde verder op de hypothese van De Broglie dat deeltjes zich als golven kunnen gedragen maar vond deze te simplistisch. Hij ontwikkelde in 1926 zijn golfvergelijking, de basis voor de golfmechanica, die een wiskundige beschrijving geeft van het elektron rond de atoomkern als staande golf op afgemeten energieniveaus. Een jaar eerder hadden Werner Heisenberg en Max Born een andere, meer omslachtige, wiskundige methode uitgedokterd: de matrixmechanica. Dit alles leidt tot de ontwikkeling van het onzekerYoung: Golfkarakter van het licht Hamilton: Lichtstralen en deeltjes Thomson: Ontdekking elektron Planck: Stralingswet en basis van kwantumleer Einstein: Foto-elektrisch effect verklaard Bohr: Atoommodel Compton: Compton effect Kwantumtunnel effect De Broglie: formule relateert golflengte met massa Pauli: Uitsluitingsprincipe Schrödinger: golfvergelijking Heisenberg: Onzekerheidsprincipe Bohr: Complementariteitsbeginsel Dirac: verband kwantummechanica en relativiteitstheorie Chadwick + Curie: ontdekking neutron EPR Paradox Schrödinger: kat Feynman: Kwantumelektrodynamica (QED) ‘Wie durfde destijds tegen de grote Newton in te gaan?’ TIJDLIJN 1801 1831 1897 1900 1905 1913 1923 1923 1924 1925 1926 1927 1927 1928 1932 1935 1935 1945 heidsprincipe: het is onmogelijk tegelijk positie en impuls van een deeltje te bepalen, want de meting van de ene verstoort die van de andere. Het vervolggedrag is dus onzeker. In wiskundetaal: dp · dx ≥ h / 4π met d = onzekerheid, p = impuls, x = plaats. Maar wat meten we precies? Een waarschijnlijkheid, beweerde Born, dat een deeltje zich hier of daar bevindt. Zekerheid bestaat niet meer, in de plaats daarvan komen toeval en waarschijnlijkheden. De elektronenbanen zijn geen net afgebakende paadjes meer maar nevelslierten. Dit is de introductie van de fundamentele onbestemdheid in de fysica. Planck, Einstein, De Broglie en Schrödinger konden zich echter niet verzoenen met dit loslaten van de causaliteit en het determinisme van de klassieke fysica. ‘God dobbelt niet’, filosofeerde Einstein. Maar ook de golfmechanica kan niet alle problemen oplossen en er wordt steeds verder gezocht naar antwoorden op vragen die het onderzoek naar het wezen van de materie opwerpt: golfbundels, kwantumveldtheorie, ijktheorie, kwantumelektrodynamica, enz. Stuk voor stuk vette kluiven voor de fans! � De iconische foto van de Solvay-conferentie in 1927. Louis de Broglie zit op de middelste rij, derde van rechts. Vele andere namen uit dit artikel zijn ook op deze foto te vinden. CREDITS: BENJAMIN COUPRIE, INSTITUT INTERNATIONAL DE PHYSIQUE DE SOLVAY, PUBLIEK DOMEIN
54 april 2024 IN SAMENWERKING MET JONG KVCV IEDERE DAG EEN DUURZAME MAALTIJD Materiaalonderzoeker Lise Vermeersch werkt aan een app die de impact van je eten makkelijk zichtbaar maakt. ‘Voeding biedt ons elke dag weer de kans om een duurzame keuze te maken.’ Als doctoraatstudent aan de Vrije Universiteit Brussel werkt Lise Vermeersch aan zelfhelende polymeren, waarbij ze kwantumchemische modellen inzet om de invloed van de vele mogelijke variaties in de reversibele links in die materialen op de uiteindelijke eigenschappen te voorspellen. Nu is kwantumchemie voor de meesten waarschijnlijk geen dagelijkse kost, maar de andere activiteiten van Vermeersch raken juist letterlijk aan dat laatste. Ze is namelijk mede-oprichter van Ecoterian, een start-up die tools ontwikkelt waarmee het makkelijker wordt om voor een duurzame(re) maaltijd te kiezen. DOCUMENTAIRES Dat idee kwam op tijdens het laatste jaar van haar masterstudie. ‘Het was tijdens de covid-pandemie. Mijn vriend en ik keken veel documentaires, ook over de impact van ons voedsel en toen besloten we om zelf bewuster te gaan eten.’ Maar dat bleek niet zo eenvoudig, zo ontdekten ze al snel. ‘Het is heel moeilijk om als consument te bepalen wat de meest duurzame optie is en zo kwam het idee om op te gaan werken aan een methode waarmee mensen op een eenvoudige manier, zoals via een mobiele app, de impact van een maaltijd kunnen bepalen.’ Bij het bepalen van die impact spelen ontzettend veel factoren een rol, nog los van persoonlijke en culturele voorkeuren. ‘Daarom hebben wij gekozen om de impact op Planet-niveau, uit het rijtje van de 3P’s, als uitgangspunt te nemen. Uit studies naar de life cycle analysis van voedingsproducten zijn 15 factoren geïdentificeerd die raken aan de duurzaamheid van een product. Die nemen wij mee met extra aandacht voor de vier met de grootste invloed: CO2 -uitstoot, watergebruik, landgebruik en eutrofi ëring, dus de uitstoot van stikstofverbindingen. En wij concentreren ons dan niet op individuele ingrediënten, maar berekenen de impact op maaltijdbasis. Wij willen dat inzichtelijk maken voor de consument, zodat je ook verschillende recepten kunt vergelijken.’ INCUBATOR Bij de totstandkoming van Ecoterian speelde het Startlab Brussel, een incubator van de VUB, een stimulerende rol. ‘We hebben daar aan diverse challenges deelgenomen en dat is heel nuttig geweest.’ Ondertussen bestaat het team uit vijf mensen. ‘Maar die werken niet fulltime hieraan. En we zijn nu aan het samengaan met een start-up vanuit de KU Leuven die meer is gericht op de technische aspecten van de app en de inzet van AI-tools.’ BEDRIJFSRESTAURANT De consumentenapp is nog in ontwikkeling, maar enkele professionele partijen werken al via licenties met het Ecoterian-systeem. Vermeersch: ‘Het bedrijfsrestaurant van de VUB gebruikt het, evenals als dat van de KU Leuven. En ISS Facility Services, een bedrijfscateraar onder meer voor Nike, gebruikt het ook. In Gent werken we nu met zeven restaurants die hun recepten bij ons laten doorrekenen. Restaurants kunnen vervolgens dan onze labels toevoegen aan hun menu’s en zo hun gasten helpen bij de keuze.’ Vermeersch is ervan overtuigd dat juist die nabijheid van ons dagelijks dieet een factor voor succes is. ‘Het mooie aan voeding is dat we allemaal meerdere keren per dag beslissingen nemen over wat we eten en dat betekent dat we elke dag weer een kans hebben om een duurzame keuze te maken.’ � Grenzen verleggen voeding, app TEKST: ESTHER THOLE BEELD: LAURA GARCIA OCAMPO
55 april 2024 ‘We willen de impact op maaltijdbasis zichtbaar maken, zodat je verschillende recepten kunt vergelijken’ Wat en waar heb je gestudeerd? ‘Ingenieurswetenschappen chemie en materialen aan de VUB, waar ik nu doctoraatstudent ben.’ Wat motiveert je in je werk? ‘Zowel in mijn onderzoek als in de start-up vind ik het motiverend om mensen mee te krijgen in het verhaal, om complexe materie behapbaar te maken zodat anderen er zelf mee aan de slag kunnen.’ Wat zijn je ambities op de korte termijn? ‘Vanuit mijn onderzoek helpen om nieuwe materialen te ontwikkelen en vanuit Ecoterian om de app te lanceren.’ Wat zijn je ambities voor de lange termijn? ‘Dat het voor iedereen heel eenvoudig is om te bepalen wat een duurzaam en gezond dieet is. Idealiter gaan we hier ook in het onderwijs al aandacht aan besteden.’ WIE IS LISE?
BEDRIJVENPAGINA VOOR LABORATORIUMLEVERANCIERS Partnerbijdrage ANALIS To become the label of quality for every laboratory A: Toepadweg 6 5301 KA, Zaltbommel, NEDERLAND T: +31 88 496 12 00 E: [email protected] W: www.analis.nl Analis is al bijna 100 jaar distributeur en producent van wetenschappelijke apparatuur en totaalinrichting voor alle type laboratoria. Als partner hebben wij oplossingen voor o.a. research | life sciences | pharma en biotechnologie | industriële kwaliteitscontrole. Onze passie is meedenken met onze klanten voor de beste oplossingen. Onze werknemers zijn experts in hun vak. Ze halen voldoening uit de samenwerking met u om een optimale oplossing te realiseren. Uw lab wil immers resultaten van hoge kwaliteit produceren en wij dus ook. HETTICH BENELUX B.V. Engineered for you De Aaldor 9 4191 PC GELDERMALSEN 088 221 99 00 [email protected] www.hettichbenelux.com Producent en leverancier van klimaat-/ laboratoriumapparatuur voor de sectoren medisch, farma, voeding, life science en agro. Naast standaard apparatuur denken wij graag met u mee om tot een voor u, passende, maatwerk oplossing te komen. Naast onze eigen producten leveren wij ook apparatuur van gerenommeerde merken zoals Systec, Haier, Memmert, LaboGene, Helmer, Liebherr, Erlab en Gram. Ons leveringsprogramma is breed met onder andere centrifuges, incubatoren, oliebaden, ULT-vriezers, fl owkasten en autoclaven. Ook voor onderhoud en service, kunt u bij ons terecht. INFORS BENELUX BV Shakers, Bioreactors & Bioprocess Software A: Markweg 9-A / 6883 JL Velp T: +31 (0)26-3693100 E: [email protected] W: www.infors-ht.com We develop, produce and maintain incubation shakers and bioreactors, which we complement with in-house software and other services. Since 1965, we have considered the challenges of biotechnology from the user's point of view, helping researchers all over the world carry out and optimize their bioprocesses. As an interdisciplinary, international team, we work closely with our customers to develop complete solutions that combine ingenious bioprocess control technology with user-friendly instruments. LABS31 Uw LabGuru voor Laboratoriumontwerp, engineering, aanbestedingen en projecten A: Van Nelle Fabriek, Gebouw 3, tweede verdieping, Labs31 B.V. kantoor koffi e 2.33C, Van Nelleweg, 3044 BC Rotterdam T: +31(0)85 877 02 79 E: [email protected] W: www.labs31.com/ Labs31 is een innovatief ingenieursbureau, welke gespecialiseerd is in het ontwerpen en optimaliseren van laboratoria. We ontwerpen in 3D met behulp van BIM Compliant Revit software. Wij modelleren snel en effi ciënt gezamenlijk met alle stakeholders en hebben veel aandacht voor duurzaamheid, effi ciency, ergonomie, veiligheid, afval management en ook circulaire keuzes. MLS NV Driven by enthusiasm and passion A: Ringlaan 7, 8930 Menen, België T; 00 32 (0)56 53 11 33 E: [email protected] W: www.mlslab.nl MLS is een gespecialiseerde leverancier van laboratorium disposables, bloedafnamemateriaal apparatuur en entrobots (WASP) voor microbiologie. Als distributeur zijn we actief in de ziekenhuizen, klinische laboratoria, universiteiten, research en voedingsindustrie.Vooral de klant staat centraal bij MLS! Dankzij de kwaliteit van de producten, het enthousiasme en dynamisme van de medewerkers voelt u onmiddellijk het verschil. NBS SCIENTIFIC Wij leveren de middelen die u nodig heeft om nieuwe inzichten te ontdekken in het lab. Meerpaalweg 6 1332 BB Almere T: +31 (0)36 549 1010 E: info@nbsscientifi c.nl W: www.nbsscientifi c.nl Inzichten die het landschap van volksgezondheid, welzijn en veiligheid wereldwijd kunnen veranderen. Wanneer u gebruik maakt van onze innovatieve producten voor sample afname, sample opslag, sample verwerking, vloeistofverwerking en laboratoriumautomatisering, kunt u uw laboratorium workfl ow verbeteren en optimaliseren om meer nauwkeurige onderzoeksresultaten te behalen. PHC EUROPE Wanneer het echt moet vriezen A: Nijverheidsweg 120 / 4879 AZ Etten-Leur T: +31 (0)76 - 543 38 33 F: +31 (0)76 – 541 37 32 E: [email protected] W: www.phchd.com/eu/biomedical Voorheen bekend als SANYO, daarna Panasonic, en nu onder de huidige merknaam PHCBi, staan we al bijna 30 jaar garant voor kwaliteit en betrouwbaarheid. Snelle levering, uitstekende (back-up) service, optimale celkweek resultaten en de meest veilige en zekere opslag voor uw kostbare samples zijn hiervan o.a. de redenen. (ULT) vriezers, LN2 opslag, medischeen farmaceutische vriezers, bloedbewaarkasten, CO2- en multigas incubatoren, koel- en broedstoven, klimaatkasten, autoclaven en PrimeSurface 3D celkweek platen. POLY TEMP SCIENTIFIC Levering, onderhoud en validatie van laboratorium apparatuur A: De Marne 211 | 8701 MH Bolsward T: +31 (0)515-575105 E: [email protected] W: www.polytemp.nl Part of your team! Uw leverancier van moderne lab apparatuur met ouderwets goede service Naast ons leveringsprogramma van laboratorium apparatuur voeren wij ook merkonafhankelijk onderhoud uit op vriezers, fl owkasten en incubatoren. Zowel koeltechnisch onderhoud en reparaties als validatie van LAF-kasten behoort tot onze expertise. Ook bieden wij een 24/7 storingsdienst en hebben wij de beschikking overeen eigen reparatiecentrum en leenapparatuur. SYSMEX Enhance your lab with the best analytical equipment A: Ecustraat 11, 4879 NP, Etten-Leur T: +31 (0)76 508 6000 E: [email protected] W; www.sysmex.nl • Sysmex is een leverancier van analytische apparatuur. Onze 150 collega’s werken dagelijks aan het optimaal gebruik van producten. Wij hebben analyzers voor: Dissolutie • GPC/SEC • ICP-OES en Ark spark OES • Laserdiffractie en DLS • Microcalorimetrie • X-ray fl uorescentie • Zetapotentiaal Naast Sysmex producten leveren we merken als Malvern Panalytical, SPECTRO en Distek. VAN PEL LABORATORIUMAPPARATUUR Laboratoriumapparatuur van toonaangevende fabrikanten en een betrouwbare partner voor service. A; Rijksweg 181-A 4849 BP Dorst T: +31 (0)76 205 5130 W; www.vanpelinstrumenten.nl Wij bieden kwaliteitsproducten met bekende merknamen apparatuur. Daarnaast bouwen wij zelf custom made apparatuur in Breda specifi ek op wens en eis. Onze toewijding gaat verder dan het leveren van apparatuur! Wij streven naar het beste voor onze klanten om de hoogst mogelijke service te behalen.
Agenda 57 april 2024 11 APRIL SYNTHESE VAN RADIOACTIEVE ISOTOPEN VOOR MEDISCHE TOEPASSINGEN Haren Avondlezing door Philip Elsinga georganiseerd door de Groningse Chemische Kring. gck.kncv.nl 17 APRIL CTC SPRING SYMPOSIUM Eindhoven De KNCV-Sectie Computationele & Theoretische Chemie nodigt je uit voor kennisuitwisseling tussen Nederlandse en Belgische collega’s in de CTC-community. ctc.kncv.nl 21 – 24 APRIL TRANSFORMATIVE APPROACHES IN MEDICINAL CHEMISTRY Oegstgeest Deze driedaagse cursus behandelt geavanceerde methoden, nieuwe technologieën en tools voor medicinale chemici, met de nadruk op oncologische geneesmiddelen. efmcshortcourses.org 22 APRIL EN 8 MEI MACROMOLECULAR STUDENT CHALLENGE Zwolle Theme: Sustainability and Polymers. mm.kncv.nl/studentchallenge 23 APRIL HET ANTIGIFCENTRUM: DE CHEMIE ACHTER 070 245 245 Diepenbeek Avondlezing door Jonas Moens over de behind-the-scenes van het antigifcentrum georganiseerd door Jong-KVCV. kvcv.be 28 – 30 APRIL ROLDUC MEETING ON MASS SPECTROMETRY Kerkrade Meet fellow mass spectrometrists and share your work with them. rolduc2024.com 13 MEI ONDERZOEK NAAR ORGANISCHE STRUCTUREN OP ATOMAIR NIVEAU Schiedam Avondlezing door Sara Bals georganiseerd door de Rotterdamsche Chemische Kring rck.kncv.nl 14 MEI LIFE SCIENCE SYMPOSIUM Delft Theme: ‘Altering Evolution: taking the future in our own hands’ lifesciencesymposium.com 14 MEI ASTROCHEMIE ‘s-Hertogenbosch Avondlezing georganiseerd door de Bossche Chemische Kring en Galaxis, de vereniging voor weer- en sterrenkunde. b-c-k.nl 16 MEI NATUURLIJKE SMAAKSTOFFEN Zwolle Avondlezing door Jules Beekwilder georganiseerd door de Chemische Kring Zwolle ckz.kncv.nl 23 MEI DE CHEMIE ACHTER HET BIERAROMA Gent Avondlezing door Gert de Rouck, managing director pilot malting and brewery, georganiseerd door KVCV-sectie Voeding. kvcv.be 27 – 28 MEI BRIGHTLANDS POLYMER DAYS: TO BOND OR NOT TO BOND? Geleen (Chemelot) The necessity to bond materials, molecules and communities. kncv.nl/bijeenkomsten 28 MEI LABTECHNOLOGY: ANALYTICAL SOLUTIONS Ede Hear about the latest innovations in lab technology during the Analytical Solutions Congress. labtechnology.nl 28 MEI NBV GENOMICS EVENT Utrecht Theme: ‘Plant genomics & novel methodologies in gene editing’. nbv.kncv.nl/ genomics-24 30 JUNI ECB-IBS 2024 Rotterdam Thema: ‘Grand Challenges for Biotechnology: Health, Food Security and Global Warming’. ecb2024.com
RADIO 58 april 2024 In de media Colofon ‘Ik heb wel het idee dat er veel ruimdenkender wordt gedacht dan alleen het smalle idee van een mannelijke wetenschapper in een witte jas’ Dat zei Marthe Walvoort, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, op 12 februari om kwart voor vijf ’s ochtends in het NPO Radio 1 programma De Nacht van…, waarin ze sprak over de positie van vrouwen in de wetenschap. ‘Dat is de hele uitdaging, om te zorgen dat het altijd blijft kloppen, niet kapot gaat, niet gaat lekken’ aldus Bas Overvelde, soft robotics onderzoeker bij AMOLF, over het ontwikkelen van een hybride hart. Samen met hoogleraar hartchirurgie Jolanda Kluijn (Erasmus MC), weefseltechnoloog en hoogleraar Carlijn Bouten (TU Eindhoven) en collega’s legde hij in aflevering 5 van het NPO programma Focus uit hoe ze samen toewerken naar zo’n hybride hart in het Europese Hybrid Heart-consortium dat de noodzaak voor donorharten sterk zou kunnen verminderen. BEELD: HENK VEENSTRA C2W | Mens & Molecule is hét platform voor chemie, life sciences en procestechnologie in Nederland en Vlaanderen. C2W | Mens & Molecule is het onafhankelijke nieuwsorgaan van de Koninklijke Nederlandse Chemische Vereniging (KNCV), de Koninklijke Vlaamse Chemische Vereniging (KVCV), de Nederlandse Biotechnologie Vereniging (NBV) en de Nederlandse Vereniging voor Biochemie en Moleculaire Biologie (NVBMB). REDACTIE drs. Esther Thole (hoofdredacteur) Daniël Linzel, MSc Nine Gerrits, MSc contact: [email protected] REDACTIERAAD NEDERLAND dr. Wouter van den Berg (Yparex - Exxelor) prof.dr. Matthias Bickelhaupt (VU Amsterdam) dr. Monique Bruining (ICMS / TU Eindhoven) prof.dr. Jan van Esch (TU Delft) dr. Bert Gebben (Teijin Aramid) dr. Roberta Hofman (KWR) Enrico Lammers (pro6com, namens NPT) prof.dr. Katja Loos (Rijksuniversiteit Groningen) prof.dr. Sijbren Otto (Rijksuniversiteit Groningen) dr. Gino van Strijdonck (Zuyd Hogeschool) Hannah Thuijs (ARC CBBC) prof.dr. Moniek Tromp (Rijksuniversiteit Groningen) dr. Wouter Verdurmen (Radboudumc, namens NVBMB) Tim Vos (TU Delft, namens NBV) dr. André de Vries (Symeres) REDACTIERAAD VLAANDEREN prof.dr. Kristien Brassinne (Universiteit Hasselt) dr. Ken Broeckhoven (VU Brussel) prof.dr. Iris Cornet (Universiteit Antwerpen) dr. Christophe De Bie (namens KVCV) prof.dr. Wim De Borggraeve (KU Leuven) prof.dr. Stefan De Gendt (KU Leuven/ imec) Gert Jaddoulle (essencia) dr. Catherine Jakus dr. Vera Meynen (Universiteit Antwerpen) prof.dr. Bert Sels (KU Leuven) prof.dr. Rik Van Deun (Universiteit Gent) prof.dr. Sandra Van Vlierberghe (Universiteit Gent) UITGEVER mr. drs. Jan-Willem Toering (directeur) KNCV Media Loire 150, 2491 AK Den Haag ADVERTENTIE-EXPLOITATIE SGNM, Bas van den Engel ([email protected], 06 42 30 69 37) TRAFFIC SGNM, [email protected] VORMGEVING Curve Mags and More, Henk Stoffels / Roy Wolfs DRUK Veldhuis Media LEDENINFO KNCV, NBV, NVBMB Loire 150, 2491 AK Den Haag 070-3378797 [email protected] www.kncv.nl Het lidmaatschap van de KNCV en/of de secties kan schriftelijk worden opgegezegd vóór 15 november van het lopende jaar. U krijgt hiervan een bevestiging. LEDENINFO KVCV Groenenborgerlaan 171, 2020 Antwerpen 0479 60 12 32 [email protected] www.kvcv.be Op www.kvcv.be vindt u de modaliteiten van de verschillende KVCV-lidmaatschappen en is er de mogelijkheid tot intekenen op het gewenste lidmaatschap. Redactie KVCV-pagina’s en aanlevering kopij: Christophe de Bie ([email protected]) REDACTIE NBV Redactie NBV-pagina’s en aanlevering kopij: Tim Vos ([email protected]) REDACTIE NVBMB Redactie NVBMB-pagina’s en aanlevering kopij: Wouter Verdurmen (wouter. [email protected]) VERSCHIJNINGSFREQUENTIE C2W | Mens & Molecule verschijnt 10 keer per jaar. KNCV- en KVCV-leden ontvangen alle edities als onderdeel van hun lidmaatschap. De niet-KNCV-leden van de NBV of NVBMB ontvangen 7 respectievelijk 4 edities. Vrijwel alle artikelen zijn (eerder) online te lezen op www.sciencelink.net/C2W. Leden van KNCV, KVCV, NBV, NVBMB hebben onbeperkt toegang. ABONNEMENTEN Een jaarabonnement op C2W | Mens & Molecule kost €321,55 (NL en B), €367,35 (EU), €383,70 (RoW). Gedurende de eerste abonnementsperiode van 1 jaar geldt een korting van 25%. Een abonnement is te bestellen via MijnTijdschrift.com of [email protected] REPRODUCTIE We zien graag dat u onze content deelt, maar niet in uw eigen mediakanalen zonder onze toestemming. Stuur ons een bericht op [email protected] en dan komen we er vast uit. DUURZAAMHEID Dit tijdschrift is gedrukt op FSC-gecertificieerd papier. TV
Duurzaamheid is een van de grootste uitdagingen van de toekomst die alleen wereldwijd kan worden opgelost. Belangrijke resultaten vereisen doortastend handelen. Bij ons vindt u de partner die uw waarden deelt en vele groene producten en oplossingen. Bericht begrepen. Laboratoriumbenodigdheden, Life Science en Chemicaliën. www.carlroth.com
SHARPER PEAKS BETTER SEPARATIONS Helium shortages are becoming commonplace, hydrogen will be an excellent alternative to helium. • We all know the safety questions around hydrogen. JSB offers a hydrogen sensor kit for the GC, so safety first. • For the gas supply you can choose cylinders, but we offer a wide range of hydrogen generators, which is safer than cylinders. For every customer we have the perfect fit. • The new HydroInert source minimize loss in sensitivity and spectral anomalies associated with hydrogen gas. Overcome the challenges of using hydrogen as a carrier gas, we as JSB can deliver you the complete package for changing your GC- Lab. HYDROGEN AS CARRIER GAS FOR GC / GC-MSD An authorised partner of: go-jsb.com JSB Nederland Apolloweg 2B 8239 DA Lelystad T 0320 870 018 E [email protected] Scan the QR code for a quotation or send an e-mail to [email protected]