อุปกรณ์ MDB

อุปกรณ์ประกอบต้จู ่ายไฟหลัก
(MDB)

วิชาการติดตง้ั ไฟฟา้ 1

บทนำ

ตคู้ วบคมุ ไฟฟ้ ำท่ีจะกลำ่ วถึงตอ่ ไปน้ี หมำยถึงตเู้ มนของระบบจำ่ ยไฟฟ้ ำ
หรือท่ีเรียกวำ่ ตู้ MDB (Main Distribution Board) หรือตสู้ วิตซบ์ อรด์ (Switch Board)
ทำหนำ้ ที่ควบคมุ กำรจำ่ ยไฟฟ้ ำในอำคำร (Indoor)หรือในโรงงำน จึงถือวำ่ มคี วำมสำคญั ตอ่
กำรใชพ้ ลงั งำนไฟฟ้ ำเป็ นอยำ่ งมำก

กล่ำวคือ ถำ้ หำกว่ำแรงดันตกหรือมีค่ำต่ำเกินค่ำที่กำหนดไว้ (Undervoltage)
ก็จะตัดวงจรทันทีเป็ นกำรป้ องกันควำมเสียหำยท่ีจะเกิดขึ้นในรปู แบบ โดยเฉพำะโหลด
ประเภทมอเตอร์ นอกจำกนย้ี งั สำมำรถตรวจเช็คคำ่ กระแสไฟฟ้ ำไดอ้ ีกดว้ ย

อุปกรณ์ประกอบต้จู ่ายไฟหลัก

อปุ กรณท์ ่ใี ชต้ ดิ ตงั้ ภำยในตคู้ วบคมุ มหี ลำยชนดิ ประกอบดว้ ย
ซีเล็กเตอรส์ วิตซ์ เฟสโปเทคตอร์ หมอ้ แปลงกระแสไฟฟ้ ำ หลอดไสญั ญำณ
เซอรก์ ติ เบรกเกอร์ โวลดม์ เิ ตอรแ์ อมมเิ ตอร์ วดั มเิ ตอร์ เพำเวรฟ์ กเตอร์
มเิ ตอร์ เครื่องวคั วำมถี่ กิโลวตั ตอ์ ำวรม์ เิ ตอร์ ฟิ วส์ สำยใฟฟ้ ำ บสั บำร์
ขว้ั ตอ่ สำย และเคเบิ้ลไทร์ เป็ นตน้

ต้จู ่ายไฟหลัก MDB

ซีเล็กเตอรส์ วิตซ์ (Selector Switch)

เป็ นสวิตซท์ ่ีสำมำรถปรบั ไดห้ ลำยตำแหนง่ จงึ นำมำใชเ้ ป็ นสวิตชเ์ ลือกยำ่ นวดั กระแสและวดั แรงดนั
โดยกำรตอ่ เขำ้ กบั แอมมเิ ตอรแ์ ละโวลตม์ เิ ตอร์ ดงั นนั้ จงึ เรียกวำ่ ชเี ล็กเตอรแ์ อมป์
ดงั นน้ั จึงเรียกวำ่ ชเี ล็กเตอรแ์ อมป์ (Ammeter Selector) และซีเล็กเตอรโ์ วลต์ (Voltmeter Selector)

ชเี ล็กเตอรแ์ อมป์ (Ammeter Selector) ซีเล็กเตอรโ์ วลต์ (Voltmeter Selector)

เฟสโปรเทคเตอร์ (Phase Protector

โดยทวั่ ไปจะถกู เรียกหลำยชอื่ เชน่ Protective Relay หรือ Phase Monitor หรือ Montoring Relay
ทำหนำ้ ที่เป็ นรีเลยป์ ้ องกนั ควำมผดิ ปกตทิ ี่จะเกิดขนึ้ ในระบบไฟฟ้ ำ อนั เนอื่ งมำจำกแรงดนั ไฟฟ้ ำตก
แรงตนั ไฟฟ้ ำเกนิ ไฟขำดหำยไปบำงเฟส เฟสซีแควนซผ์ ดิ และแรงดนั ไฟฟ้ ำไมส่ มดลุ

หมอ้ แปลงกระแสไฟฟ้า (Current Transformer ; CT.)

เป็ นหมอ้ แปลงประกอบเครื่องวดั ไฟฟ้ ำ ทำหนำ้ ที่ลดกระแสท่ีใชง้ ำนจริงซ่ึงมกี ระแส
สงู ใหม้ คี ำลดตำ่ ลงเหมำะสมกบั แมมเิ ตอร์ โดยมพี กิ ดั กระแสดำ้ นเอำตพ์ ตุ (Rated Secondary
Current) มำตรฐำนเท่ำกบั 5 A แยกตำมพกิ ดั กำลงั เป็ นโวลต-์ แอมแป (VA) หรือที่เรียกวำ่ Burden

หลอดไฟสญั ญาณ (Pilot Lamp)

เป็ นหลอดไฟท่ีใชแ้ สดงกำรทำงำนของระบบ ถำ้ หำกวำ่ หลอดไฟสญั ญำณตดิ สวำ่ ง
แสดงวำ่ มแี รงดนั ไฟฟ้ ำจำกภำยนอกจำ่ ยเขำ้ มำยงั ตคู้ วบคมุ สำหรบั โคด้ สขี องหลอดไฟสญั ญำณ
ประกอบดว้ ยสแี ดง (Red) เขยี ว (Green) เหลอื ง (Yellow) นำ้ เงนิ (Blue) และ สีขำว (White)
พิกดั แรงดนั ใชง้ ำนทวั่ ไปคือ 220/6.3 V. 380/6.3 V, 220/18 V และ 380/18 V นนั่ คือภำยในจะใช้
หมอ้ แปลงลดแรงดนั ใหต้ ำ่ ลง เหมำะสมกบั ขนำดของหลอดไสท้ ่ีใชง้ ำน

เซอรก์ ิตเบรกเกอร์ (Circuit Breaker ; CB.)

เซอรก์ ิตเบรกเกอรท์ ี่ตดิ ตง้ั ไวภ้ ำยในตคู้ วบคมุ ไฟฟ้ ำ จะทำหนำ้ ท่ีป้ องกนั ควำมเสยี หำย
ท่ีอำจจะเกิดขนึ้ ในแตล่ ะวงจร โดยสำมำรถเลอื กใชต้ ำมควำมเหมำะสม สำหรบั ระบบไฟฟ้ ำ
ขนำดใหญ่อำจจะตดิ ตง้ั แอรเ์ ซอรก์ ติ เบรกเกอร์ ซ่ึงเป็ นท่ีนยิ มทวั่ ไป

โวลตม์ ิเตอร์

ใชส้ ำหรบั วดั แรงดนั ไฟฟ้ ำ ซึ่งถกู ปรบั เลอื กจำกชเี ล็กเตอรโ์ วลด์ โวลตม์ เิ ตอรท์ ่ีใช้
ตดิ ตงั้ จะเป็ นชนดิ ตดิ ตงั้ บน Panel Board ยำ่ นวดั 0 - 500 V จึงสำมำรถตอ่ เขำ้ โดยตรง (Direc)
กบั แรงดนั ไฟฟ้ ำโดยไมเ่ ป็ นอนั ตรำยกบั โวลตม์ เิ ตอร์

แอมมิเตอร์ (Ammeter)

ใชส้ ำหรบั วดั กระแสไฟฟ้ ำซึ่งถกู ปรบั เลือกจำกซีเล็กเตอรแ์ อมป์ จะเป็ นชนดิ ท่ีใช้
ตดิ ตงั้ บน Panel Board เชน่ เดียวกบั โวลดม์ เิ ตอรย์ ำ่ นวดั 0 - 200 A หรือ 0 - 300 A หรือยำ่ นอ่ืน ๆ
เมอื่ นำไปวดั กระแสอำจจะตอ่ วดั โดยตรง (Direct) หรือตอ่ รวมกบั CT ก็ไดต้ ำมควำมเหมำะสม

วตั ตม์ ิเตอร์ (Wattmeter)

ใชส้ ำหรบั วดั กำลงั ไฟฟ้ ำที่ใชง้ ำนในระบบ (True Power) มหี นว่ ยเป็ นกิโลวตั ต์
(klowat : kW ในกรณีที่ใชก้ ำลงั ไฟฟ้ ำไมม่ ำกนกั อำจจะไมต่ ดิ ตง้ั วตั ตม์ เิ ตอรท์ ่ีตคู้ วบคมุ ก็ได้

เพาเวอรแ์ ฟกเตอรม์ ิเตอร(์ Power Factor Meter ; cos )

ใชว้ ดั คำ่ เพำเวอรแ์ ฟกเตอร์ (หรือตวั ประกอบกำลงั ) ของระบบ
ในกรณีที่ใชไ้ ฟฟ้ ำไมม่ ำกนกั อำจจะไมต่ ดิ ตง้ั เพำเวอรแ์ ฟกเตอรท์ ่ีควบคมุ ก็ได้

เครื่องวดั ความถี่ (Frequency Meter ; Hz)

ใชว้ ดั คำ่ ควำมถี่ของระบบไฟฟ้ ำโดยทวั่ ไปนยิ มใชเ้ ครื่องวดั ควำมถ่ีแบบเขม็ ชแ้ี ละ
แบบกำ้ นสนั่ สเกลควำมถ่ีอยใู่ นชว่ ง 45 - 55 Hz

ฟิ วส์ (Fuse)

ฟิ วสท์ ี่ใชใ้ นตคู้ วบคมุ หรือสวิตซบ์ อรด์ เป็ นฟิ วสช์ นดิ หลอดแกว้ หรือฟิ วสก์ ระปุก

สายไฟฟ้า (Electric Wire)

สำยไฟฟ้ ำท่ีใชก้ บั วงจรกำลงั (Power Circuit) คือสำย THW สว่ นสำยวงจรควบคมุ
หรือสำยคอนโทรล (Control Circuit) จะใชส้ ำย VSF

บสั บาร์ (Bus bar)

สำหรบั บสั บำรอ์ ะลมู เิ นยี มก็ไมต่ ำ่ กว่ำรอ้ ยละ 98 เชน่ กนั ในตคู้ วบคมุ ไฟฟ้ ำจะนยิ ม
ใชบ้ สั บำรแ์ ทนกำรใชส้ ำยไฟ เนอื่ งจำกตดิ ตงั้ งำ่ ยและรบั กระแสไดม้ ำกกวำ่ ขนำดหรือพ้ืนทห่ี นำ้ ตัด
จะขน้ึ อยกู่ บั กำรออกแบบ บนเสน้ ตวั นำบสั บำรจ์ ะถกู เจำะใหเ้ ป็ นรเู พอื่ ใหส้ ำมำรถจบั ยึดสำยไฟฟ้ ำ
ไดอ้ ยำ่ งมนั่ คงแข็งแรง โดยทวั่ ไปจะเขำ้ ปลำยสำยดว้ ยหำงปลำเพอ่ื เพม่ิ พ้ืนทกี่ ำรสมั ผสั กบั ตวั นำ
บสั บำร์ สำหรบั กำรจบั ยึดบสั บำรเ์ ขำ้ กบั ตคู้ วบคมุ จะใชล้ กู ถว้ ยบสั บำร์ Epoxy Insulator Polyester
มที ง้ั แบบกลมและแบน ขนำดกระแสของบสั บำรจ์ ะพิจำรณำควำมสำมำรถในกำรนำกระแสตำม
ขนำดพ้ืนทหี่ นำ้ ตดั เชน่ เดียวกบั สำยไฟฟ้ ำ แตจ่ ะมลี กั ษณะเป็ นแผน่ สเ่ี หล่ียม และตำมมำตร
DIN ไดก้ ำหนดขนำดกระแสสำหรบั บสั บำรท์ องแดง และบสั บำรอ์ ะลมู เิ นยี ม

ขว้ั ต่อสาย (Terminal)

ใชเ้ ป็ นขว้ั ตอ่ สำยนวิ ตรอลภำยในตคู้ วบคมุ และใชเ้ ป็ นหลกั ตอ่ สำยของวงจรควบคมุ

เคเบ้ิลไทร์ (Cable Tie)

เคเบิ้ลไทรใ์ ชส้ ำหรบั รดั สำยอ่อนจำนวนหลำย ๆ เสน้ รวมไวด้ ว้ ยกนั เพ่ือไมใ่ หส้ ำยเกำะกะรงุ รงั
นอกจำกนอี้ ำจจะใชไ้ สไ้ กเ่ ก็บสำยก็ไดเ้ ชน่ กนั

Thank you