ผลงานวิจัยเรื่อง รูปแบบการพัฒนาผลิตภัณฑ์การป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูดบ้านทิไล่ป้า

ก คำนำ การวิจัยเรื่อง รูปแบบการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด บ้านทิไล่ป้า มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง เพื่อศึกษาความพึงพอใจของผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง ซึ่งการวิจัยครั้งนี้ได้เลือกกลุ่มเป้าหมายที่เป็นประชากร จำนวน 20 คนในชุมชนบ้านทิไล่ป้า โดยเนื้อหาใน รายงานจะเกี่ยวกับรูปแบบการผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง และสอบถามความพึงพอใจต่อการใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง ของประชากรกลุ่มเป้าหมาย ผู้วิจัยหวังเป็นอย่างยิ่งว่า การวิจัยเรื่อง รูปแบบการพัฒนาผลิตภัณฑ์การป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและ มะกรูดบ้านทิไล่ป้า หมู่ที่ 5 ตำบลไล่โว่ อำเภอสังขละบุรีฉบับนี้ จะเป็นประโยชน์ต่อชุมชน ประชากรในชุมชน และผู้ที่มีความสนใจในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูดไม่มากก็น้อย ขอขอบพระคุณ ผู้นำชุมชน ภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน และผู้เข้าร่วมอบรมทุก ๆ ท่านที่ส่งเสริมและ สนับสนุนให้วิจัยนี้สำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดี นางสาวพลอยไพลิน กฤตยความดี ครูศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา “แม่ฟ้าหลวง” บ้านทิไล่ป้า

ข สารบัญ หน้า คำนำ ก สารบัญ ข 1. ชื่อเรื่อง 1 2. ชื่อผู้จัดทำ 1 3. ความเป็นมา 1 4. วัตถุประสงค์ 1 5. ระยะเวลาการดำเนินงาน 1 6. วิธีการดำเนินการ 1 7. ผลการดำเนินงาน 5 8. ข้อเสนอแนะ 7 ภาคผนวก 8 แบบสอบถามความพึงพอใจการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด 9

1 1. ชื่อเรื่อง : รูปแบบการพัฒนาผลิตภัณฑ์การป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูดบ้านทิไล่ป้า 2. ชื่อผู้จัดทำ : นางสาวพลอยไพลิน กฤตยความดี ครูอาสาสมัครการศึกษานอกโรงเรียน ศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา “แม่ฟ้าหลวง”บ้านทิไล่ป้า (ศศช.) ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ระดับอำเภอสังขละบุรี สำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดกาญจนบุรี 3. ความเป็นมา ชุมชนบ้านทิไล่ป้า หมู่ที่ 5 ตำบลไล่โว่ อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี เป็นชุมชนที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ เขตทุ่งใหญ่นเรศวรฯ อยู่ในป่าที่มีความชุ่มชื้น และมีแหล่งน้ำที่เป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย ทำให้เกิดโรค ไข้เลือดออกและโรคมาลาเรียที่มีการระบาดอยู่ในชุมชน เป็นจำนวนมาก ทั้งในฤดูแล้ง ฤดูหนาว และฤดูฝน ส่งผลกระทบต่อประชาชนในชุมชนมากมาย ด้วยเหตุนี้ปัญหาโรคไข้เลือดออกและโรคมาลาเรีย จึงเป็นปัญหา สำคัญที่ประชาชนในชุมชน ควรช่วยกันป้องกัน แก้ไข เพื่อลดปัญหาการแพร่ระบาดของโรคไข้เลือดออกและไข้ มาลาเรียในชุมชนให้ลดน้อยลง จากที่ผู้วิจัยได้สำรวจพื้นที่ พบว่า ประชาชนในชุมชนบ้านทิไล่ป้า เป็นโรคไข้เลือดออกและโรคมาลาเรีย มีจำนวนเพิ่มมากขึ้นในทุก ๆ ปี และไม่มีวิธีป้องกันที่ดี ดังนั้นผู้วิจัยได้เล็งเห็นถึงความสำคัญเพื่อแก้ไขปัญหาที่ ชุมชนสามารถแก้ไขได้เบื้องต้น จึงได้ดำเนินการโดยส่งเสริมให้ชุมชนทำสเปรย์ตะไคร้หอมป้องกันยุง และใช้ ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพโดยชุมชนผลิตขึ้น ผู้วิจัยพบว่า จากการที่ได้แก้ไขปัญหา โดยการส่งเสริมให้ชุมชนมีความรู้ตั้งแต่กระบวนการทำสเปรย์ จนถึงการนำไปใช้เอง ชาวบ้านบางส่วนนำกระบวนการที่ได้จากการอบรมการทำสเปรย์ตะไคร้หอมไปต่อยอดใน ครัวเรือน เนื่องจากมีสมุนไพรชนิดอื่น ๆ ที่มีอยู่ในชุมชนที่สามารถนำมาทำสเปรย์ได้ทำให้ประหยัดค่าใช้จ่ายใน ชีวิตประจำวัน สามารถเพิ่มพูนรายได้ให้กับครัวเรือน 4. วัตถุประสงค์ 4.1 เพื่อให้ชุมชนพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูดใช้ในครัวเรือน 4.2 เพื่อศึกษาความพึงพอใจผู้เข้าร่วมกิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง 5. ระยะเวลาดำเนินงาน ผู้วิจัยได้ดำเนินการวิจัย ตั้งแต่ วันที่ 1 - 31 เดือนมกราคม พ.ศ.2567 6. วิธีดำเนินการวิจัย การศึกษาความพึงพอใจต่อการใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด ของชุมชนบ้านทิไล่ ป้า โดยมีวิธีดำเนินการวิจัย ดังนี้ 6.1 กลุ่มเป้าหมาย ประชาชนที่เข้าร่วมโครงการทำสเปรย์ตะไคร้หอมไล่ยุงบ้านทิไล่ป้า จำนวน 20 คน

2 6.2 แหล่งข้อมูลที่เก็บรวบรวมข้อมูล ประชาชนบ้านทิไล่ป้าที่เข้าร่วมโครงการทำสเปรย์ตะไคร้หอมไล่ยุง จำนวน 20 คน 6.3 เครื่องมือที่ใช้เก็บข้อมูล แบบสอบถามความพึงพอใจต่อการใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด มี 5 ระดับ คือ 5 = มีความพึงพอใจมากที่สุด 4 = มีความพึงพอใจมาก 3 = มีความพึงพอใจปานกลาง 2 = มีความพึงพอใจน้อย 1 = มีความพึงพอใจน้อยที่สุด 6.4 การเก็บรวบรวมข้อมูลครั้งนี้ผู้วิจัยดำเนินตามขั้นตอน ต่อไปนี้ 6.4.1) ผู้วิจัยจัดโครงการการทำสเปรย์ตะไคร้หอมไล่ยุง มีวิธีการทำผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจาก ตะไคร้หอมและมะกรูด ดังนี้ วัตถุดิบ 1. เอทิลแอลกอฮอล์ 70% (Ethyl alcohol 70%) 2. การบูรหอม 3. ตะไคร้หอม 4. มะกรูด อุปกรณ์ 1. โถแก้วมีก๊อก 2. ผ้าขาวบาง 3. มีด 4. เขียง 5. ขวดสเปรย์ วิธีทำ 1. นำตะไคร้หอมและมะกรูดหั่นเป็นชิ้นเล็กๆ 2. นำตะไคร้หอมและผิวมะกรูดที่เตรียมไว้ห่อด้วยผ้าขาวบาง ผูกให้เรียบร้อย จากนั้นใส่ลงในโหลแก้ว 3. เติมเอทิลแอลกอฮอล์ปิดฝาให้สนิท หมั่นคนเช้า - เย็นเป็นเวลา 1 สัปดาห์ 4. พอครบ 1 สัปดาห์นำห่อผ้าออก แล้วเติมการบูรหอมลงไป 5. บรรจุในขวดสเปรย์พร้อมปิดฉลากให้สังเกตได้ชัด ป้องกันการหยิบใช้ผิด หมายเหตุ สูตรนี้สามารถมาปรับ โดยการนำสมุนไพรชนิดอื่นๆ ได้ อาทิ กะเพรา โหระพา

3 สรรพคุณ: 1. ตะไคร้หอม มีน้ำมันหอมระเหยจาก ใบและ กาบใบ ใช้ภายนอก ไล่ยุง แมลง 2. มะกรูดมีน้ำมันหอมระเหยอยู่มาก มีกลิ่นฉุน จึงสามารถนำไปใช้ไล่แมลงบางชนิดได้ 3.เป็นสารต้านเชื้อจุลินทรีย์จึงสามารถฆ่าเชื้อแบคทีเรีย รา และไวรัส รวมถึงยัง สามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อโรคได้แบบไม่จำเพาะ ข้อควรระวัง 1. ระวังอย่าให้เข้าปากและตา 2. สามารถปรับเปลี่ยนสูตรได้ตามสัดส่วนที่ต้องการ 3. เก็บสเปรย์ให้พ้นมือเด็ก ภาพการดำเนินการการทำผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด ภาพที่ 1 นำวัตถุดิบหั่นเป็นชิ้นเล็ก ใส่ผ้าขาวบาง ภาพที่ 2 นำวัตถุดิบที่อยู่ในผ้าขาวบาง ใส่ลงโถแก้ว

4 ภาพที่ 3 นำวัตถุดิบทั้งหมดใส่ลงในโถแก้ว แล้วใส่แอลกอฮอล์ในปริมาณ 4.5 ลิตร ภาพที่ 4 นำมาใส่บรรจุภัณฑ์แล้วปิดฝาให้สนิท เก็บไว้ให้พ้นแสงแดด ในระยะเวลา 1 สัปดาห์ 6.4.2) ผู้วิจัยนำแบบสอบถามความพึงพอใจผู้เข้าร่วมกิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง จากตไคร้หอมและมะกรูด จำนวน 20 คน ด้วยตนเอง ในวันที่ 8 เดือนมกราคม พ.ศ. 2567 และเก็บรวบรวม ดังนี้ ก. ผู้วิจัยให้กลุ่มเป้าหมายทำแบบสอบถามความพึงพอใจ โดยเก็บข้อมูลทั่วไป ได้แก่ เพศ อายุ การศึกษา ข. ผู้วิจัยให้กลุ่มเป้าหมายทำแบบสอบถามความพึงพอใจการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกัน ยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด ด้านคุณลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด จำนวน 2 ข้อ ได้แก่ 1) กลิ่นของสเปรย์ที่ใช้2) ความสวยงามของผลิตภัณฑ์ และด้านคุณประโยชน์ของ ผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด จำนวน 3 ข้อ ได้แก่ 1) ความสามารถในการปกป้องจากยุง 2) การระคายเคืองผิว 3) ความชอบโดยรวม

5 6.5 การวิเคราะห์ข้อมูล หลังเก็บรวบรวมข้อมูลที่ได้จากแบบสอบถาม ผู้วิจัยได้ดำเนินการวิเคราะห์ผลด้วยค่าร้อยละ และสถิติ ค่าเฉลี่ยโดยแปลความหมายผลการวิเคราะห์ โดยการกำหนดเกณฑ์การประเมินของค่าเฉลี่ย แล้วนำค่าเฉลี่ย ของคะแนนที่ได้จากการสอบถามความพึงพอใจไปเปรียบเทียบกับเกณฑ์การประเมินที่กำหนด นำไปสรุปผล เกณฑ์การประเมินผลการวิเคราะห์ความพึงพอใจกำหนดค่าเฉลี่ย ดังนี้ 1.00 -1.49 = ความพึงพอใจของกลุ่มผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง จากตะไคร้หอมและมะกรูด อยู่ในระดับน้อยที่สุด 1.50 -2.49 = ความพึงพอใจของกลุ่มผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง จากตะไคร้หอมและมะกรูด อยู่ในระดับน้อยที่สุด 2.50 -3.49 = ความพึงพอใจของกลุ่มผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง จากตะไคร้หอมและมะกรูด อยู่ในระดับปานกลาง 3.50 -4.49 = ความพึงพอใจของกลุ่มผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง จากตะไคร้หอมและมะกรูด ในระดับดีมาก 4.50 -5.00 = ความพึงพอใจของกลุ่มผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง จากตะไคร้หอมและมะกรูด อยู่ในระดับมากที่สุด 7. ผลการดำเนินงาน จากการศึกษาความพึงพอใจต่อการใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้และมะกรูด ของชุมชนบ้านทิไล่ ป้า หมู่ 5 ตำบลไล่โว่ อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรีได้ดังนี้ ตารางที่ 1 แสดงจำนวนและร้อยละของผู้เข้าร่วมกิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง จาก ตะไคร้หอมและมะกรูด จำแนกตามเพศ เพศ จำนวน ร้อยละ ชาย 8 40.00 หญิง 12 60.00 รวม 20 100.00 จากตารางที่ 1 พบว่า ผู้เข้าร่วมกิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง จากตะไคร้หอมและมะกรูด จำนวน 20 คน เป็น เพศชาย จำนวน 8 คน คิดเป็นร้อยละ 40.00 และเพศหญิง จำนวน 12 คน คิดเป็นร้อยละ 60.00

6 ตารางที่ 2 แสดงจำนวนและร้อยละสถานะของผู้เข้าร่วมกิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง จากตะไคร้หอมและมะกรูด จำแนกตามระดับการศึกษา จากตารางที่ 21 พบว่า ผู้เข้าร่วมกิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง จากตะไคร้หอมและ มะกรูด จำนวน 20 คน มีการศึกษาระดับต่ำกว่าประถม จำนวน 15 คน คิดเป็นร้อยละ 75.00 การศึกษา ระดับประถมศึกษา จำนวน 5 คน คิดเป็นร้อยละ 25.00 ตารางที่ 3 แสดงจำนวนและร้อยละสถานะของผู้เข้าร่วมกิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง จากตะไคร้หอมและมะกรูด จำแนกตามอายุ อายุ จำนวน (คน) ร้อยละ 15 – 30 ปี 4 20.00 31-40 ปี 10 50.00 41-59 ปี 6 30.00 รวม 20 100.00 จากตารางที่ 3 พบว่า ผู้เข้าร่วมกิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง จากตะไคร้หอมและมะกรูด จำนวน 20 คน ส่วนใหญ่มีอายุระหว่าง 31-40 ปี จำนวน 10 คน คิดเป็นร้อยละ 50.00 รองลงมา อายุระหว่าง 41-59 ปี จำนวน 6 คน คิดเป็นร้อยละ 30.00 และ น้อยสุด อายุระหว่าง 15-30 ปี จำนวน 4 คน คิดเป็น ร้อยละ 20.00 ตอนที่ 2 แสดงความพึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง จากตะไคร้หอมและมะกรูด ตารางที่ 4 แสดงความพึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด บ้านทิไล่ป้า หมู่ ที่ 5 ตำบลไล่โว่ อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรีด้านคุณลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง รายการสอบถาม ระดับความพึงพอใจของกลุ่มผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ ค่าเฉลี่ย แปรผล 1. กลิ่นของสเปรย์ที่ใช้ 4.40 ดีมาก 2. ความสวยงามของผลิตภัณฑ์ 4.30 ดีมาก รวม 4.35 ดีมาก ระดับการศึกษา จำนวน ร้อยละ ต่ำกว่าประถม 15 75.00 ประถม 5 25.00 รวม 20 100.00

7 จากตารางที่ 4 พบว่า ผู้เข้าร่วมกิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด บ้านทิไล่ป้า หมู่ที่ 5 ตำบลไล่โว่ อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรีมีความพึงพอใจภาพรวมอยู่ในระดับดีมาก ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.35 แต่เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อพบว่า ผู้เข้าร่วมกิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจาก ตะไคร้หอมและมะกรูด มีความพึงพอใจ ด้านกลิ่นของสเปรย์ที่ใช้อยู่ในระดับดีมาก ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.40 รองลงมาได้แก่ ด้านความสวยงามของผลิตภัณฑ์อยู่ในระดับดีมากที่สุค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.30 ตารางที่ 5 แสดงความพึงพอใจต่อรูปแบบผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด บ้านทิไล่ ป้า หมู่ที่ 5 ตำบลไล่โว่ อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรีด้านคุณประโยชน์ของผลิตภัณฑ์ป้องกันยุง รายการสอบถาม ระดับความพึงพอใจของกลุ่มผู้ใช้ผลิตภัณฑ์ ค่าเฉลี่ย แปรผล 1. ความสามารถในการปกป้องจากยุง 4.50 ดีมากที่สุด 2. การระคายเคืองผิว 4.45 ดีมากที่สุด 3. ความชอบโดยรวม 4.50 ดีมากที่สุด รวม 4.48 ดีมากที่สุด จากตารางที่ 5 พบว่า ผู้เข้าร่วมกิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด บ้านทิไล่ป้า หมู่ที่ 5 ตำบลไล่โว่ อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรีมีความพึงพอใจต่อรูปแบบผลิตภัณฑ์ ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูดในภาพรวม อยู่ในระดับดีมากที่สุด ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.48 แต่เมื่อพิจารณา เป็นรายข้อพบว่า ผู้เข้าร่วมกิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด มีความพึงพอใจ ด้านความสามารถในการปกป้องจากยุง และด้านความชอบโดยรวม อยู่ในระดับดีมากที่สุด ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.50 รองลงมา ได้แก่ด้านการระคายเคืองผิว อยู่ในระดับดีมากที่สุด ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.45 8. ข้อเสนอแนะ 1. ในการพัฒนาครั้งต่อไปควรศึกษาการใช้สมุนไพรชนิดอื่น ๆ ที่มีอยู่ในชุมชน โดยไม่ต้องนำวัตถุดิบ จากภายนอกชุมชนมาใช้ในการผลิต 2. การวิจัยครั้งต่อไปผู้วิจัยควรมีการพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด ที่ มีรูปแบบที่หลากหลาย มากขึ้น

8 ภาคผนวก

9 แบบสอบถามความพึงพอใจการพัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด คำชี้แจง : แบบประเมินความพึงพอใจนี้จัดทำขึ้นเพื่อสอบถามความพึงพอใจผู้เข้าร่วมกิจกรรมการ พัฒนาผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด ส่วนที่ 1 โปรดกรอกข้อความลงในช่องว่างหรือใส่เครื่องหมาย ในช่องคำตอบตามความคิดเห็นของท่าน 1. ข้อมูลทั่วไป 1.1 เพศ [ ] หญิง [ ] ชาย 1.2 ระดับการศึกษา [ ] ต่ำกว่าประถมศึกษา [ ] ประถมศึกษา [ ] มัธยมศึกษาตอนต้น [ ] มัธยมศึกษาตอนปลาย [ ] อื่นๆระบุ................... 1.3 อายุ [ ] ต่ำกว่า 15 ปี [ ] 15 – 30 ปี [ ] 30 – 40 ปี [ ] 40 – 50 ปี [ ] 60 ปีขึ้นไป ส่วนที่ 2 ข้อมูลเกี่ยวกับความพึงพอใจผู้บริโภคต่อผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด คำชี้แจง : โปรดทำเครื่องหมาย / ในช่องที่ตรงกับความคิดเห็นของท่านมากที่สุดซึ่งมี 5 ระดับ คือ ระดับคะแนน : 5 = ดีมากที่สุด 4 = มาก 3 = ปานกลาง 2 = น้อย 1= น้อยที่สุด รายการ ความพึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงจากตะไคร้หอมและมะกรูด 5 มากที่สุด 4 มาก 3 ปานกลาง 2 น้อย 1 น้อยที่สุด 1. ความพึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์ – 1.1 กลิ่นของสเปรย์ที่ใช้ – 1.2 ความสวยงามของผลิตภัณฑ์ 2. รูปแบบของผลิตภัณฑ์ 2.1ความสามารถในการปกป้องจากยุง – 2.2การระคายเคืองผิว – 2.3 ความชอบโดยรวม ข้อเสนอแนะ ............................................................................................................................. ................................................. ............................................................................................................................. .................................................