01 ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

11. การกาหนดและควบคุมตวั แปร
(Identifying and controlling Variables)

หมายถงึ ความสามารถทจี่ ะชี้บ่งได้ว่าในการทดลองหนง่ึ ๆ
ตวั แปรใด เป็ น ตวั แปรต้น ตัวแปรตาม และ ตัวแปรที่จะต้อง
ควบคุม

เราสามารถจาแนกตวั แปรได้เป็ น 3 ชนิด คอื
1. ตัวแปรต้น หรือ ตวั แปรอสิ ระ
2. ตัวแปรตาม
3. ตวั แปรทตี่ ้องควบคุม

1. ตวั แปรต้นหรือตวั แปรอสิ ระ คอื ส่ิงทเ่ี ราต้องการทดลองดูว่า เป็ นสาเหตุ
ทกี่ ่อให้เกดิ ผลเช่นนีจ้ ริงหรือไม่

2. ตัวแปรตาม คอื สิ่งทเ่ี ป็ นผลเนื่องมาจากตวั แปรต้น
3. ตัวแปรทตี่ ้องควบคุม คอื ส่ิงอนื่ ๆ นอกเหนือจากตัวแปรต้น ทม่ี ีผลต่อการ

ทดลอง ซึ่งจะต้องควบคุมให้เหมอื นๆ กนั มฉิ ะน้ันจะทาให้ผลการทดลอง
คลาดเคลอ่ื น

ดนิ
ป๋ ุย
นา้
แสงแดด

สภาวะแวดล้อม

มผี ลต่อการเจริญเตบิ โตของพชื

* ความสูงของต้นถั่วขนึ้ อยู่กบั ปริมาณของนา้ ทต่ี ้นถ่วั ได้รับ

ตัวแปรต้น คอื ........................................................
ตวั แปรตาม คอื ......................................................

** เมอื่ นา้ มอี ณุ หภูมสิ ูงขนึ้ ไข่จะต้มสุกเร็วขนึ้

ตัวแปรต้น คอื ........................................................
ตวั แปรตาม คอื ......................................................

*** หญ้าจะสูงขนึ้ ถ้าได้รับปริมาณนา้ และป๋ ุยมากขนึ้

ตวั แปรต้น คอื ........................................................
ตวั แปรตาม คอื ......................................................

12. การทดลอง (Experimenting)

หมายถึง กระบวนการปฏบิ ตั ิ เพอ่ื หา
คาตอบหรือตรวจสอบสมมตฐิ านทต่ี ้งั ไว้

การทดลอง ประกอบด้วยกจิ กรรมดงั นี้

1. การออกแบบการทดลอง
1.1 วธิ ีการทดลอง
1.2 วสั ดอุ ปุ กรณ์ทใ่ี ช้ในการทดลอง

2. การปฏบิ ตั กิ ารทดลอง

3. การบนั ทกึ ผลการทดลอง

เธอจะทาการทดลองได้อย่างไร
จงึ จะทราบว่าลมทาให้ผ้าแห้งเร็ว

ขนึ้ จริงหรือไม่

เอาผ้าเปี ยกมา 2 ผนื ขนาดและชนิด
เดยี วกนั ผนื หน่ึงไว้ในที่อบั ลม อกี

ผนื หนึ่งไว้ในทลี่ มพดั ค่ะ

เอาผ้าเปี ยก ขนาดและชนดิ
เดยี วกนั มา 2 ผนื ผนื หนึ่งไว้ใน
ทรี่ ่ม อกี ผนื หน่ึงไว้กลางแดดค่ะ

ท่านคดิ ว่า คนใดออกแบบ
การทดลองได้ถูกต้อง

จะทาการทดลองอย่างไร จงึ จะทราบว่า
รากมหี น้าทด่ี ูดนา้ จริงหรือไม่...นาพชื ชนิดลาต้นใสต้นเลก็ ๆ มา 1 ต้น
จุ่มรากลงในนา้ สีแช่ทงิ้ ไว้ 1 ช่ัวโมง

นาพชื ชนิดลาต้นใสต้นเลก็ ชนิดและ ปรียา
ขนาดเดยี วกนั มา 2 ต้น ตดั รากต้น
หนึ่งออก แล้วจุ่มพชื ท้งั 2 ในนา้ สี

แช่ทงิ้ ไว้ 1 ช่ัวโมง

สมชาย

คาถามของครูต้องการให้ทาอะไรและคาตอบของใครดกี ว่ากนั

13. การตคี วามหมายข้อมูลและลงสรุปข้อมูล
(Interpreting data and making conclusions)

การตคี วามหมายข้อมูล หมายถงึ การแปลความหรือบรรยาย
ความหมายของข้อมูลทไ่ี ด้จดั กระทาแล้ว หรือ ข้อมูลทมี่ อี ยู่และ อยู่ใน
รูปแบบใช้ในการส่ือความหมายแล้ว

การลงข้อสรุป หมายถงึ การสรุปความสัมพนั ธ์ของข้อมูล
ซ่ึงจะเกย่ี วข้องกบั ความสัมพนั ธ์ของตวั แปรต่างๆ ทต่ี ้องการศึกษา
การลงข้อสรุปจะเกย่ี วข้องกบั สมมตฐิ านทต่ี ้งั ไว้ก่อนการทดลอง

จากตารางการทดลองนาภาชนะขนาดเท่ากนั แต่ต่างชนิดกนั

มาใส่นา้ ร้อนปริมาณเท่ากนั ปล่อยทงิ้ ไว้ สังเกตผลได้ดงั นี้

ชนิดภาชนะ อุณหภูมนิ า้ ทลี่ ดลง (° C)

จานกระดาษ 2.5
จานพลาสตกิ 3.0
จานแก้ว 3.5

จากการทดลอง คดิ ว่าชนิดของภาชนะ
มผี ลต่อการลดอุณหภูมหิ รือไม่

มคี รับ ภาชนะต่างชนิดกนั
ทาให้อุณหภูมลิ ดต่างกนั ครับ !

คาถามนีม้ ุ่งหมายให้ใช้ทกั ษะการตคี วามหมายข้อมูล หรือทกั ษะการลงข้อสรุป



“เท่านีห้ รือคอื ...ชีวติ ”