การจำแนกประเภท

เอกสารประกอบการเรยี นการสอน
วชิ า ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

เรอื่ ง
ทักษะการจาแนกประเภท

โดย
ครูศิริอร คลา้ ยสกุล
ครูชานาญการพิเศษ
โรงเรียนเขาทะลพุ ทิ ยาคม

ทกั ษะการจาแนกประเภท

การจาแนก หมายถึง การแบ่งพวกหรือเรียงลาดับวัตถุหรือสิ่งของที่อยู่ในปรากฏการณ์ต่าง ๆ
ออกเป็นพวก ๆ ตามเกณฑ์ที่กาหนด โดยเฉพาะเกณฑ์ดังกล่าวอาจจะใช้ความเหมือน ความแตกต่าง และ
ความสัมพันธ์อยา่ งใดอย่างหนง่ึ ก็ได้

ทักษะการจาแนกประเภท ( Classifying ) เป็นความสามารถในการจัดแบ่ง หรือเรียงลาดับวัตถุ

หรือส่ิงท่ีอยู่ในปรากฏการณ์และเหตุการณ์เป็นพวก ๆ การจาแนกและการจัดเรียงลาดับอาจใช้เกณฑ์ที่
กาหนดขึ้นเอง หรอื เกณฑท์ ผี่ อู้ น่ื กาหนดขน้ึ
เกณฑ์ท่ใี ชใ้ นการจาแนกสงิ่ ตา่ ง ๆ ออกเปน็ พวก ๆ นัน้ มเี กณฑท์ ี่ใชพ้ จิ ารณาอยู่ 3 อยา่ ง คือ

1. ความเหมอื น
2. ความแตกต่าง
3. ความสัมพันธ์
ในการจาแนกสิ่งต่าง ๆ น้ัน จะเร่ิมจาแนกไปทีละขั้นตอน โดยแต่ละข้ันตอนจะจาแนกส่ิงของ
ออกเป็น 2 ประเภท โดยพิจารณาจากความเหมือน ความแตกต่าง และความสัมพันธ์ร่วมของสิ่งท่ีจาแนก
เปน็ เกณฑไ์ ปเรือ่ ย ๆ จนกระท่ังถงึ ข้นั สดุ ท้ายคือ ในพวกหน่ึง ๆ จะมสี ิ่งของอยเู่ พียงอย่างเดยี วเท่าน้ัน
นอกจากนี้ ยังใชค้ วามสามารถในการจาแนกประเภท ไดแ้ ก่
1. สามารถจาแนก หรอื เรยี บเรยี งลาดับวตั ถุหรอื เหตกุ ารณ์ตามท่กี าหนดให้ได้
2. สามารถบอกเกณฑท์ ่คี นอ่ืนใชจ้ าแนก หรอื เรียบเรียงลาดับวตั ถุ หรือเหตกุ ารณท์ ก่ี าหนดให้ได้
3. สามารถจาแนก หรอื เรียบเรียงลาดับวัตถุ หรือเหตกุ ารณท์ ี่ตนเองกาหนดขึน้
4. สามารถเขยี นแผนผังจาแนกประเภทได้
การจาแนกประเภทและการเรียงลาดับ ข้ึนอยู่กับเกณฑ์ท่ีตั้งขึ้น การต้ังเกณฑ์ข้ึนกับวัตถุประสงค์ใน
การจาแนกประเภท
ประโยชนข์ องการจาแนกในชีวิตประจาวนั
ในชวี ติ ประจาวันเราได้นาวธิ กี ารจาแนกไปใช้ในด้านตา่ ง ๆ คือ
1. จัดสถานท่ีต่าง ๆ ให้เป็นระเบียบ เช่น ห้องนอน ห้องครัว ห้องรับแขก บ้านเรือน อาคาร
สานักงานต่าง ๆ
2. จดั เกบ็ สงิ่ ของต่าง ๆ ให้เปน็ ระเบยี บเรยี บร้อย เช่น สมดุ หนังสอื เสื้อผา้
3. จดั ระเบยี บสินค้าต่าง ๆ ในร้านให้สะดวกในการหา ตรวจสอบ ค้นหา เช่น ร้านขายยา ร้าน
ขายของชา รา้ นขายอะไหล่รถยนต์ เปน็ ต้น
4. จดั หนงั สือตามหอ้ งสมดุ ตา่ ง ๆ
5. จดั ทาบญั ชีแยกประเภทรายรับ – รายจา่ ยตา่ ง ๆ
6. จดั หมวดหมู่ผเู้ ช่าโทรศัพทใ์ นสมุดโทรศพั ท์ ซึ่งสะดวกต่อการค้นหา
พฤตกิ รรมท่ีแสดงวา่ เกิดทักษะการจาแนกประเภท ตอ้ งมีความสามารถดังตอ่ ไปน้ี
1. เรียงลาดบั หรอื แบง่ พวกส่ิงต่าง ๆ จากเกณฑท์ ีผ่ อู้ ่ืนกาหนดใหไ้ ด้
2. เรยี งลาดับหรือแบง่ พวกส่งิ ต่าง ๆ โดยใชเ้ กณฑข์ องตนเอง
3. บอกเกณฑ์ทีผ่ ู้อื่นใชเ้ รียงลาดบั ได้

ใบงานที่ 1
ทกั ษะการจาแนกประเภท

ชอ่ื ....................................................................... ช้นั ..................................เลขท.่ี ...............................

คาช้ีแจง ให้นกั เรียนสงั เกตความเหมอื นและความแตกต่างระหว่างสตั ว์ประหลาดท่ีกาหนดให้ และเขียน
อธิบายลกั ษณะซ่ึงสามารถแยกสตั วป์ ระหลาดเหลา่ นี้ออกเป็นกลมุ่ ลงในตารางข้างลา่ งนี้ พรอ้ มทั้งบอกดว้ ยว่า
สัตว์ประหลาดใดที่มี่ลักษณะดงั กล่าว โดยเขยี นหมายเลขประจาภาพลงในช่อง “ มี ” และเขียนหมายเลข
ภาพของสัตวท์ ่ีไม่มลี ักษณะดงั กลา่ วลงในชอ่ ง “ ไม่มี ”

คุณลักษณะที่สงั เกตได้ มี ไมม่ ี
1. มลี าตวั เป็นจุด ………………..................... ........................................
2. ตามลาตัวมีลักษณะเป็นขนยืน่ ออกมา ....................................... ........................................
3. มีหางขดเปน็ วง ....................................... ........................................
4. ลาตวั มีจดุ สดี าเปน็ รปู ส่เี หลย่ี มจตั ุรัส ....................................... ........................................
5. มขี อบตามลาตวั เป็นเส้นตรงอย่างน้อย 1 เส้น ....................................... ........................................

ใบงานท่ี 2
ทักษะการจาแนกประเภท

ชอื่ ....................................................................... ชัน้ ..................................เลขที่................................
คาช้ีแจง จงกากบาททับภาพที่ไมเ่ ข้าพวก

๐. 8.
1. 9.
2. 10.
3. 11.
4. 12.

5. 13.
6. 14.
7. 15.

ใบงานที่ 3
ทกั ษะการจาแนกประเภท

ชือ่ ....................................................................... ช้นั ..................................เลขที่................................
คาชี้แจง จงคลกิ เลือกคาตอบถูกต้องท่ีสดุ เพยี งข้อเดยี ว

1.ภาพนี้แบ่งโดยใช้อะไรเปน็ เกณฑ์ในการจาแนก 4. ภาพนแ้ี บ่งโดยใช้อะไรเปน็ เกณฑ์ในการจาแนก
ประเภท ประเภท

ก. ทอี่ ย่อู าศยั ข. อาหาร ก. ลักษณะของผล ข. แหลง่ ท่ีปลูก
ค. ลกั ษณะของลาตน้ ง. ลักษณะของใบ
ค. จานวนขา ง. การออกลกู 5. ภาพนแ้ี บ่งโดยใช้อะไรเป็นเกณฑ์ในการจาแนก
ประเภท
2. ภาพนี้แบง่ โดยใชอ้ ะไรเป็นเกณฑ์ในการจาแนก

ประเภท

ก. ที่อยู่อาศัย ข. อาหาร ก. รูปร่างลักษณะ ข. ประเภท

ค. จานวนขา ง. การออกลูก ค. แหลง่ ผลิต ง. ความสวยงาม

3. ภาพน้แี บ่งโดยใช้อะไรเป็นเกณฑ์ในการจาแนก

ประเภท

ก. ทอ่ี ยอู่ าศัย ข. อาหาร
ค. จานวนขา ง. การออกลูก

แบบทดสอบ
ทักษะการจาแนกประเภท

คาชแ้ี จง จงเลือกคาตอบถูกต้องทส่ี ุดเพยี งข้อเดยี ว
1. เกณฑ์ใดที่ใช้ในการแบ่งไข่ออกเปน็ ไข่ไก่ ไขเ่ ปด็ ไข่นกกระทา
ก. ชนดิ ของสตั ว์
ข. ชนิดของไข่
ค. ลักษณะของไข่
ง. ลกั ษณะของสตั ว์
2. ขอ้ ใดจดั เปน็ สตั ว์ประเภทเดียวกันโดยใช้ท่อี ยอู่ าศยั เปน็ เกณฑ์
ก. ปลา กบ
ข. กงุ้ หอย
ค. เสือ จระเข้
ง. เต่า นก
3. สัตว์ในขอ้ ใดแตกต่างจากพวก โดยใช้ประเภทเป็นเกณฑ์
ก. ฉลาม
ข. วาฬ
ค. โลมา
ง. ทูน่า
4. การแบ่งอาหารออกเปน็ อาหาร 5 หมู่ ถอื เกณฑใ์ นข้อใด
ก. แหล่งที่หาอาหาร
ข. คุณคา่ ทางอาหาร
ค. ลักษณะของอาหาร
ง. วธิ กี ารปรงุ อาหาร
5. เราจัดสุกร สุนัข และโลมา เป็นสัตว์ประเภทเดียวกนั โดยใชอ้ ะไรเปน็ เกณฑ์
ก. การเลีย้ งลูกด้วยนม
ข. จานวนขา
ค. ลกั ษณะของลาตวั
ง. แหล่งทีอ่ ยู่อาศัย
6. ผู้ทมี่ ที ักษะในการจาแนกประเภทต้องมีความสามารถด้านใด
ก. การสงั เกต
ข. การเรยี งลาดับหรือการแบง่ พวกจากเกณฑข์ องตนเองและผู้อืน่
ค. การบอกเกณฑท์ ่ีใชใ้ นการเรยี งลาดับและแบ่งพวก
ง. ถูกทุกข้อ

7. ขอ้ ใด เปน็ การจาแนกความแตกตา่ งประเภทของสตั ว์ โดยใช้กระดกู สันหลังเปน็ เกณฑ์
ก. ปลาทแู ละปลาหมึก
ข. ปลานลิ และปลาทบั ทิบ
ค. นกกระจอกเทศและห่าน
ง. จิงโจแ้ ละยรี าฟ

8. สตั วใ์ นข้อใดต่อไปนีแ้ ตกตา่ งจากข้ออื่นโดยใชก้ ารออกลูกเป็นเกณฑ์
ก. คา้ งคาว
ข. ตะพาบนา้
ค. เต่า
ง. จระเข้

9. เราใช้เกณฑ์อะไรในการจาแนกสสารเปน็ ของแขง็ ของเหลวและก๊าซ
ก. การหลอมเหลว
ข. จดุ เดอื ด
ค. สถานะ
ง. การคงตัวในอุณหภูมิคงท่ี

10. การจาแนกพืชเป็น ใบเล้ียงเด่ียว ใบเล้ยี งคู่ เราใชอ้ ะไรเป็นเกณฑ์ในการจาแนก
ก. วิธีการออกดอก
ข. ลกั ษณะของใบ
ค. การขยายพนั ธุ์
ง. ลักษณะของการยืนต้น