การพยากรณ์

เอกสารประกอบการเรยี นการสอน
วชิ า ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

เรือ่ ง
ทกั ษะการพยากรณ์

โดย
ครูศิริอร คลา้ ยสกุล
ครชู านาญการพิเศษ
โรงเรียนเขาทะลพุ ทิ ยาคม

ทักษะการพยากรณ์

ทักษะการพยากรณ์ ( Predicting ) หมายถงึ ความสามารถในการทานายผลเหตุการณ์ หรือสิ่งที่
เกิดข้ึนโดยอาศัยข้อมลู ความสัมพนั ธ์ หลกั การ กฎ ทฤษฎีที่มีอยู่เปน็ แนวทาง

ส่วนการพยากรณ์ หมายถงึ การคาดคะเนคาตอบล่วงหน้าก่อนการทดลอง โดยอาศัยประสบการณ์ท่ี
เกิดขึ้นซา้ ๆ หลักการทดลอง ทฤษฎที ่ีมอี ยแู่ ลว้ ในเรือ่ งน้ัน ๆ มาชว่ ยในการสรุป

ตัวอยา่ งที่ 1
จากข้อมูลทางวิทยาศาสตร์พบว่า ก่อนท่ีฝนจะตกจะมีเมฆตั้งเค้าหนาแน่น วันน้ีบนท้องฟ้าเต็มไปด้วยเมฆดา
ทั่วท้องฟ้า พยากรณ์ว่าจะมฝี นตก

ตวั อยา่ งที่ 2
ฝนตกหนักตดิ ตอ่ กันหลายวัน นา้ ในแมน่ ้าเปลี่ยนเป็นสขี ุน่ เหมือนสีดนิ แดง พยากรณ์วา่ จะมีน้าป่าไหลหลาก

ประเภทของการพยากรณ์ มี 2 ลกั ษณะ คอื
1. การพยากรณ์ภายในขอบเขตข้อมูลที่มีอยู่ เป็นการทานายผลที่จะเกิดขึ้นภายในขอบเขตของข้อมูล
เชิงปริมาณท่มี อี ยู่
2. การพยากรณภ์ ายนอกขอบเขตข้อมลู ที่มอี ยู่ เปน็ การทานายคา่ ท่ีน้อยหรือมากกว่าข้อมูลท่ีมีอยู่

ตัวอยา่ งของการพยากรณภ์ ายในและภายนอกขอบเขต ดังนี้
ตารางแสดงสว่ นสูงของต้นสัก ตัง้ แต่อายุ 4 – 8 ปี

อายุ สูง (เมตร)
4 ปี 12 เมตร
6 ปี 18 เมตร
8 ปี 24 เมตร

จากตารางนี้ การพยากรณว์ ่า
1. ตน้ สักอายุ 7 ปี มคี วามสูงประมาณ 15 เมตร เป็นการพยากรณ์ภายในขอบเขตขอ้ มูลที่มอี ยู่
2. ตน้ สกั อายุ 10 ปี มคี วามสูงประมาณ 30 เมตร เปน็ การพยากรณภ์ ายนอกขอบเขตข้อมูลที่มอี ยู่
เพราะข้อมูลทม่ี อี ย่ตู ัง้ แต่ 4 – 8 ปีเท่าน้ัน

ประโยชนข์ องการพยากรณ์
1. สามารถนาข้อมูลที่ได้จากการพยากรณ์ไปใช้ลงความเห็นหรือลงข้อสรุปต่อสิ่งหรือเหตุการณ์ใน
ชวี ติ ประจาวนั ได้
2. ช่วยให้มีข้อมูลในการตัดสินใจในเหตุการณ์ต่าง ๆ ในกิจกรรมชีวิตประจาวัน ท่ีต้องใช้กับการ
คาดคะเนลว่ งหน้าได้อยา่ งถูกตอ้ ง และมเี หตุผล
พฤติกรรมที่แสดงวา่ เกดิ ทกั ษะการพยากรณ์ คือ
1. พยากรณ์ผลทจ่ี ะเกดิ ขนึ้ จากข้อมูลที่เป็นหลกั การ กฎ หรือทฤษฎีที่มอี ยไู่ ด้
2. พยากรณ์ผลท่จี ะเกดิ ขน้ึ ภายในขอบเขตของข้อมูลเชิงปรมิ าณท่ีมีอยู่ได้
3. พยากรณ์ผลท่ีจะเกดิ ขึ้น ภายนอกขอบเขตของขอ้ มลู เชงิ ปรมิ าณท่ีมีอยู่ได้

ใบงานท่ี 1
ทักษะการคานวณ

ช่อื ....................................................................... ชั้น..................................เลขที่................................
คาชแ้ี จง จงตอบคาถามจากข้อมลู ตอ่ ไปน้ี เขยี นคาตอบลงในชอ่ งว่าง

ขอ้ มูลความสงู ของ ด.ช. มะนาว

อายุ (ป)ี นา้ หนกั ความสูง

10 (กโิ ลกรัม) (เซนตเิ มตร)
12
14 30 145

36 155

42 165

1. ขณะท่ี ด.ช.มะนาวสงู 150 เซนตเิ มตร เขามีอายุเท่าไร
ตอบ __________________
2. ขณะท่ี ด.ช. มะนาว อายุ 13 ปี เขามคี วามสูงเท่าไร
ตอบ __________________
3. ขณะท่ี ด.ช.มะนาว หนกั 39 กโิ ลกรมั เขามีอายุเท่าไร
ตอบ __________________
4. ขณะท่ี ด.ช.มะนาว อายุ 11 ปี เขามนี ้าหนักเทา่ ไร
ตอบ __________________
5. ขณะท่ี ด.ช.มะนาว อายุ 15 ปี เขามีน้าหนกั เทา่ ไร
ตอบ __________________

ใบงานท่ี 2

ทักษะการคานวณ

ชือ่ ....................................................................... ชั้น..................................เลขที่................................

คาชแ้ี จง : จงเลือกคาตอบทถี่ ูกตอ้ ง

ตอนเช้า สถานีวทิ ยกุ ระจายเสียงพยากรณ์อากาศประจาวนั

ประกาศวา่ วนั นีเ้วลาพลบค่าจะมีฝนตกหนกั บริเวณภาคเหนือ

ของประเทศไทยโดยเฉพาะจงั หวดั เชียงรายโอกาสที่ฝนตกมี 99 %

1. จากขอ้ ความดังกลา่ ว ขอ้ ใดกลา่ วถึงการพยากรณ์ ไดถ้ ูกต้อง
ก. จะมฝี นตกบรเิ วณภาคเหนือ 99 %
ข. จะมฝี นตกที่ภาคเหนอื โดยเฉพาะทจ่ี ังหวดั เชยี งรายมโี อกาส 99 %
2. ถ้าสถานีวทิ ยปุ ระกาศวา่ โอกาสท่ีฝนตกมี 1% นกั เรยี นจะพยากรณ์วา่ อย่างไร
ก. ไมม่ ีทางท่ฝี นจะตกอยา่ งแน่นอน
ข. ฝนไมต่ กหรือมโี อกาสนอ้ ยมาก
3. จากการศึกษา พบว่า ปจั จยั ทม่ี ีผลตอ่ การบานของดอกคุณนายต่ืนสาย คอื แสงแดด ถ้าวนั นี้ฝนตก ไมม่ ี
แดด ดอกคณุ นายตืน่ สายจะบานหรอื ไม่
ก. บาน
ข. ไมบ่ าน
4. ในท่ีสูงจะมีความกดอากาศต่าและในที่ตา่ จะมีความกดอากาศสงู หมแู ฮมไปเที่ยวบนเขาค้อ หมูแฮม
จะรู้สึกอยา่ งไร
ก. หอู ื้อ หายใจไม่สะดวก
ข. ปวดศรี ษะ หนาวเยน็
5. พชื ตอ้ งการแสงสว่างในการดารงชีวิต ถา้ เราปลุกตน้ กุหลาบในทมี่ ดื จะเกดิ ผลอยา่ งไร
ก. ตน้ กุหลาบมีดอกไมส่ วย
ข. ตน้ กหุ ลาบไม่เจรญิ เตบิ โตหรือเจรญิ เติบโตช้า

แบบทดสอบ

ทกั ษะการพยากรณ์

คาช้แี จง : จงเลือกคาตอบที่ถูกต้องทีส่ ุดเพยี งข้อเดียว

1. การพยากรณค์ ืออะไร
ก. การคาดเดาเหตกุ ารณโ์ ดยใชค้ วามรู้สึก
ข. การคาดคะเนสิ่งทเ่ี กิดขนึ้ โดยอาศยั ข้อมลู เปน็ แนวทาง
ค. การทานายผลลว่ งหนา้ โดยไม่อาศัยหลักการทางวทิ ยาศาสตร์
ง. การคาดเดาเหตุการณโ์ ดยอาศยั ลางสังหรณ์

2. ขอ้ ใดไม่ใช่การพยากรณ์
ก. ถ้าฝนตกพ้นื จะเปยี ก
ข. ภาคใต้จะมีพายุเข้า
ค. ชายฝง่ั ทะเลมลี มกรรโชกแรง
ง. เมฆมาก อีกไมน่ านฝนจะตก

3. ข้อใดเปน็ การพยากรณ์
ก. เดก็ คนนผ้ี อม คงเป็นเพราะขาดสารอาหาร
ข. ของชนิ้ นรี้ าคาแพงแสดงวา่ คุณภาพดี
ค. ส้มโอหนัก 6 กิโลกรัม
ง. ทอ้ งฟ้าที่มีเมฆมากแสดงว่าฝนจะตกชุก

4. ผทู้ ม่ี ที กั ษะการพยากรณ์ตอ้ งมีความสามารถดา้ นใด
ก. ทานายผลทีเ่ กิดจากหลักการ
ข. ทานายผลทจี่ ะปรากฏขึ้น
ค. ทานายผลทีเ่ กดิ จากทฤษฎี
ง. ข้อ ก, ข,ค ประกอบกนั

ใหน้ ักเรยี นใชข้ อ้ มูลนี้ ตอบคาถามขอ้ 5-6

ตารางส่วนสูงของ ด.ช. แดง

อายุ (ปี) ความสงู

7 130
9 140
11 150

5. เมือ่ ด.ช.แดง อายุ 10 ขวบ เขาจะมีความสูงเท่าไร
ก. 135 เซนติเมตร
ข. 143 เซนตเิ มตร
ค. 145 เซนตเิ มตร
ง. 155 เซนตเิ มตร

6. เมอ่ื ด.ช. แดง มคี วามสูง 160 เขามีอายุเท่าไร
ก. 10 ขวบ
ข. 12 ขวบ
ค. 13 ขวบ

ง. 14 ขวบ
7. จากการทดลองพบวา่ พชื ใชแ้ สงแดดในกระบวนการสังเคราะหแ์ สง ถ้าเขานา

ต้นกุหลาบไปไว้ในท่ีมืด ต้นกหุ ลาบจะเฉาตาย จากข้อความทีพ่ ยากรณ์แสดงว่า
ผพู้ ยากรณ์อาศัยข้อมลู ใดในการพยากรณ์

ก. ข้อมลู ท่ีจัดทาข้นึ
ข. ข้อมลู ท่ีมีอยู่แล้ว
ค. ขอ้ มลู ที่มีหลกั การ
ง. ปรากฏการณ์ทเ่ี กดิ ขน้ึ ซา้ ๆ
8. การพยากรณ์ต้องอาศยั สงิ่ ใดชว่ ยในการพยากรณ์
ก. ประสบการณ์
ข. หลกั การ
ค. กฎ ทฤษฎี
ง. ถูกทุกข้อ
9. นักกรฑี าไดฝ้ ึกซ้อมขวา้ งจักรเปน็ เวลา 2 วนั วันละ 4 ครั้ง แตล่ ะครัง้ ขว้างไดร้ ะยะทาง 7 เมตร ถ้าเขา
ซ้อมวันท่ี 3 เขาจะขวา้ งจักรได้ระยะทางเทา่ ไร
ก. 6 เมตร
ข. 7 เมตร

ค. 8 เมตร
ง. 9 เมตร
10. จากการพยากรณ์เป็นการพยากรณต์ ามข้อใด
ก. ผลทีเ่ กดิ ขึน้ ในขอบเขตข้อมูล
ข. ผลทเี่ กดิ ขน้ึ ภายนอกขอบเขตข้อมลู
ค. ผลท่เี กดิ ข้ึนโดยปราศจากข้อมูล
ง. ข้อ ก และ ข ประกอบกัน