ข้อมูลเพิ่มเติมพระบรมมหาราชวังในสมัยกรุงศรีอยุธยา

กรุงศรีอยธุ ยาสถาปนาข้นึ เม่อื วนั ที่ 3 เมษายน 1893 โดยสมเดจ็ พระรามาธิบดีที่1 (พระเจา้ อู่ทอง) กรุงศรี
อยธุ ยามียธุ ภมู เิ ป็นเกาะเมืองมีแมน่ ้าลอ้ มรอบ 3 สาย ประกอบไปดว้ ย ดา้ นทิศเหนือคอื แม่น้าลพบุรี ดา้ น
ตะวนั ออกคอื แมน่ ้าป่ าสกั และทางทิศตะวนั ตกจรดทศิ ใตค้ อื แมน่ ้าเจา้ พระยา

การปกครองในสมยั กรุงศรีอยธุ ยาแบ่งเป็นดงั น้ี วงั หนา้ เป็นที่ประทบั ของกรมพระราชวงั บวรสถาน
มงคล วงั หลวง เป็นท่ีประทบั ของพระมหากษตั ริย์ พระบรมวงศานุวงศแ์ ละองคพ์ ระอคร มเหสี พระชายาตา่ งๆ
ในส่วนของวงั หลงั เป็นทปี่ ระทบั ของกรมพระราชวงั บวรสุรสิงหนาท หรือสถานพิมุข การแบ่งเขตแบบจาลอง
พระบรมมหาราชวงั แบง่ ออกเป็นสามส่วน คอื เขตพระราชฐานช้นั นอก เขตพระราชฐานช้นั กลาง และเขต
พระราชฐานช้นั ใน ซ่ึงมีพระที่นงั่ 5 พระทน่ี ง่ั ประกอบไปดว้ ย

พระทน่ี งั่ จกั รวรรด์ิไพชยนต์
พระท่ีนั่งจกั รวรรดิไพชยนต์สร้างข้นึ เมอ่ื พุทธศกั ราช 2175 ในรัชกาลสมเด็จพระเจา้ ปราสาททอง แรก

สร้างพระที่น่ังองคน์ ้ีเป็นพระทนี่ ั่งนอกเขตพระราชวงั โดยต้งั อยู่ใกลก้ บั วดั พระศรีสรรเพชญ์ จนถึงพุทธศกั ราช
2179 มีการขยายเขตพระราชวงั ดา้ นใต้ออกไปลอ้ มพระท่ีน่ังองค์น้ีไว้ ขอ้ มูลประวตั ิศาสตร์ระบุให้เขา้ ใจไดว้ ่า
พระท่ีนั่งองค์น้ีใช้เป็ นที่ประทบั ทอดพระเนตรการฝึ กพลสวนสนาม การพระราชพิธี และการมหรสพต่างๆ
โดยเฉพาะกระบวนพยหุ ยาตราทางสถลมารค ณ บริเวณท่ีเรียกกนั ว่า ทอ้ งสนามหลวงหนา้ จกั รวรรด์ิ พระท่ีนง่ั
จกั รวรรดิไพชยนต์แรกสร้างได้รับการขนานนามว่า สิริยโสธรพิมานบรรยงก์ คงเป็ นอนุสรณ์ราลึกถึงการท่ี
สมเด็จพระเจา้ ปราสาททองทรงทาสงครามชนะศึกเมืองพระนคร (อาณาจกั รเขมร) เม่ือต้นรัชกาล และใน
พุทธศกั ราช 2181 สมเดจ็ พระเจา้ ปราสาททองทรงเห็นวา่ ปี น้นั ตรงกบั จลุ ศกั ราช 1000 ปี ขาล ทางโหราศาสตร์ถือ
ว่าเป็นกลียคุ จึงโปรดเกลา้ ฯ ให้ต้งั พระราชพิธีลบศกั ราชที่พระท่ีนง่ั องคน์ ้ี นบั เป็ นเหตุการณ์สาคญั คร้ังหน่ึงใน

ประวตั ิศาสตร์กรุงศรีอยุธยา เหตุการณ์สาคญั ที่เอกสารประวตั ิศาสตร์กล่าวถึงพระที่นัง่ จกั รวรรดิไพชยนต์ คือ
เม่ือพุทธศกั ราช 2199 มีการชิงราชบัลลงั ก์ระหว่างพระศรีสุธรรมราชากับพระนารายณ์มหาราช ในคร้ังน้ัน
สมเดจ็ พระนารายณ์มหาราชยกกาลงั ทหารจากวงั หนา้ เขา้ มาถึงเขตพระราชฐานช้นั นอก ต้งั กองบญั ชาการที่พระ
ทน่ี งั่ จกั รวรรดิไพชยนต์ ก่อนไดช้ ยั ชนะและไดข้ ้นึ ครองราชสมบตั ิ และอีกคร้งั หน่ึงในรัชกาลพระเจา้ อยู่หัวบรม
โกศโปรดเกลา้ ฯ ให้บาเพ็ญพระกุศลถวายพระศพกรมหลวงโยธาเทพ พระราชธิดาในสมเด็จพระนารายณ์
มหาราช ในพุทธศกั ราช 2278 ณ พระที่น่ังองค์น้ี จากร่องรอยฐานพระที่นั่งทาให้สันนิษฐานได้ว่าพระที่นั่ง
จกั รวรรดิไพชยนต์ เป็นพระท่ีน่งั โถงมีผงั จตั ุรมุข มุขทา้ ยส้ันกว่าอีกสามมุข พ้ืนพระที่นง่ั ยกสูง เหลือร่องรอย
ประติมากรรมรูปครุฑแบกประดบั เรียงรายรอบฐาน เคร่ืองยอดพระที่นงั่ กล่าวว่าเป็นทรงปรางยอดพรหมพกั ตร์
ทา้ ยพระทีน่ งั่ มีอาคารในผงั สี่เหล่ียมผืนผา้ คงใชเ้ ป็นที่ประทบั พกั กอ่ นการพระราชพิธี หรือเป็นท่เี จา้ นายและขุน
นางเฝา้ พระทนี่ งั่ องคน์ ้ีมีประวตั กิ ารใช้งานมาจนถึงปลายสมยั อยธุ ยาและคงถกู ทาลายเสียหายมากคราวสงคราม
เสียกรุงคร้งั สุดทา้ ยเม่อื พุทธศกั ราช 2310

The Chakkrawat Phaichayon Throne Hall

There is a historical documentary evidence referring to the construction for this throne hall in 2175 BE
or during the reign of King Prasart Thong. Firstly, it was built outside the palace zone near Wat Phra Si Sanphet
but the south area of the palace zone was expanded to it in 2179 BE. The historical information indicated that
this throne hall used to be a place to observe parading rehearsal, royal ceremonies and other amusement
performing. Especially, the royal motorcade in the area called Thong Sanam Luang Na Chakkrawat. The
Chakkrawat Phaichayon Throne Hall has been firstlyknown as Siriya Sothorn Piman Banyong throne hall which
is supposed to be a memorial for the occasion of King Prasart Thong’s victory in the battle of Phra Nakhon
(Khmer Kingdom) in his early reign. In 2181 BE, he thought that year is exactly equal to the minor era of Chula
Sakara in the year of the Tiger. In the astrological way, it was assumed to be the age of Kali. So the royal era
removal was made by him at this throne hall and it was a remarkable event in Ayutthaya history. On the other
hand, the important events have been recorded in the history involving Chakkrawat Phaichayon throne hall that
there was a throne snatching between King Si Suthammarachha and King Narai Maharat in 2199 BE. For this
matter, Prince Narai Maharat led his force from the Front Palace to the outer court and the headquarters were
settled at the throne hall before he got the victory and enthroned. For another time, it was in King Borommakot.
This event was the royal merit-making ceremony in the occasion of passing away of Princess Yothathep, a

daughter of King Narai Maharat, in 2278 BE at the throne hall. By the track at the base, it can lead to the
assumption of a throne hall with tetrahedron architecture on its plan. Namely, the ending portico is the shortest
one comparing to other three and the floor was lifted up. In addition, the Garuda sculptures are still left
themselves around the base. The top finial decorations are said to be like the prang with 4-faced Brahma on the
top. At the backside of the throne hall, there is a rectangular-plan building which is guessed to be a resting place
before ceremonies or else a place for nobilities to have an audience with their royalties.

พระท่นี งั่ วิหารสมเดจ็

พระที่นง่ั วิหารสมเด็จ เป็นพระมหาปราสาทยอดปรางค์ 5 ยอด อยู่ในเขตพระราชวงั ช้นั กลาง โดยสมเด็จ
พระเจา้ ปราสาททองโปรดเกลา้ ฯ ให้สร้างข้ึนเมื่อพุทธศกั ราช 2186 เป็ นการสร้างแทนที่หรืออาจเป็ นการสร้าง
บูรณะพระทีน่ ง่ั เก่าท่ีเคยมอี ยกู่ ่อน ช่ือพระทนี่ งั่ มงั คลาภเิ ษก ซ่ึงชารุดเสียหายอยา่ งมาก เพราะตอ้ งอสุนีบาตฟ้าผ่า
จนเกิดไฟลกุ ไหมข้ นานใหญ่ การสร้างใหม่หรือปรับปรุงคร้ังน้ัน ใชเ้ วลา 1 ปี พระท่นี งั่ มงั คลาภิเษกคงมีอยู่แลว้
ในรชั กาลสมเด็จพระนเรศวร เอกสารเกา่ ระบวุ ่าเป็นสถานท่ีซ่ึงสมเด็จพระนเรศวรมหาราชเสดจ็ ออกรบั พระราช
สาส์น และเคร่ืองบรรณาการจากพระเจา้ เชียงใหม่ และอีกคร้ังหน่ึง คือรับบรรณาการจากพญาละแวกเจา้ เขมร
ต่อมายงั ใช้เป็นท่ี ประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษกสมเด็จพระเอกาทศรถ เม่ือราว พุทธศกั ราช 2184 เมื่อ
สมเด็จพระเจา้ ปราสาททองโปรดเกลา้ ฯ ให้สร้างพระที่นง่ั วิหารสมเด็จข้ึนใหม่แล้ว พระที่น่ังองค์น้ีไดร้ ับการ
ปฏิสังขรณค์ ร้งั สาคญั อีกคร้ังเมอื่ ปลายสมยั กรุงศรีอยธุ ยา ในรัชกาลพระเจา้ อยหู่ วั บรมโกศ มีการเปล่ยี นเคร่ืองบน
ใหม่ท้งั หมด ใชเ้ วลา 10 เดือน แลว้ เสร็จในพทุ ธศกั ราช 2285 พระที่นงั่ วหิ ารสมเดจ็ คงทรุดโทรมเสียหายมากหลงั

การเสียกรุงคร้งั ท่ี 2 ถูกร้ือทาลายจากผูค้ น้ หาสมบตั ิจากซากเกา่ และปรักหักพงั เหลอื เพยี งส่วนฐานจากการถูกร้ือ
ถอนอิฐเกา่ เพอื่ ขนไปสร้างส่ิงก่อสร้างทุกเมื่อคร้งั ตน้ กรุงรตั นโกสินทร์
Viharn Somdet throne hall is a great royal throne hall with penta-finials of the prang and generally sit in the
middle court zone. The historic chronicle indicated that King Prasat Thong requested to build it in 2186 BE
with the purpose to be a replacement or renovation for the previous one name “Mangala Phisek throne hall” as
it was very worn out caused by a huge strike of thunderbolt and fire. The renovation was lasted a year. Mangala
Phisek throne hall had already been being existed since King Naresuan’s reign. According to the historical
record, it referred to the place that King Naresuan came to receive the royal letters and tributes from Phra Chao
Chiangmai and the other time was from Phaya Lawaek Chao Kamane. Afterwards, it was used for royal
enthroning ceremony of King Ekathotsarot around 2184 BE after King Prasat Thong requested to build a brand
new Viharn Somdet throne hall. According to the old historical record, it has been said to be used in many royal
ceremonies such as royal entroning and tonsure ceremonies.

พระทน่ี ่งั สรรเพชญ์ปราสาท
พระท่ีนัง่ สรรเพชญป์ ราสาท ต้งั อยู่ในเขตพระราชฐานช้ันกลางเป็ นพระที่นง่ั รุ่นแรกองคห์ น่ึงท่ีสมเด็จพระ

บรมไตรโลกนาถโปรดเกลา้ ฯ ให้สร้างข้ึนในพระราชวงั ใหม่ซ่ึงยา้ ยจากพระราชฐานเดิม เมื่อพุทธศกั ราช 1991
ใชง้ านตอ่ เนื่องมาโดยตลอดจนถึงเม่ือปลายกรุงศรีอยุธยา และเป็นพระทน่ี ง่ั เกา่ ท่ีสุดเหลือร่องรอยสิ่งก่อสร้างให้
เห็นในปัจจบุ นั ราชพธิ ีบรมราชาภิเษก พระราชพิธีโสกนั ต์ และลงสรงเจา้ นายทที่ รงพระเยาว์ ท้งั ยงั เป็นทอ้ งพระ
โรงที่พระมหากษตั ริย์ เสด็จออกว่าราชการ และทรงตอ้ นรับราชทูตต่างประเทศ เช่น รับรองคณะทูตโปรตุเกส

สมยั สมเด็จพระรามาธิบดีท่ี 2 รับรองทูตประเทศกมั พูชาสมยั สมเด็จพระเพทราชา รับรองราชทูตจากกรุงศรีสตั
นาคนหุต และราชทูตจากลงั กาในสมยั พระเจา้ อย่หู ัวบรมโกศ และที่สาคญั มากคือการรับคณะราชทูตของพระ
เจา้ หลยุ ส์ท่ี 14 แห่งฝร่ังเศสในรัชกาล สมเดจ็ พระนารายณ์มหาราช โดยโปรดเกลา้ ฯ ให้คณะทูตนาโดย เชอวาลิ
เอร์ เดอ โชมองต์ ถวายพระราชสาส์น ณ ท้องพระโรงกลาง เหตุการณ์ประวตั ิศาสตร์คร้ังน้ีได้รับการบนั ทึก
เผยแพร่ในหนังสือรายงาน พร้อมภาพวาดภาพพิมพเ์ ผยแพร่อย่างกวา้ งขวาง ทาให้คนรุ่นหลงั ไดเ้ ห็นภาพบุคคล
สาคญั ในประวตั ศิ าสตร์ เขา้ ใจธรรมเนียมการตอ้ นรับราชทูตของราชสานกั สยาม

Sanphet Prasat Throne Hall

The Sanphet Prasat Throne Hall is a first throne hall that situated at the middle court of ancient palace.
King Borommatrailokkanat pleased to build to be the new palace instead of the old court in 1991 B.E. It has
been used until the end Ayutthaya period and also being the oldest throne hall that appeared the trail of
construction until the present day. The throne hall where being a place for the royal coronation ceremony, royal
tonsure ceremony, and bathing ceremony for crown prince. In addition, it was a throne room where king used
for administering the government and welcoming the foreign envoys, e.g. Portuguese diplomatic corps in the
reign of King Ramathibodi II, Cambodian envoy in the reign of Phra Phet Racha, the envoys from Sri Sattana
Kanahut kingdom and Lanka in the reign of King Borommakot as well as the crucial phase likes the diplomatic
corps of Louis XIV de France in the reign of King Narai. He pleased the diplomatic corps leading by Alexandre,
Chevalier de Chaumont to present the royal letter at the middle throne room.

พระทน่ี งั่ สุริยาสน์อมรินทร์

พระทน่ี งั่ สาคญั ท่ปี รากฏนามในเอกสารประวตั ิศาสตร์ในช่วงสงครามเสียกรุงศรีอยธุ ยาคร้ังสุดทา้ ยคอื พระท่ี
น่ังสุริยาสน์อมรินทร์พระท่ีนัง่ องค์น้ีต้ังอยู่ดา้ นเหนือของเขตพระราชฐานช้ันกลางริมกาแพงเมืองใกลแ้ ม่น้า
ลพบุรี ความในพระราชพงศาวดาร กล่าวถึงประวตั ิการสร้างพระที่น่ังองค์น้ีมีความสับสนอยู่บา้ ง แต่เมื่อมี
การศึกษาประวตั ิศาสตร์และร่องรอยโบราณสถานอย่างละเอยี ดและอาจกล่าวไดว้ ่าพระท่ีนง่ั องคน์ ้ี น่าจะสร้าง
ข้ึนในรชั กาลพระเจา้ ปราสาททอง เม่อื พทุ ธศกั ราช 2179 โดยใชเ้ ป็นพระราชมณเฑยี ร ท่ปี ระทบั ในคราวปรับปรุง
ขยายเขตพระราชวงั ออกไปทางทิศเหนือด้านใกล้น้าลพบุรี เม่ือสมเด็จพระนารายณ์มหาราชสวรรคต มีการ
อญั เชิญพระบรมศพจากลพบุรีมาประดิษฐานไว้ ณ พระท่ีน่ังองค์น้ีเพ่ือบาเพญ็ พระราชกุศล พระเจ้าแผ่นดิน
พระองคต์ ่อๆ มาที่เคยประทบั ณ พระที่นั่งสุริยาสน์อมรินทร์ไดแ้ ก่ สมเด็จพระเจา้ เสือ และสมเด็จพระเอกทศั น์
ซ่ึงเป็นพระมหากษตั ริยอ์ งคส์ ุดทา้ ยของกรุงศรีอยธุ ยาประทบั จนถึงสงครามเสียกรุง

Suriyatamarin Throne Hall

It is the important throne hall appeared in the historical records during losing in the last war of Ayutthaya
Kingdom. The location is next to the city wall on the north from the middle court and near Lopburi river. The
statement in the historic chronicle is giving us not enough details in terms of construction background of the
throne hall until the history and the ancient ruin tracking were more created. That is to say, this throne hall was
possibly constructed in King Prasat Thong’s reign or in 2179 BE to use it as a royal house for temporary staying
during the area expansion of the palace to the north for getting close to Lopburi river. After King Narai Maharat
passed away, his body was respectfully engaged to move from Lopburi to here to make merit. The next king
who stayed here was King Chao Suea and King Ekkathat, a last king before Ayutthaya was lost in the war. For
this reason, some historical records have then named him King Suriyatamarin Throne Hall. In terms of the

architectural plan, it has a tetrahedron style with the longer dimensions at the front and back than the side ones
and it was believed to be a double-storeyed throne hall. The halls in the porticos were protuding northwards in
the same direction to Lopburi river. Some clues of the defensive wall surroundingly show up at the throne hall.
At the courtyard, the ruins of the bricked buildings are still in a mess and those possibly were many small
buildings or royal throne halls by the presumption. The renovations were made twice for this throne hall as
mentioning in the historical record.

พระทน่ี ง่ั บรรยงค์รัตนาสน์

ในส่วนพระราชฐานช้นั ในติดกาแพงพระราชวงั หลวงดา้ นทิศตะวนั ตก คอื บริเวณท่ตี ้งั ของพระที่นง่ั บรรยงค์
รัตนาสน์ หรือที่เอกสารประวตั ิศาสตร์บางฉบับเรียกว่าพระท่ีน่ังทา้ ยสระ บางแห่งเรียกว่าพระท่ีน่ังกลางน้า
เพราะพระท่ีนั่งองคน์ ้ีสร้างข้ึนท่ีกลางสระน้าในเขตพระราชฐานช้ันในมีการขุดคูน้าจากคลองท่อ ซ่ึงอยู่นอก
พระราชวงั ให้ไหลเขา้ ในสระ มีการจดั ระบบไหลเวียนของน้าทาให้น้าในสระใสสะอาด เอกสารประวตั ิศาสตร์
ไทยกล่าวตรงกนั หลายฉบบั ว่าพระท่ีนง่ั บรรยงค์รัตนาสน์สร้างข้ึนรัชกาลพระเพทราชา แต่หากศึกษาเอกสาร
ประวตั ิศาสตร์ ในสมยั กรุงศรีอยธุ ยาอย่างละเอียด โดยเฉพาะบนั ทึกของชาวต่างชาติ ซ่ึงระบุว่าไดเ้ คยเข้าเฝ้า
สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ณ พระท่ีน่ังกลางน้าในเขตพระราชฐานช้ันใน อีกท้ังมีการบรรยายลักษณะ
ส่ิงก่อสร้างรายละเอยี ดต่าง ๆ ของพระที่นงั่ ตลอดจนบรรยากาศต่าง ๆ ตรงกบั ร่องรอยโบราณคดีที่หลงเหลืออยู่
จึงควรเชื่อไดว้ ่าพระที่น่ังองค์น้ีมีอยูแ่ ล้วในรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช และคงใชเ้ ป็ นท่ีประทบั ทรง
ตอ้ นรับแขกเมือง และในรัชสมยั ต่อมากย็ งั ใชเ้ ป็ นท่ีประทบั จนถงึ สมเด็จพระเจา้ อย่หู ัวบรมโกศ ซ่ึงในรัชกาลน้ี
กล่าววา่ มกี ารซ่อมแซมพระทนี่ ง่ั คร้ังใหญค่ ร้ังหน่ึงดว้ ย

พระมหากษตั ริยใ์ นช่วงปลายกรุงศรีอยุธยา โปรดฯ ใชพ้ ระท่ีน่ังองค์น้ีเป็ นที่ประทบั พกั ผ่อน และว่า
ราชการชาวต่างชาตบิ รรยายถึงความงดงามและบรรยากาศที่สุขสบายของพระท่ีนงั่ องคน์ ้ี รายรอบพระท่นี ั่งยงั มี
พระตาหนกั และอาคารขนาดเล็กสาหรับทรงใช้ประโยชน์ตา่ ง ๆ อาทิ กลางสระดา้ นเหนือมีพระตาหนกั สาหรับ
พระสงฆ์ถวายเทศน์มหาชาติ กลางสระดา้ นตะวนั ออกมีพระท่ีนงั่ ไม่มหี ลงั คาสาหรับทรงประทบั ดดู าว ดา้ นทิศ
ใตเ้ ป็นพระที่นง่ั สาหรับประทบั โปรยขา้ วตอกเล้ียงปลาในสระ ดา้ นทิศตะวนั ตกเป็ นอ่างน้าํ ที่ตกแต่งสวยงาม
เรียกว่าอา่ งแกว้ มกี ารสร้างภเู ขาและนา้ํ ตกจาลอง ตกแตง่ ดว้ ยแผน่ หินและปะการังจากทะเล คงไดแ้ บบอยา่ งตาม
ความนิยมของพระทน่ี ั่ง และอุทยานของราชสานกั ชาติตะวนั ตก พระท่ีน่งั บรรยงค์รัตนาสน์ต้งั อย่ใู กลส้ ่วนของ
พระราชฐานช้นั ใน คือเป็นท่ีประทบั ส่วนพระองคแ์ ละของสตรีฝ่ ายใน แต่ในระยะหลงั เอกสารประวตั ิศาสตร์
กล่าวว่ามีการปรับการใช้พ้ืนท่ีพระราชวงั ในส่วนน้ีให้เป็ นส่วนหนา้ ว่าราชการรับกบั ขอ้ มลู ประวตั ิศาสตร์ และ
ร่องรอยโบราณคดีท่เี ห็นว่ามอี าคารหรือพระท่นี งั่ ขนาดเล็กอ่นื ๆ ทส่ี ร้างเพิม่ ข้ึน เช่น พระท่นี งั่ ทรงปื น ก็คงต้งั อยู่
บริเวณใกลเ้ คียงกนั น้ี

The Banyong Rattanat Throne Hall

Banyong Rattanat throne hall is generally located in the inner court next to the royal palace wall on the west
side. Some history records have also mentioned another name of it “Thai Sa throne hall” and some called throne
hall in the water because the throne hall was built in the pond at the inner court which had a canal out of the
palace zone for the water source. Also the water circulation system was well-arranged to be a clean pond. It was
said for the same thing in the history record that the throne hall was built in King Phetracha’s reign. Meanwhile,
getting deeper in details of the records from Ayutthaya period; particularly the record by foreigner, meeting
King Narai Maharat at a royal throne hall in the water at the inner court was referred by then.

The king in the late Ayutthaya period has used this throne for a place to enjoy relaxation and it was described
of the elegance and comfort by foreign government officials. In addition, there were royal villas and small
buildings for many purposes of usage around the throne hall. In the pond on the north, there was a royal villa
for the monks to give the Thet Mahachat sermon while the eastside was the location for unroofed royal throne
hall to stargaze. On the south, there is a throne hall for stopping to feed the fish popped rice. For the west, a
sump with beautiful decoration call “Ang Kaew” was out there.

วดั พระศรีสรรเพชญ์

วดั พระศรีสรรเพชญส์ ร้างข้ึนในบริเวณท่ีเคยเป็นท่ีต้งั ของพระราชวงั หลวงในสมยั สมเดจ็ พระรามาธิบดีท่ี 1 (พระ
เจา้ อทู่ อง) จนกระทง่ั สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ทรงยา้ ยศนู ยก์ ลางของพระราชวงั ไปสร้างใหม่ทางทศิ เหนือริม
แม่น้าลพบุรีและยกบริเวณพระราชวงั เดิมให้เป็นเขตพุทธาวาส เมื่อ พุทธศกั ราช 1991 เพื่อใชเ้ ป็นสถานที่ให้
พระมหากษตั ริยป์ ระกอบพิธีทางพระพุทธศาสนา รวมท้งั พระราชพิธีอ่ืนๆ เช่น พระราชพิธีถือน้าพิพฒั น์สัตยา
และเป็นที่บรรจุพระบรมอฐั ิของพระมหากษตั ริยแ์ ละพระอฐั ิ ของพระบรมวงศานุวงษ์

ภายในวดั ประกอบดว้ ยโบราณสถานท่สี าคญั ไดแ้ ก่ เจดียท์ รงระฆงั ขนาดใหญ่ 3 องค์ เป็นประธานของวดั ซ่ึงเป็น
เจดียท์ ี่บรรจุพระบรมอฐั ิสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ (องค์ม่ี 1 ต้งั ทางทิศตะวนั ออก) พระบรมอฐั ิ ของสมเด็จ
พระบรมราชาธิราชท่ี 3 (องคท์ ่ี 2 องคก์ ลาง) และบรรจพุ ระบรมอฐั ิของสมเดจ็ พระรามาธิบดีท่ี 2(องคท์ ่ี 3 ต้งั ทาง
ทิศตะวนั ตก) ทางดา้ นทิศตะวนั ออกของเจดียป์ ระธานแต่ละองคม์ มี ณฑป ภายในมณฑปประจาเจดียอ์ งคแ์ รก เคย
พบรอยพระพธุ บาทประดิษฐานอยู่

ทางตะวนั ออกของวดั เป็นที่ต้งั วิหารหลวง ภายในประดิษฐานองคพ์ ระศรีสรรเพชญ์ ซ่ึงเป็ นพระพุธรูปยืนสูง 8
วาหุ้มด้วยทองคา เมื่อคราวเสียกรุงศรี อยุธยาพระพุทธรูปถูกทาลาย เหลือเพียงแกนในซ่ึงเป็ นสาริด
พระบาทสมเดจ็ พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช โปรดให้อญั เชิญไปประดิษฐานในเจดียศ์ รีสรรเพชญด์ าญาณ
ณ วดั พระเชตพุ ลวมิ ลมงั คลาลาม กรุงเทพ

ทางดา้ นตะวนั ตกของวดั มีอาคารจตั ุรมขุ สร้างในสมยั อยุธยาตอนปลาย ราวรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช
ภายในประดิษฐานพระพธุ รูป 4 อิริยาบถ คือ นง่ั ยนื นอน และเดิน ปัจจุบนั เหลอื พระพุทธรูปนงั่ ในมุขตะวนั ออก
สนั นิษฐานว่าเป็นสถานทป่ี ระดิษฐานพระอฐั ิของพระบรมวงศานุวงศ์ นอกจากน้ียงั ปรากฏเจดียร์ ายโดยรอบวดั

ซ่ึงเป็นเจดียท์ ่ีบรรจุพระอฐั ิของพระบรมวงศานุวงศ์ ดา้ นหน้าของเจดียร์ ายแต่ละองคม์ ีวิหารรายสาหรับเป็ นที่
บาเพญ็ พระราชกศุ ลทกั ษณิ านุประธาน

Wat Phra Si Sanphet was built in the area of an original location of royal palace in the reign of King Ramathibodi
I (King U-Thong). Until King Borom Trailokanat moved the center of royal palace to build again in the north
side near Lopburi riverside. He gave an area of old royal palace to be Phutthawat area (the area dedicated to
Buddha) in 1991 B.E. for being place where king used for Buddhist ceremonies as well as another ceremony
like the Ritual of Water-Consecration. Furthermore, it used for enshrining the royal ashes of king and ashes of
royalty.

Inside of the temple consists of the important historical sites, e.g. three bell-shaped stupas being the principle
building of the temple. It is the stupa where enshrined the royal ashes of King Borommatrailokkanat (the stupa
1 that located in the east side), the royal ashes of King Boromracha Thirat III (the stupa 2 : the middle stupa),
and the royal ashes of King Ramathibodi II (the stupa 3 that located in the west side). In the west side of each
main stupa has Mondop. Inside of Mondop of the first stupa had found the Buddha's Footprint.

In the east side of temple is the Royal Viharn where enshrined Phra Si Sanphet, a standing Buddha with 8 meters
high and covered with gold inside. When the fall of Ayutthaya, the Buddha statue was destroyed and left only
an inner core which is a bronze core. King Buddha Yodfa Chulaloke (Rama I) pleased to invite the Buddha
statue to enshrine in Si Sanphet Dayan Stupa of Wat Phra Chetuphon Wimon Mangkhalaram, Bangkok.

พระที่นัง่ ตรีมขุ

นามพระท่นี งั่ ตรีมขุ ปรากฏอยใู่ นรายชื่อพระทน่ี งั่ รุ่นแรกท่ีสร้างข้ึนในส่วนพระราชวงั แห่งกรุงศรีอยธุ ยายุค
แรก คอื พ้ืนทีท่ ี่เป็นวดั พระศรีสรรเพชญใ์ นปัจจบุ นั ไม่อาจวเิ คราะหไ์ ดว้ า่ พระทน่ี ง่ั องคน์ ้ีเคยสร้างไว้ ณ บริเวณใด
พระท่ีน่ังตรีมุขท่ีเห็นอยู่ในปัจจุบันสร้างข้ึนเมื่อ พุทธศกั ราช 2451 ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลา้
เจา้ อยูห่ ัวรัชกาลท่ี 5 โดยหลงั จากพระราชพิธีรัชมงั คลาภิเษกเม่ือ พุทธศกั ราช 2451 แลว้ โปรดเกลา้ ฯ ให้สร้าง
พระท่ีน่งั โถงข้ึนในพระราชวงั หลวงแห่งกรุงศรีอยุธยา มีพระราชประสงคใ์ ห้เป็ นท่ีประทบั พกั ผ่อนยามเสด็จ
พระราชดาเนินทอดพระเนตรโบราณสถาน และทรงเป็ นที่รับรองพระราชอาคันตุกะต่างประเทศท่ีเสด็จ
ทอดพระเนตรกรุงเกา่ สันนิษฐานว่าพระทน่ี ง่ั ตรีมุขสร้างข้ึนบนรากฐานของพระทีน่ ง่ั เบญจรัตนปราสาท ซ่ึงเป็น
พระราชมณเฑียรท่ีประทับเดิมต้งั แต่คร้ัง สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ต้ังอยู่ในเขตพระราชฐานช้ันใน และ
ขอ้ มลู ประวตั ศิ าสตร์ กลา่ วว่าใชง้ านมาจนถึงปลายสมยั กรุงศรีอยธุ ยาหลงั รชั กาลพระบาทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลา้
เจา้ อยหู่ ัว พระที่น่ังตรีมุของค์น้ีก็ใช้ในการบาเพญ็ พระกุศลถวายอดีตพระมหากษตั ริยแ์ ห่งกรุงศรีอยธุ ยาในการ
พระราชพิธีสาคญั อกี หลายคร้งั ในทุกรชั กาลต่อมา

The Treemuk Throne Hall

The name “Treemuk throne hall” has been listed in the first generation of the palace in early Ayutthaya age
which is in the area of Wat Phra Si Sanphet by the present. There is no exact location of the throne hall to say
but the present one was built in 2451 BE or in King Chulalongkorn of Rama V’s reign. After the royal reigning
monarch celebrations in 2451 BE, the royal throne hall was pleased to build in the royal palace of Ayutthaya
Kingdom with his intentions to be his temporary house and also host his guests when visited the old city and
ancient sites. Treemuk throne was rumored to base on Bencharatana Prasat royal throne hall, the original palace

in King Borommatrailokkanat’s reign, and house in the inner court. The historical record has supported that it
was used until the late Ayutthaya period after King Chulalongkorn’s reign. Later, this throne hall was used as a
place to make merit in many important ceremonies to the past kings of Ayutthaya Kingdom in every recent
reign.

สายมทู าบุญตามปี นกั ษตั ร

วดั พนญั เชิงวรวหิ าร วดั หนา้ พระเมรุ

วหิ ารมงคลบพติ ร วดั ใหญ่ชยั มงคล

วดั โลกยสุธาราม(วดั พระนอน) วดั หนา้ พระเมรุ

วดั พิชยั สงคราม วดั หลวงพ่อขาวกลางท่งุ

วดั ตูม วดั เสนาสนาราม

วดั ทา่ การ้อง วดั ธรรมนิยม

อา้ งองิ จาก
https://www.siamparagon.co.th
http://virtualhistoricalpark.finearts.go.th