คำนำ
หนงั ส่อื เลมน้ี จดั ทำเพอื่ เปน สว นหนง่ึ ของโครงการ
ออกแบบหนังสอื อเิ ลค็ ทอรน ิค (E-book 6โรคผวิ หนัง)
ทีพ่ บในหนา รอ น เพื่อเปนความรูไดศ ึกษาในเรอ่ื งของ
6โรคผิวหนงั ท่ีสวนมากจะพบในหนารอนในตัวหนังสือ่
จะมีขอ มูลตา งๆในแตล ะโรค ทง้ั ขอ มลู เบือ้ งตน .สาเหตุ
อาการ วิธีปองกนั วธิ รี กั ษา
นรากร เดชเชยี ร
ÊÒúÑÞ
àÃ่Í× § ˹ŒÒ àÃ่Í× § ˹Ҍ
1. âä¡ÅÒ¡ 4.1 âäÀÁÙ áÔ ¾¼Œ ÔÇ˹ѧ 19
2 ¢ŒÍÁÙÅ
¢ŒÍÁÅÙ 20
ÊÒà˵Ø
ÍÒ¡Òà 3 ÊÒà赯 21
Ç¸Ô »Õ ͇ §¡¹Ñ
ÇÔ¸ÃÕ Ñ¡ÉÒ 4 ÍÒ¡Òà 22
2. âä¼´ÃÍŒ ¹ 5 Ç¸Ô Õ»Í‡ §¡¹Ñ 23
¢ŒÍÁÅÙ
ÊÒà赯 6 ÇÔ¸ÕÃ¡Ñ ÉÒ 24
ÍÒ¡ÒÃ
Ç¸Ô »Õ ‡Í§¡¹Ñ 5.7 âä¼ÇÔ äËÁŒá´´ 25
ÇÔ¸ÕÃ¡Ñ ÉÒ
8 ¢ŒÍÁÙÅ 26
3. âäà¡Å้×͹
9 ÊÒà赯 27
¢ÍŒ ÁÙÅ
ÊÒà赯 10 ÍÒ¡Òà 28
ÍÒ¡ÒÃ
ÇÔ¸Õ»‡Í§¡Ñ¹ 11 ÇԸջ͇ §¡¹Ñ 29
ÇÔ¸ÃÕ ¡Ñ ÉÒ
12 ÇÔ¸ÃÕ Ñ¡ÉÒ 30
6.13 âä¡Å่Ô¹µÑÇ 31
14 ¢ŒÍÁÅÙ 32
15 ÊÒà赯 33
16 ÍÒ¡ÒÃ 34
17 ÇÔ¸»Õ ‡Í§¡Ñ¹ 35
18 ÇÔ¸ÕÃÑ¡ÉÒ 36
1
โรค
กลาก
(Dermatophytosis)
ภาพจาก.นพ.สมาธิ นิชานนท
(คลินกิ นายแพทยส มาธิ โรคผิวหนงั ภมู แิ พ ศรีสะเกษ)
2
กกลากก
กลาก (Ringworm) เปน โรคตดิ เชอ้ื ราบนผิวหนังทปี่ รากฏ
เปนวงแดงหรือขยุ สีขาว และอาจมีอาการอกั เสบคลา ยผื่น
แดงรว มดวยได กลากสามารถขึ้นตามสว นตา งๆ ของราง
กาย ตั้งแตห นงั ศีรษะ ใบหนา มอื เทา เลบ็ และขาหนบี .โดย
พบไดทกุ เพศทุกวัยแตม กั จะพบบอยในเด็ก
3
สาเหตุ
โรคกลากเกดิ จากเช้อื ราท่ีผวิ หนงั ในกลุมเดอมาโทไฟท (Dermatophytes)เช้ือรา
เหลา นจี้ ะอาศยั อยบู นชั้นเนอ้ื เย่ือโปรตนี เคราตินบนผิวหนังท่ตี ายแลว เทา นนั้ แตมกั
จะไมเขา สูร างกายหรือเย่ือบผุ ิวอยางปากหรอื จมูก
เชอื้ ราเปนสปอรเ ลก็ ๆท่มี ีความคงทนและสามารถอยูรอดบนผิวหนังของมนุษย
ในพ้นื ดิน หรอื ตามสิ่งของตางๆไดเปน เวลาหลายเดอื นและยงั เจรญิ เติบโตไดใ น
สภาพอากาศรอนช้นื อยาง เชน ในประเทศไทย จึงเกดิ การแพรกระจายไดง า ย
.โดยสามารถตดิ จากคนและสัตวดวยการสมั ผัส การจบั สิ่งของทม่ี ักมเี ชอื้ ราน้ี
เกาะอยู เชน เส้อื ผา ผา เช็ดตวั หวแี ละแปรงสีฟนหรอื ตดิ จากดนิ ในกรณีที่ตอง
ทำงานหรอื ยืนเทาเปลาบนพ้ืนดนิ ที่มเี ชื้อรา
บุคคลตอไปนีอ้ าจเส่ยี งตอการติดเช้อื ราไดงา ย
1.เดก็ ออ นหรือผูสูงอายทุ ี่อายมุ ากแลว 2.ผทู ี่มนี ำ้ หนักเกนิ กวา มาตรฐานมาก
3.ผทู มี่ ภี ูมิคุมกันออ นแอ เชน ผตู ดิ เชือ้ เอชไอวี 4.ผูเขา รับการรกั ษาโรคทีส่ ง ผล
ใหระบบภูมิคมุ กนั ออนแอลง เชน การทำเคมีบำบัด หรือใชยาสเตียรอยด 5.เคย
ตดิ เชือ้ รามากอ น 6.ผปู ว ยโรคเบาหวานชนิดท่1ี 7.ผปู ว ยโรคหลอดเลือดแดงแขง็
8.มกี ารหมุนเวียนของโลหติ ไมดี โดยเฉพาะผูท่มี ีภาวะหลอดเลอื ดดำบกพรอ งท่ี
หลอดเลอื ดดำในขามีปญหาในการพาเลือดกลบั ไปยังหัวใจ
4
อาการ
1. 2.
กลากทห่ี นังศีรษะมกั เกดิ กับเด็ก กลาก ที่ใบหนาและลำคอ
ชวงวัยใกลโตหรือวัยรุนอาการ อาจไมป รากฏเปนดวงคลาย
โดยทวั่ ไปมกั ทำใหหนงั ศรี ษะตก วงแหวนอยา งกลากชนิดอนื่ ๆ
สะเกด็ เปน จุดเลก็ ๆเจบ็ เมอ่ื สมั ผสั แตเ กดิ เปน อาการคนั บวมและ
เสนผมรว งเปน หยอ มๆและคันศีรษะ แหง จนเปน สะเกด็ ซ่งึ หากเกิดที่
บรเิ วณหนวดอาจทำใหห นวด
3. หลดุ รวงเปนหยอ มได
กลากทเี่ ทา (เชือ้ ราทเ่ี ทา )รูจกั กันในช่อื นำ้ กัด 4.
เทา หรือฮอ งกงฟุตเปนโรคทางผวิ หนังทพี่ บ
ไดบ อ ยมากการตดิ เชอื้ ราท่เี ทา อาจทำใหเ กิด กลากที่มือ ทำใหผ วิ หนงั
อาการแหง คนั มีผื่นแดงเปนแผน บรเิ วณงา ม บริเวณฝา มอื และงามน้ิว
นว้ิ .โดยเฉพาะน้ิวนางและนิ้วกอ ยหรอื ในระดับ หนาขนึ้ .โดยอาจเปน ขา ง
ท่รี นุ แรงอาจมอี าการผวิ หนงั แตกแหงเปน ตมุ เดยี วหรอื เปนท้งั 2 ขา ง
พองเปน ขยุ สะเก็ดผิวหนังบวมแสบหรือเจบ็ ๆ พรอ มกันแตส วนใหญมัก
คันๆท่ีผวิ หนังและอาจมผี ิวหนงั แหงเปน ขยุ รอบๆ พบแคขา งเดียว
5
วธิ ีปอ� งกัน
ปองกันตนเองจากผปู วยหรือสตั วท่มี กี ารติดเชอื้ โรคกลากกลาก
ในสตั วม กั ปรากฏเปน รอยขนรว งเปน หยอ ม หรอื อาจไมส ามารถ
สงั เกตไดเลยผเู ล้ียงสตั วควรนำสตั วเ ลย้ี งไปตรวจเพื่อปอ งกันการ
เกดิ โรคและติดเชือ้ 2.
1. ลา งมือเปนประจำ หม่นั ทำความสะอาด
เพอ่ื ปองกนั การแพร พ้นื ท่ีสว นรวมทใี่ ชรว ม
กระจายของเชอื้ กนั .โดยเฉพาะตามโรง
เรยี น ศนู ยเล้ียงดูเด็ก
3. รักษาความสะอาด โรงยมิ และสระวายนำ้
ของรางกายเช็ดตวั 5.
และศีรษะใหแหง อยา
สวมใสเส้อื ผา ท่ีช้นื ควรสวมใสร องเทา
เมอ่ื เดินในหองล็อค
4. อาบน้ำทำความสะอาด เกอร หองน้ำหรือ
อาบนำ้ สาธารณะ
รางกายทุกครั้ง .หลัง 6.
จากการออกกำลังกาย
หลกี เลีย่ งการใชของใช
หรอื ทำกิจกรรมที่ตอง สว นตัวรวมกันไมวาจะ
สมั ผสั รา งกายผูอ น่ื เปนเสือ้ ผา แปรงสีฟน
ผา เชด็ ตวั หรือขา วของ
อน่ื ๆ
6
วิธีรกั ษา
เชื้อราทห่ี นงั ศีรษะสามารถรกั ษา.โดยการรับประทานยาตานเช้ือราได
เชนเดยี วกับเชื้อราตามผิวหนงั ตัวยาท่ีแพทยมกั ใช ไดแ ก กรซิ ีโอฟูลวนิ
ระยะเวลาทีแ่ นะนำใหร บั ประทานคือ 8-12 สปั ดาหแ ละเทอรบ นิ าฟน รบั
ประทานเปน เวลา 4 สปั ดาห ยาตานเช้ือราที่หนงั ศีรษะอาจใชควบคูไ ป
กับครมี หรอื แชมพูตา นเชื้อรา เชน แชมพคู โี ตโคนาโซลแชมพซู ีลีเนยี ม
หรือครมี เทอรบินาฟน.โดยควรใชสัปดาหละ2 ครงั้ เปน เวลาติดตอ กนั
2 สัปดาห
นอกจากการใชย าทารักษาผูปวยเองยังสามารถบรรเทา โรคกลาก
ไดดวยการปรบั สุขอนามยั งา ยๆ ไดแก เลี่ยงการสวมใสเสื้อผา ท่ีกอ ให
เกิดการระคายเคอื งบรเิ วณทีต่ ิดเชื้อซักทำความสะอาดเครอื่ งนอนและ
เส้อื ผา ทุกวัน รวมถงึ ทำความสะอาดและเชด็ ผวิ ใหแ หงเปน ประจำ
แพทยอาจสั่งจายยาตามความรนุ แรงของการตดิ เชื้อของ ผูป วย
โดยอาจจา ยยาท่ีนยิ มใชร กั ษาการติดเชอื้ รา ไดแก คโี ตโคนาโซล(Keto
conazole)โคลไตรมาโซล(Clotrimazole)ยาไมโคนาโซล(Miconazole)
หรอื อาจใชย าท่ีหาซือ้ ไดเองตามรา นขายยากไ็ ด ซึ่งมักเปน ยาทม่ี ีสวน
ประกอบของยา ดงั กลาว การใชยาทารกั ษาอาจตองใชระยะเวลานาน
2-4 สปั ดาห เพอื่ ใหแ นใจไดวา ฆาเช้อื ราที่ทำใหเกิดโรคไดหมดและลดการ
เส่ียงกลับไปติดเชอื้ อกี ครงั้
7
â伴Ì͹
(Heat Rash)
ภาพจาก.นพ.สมาธิ นชิ านนท
(คลินิกนายแพทยส มาธิ โรคผวิ หนงั ภมู ิแพ ศรสี ะเกษ)
8
¼´
Ì͹
ผดรอ น เปนตุมคันขนาดเลก็ เกิดจากตอ มเหง่ือทอ่ี ดุ ตนั ใตผิวหนงั
โดยเฉพาะเมือ่ เหง่ือออกหรอื อยูในสภาพอากาศทีร่ อ นและชน้ื ซึ่ง ผดรอน
อาจปรากฏขนึ้ ไดท ว่ั รา งกาย เชน บริเวณใบหนา คอ หลงั อก และตน ขา
เปนตน แมผ ดรอนเปนภาวะทางผวิ หนงั ท่ีไมอ นั ตราย และอาจหายไดเอง
เม่ืออากาศเย็นลงแตค นทว่ั ไปควรศกึ ษา ขอ มูลเพอื่ ปอ งกนั หรอื รับมือ
หากเกิดผดรอนขนึ้ กับตนเอง
9
ÊÒà˵Ø
สาเหตหุ ลักของผดรอน คือ เหง่ือโดยเฉพาะเม่ืออยใู นสภาพอากาศที่รอ นและชน้ื
เพราะเหงือ่ ปริมาณมากจะทำใหตอ มเหง่ือใตผิวหนงั อุดตนั และไมสามารถระเหย
ออกมาได และเมื่อทอ สง เหงอ่ื อดุ ตัน อาจทำใหเ กดิ การรั่วของเหง่ือสะสมอยใู นช้นั
ผวิ หนงั เกดิ เปน ตุม น้ำจนกลายเปนผดรอนหรือเกดิ การอักเสบตามมาไดใ นปจจบุ นั
ยังไมอ าจระบุสาเหตุท่ีทำใหต อมเหง่อื อดุ ตนั ไดช ัดเจน แตเ ปนไปไดวา อาจเกิดข้ึนจาก
สาเหตตุ าง ๆ ดังตอ ไปนี้
1 ภมู ิอากาศเขตรอ น รา งกายสมั ผัสแสงแดดหรอื สภาพ
อากาศท่ีรอ นและชื้นจนมีเหงอ่ื ออกมาก
ตอมเหงอื่ พฒั นาไมสมบรู ณ อาจเกิดขึ้นไดก บั ทารกแรกเกิด
2 ทม่ี ีอายุเพียง1 สปั ดาหเ พราะตอมเหง่ืออาจยังเจริญไมเตม็ ท่ี
จงึ อาจทำใหเ หงอื่ ติดอยูใตผ วิ หนงั .โดยเฉพาะเม่อื อยใู นตอู บ
เดก็ หรอื เปนไข
3 การปกปดรางกาย เชน การปด ผิวหนังดว ยพลาสเตอร
การใสเ สือ้ ผา ทอี่ บอุน และหนาเกินไป หรือการนอนใตผ า
หมไฟฟาทีท่ ำใหเ กดิ ความรอ น
4 การทำกจิ กรรมทใ่ี ชแ รง เชน การออกกำลังกายหนกั ๆ
หรือทำกิจกรรมอื่นๆทท่ี ำใหม ีเหงือ่ ออกมาก
ภาวะที่ไมส ามารถเคลือ่ นไหวไดเ ม่ือเกิดอาการปวยตา งๆ
5 โดยเฉพาะเมื่อมีไข อาจทำใหต วั รอ นและมเี หงื่อออกขณะ
นอนพักรักษาตัว หรือมีปญ หาสขุ ภาพอื่นๆ ทีท่ ำใหต อ ง
นอนอยบู นเตยี งเปนเวลานาน
ÍÒ¡ÒÃ 10
อาการคนั และมตี ุมเลก็ ๆขนึ้ ตามรางกายเปน อาการท่พี บไดท ่ัวไปของผดรอน
.โดยมกั ปรากฏขึ้นบรเิ วณใตร มผา หรอื บรเิ วณใบหนา คอ หลัง อกและตนขาสว น
เด็กเล็กมกั เกิดผดรอ นบรเิ วณคอหวั ไหลแ ละหนา อกและบางครงั้ อาจปรากฏอาการ
บริเวณรกั แร ขอ พบั แขนและขาหนีบได ซง่ึ ผดรอ นอาจเกดิ ขนึ้ ไดห ลายรูปแบบ
ตมุ น้ำใสขนาด 1-2 มิลลิเมตร ไมแสดงอาการเจ็บหรือคนั แต
อาจแตกเปนสะเกด็ ไดง า ย มกั เกดิ จากการอดุ ตันในผิวหนังชัน้ ที่
ต้ืนท่สี ุดทำใหเ หงื่อที่ร่วั ออกมาจากทอ เหง่ือสะสมอยใู ตผวิ หนัง
บรเิ วณนน้ั ซงึ่ ถูกปกคลุมดวยผิวหนังบาง ๆ
ผดแดง ซึง่ ทำใหรสู ึกคัน เจ็บแสบ หรอื ระคายเคอื ง และมกั เกดิ
ข้นึ บรเิ วณผวิ หนงั ทมี่ กี ารเสียดสี เชน อก คอ หลงั และขอ พับ
ตุมสีเนอื้ ขนาด 1-3 มลิ ลเิ มตรลักษณะคลายผวิ หา นและไมแ สดง
อาการอืน่ ๆเกดิ จากการรวั่ ของตอ มเหง่อื ชั้นหนงั แท ซึง่ มกั เกิด
ในเวลาไมก ่ีชัว่ โมงหลงั สมั ผสั ความรอน
ÇԸջ͇ §¡¹Ñ 11
1 หลกี เล่ยี งสภาพอากาศรอ นเกนิ ไป
โดยเฉพาะในฤดรู อ น อยูในหองที่
อากาศเย็นสบาย
2 หลีกเลี่ยงการทาครีมหรือโลชั่น
ที่กอใหเกดิ การอดุ ตนั ประเภทนำ้ มันและขี้ผ้งึ
3 สวมใสเส้อื ผา เน้ือบางๆไมรัดรูป
ระบายอากาศไดด ี เชน ผาฝาย
4 อาบน้ำเย็นหรือเชด็ ตัวชวยคลาย
รอนใชสบทู ไี่ มท ำใหผิวหนงั แหง
ÇÔ¸ÃÕ Ñ¡ÉÒ 12
1 อาบน้ำดวยนำ้ เยน็ และสบทู ีไ่ มท ำใหผ ิวแหงและปลอยให
ผิวแหงเองหลังอาบนำ้ เสร็จไมใ ชผา ขน หนเู ชด็ ตัวเพอ่ื
ลดการเสียดสีจนเกดิ ผดรอ น อักเสบเพม่ิ ขึ้น
2 อยูในบริเวณท่มี ีอากาศเย็นหรอื มีเคร่อื งปรบั อากาศ
ประคบผาเยน็ บริเวณผิวหนัง เพอ่ื ชวยลดความรอน
3 หลีกเล่ยี งการทำงานหรอื ออกกำลงั
กลางแจง ทอ่ี าจทำใหเกิดเหงื่อออก
มาก
4 หลกี เลี่ยงการใชพลาสเตอรป ด ทบั ผิวหนงั
หรือไมสวมใสเ สือ้ ผารดั รูปเพอื่ ปอ งกันการ
อดุ ตันของตอ มเหงื่อ
13
โรคเกลอ้ื น
(Tinea versicolor)
ภาพจาก.นพ.สมาธิ นิชานนท
(คลนิ ิกนายแพทยสมาธิ โรคผิวหนัง ภูมแิ พ ศรสี ะเกษ)
เกลอ้ื น
เกล้ือน (Tinea Versicolor)
เปนโรคติดเช้อื ราทผี่ วิ หนังทว่ั ไปชนิดหน่ึง เกิดจากราทีอ่ าศัยอยูตามผวิ หนัง
ปรากฏในลกั ษณะเปน ดวงเล็กๆ ท่อี าจมสี เี ขมหรือสอี อนกวาสีผวิ ปกตบิ รเิ วณรอบ
โดยมกั เกดิ ขึน้ ท่ีลำตวั หรือตน แขน และหากปลอยไวไมไ ดรับการรกั ษา
กจ็ ะสามารถรวมตัวกันและขยายเปนดวงใหญข น้ึ
15
1
อากาศรอนและช้นื
2
มเี หงอ่ื ออกมากเกนิ ไป
สาเหตุ
เกลอ้ื นเกดิ จากเชอ้ื รามาลาสซเี ซีย (Malassezia)ทอี่ ยตู ามผวิ หนัง
โดยปกติผวิ ของคนเราสวนใหญจ ะมเี ช้อื ราชนดิ น้ีอยแู ลวแตจะสงผล
ใหต ิดเชื้อก็ตอเมอ่ื มีมากกวาปกติ ซงึ่ สาเหตทุ ท่ี ำใหเชอื้ รานีเ้ ตบิ โตขนึ้
กย็ ังไมแนชดั แตส นั นษิ ฐานวามีปจ จัยทีเ่ ปน ตัวเรง ไดแ ก
3
ระบบภมู ิคมุ กนั ออ นแอ
4
เช้ือรา
ทั้งนก้ี ารเกดิ ของเกลอื้ นไมเ กย่ี วกับการไมรักษาสขุ อนามยั แตอยา งใด
โดยสามารถเกดิ ไดกบั ทกุ เพศทกุ วัยแตพ บไดบ อ ยในวยั รุนและวัยผใู หญ
ตอนตน และจะไมแพรไปสผู ูอนื่ เพราะคนสวนใหญมกั มียีสตม าลาสซีเซีย
อยบู นผิวหนังอยูแลว
16
1
ดวงเกล้ือนอาจลดลงหรือหายไปเมือ่ สภาพ
อากาศเย็นหรอื อาการอาจแยล งหากอากาศรอนหรือช้ืน
2
อาจทำใหผ วิ แหง ตกสะเก็ด หรือคัน
อาการ
ลักษณะของการตดิ เชอ้ื ราเกลื้อนอาจสังเกตไดดังนี้
3
มีดวงข้ึนเปน สขี าว ชมพู แดง หรือนำ้ ตาล
โดยจะมสี เี ขมหรอื ออ นกวา ผวิ หนงั ปกติบรเิ วณ
รอบ อาจข้ึนเปน ดวงเดยี วหรือหลายดวงก็ได
4
บางคนที่เปน เกลอ้ื นผิวหนังอาจไมไดแสดงการ
เปลีย่ นแปลงลักษณะหรือสอี ยา งเหน็ ไดช ัด
17
1
เลี่ยงการเผชญิ แสงแดดเทาทจ่ี ะทำได เนอ่ื ง
จากจะกระตนุ ใหอ าการแยล งและเห็นเกลือ้ น
ชดั ข้ึน อาจใชห มวกหรอื ผาคลุมกนั แดด
2
เลย่ี งการทำใหเ หงือ่ ออกมาก
วิธีป้องกนั
โรคเกล้อื นมีโอกาสกลบั ไปเปนอีกครั้งไดง า ยแมว า จะรกั ษาหายไปแลว .โดยเฉพาะ
ชว งหนา รอ นหรือเมอ่ื อากาศรอนชืน้ การปองกนั การตดิ เชื้อราอกี ครั้งสามารถทำได
ดว ยการใชแชมพขู จดั เช้ือราเปนประจำทกุ 2-4 สัปดาหห รอื วันละ1 คร้งั ในชว ง 2-3 วัน
กอนออกไปทำกิจกรรมท่ตี อ งสัมผสั อากาศรอ นนานๆหรอื ทำใหมีเหง่ือออกมาก นอก
จากการใชแชมพูขจดั เชอ้ื ราทำความสะอาดเปน ประจำแลว ยังมีขอปฏบิ ัติทท่ี ำไดดงั นี้
3
เลือกสวมเสือ้ ผาทรี่ ะบายความรอ น
และความชนื้ เพอ่ื ลดเหง่อื ออก เชน ผาฝาย
4
ควรทาครมี กันแดดทุกวัน เลอื กใชสูตร
ทม่ี คี วามมันนอยและมี SPF 30 ข้ึนไป
18
1
ครมี หรือเจลขจดั เชื้อรากรณีท่ีผวิ หนังติดเช้ือราเพียงจุดเลก็ ๆอาจรักษาดวย
ครมี ขจัดเช้อื รา โดยทาวนั ละ 1-2 คร้ังลงบนผิวหนงั เชน เดียวกบั การใชแ ชมพู
แตไมต อ งลางออกครมี ตา นเช้อื รานบี้ างครงั้ อาจกอ ใหเ กิดอาการแสบรอนท่ี
ผิวหนังแตพ บไดไ มบอยคร้ังยาตา นเช้อื ราประเภทครมี ไดแ กโ คลไตรมาโซล
(Clotrimazole) ไมโครนาโซล(Miconazole)และเทอรบนิ าฟน (Terbinaf ine)
2
แชมพขู จดั เชื้อรา ในข้นั แรกของการรกั ษาแพทยมักแนะนำใหใชแชมพขู จัดเชอ้ื
ราท่ีประกอบดวยตัวยาตานเชื้อราเชน คีโตโคนาโซล(Ketoconazole)หรือซีลี
เนียมซลั ไฟด (Selenium sulphide)ซึ่งแพทยอ าจสั่งจายแชมพูนใ้ี หผูป ว ยหรือ
หาซอื้ ไดต ามราน ขายยาทวั่ ไปก็ได
วธิ ีรักษา
ยาตา นเชอ้ื รา 3
ผวิ หนังที่ติดเชื้อราเปน บริเวณกวา งหรือการใชแ ชมพแู ละ
ครมี ไมไดผ ลผปู วยอาจไดร ับยาชนิดรบั ประทานจากแพทย เชน ฟลูโคนาโซล
(Fluconazole)ไอทราโคนาโซล(Itraconazole)เปน ระยะเวลา1-4 สปั ดาห ซึ่ง
สวนใหญย านี้มักไมคอยพบผลขา งเคยี งการใชแตหากมกี ็อาจทำใหมผี นื่ คนั
รสู กึ ปว ยและปวดทองในระหวา งที่รบั ประทานยานี้
4
ยา ครมี และแชมพขู จดั รังแคเหลา น้ีอาจตอ งใชเวลาหลายสปั ดาห หรือ เปน
เดอื นกวา ผวิ หนงั จะกลับมาเปนสีปกติ หรอื อาจตอ งรักษาซำ้ หากเปน นาน
หรอื กลับไปเปนอีกครัง้
19
âä¼ÇÔ
äËÁŒá´´
(PHOTODERMATOSES)
ภาพจาก.นพ.สมาธิ นิชานนท
(คลนิ ิกนายแพทยส มาธิ โรคผวิ หนัง ภมู ิแพ ศรีสะเกษ)
20
¼ÇÔ äËÁጠ´´
ผิวไหมแดด(Sunburn) คอื ภาวะของผิวท่เี กดิ การอกั เสบ แดง และแสบรอ น
จากการรบั รังสอี ลั ตราไวโอเลตหรอื รงั สยี ูวี (UV) ท่มี ากหรอื นานเกินไป ซ่งึ
อาการไหมแดดสามารถเกดิ ขึน้ บนผวิ หนงั ท่ัวไปและบรเิ วณรา งกายทโี่ ดนรงั
สียูวไี ด เชน หนงั ศรี ษะ รมิ ฝปาก ดวงตา เปนตน
ผวิ ไหมแดดไมไดเ กดิ จากแสงแดดเพยี งอยา งเดยี วเทา นั้นแตย ังสามารถเกิด
จากรงั สียวู เี ทียม อยา งหลอดไฟยูวี ตหู รือเตยี งอบผิวแทนแมอ าการผวิ ไหม
แดดสวนใหญส ามารถหายไดเอง แตหากไดร บั รงั สีนมี้ ากเกินไปกอ็ าจเกดิ อา
การอน่ื ๆท่ีสง ผลเสียตอ ผิวหนัง เชน ผิวไหม ผวิ ลอกตมุ พองเปนตน รวมทง้ั
อนั ตรายจากรงั สียวู กี เ็ ปน หนึง่ ในสาเหตุของการเกดิ ริ้วรอยตางๆและโรครา ย
แรงอยา งมะเรง็ ผวิ หนงั ไดอ กี ดวย
21
ÊÒà赯 ผวิ ไหมแ ดดเกดิ จากรงั สอี ลั ตราไวโอเลตหรือรังสยี ูวีทั้ง จากแหลง ธรรม
ชาติและจากรงั สียวู เี ทียมอยางเตียงอบผวิ แทนหรอื หลอดไฟยูวี รวมไป
ถงึ พ้นื ผวิ ตา งๆ อยา งทรายหรือนำ้ ก็สามารถสะทอนรงั สียวู มี าสรู างกาย
ได ทำใหไ มว าจะเปน สภาพอากาศหนาว หรอื รอนก็อาจเกิดผวิ ไหมแดดได
ปกตแิ ลวรา งกายของมนุษยจ ะมีกระบวน การปอ งกนั รงั สยี ูวีอย.ู โดย
รา งกายจะผลิตเม็ดสีที่มีชอื่ วา เมลานนิ (Melanin)ออกมามากกวา ปกติ
ท่ีผวิ หนังชนั้ นอกและทำใหผ ิวคล้ำขน้ึ ซ่งึ เมลานนิ จะเปนตัวชวยใน การ
ปองกนั ผวิ จากรังสียวู ที ม่ี ากเกนิ ไป และ ปองกันไมใ หผ ิวเกิดการไหม
แดดแตกระบวนการนีส้ ามารถชว ยไดใ นระดบั หนึ่งเทานนั้
แสงไฟยูวีเอ (UVA)ยวู ีเอเปนรงั สีทีม่ คี วามรนุ แรงนอยกวา ยวู ีบแี ตเ ปน
รังสที ี่สามารถทะลุเขา ไปทำลายเซลลใหมๆท่เี กดิ ขึน้ ในชัน้ ผิวหนังแท
และชัน้ ไขมันท่สี ะสมอยใู ตผิวหนังและการรับรงั สยี วู เี อสะสมเปนเวลา
นานก็จะทำใหผ ิวเกดิ รวิ้ รอยรอ งลกึ ตา งๆ ตามมา
แสงไฟยูวบี ี (UVB)ยวู บี ีมีผลตอ ชัน้ หนังกำพรา ทอ่ี ยูนอกสดุ ของรา งกาย
กอใหเกดิ รอยแดงทเ่ี ปน สัญญาณเร่มิ ตนของอาการผิวไหมแดดการรบั
รังสยี วู บี สี ะสมเปน เวลานานกเ็ ปน สาเหตุของการเกิดร้ิวรอยตางๆรวม
ไปถึงมะเรง็ ผวิ หนังชนดิ เมลาโนมา (Melanoma)และชนิดไมใชเ มลาโนมา
(Non-melanoma)
22
ผิวไหมแ ดด มกั จะเริ่มมอี าการหลงั จากท่ี โดนแดดไปประมาณ ÍÒ¡ÒÃ
2-6 ช่ัวโมง โดยมกั จะพบอาการแสบรอ นตามผิวหนงั ที่โดน แดด
ผวิ เริ่มเปล่ยี นเปน สแี ดงหลังจากนั้นประมาณ 24 ชว่ั โมงขึ้นไปผิว
ทีไ่ หมแดดจะเร่มิ เกิดอาการอื่นๆตามระดับความรุนแรง .โดยอาจ
พบวา ผวิ เริ่มมอี าการระคายเคอื งหรอื เจบ็ ปวด
ผิวไหมแดดอาจเกิดไดก ับผวิ หนังสว นทม่ี เี สอ้ื ผา ปกคลมุ อยหู าก
เนอื้ ผาบางเกินไปหรอื ไมส ามารถกันรังสยี ูวไี ด รวมถึงบรเิ วณ สว น
อ่ืนของรา งกายทโ่ี ดนแดดไดอยางดวงตาทำใหแสบตาเจ็บตาระคาย
เคอื งตาหรือรูสึกคลา ยมีเม็ดทรายอยใู นดวงตา
ควรไปพบแพทยหากอาการผวิ ไหมแดดไมดีขึ้นหรอื แยลงใน 2-3 วัน
เชนผวิ เรม่ิ บวมมากข้นึ แผลพุพองเพ่ิมข้นึ ท่วั รางกายหรอื มีอาการ
ติดเชอื้ จากตุมแผลท่แี ตกสงผลใหม ีอาการเจบ็ มีหนองและรอยแดง
กระจายบริเวณรอบๆแผล เปน ตน
ถามีสญั ญาณของภาวะขาดน้ำ(Dehydration)ภาวะไมส มดลุ ของ
เกลอื แรในรางกาย (Electrolyte Imbalances) หรอื เปนลมแดด
(Heatstroke) ควรรบี ไปพบแพทยทันทีเพราะอาจเปน อนั ตรายถงึ
ชีวิต .โดยสังเกตไดหลงั จากการ .โดนแดดแลว รา งกายมอี ุณหภูมิ
ข้ึนสงู เกิน 39 องศาเซลเซียสรสู กึ วิงเวยี นศีรษะคลื่นไสเปน ลมตวั
ซดี หายใจถี่ ชีพจรเตน เร็วกระหายน้ำ ไมคอยปสสาวะเบาตาลึก
23
การปองกันผิวไหมแ ดดท่ดี ีทีส่ ดุ จึงเปน การหลกี เลีย่ งกิจกรรมในท่โี ลง
แจงทต่ี อ งโดนแสงแดดจัด.โดยเฉพาะชวงเวลา 10.00-16.00น.หาก
เลย่ี งไมไ ดค วรเลือกปฏิบัตติ ามวธิ ตี างๆทช่ี ว ยปอ งกนั หรือลดโอกาส
ไหมแดดเชน
ÇԸջ͇ §¡Ñ¹ หมนั่ ทาครีมกันแดดและลิปบาลม อยูเ สมอ.โดยเลือกใชผ ลิตภัณฑทมี่ ี
คา SPF 30 ข้ึนไปควรทากอ นออกแดดประมาณ15 ถงึ 30 นาทแี ละ
ทาซำ้ ทุกๆ 2 ชัว่ โมงหรอื หลังวา ยน้ำและเหงื่อออก
กางรม และสวมแวน กนั แดดทสี่ ามารถกันรงั สียวู หี รือเลือกสวม
เครื่องแตง กายทสี่ ามารถปกปด รา งกายไดมิดชดิ เชนเสื้อหรือ
กางเกงขายาว.โดยเลือกเสือ้ ผาท่ีมีสโี ทนมดื เพราะสามารถกนั
รงั สียูวีไดม ากกวา เสื้อผา ท่ีมสี ีโทนออ น
ด่ืมน้ำและดม่ื วติ ามินCใหมากและหลีกเล่ียงการดม่ื แอลกอฮอล
เพราะจะยงิ่ ทำใหรา งกายเสี่ยงตอ การเกิดภาวะขาดนำ้
ทาครมี หรอื เจลวานหางจระเขหรือคาลาไมน เพือ่ เพมิ่ ความชุมช้นื
24
หากเปน ผิวไหมแดดในระดับไมรนุ แรงอาการจะหายไดเอง ÇÔ¸ÃÕ ¡Ñ ÉÒ
ตามธรรมชาต.ิ โดยผิวชัน้ บนจะเร่ิมลอกออกในชวง2-3วนั
หลังการไหมแดดหรอื อาจนานกวา นนั้ และผิวใหมทข่ี ึ้นมา
อาจจะยงั มีสีท่ีไมสมำ่ เสมอแตจะดขี น้ึ ไดเ องเมอื่ เวลาผาน
ไปนอกจากนี้ผูป วยยังสามารถใชวธิ ีตา งๆ เพื่อชวยบรร
เทาอาการ เชน
ใชผาเยน็ หรอื ผา ชุบนำ้ ประคบลงบนผิว
แตควรหลกี เล่ยี งนำ้ ที่มอี ณุ หภมู เิ ย็นจดั
ทาครมี หรอื เจลวานหางจระเขห รือคาลาไมน
เพื่อเพม่ิ ความชุมชืน้
ด่มื นำ้ เปลา หรอื เครื่องดื่มที่ไมมแี อลกอฮอลห รอื คาเฟ
อีนเพอ่ื ชดเชยและปอ งกนั การสูญเสยี นำ้ ของรา งกาย
อยูในที่รมหลีกเล่ียงการออกแดด
หลกี เลีย่ งยาท่ที ำใหผวิ เกดิ การระคายเคืองหรอื แพไ ด
25
โรคภมู แิ พ�ผวิ หนงั (Atopic dermatitis)
ภาพจาก.นพ.สมาธิ นิชานนท (คลนิ กิ นายแพทยสมาธิ โรคผิวหนัง ภมู ิแพ ศรีสะเกษ)
26
ภมู แิ พ�ผวิ หนงั
ผ่นื ภมู แิ พผ ิวหนัง คือ โรคทางผวิ หนงั ประเภทหน่ึงอันเกดิ จากรางกายมีปญ หา
ในเรอ่ื งของภมู ิคมุ กันบกพรอ งเปน ทนุ เดมิ อยูแลว (ภมู แิ พ)แสดงออกมาผานทาง
ผวิ หนังโรคนี้ไมว าเดก็ ผูใหญ หรอื เพศไหนกเ็ กดิ ข้นึ ไดสวนใหญเ มือ่ เกิดข้นึ แลว
มกั มีอาการคันรวมดวย
ปจ จบุ ันแมยังไมมวี ธิ ีรักษาใหห ายขาดสนทิ แตกถ็ อื วาแนวทางการแพทยจ ะชว ย
ลดความรุนแรงของโรคได ซึ่งตรงนีต้ อ งอาศัยการดูแลสุขภาพของตนเองดวย
หากตอ งการควบคมุ อาการไมใหกำเริบข้นึ มาอกี
27
สาเหตุ
.โรคภูมิแพผ วิ หนัง เกดิ จากสาเหตุไดห ลายอยา งแตป จจัยหลักๆมกั เรมิ่ ตน
มาจากรา งกายของตนเองมีปญ หาเร่อื งภมู ิคุม กันมากอนสง ผลใหเ มื่อผิว
หนงั พบเจอกบั สง่ิ แวดลอมภายนอกก็มักเกดิ อาการแพจ นมีผนื่ แดงคนั ขึ้น
ตามสวนตางๆ ของผิวหนงั ซง่ึ ปจจยั ภายนอกทส่ี รา งปญหาของโรคน้ีได
บอยเชน การอยใู นผ่ืนทฝ่ี ุนละอองเกสรดอกไม ไรฝนุ ขนสัตวท่ีสัมผัสกับผิว
โดยตรง ฯลฯ
สภาพอากาศทแี่ หง ในฤดูหนาวมักทำใหผ ิวแหง ตามอันเปน อกี สาเหตขุ อง
การเกดิ โรค การทานอาหารบางชนดิ ทีไ่ ปกระตุนใหเกดิ โรค รวมถงึ การได
รับสารเคมบี างชนิดทง้ั ทางตรงและทางออม อาทิ สารเคมจี ากสบยู าสระ
ผมผงซกั ฟอก เปนตน
28
อาการ
โรคภูมิแพผ วิ หนัง มกั เกดิ รว มกบั โรคภูมิแพระบบทางเดิน
หายใจเชน โรคหอบหดื แพอากาศสาเหตโุ รคไมแ นชดั แตเ ชอ่ื
วาสาเหตุจากพนั ธุกรรมซึ่งโรคนี้เกย่ี วขอ งกับระบบภูมิคุม
กนั ของรา งกายท่ีตอบสนองตอสง่ิ เรา ตางๆ ไวกวา ปกติ
.ทำใหเกิดอาการแพขึน้
1. หากเปน เรอ้ื รังผวิ หนงั จะหนาและมีรอยคลำ้
2. ผื่นแดง 3. แหง เปนขุย
4. คนั ยุบยิบ 5. คนั มากขึ้นเม่ือเหงื่อออก
29
วธิ ปี �องกนั
โรคภูมแิ พผิวหนัง รกั ษา และปองกนั เบอ้ื งตนไดด ว ยการเลือกใชผ ลติ ภณั ฑ
ใหค วามชมุ ชื้นกบั ผิวหนงั .โดยเฉพาะกลมุ มอยสเจอรไรซ่งิ เนอื่ งจากเม่ือผวิ
หนงั มคี วามชุมชืน้ มากข้ึนอาการของโรคมกั ไมค อยกำเริบออกมามากนกั
อกี ทัง้ สารใหค วามชุมชื้นเหลาน้ยี งั ชว ยปอ งกันไมใ หป จจยั ภายนอกเขา มา
กระทบกับผิวโดยตรงจนกอใหเ กิดอาการแพรนุ แรงดว ย
1. ทำความสะอาดรางกายและลางมอื อยูเสมอ
2. ใชส บอู อ นๆ ไมม นี ำ้ หอม ไมมสี ารกันเสียและออนโยนตอผิว
3.หลีกเล่ียงสถานท่ีท่มี ีฝุนละอองแมลง และยุงชุกชุม
หลกี เลย่ี งการใสเ สือ้ ผา ที่รัดมากเนือ้ หยาบหนา
4.หรอื ผาขนสัตว ซึ่งทำใหเกดิ การระคายเคอื งตอ ผิว
30
วธิ ีรกั ษา
อาการของโรคนีย้ งั ไมมวี ธิ รี กั ษาใหหายขาดได ซงึ่ แพทย
จะใชวิธีบรรเทาโรคตามอาการที่เกดิ ข้นึ เชน
1. การทายาประเภทสเตยี รอยดพ ่ือลดความอกั เสบทเี่ กดิ
ข้นึ กับผวิ ในกรณที ลี่ ุกลามมากๆ
บางรายทอ่ี าการหนกั มากจรงิ ๆแพทยอาจเลือกใชวิธิ 2.
รักษาดวยการฉายแสงอาทติ ยเทยี มการใหท านยากด
ภูมิ ยาปฏิชีวนะตางๆ
3. การรกั ษาทางการแพทยแลว สว นใหญย งั มกั ไดรับคำ
แนะนำใหห ลีกเล่ยี งปจ จัยเส่ียงที่มกั ทำใหเกดิ โรคนี้ เชน
การสมั ผสั กับส่งิ แวดลอมภายนอกทมี่ ักกอใหเ กิดความ
ระคายเคอื ง ควรเลอื กสวมใสเสื้อผา ระบายอากาศไดดี
ใชครีมบำรงุ ผิวทม่ี สี วน ผสมของมอยสเจอรไ รเซอรท ่ี 4.
ชว ยฟนบำรงุ ปราการผิวออ นโยนและไมม ีสารเคมีท่ไี ป
กระตุนการเกดิ โรค
31
โรคกลิ่นตัว
(smell disease)
32
กลน่ิ ตัว กล่นิ ตวั คือกลิ่นเหมน็ หรอื กล่ินไมพึงประสงคท่มี ักเกดิ ขนึ้
ในชวงวัยหนุมสาวเปน ผลมา จากตอ มเหงื่อทีท่ ำงานมากขนึ้
เพื่อควบคุมอุณหภูมใิ นรา งกายทำใหรางกาย ขบั เหงื่อออก
มาก .โดยเฉพาะท่บี รเิ วณรกั แร ฝามือ เทา หรือขาหนีบใน
ระหวา งออกกำลงั กายรวมถงึ การทำกจิ กรรมในทีท่ ่มี ี
อากาศรอ น เมอื่ เหง่อื สัมผัสกบั เชอื้ แบคทเี รียบนผวิ หนังจงึ
ทำใหเ กิดกล่นิ ตวั หรอื กลิน่ ทไ่ี มพ งึ ประสงคขึ้น
33
สาเหตุ ผวิ หนงั ของมนษุ ยจ ะประกอบไปดว ยตอ มเหงื่อท่สี ำคัญ 2
ตอมดวยกนั คอื ตอมเอกไครน และตอ มอะโพไครน ซ่ึงแต
ละตอ มจะมีหนาท่ีแตกตา งกนั ออกไป โดยมรี ายละเอียด
ดงั ตอ ไปนี้
ตอ มเอกไครน เปนตอมท่ีอยูบนผวิ หนัง มหี นาท่ผี ลิตเหงื่อ
เมอ่ื อณุ หภมู ใิ นรางกายสงู ขนึ้ เพือ่ คลายความรอ นในรา ง
กายในเหง่อื จะมนี ้ำและเกลอื เปน สว นประกอบหลกั และจะระ
เหยเมือ่ อุณหภมู ใิ นรางกายเยน็ ตัวลง
ตอ มอะโพไครน เปน ตอ มทอี่ ยใู นบรเิ วณท่ีมีขนขนึ้ มาก เชน
รกั แร หรือขาหนบี จะผลิตของเหลวสีขาวขนุ คลายน้ำนมออก
มาเม่ือเกดิ ความเครยี ดและเมือ่ สมั ผัสกับเชื้อแบคทเี รียบนผิว
หนังจะทำใหเ กดิ กล่ินข้ึน
34
ผูท่เี ปน โรคกล่นิ ตวั เหมน็ มักเปนโรคน้มี าตงั้ แตเ กดิ
แตสว นใหญอ าการจะมาปรากฏ ตอนโตท่ีพบบอย
คือ ในชวงเขาสวู ยั เจรญิ พันธุหรอื วัยหนมุ สาว
(Puberty) .โดยอาการเดียวที่เกิดขนึ้ ก็ คือ กลิ่นตวั
ทีเ่ หมน็ คลงุ คลายกลิ่นปลาเนา ซึ่งออกมาทางลม
หายใจ เหงอื่ ปสสาวะ อสจุ ิ สารคดั หล่งั ในชอ งคลอด
อาการ บางคนอาจมีกลิ่นเหมน็ คลุง ตลอดเวลาแตสว นใหญ
แลวกลนิ่ จะมาๆหายๆและมีความรุนแรงแตกตา งกนั
ไปขึ้นอยกู ับสง่ิ กระตุนบางอยา ง
โดยปจ จยั ทสี่ ามารถทำใหกลน่ิ เหม็นรนุ แรงขนึ้ ได เชน
การมเี หงอ่ื ออก ความเครยี ด อาหารบางชนิด(เชน
ปลา ไข ถ่ัว)หรือหากเปน ผูหญิง ชวงมปี ระจำเดือน
และการกนิ ยาคมุ ก็อาจกระตนุ ใหอาการของโรคกลิ่น
ตวั เหมน็ รนุ แรงข้ึนไดเชน กนั
35
วิธี ปจ จุบัน ยังไมม ีวิธีหรือยารกั ษาโรคกลนิ่ ตวั เหมน็ .โดยเฉพาะ
ป้องกนั แตอาการทีเ่ กิดขนึ้ สามารถดีข้นึ ไดด ว ย การปรับเปลย่ี น
พฤตกิ รรมดงั ตอ ไปน้ี
และ
รกั ษา ใชย าหากจำเปน คุณหมออาจใหค ุณใชยาปฏิชีวนะในขนาด
โรคกลิ่นตวั ยาต่ำๆ เพ่ือลดปรมิ าณแบคทเี รียในลำไสแ ละกดการสรา งไตร
เมทลิ ามีน แตค ุณไมควรใชย าปฏชิ วี นะตดิ ตอกนั นานเกนิ ไปและ
ควรปรึกษาแพทยเพื่อเปลี่ยนยาหรือหาวธิ ีรักษาใหมท กุ 2
อาทิตย เพื่อปองกันแบคทีเรยี ด้ือยา
รกั ษาความสะอาดใชแ ชมพู สบู หรือครมี อาบนำ้ ท่มี ีคา pH
ระหวา ง 5.5-6.5 เพื่อกำจัดกลิน่ ตัวท่ีเกดิ จากไตรเมทลิ ามีน
โดยไมทำลายสมดุลความเปนกรด-ดางของผวิ
ลดเหงอ่ื และลดเครียดดว ยการออกกำลังกายเบาๆ แทน
การออกกำลงั กายอยา งหนกั หนว งจนเหงื่อออกมากและ
พยายามอยา วิตกกงั วลหรือเครียดเกนิ ไป เพราะสามารถ
สง ผลใหอ าการของโรคกล่นิ ตัวเหม็นรนุ แรงขนึ้ ได
36
วธิ ี อาบน้ำอยางนอ ยวนั ละ 2 ครงั้ เพอ่ื ลา งเหง่ือ
ปอ้ งกัน และกำจัดแบคทเี รยี บนผิวของคณุ เพราะอาจ
มแี บคทเี รียที่อาศัยอยูบนผิวของคุณผสมกบั
และ เหง่อื พวกมนั จะทวีคูณอยางรวดเร็วและทำให
รกั ษา
โรคกลนิ่ ตัว ใชสบตู านเชอื้ แบคทเี รียการอาบนำ้ ใหส ะอาด
(ตอ่ ) ดวยสบูต านเชือ้ แบคทีเรยี จะชวยกำจัดแบค
ทเี รยี อนั เปน สาเหตุของกลิ่นตัวและกำจดั กลน่ิ
รกั แรอ ันไมพงึ ประสงคไ ด
ลดอาหารหรือเคร่อื งดื่มบางชนิดส่ิงทีค่ ุณ
กินมผี ลตอกลนิ่ ตวั ของคณุ เชน พริกเผด็ หรือ
อาหารรสเผ็ดอ่นื ๆอาจทำใหเ หงื่อออกงายขน้ึ
และกล่ินของอาหารอยางหวั หอมหรือกระเทยี ม
ก็สามารถขับออกมาทางเหงือ่ ได เชนกัน
เช็ดตัวดว ยผา ขนหนูใหแ หง สนิทเชด็ ตวั ใหแหง
สนทิ ทุกครงั้ หลังอาบน้ำ .โดยใหค วามสนใจกับ
จดุ ซอนเรน ที่เหงอื่ ออกมากๆเชน รกั แร
ขอขอบคณุ ขอมลู จาก
(https://www.pobpad.com)