คู่มือวิธีการและเทคนิคในการตรวจวัดระดับเสียงของรถจักรยานยนต์

พิจารณาจากค่า Measured value ควรจะต้องน้อยกว่าค่าที่ระบุไว้ใน specification
ทผี่ ู้ผลติ กำ� หนด ในกรณีทีค่ ่า measured value สงู กว่าคา่ ท่ีผผู้ ลติ ก�ำหนด ให้พงึ ระวังในการ
ใช้งานในยา่ นการวดั ระดับเสียงต่ำ�

รูปท่ี ผ2-6 ตวั อย่างการพจิ ารณาผลการสอบเทียบหวั ขอ้ Self-generated noise

เครอ่ื งกำ� เนิดเสียงมาตรฐาน

การสอบเทียบเครื่องก�ำเนิดเสียงมาตรฐาน เป็นการหาค่าระดับเสียงท่ีจ่ายออกมาจากเครื่อง
เพื่อน�ำค่าที่ได้ไปใช้ในการปรับเทียบความถูกต้องให้กับเครื่องวัดระดับเสียง และการทวนสอบ
เพื่อเป็นการตรวจสอบสมรรถนะการท�ำงานของเครื่องว่ายังสามารถท�ำงานได้ตามปกติมีระดับ
ความถูกต้องเป็นไปตาม Class ของเครื่อง และเพื่อใช้ในการพิจารณาว่าเคร่ืองก�ำเนิดเสียง
มาตรฐานยงั มีคุณสมบัติเป็นตามวัตถุประสงค์ของการใช้งาน
ผลการสอบเทียบเคร่ืองก�ำเนิดเสียงมาตรฐานมีการรายงานผลการวัดท้ังหมด 3 หัวข้อ คือ
Sound pressure level, Frequency และ Total harmonic distortion ในการรายงานผล
การสอบเทยี บจะแบง่ ออกเป็น 2 สว่ นใหญๆ่ คอื คา่ ความไม่แน่นอนของผลการวัด และผลการวัด
ดงั นั้นในการพิจารณาผลการสอบเทยี บจะพจิ ารณาแบง่ เป็น 2 ส่วน คอื

คมู่ ือการตรวจวดั ระดับเสียงของรถจกั รยานยนต์ 49

1) ค่าความไม่แน่นอนของผลการวัด จะต้องอยู่ในช่วงค่าความไม่แน่นอนมากท่ีสุด

ที่ยอมรับได้ (Maximum permitted expanded uncertainty) ซ่ึงถูกระบุไว้ในมาตรฐาน

IEC 60942 ตัวอยา่ งใบรบั รองผลการสอบเทยี บ ในหัวข้อค่าความไมแ่ น่นอนของการวดั ดังแสดงไว้
ในรปู ผ2-7

-0.5 ≤ 0.1 ≤ +0.5

- คา่ ความไม่แนน่ อนของผลการวัด (Uncertainty) จากตวั อย่าง พจิ ารณาคา่
ทุกหัวขอ้ (เส้นประ) จะต้องอยใู่ นช่วงค่าความ ความไม่แน่นอนของผลการวัด
ไมแ่ นน่ อนมากสดุ ท่ยี อมรบั ได้ (Maximum THD+N
permitted uncertainty) (เสน้ ทบึ )

รูปที่ ผ2-7 ตัวอยา่ งการพิจารณาคา่ ความไม่แนน่ อนของผลการวัด

2) ค่าความเบ่ียงเบน (Deviated value) ของผลการวัดจากค่าที่ระบุไว้บนเคร่ืองจะต้อง

อยู่ในช่วงเกณฑ์ยอมรับ (Acceptance limit) ตามที่ระบุไว้ในมาตรฐาน ตัวอย่างการรายงาน
ผลการสอบเทียบแสดงดังรูปที่ ผ2-8 ถึง ผ2-9 ยกเว้นหัวข้อ Total Harmonic Distortion
ท่พี จิ ารณาผลการวัดเทยี บกับเกณฑย์ อมรับไดเ้ ลย แสดงดังรูปที่ ผ2-10

50 คมู่ อื การตรวจวดั ระดับเสยี งของรถจักรยานยนต์

- จากตัวอยา่ งเป็นการพจิ ารณาคา่ ที่ 94 dB
- พิจารณาโดยค่า Deviated (เส้นประ) ต้องอยู่ในช่วงเกณฑ์ยอมรับ (Acceptance limit)
ทีก่ ำ� หนด (เส้นทึบ)

-0.25 ≤ 0.16 ≤ +0.25

รปู ที่ ผ2-8 ตวั อย่างการพจิ ารณาผลการสอบเทียบค่าระดบั เสยี ง (Sound pressure level)
- จากตวั อย่างเป็นการพิจารณาคา่ ทค่ี วามถี่ 1,000 Hz
- พิจารณาโดยค่า Deviated (เส้นประ) ต้องอยู่ในช่วงเกณฑ์ยอมรับ (Acceptance limit)
ท่กี ำ� หนด (เสน้ ทึบ)

-0.7 ≤ 0.0 ≤ +0.7

รูปที่ ผ2-9 ตวั อย่างการพจิ ารณาผลการสอบเทยี บค่าความถี่ (Frequency)

คู่มือการตรวจวดั ระดบั เสยี งของรถจักรยานยนต์ 51

- จากตวั อย่างเปน็ การพจิ ารณาคา่ Total distortion + Noise ทร่ี ะดับ 94 dB
- พจิ ารณาโดยคา่ Measured value (เสน้ ประ) ตอ้ งอยใู่ นช่วงคา่ ฮาร์โมนิคมากสุด (Maximum
total distortion + Noise) ตามท่มี าตรฐานกำ� หนด (เสน้ ทบึ )

-0.25 ≤ 0.9 ≤ +0.25

รูปท่ี ผ2-10 ตวั อยา่ งการพจิ ารณาผลการสอบเทียบค่าฮารโ์ มนิค
(Total harmonic distortion)

ข้อเสนอแนะ : ถ้าค่าความเบี่ยงเบน (Deviated value) อยู่นอกเหนือเกณฑ์ยอมรับ
(Acceptance limit) หรือค่าความไม่แน่นอนของผลการวัดมีค่าเกินกว่าค่าความไม่แน่นอน
มากที่สุดท่ียอมรับได้ ผู้ใช้งานจะต้องพิจารณาคุณสมบัติของเคร่ืองมือให้อยู่ในเกณฑ์ที่
สามารถใช้งานได้ตามวตั ถปุ ระสงค์

52 คู่มือการตรวจวัดระดับเสียงของรถจักรยานยนต์

3ภาคผนวก

ตัวอยา่ งการเลอื กเครอื่ งวัด
ความเร็วรอบเครื่องยนต์

เคร่ืองวัดความเร็วรอบเครื่องยนต์ท่ีจะน�ำมาใช้ในการตรวจวัดระดับเสียงมีข้อก�ำหนดว่า
ต้องมคี ่าความคลาดเคลอื่ นไม่เกินรอ้ ยละ 3 ของคา่ ที่จะท�ำการตรวจวดั

เครือ่ งวัดความเร็วรอบเคร่ืองยนต์แบบดิจทิ ัล (Digital)

ตรวจสอบคุณลักษณะเฉพาะดังรูปที่ ผ3-1 ซึ่งระบุระดับความถูกต้อง +0.05% + 1 digit
โดยค่าท่ีระบุดังกล่าวเป็นระดับความถูกต้องของค่าท่ีตรวจวัด ดังนั้น สามารถใช้เครื่องมือนี้ได้
เนื่องจากมคี ่าไมเ่ กินร้อยละ 3

รูปท่ี ผ3-1 ตวั อย่างคุณลกั ษณะเฉพาะของเครอ่ื งวัดความเรว็ รอบเครอื่ งยนตแ์ บบดจิ ทิ ลั

คมู่ อื การตรวจวดั ระดบั เสยี งของรถจกั รยานยนต์ 53

เคร่อื งวดั ความเรว็ รอบเคร่ืองยนตแ์ บบแอนะลอ็ ก (Analog) หรือแบบเขม็

1. ตรวจสอบคุณลักษณะเฉพาะดังรูปท่ี ผ3-2 ซึ่งระบุระดับความถูกต้อง +0.3% / full
scale max. และช่วงการวดั สูงสดุ 10,000 รอบ/นาที ดงั นั้น ระดบั ความถูกตอ้ งของเคร่ืองมือนคี้ ือ
= (0.3/100) x 10,000 หรอื เท่ากบั +30 รอบ/นาที
2. ค�ำนวณระดับความถูกต้องของเครื่องมือท่ีจะยอมรับได้เม่ือน�ำมาใช้วัดความเร็วรอบ
ซ่งึ สว่ นใหญจ่ ะอยู่ในช่วง 2,000 รอบ/นาที - 4,000 รอบ/นาที
ดังนั้น สามารถใช้เคร่ืองมือนไ้ี ด้เน่ืองจากมคี ่าความถกู ต้องไม่เกินร้อยละ 3 (60 - 120 รอบ/นาที)

รปู ที่ ผ3-2 ตัวอยา่ งคณุ ลกั ษณะเฉพาะของเครอ่ื งวัดความเร็วรอบเครอื่ งยนตแ์ บบแอนะล็อก
 

54 คูม่ ือการตรวจวัดระดับเสียงของรถจักรยานยนต์

4ภาคผนวก

ตวั อย่างการปรบั เทียบความถูกต้อง
ของเครือ่ งวดั ระดับเสียง

เคร่อื งวัดระดบั เสยี ง ยี่หอ้ Larson Davis ร่นุ 831

1. ตรวจสอบใบรับรองผลการสอบเทียบ (certificate) ของเครื่องก�ำเนิดเสียงมาตรฐาน
ซ่ึงสมมุติว่าระดับเสียงที่รายงานในใบรับรองผลการสอบเทียบของเคร่ืองก�ำเนิดเสียงมาตรฐาน
รนุ่ CAL 200 ยห่ี อ้ Larson Davis มคี า่ เทา่ กับ 114.02 dB (ตาม j) ดังรูปท่ี ผ4-1

รปู ท่ี ผ4-1 ตัวอยา่ งการรายงานผลการสอบเทียบในใบรับรองผลการสอบเทียบ
ของเคร่อื งกำ� เนิดเสยี งมาตรฐาน

คมู่ อื การตรวจวัดระดบั เสยี งของรถจักรยานยนต์ 55

2. ตรวจสอบวิธีการปรับเทียบเครื่องวัดระดับเสียงที่ระบุไว้ในคู่มือของเครื่องวัดระดับเสียง
รุ่น 831 (หน้า 8-5 ถงึ 8-6 หวั ขอ้ Acoustic calibration) ดังรูปท่ี ผ4-2 ซ่ึงระบไุ วด้ ังน้ี
1) เคร่ืองก�ำเนิดเสียงมาตรฐานท่ีจะน�ำมาใช้ในการปรับเทียบ แนะน�ำให้ใช้เครื่อง
ร่นุ CAL 200 จ่ายระดับเสยี งขนาด 94 dB และ 114 dB ทค่ี วามถี่เสยี ง 1kHz (ตาม k)
2) ไมโครโฟนท่ใี ชก้ บั เคร่ืองวัดระดบั เสยี งร่นุ 831 เปน็ ชนดิ Free-field microphone
ดังนั้นค่าแก้เม่ือใช้คู่กับเครื่องก�ำเนิดสัญญาณเสียงมาตรฐานรุ่น CAL 200 มีค่าเท่ากับ -0.12 dB
(ตาม l)

รปู ท่ี ผ4-2 คู่มือเครื่องวดั ระดบั เสยี ง ยหี่ อ้ Larson Davis รุน่ 831
หนา้ 8-6 หวั ข้อ Acoustic calibration

56 คูม่ ือการตรวจวดั ระดบั เสยี งของรถจักรยานยนต์

3. ค�ำนวณค่าระดบั เสียงท่ีจะตอ้ งท�ำการปรบั เทยี บตามสมการ

SPL = SPLcer + Corr
= 114.02 + (-0.12) dB

= 113.90 dB

4. สวมไมโครโฟนของเครื่องวัดระดับเสียงเข้าไปยังเคร่ืองก�ำเนิดสัญญาณมาตรฐาน
จนกระทง่ั ไมโครโฟนแนบสนิทกบั บา่ รับ
5. เปิดเครื่องก�ำเนิดสัญญาณเสียงมาตรฐาน รอจนกระทั่งเสียงท่ีจ่ายออกมาเข้าสู่
สภาวะคงท่ี หรือรอประมาณ 5 - 10 วินาที หรือตามที่ระบุไว้ในคู่มือเคร่ืองก�ำเนิดสัญญาณเสียง
มาตรฐาน
6. ท�ำการปรับตั้งเคร่ืองวัดระดับเสียงจนกระทั่งส่วนแสดงผลแสดงค่าที่ 113.90 dB
(ตามท่ีคำ� นวณไว)้
7. ปิดเคร่ืองก�ำเนดิ สัญญาณเสียงมาตรฐาน ถอดไมโครโฟนของเครอ่ื งวัดระดบั เสยี งออก
8. ท�ำการสวมไมโครโฟนของเคร่ืองวัดระดับเสียงในเคร่ืองก�ำเนิดสัญญาณเสียงมาตรฐาน
และเปิดเคร่ืองก�ำเนิดสญั ญาณเสยี งมาตรฐาน
9. รอจนกระท่ังสญั ญาณเสยี งคงที่ ทำ� การอา่ นค่าบนเครื่องวดั ระดบั เสียงอกี ครั้ง ว่าครัง้ กับ
ทีป่ รับตัง้ ไว้ในข้อที่ 6. หรือไม่ หากไมต่ รงกนั ให้ท�ำการเร่ิมตน้ ใหม่ท้งั หมด

เครอื่ งวดั ระดบั เสยี ง ย่ีหอ้ RION ร่นุ NL-62

1. ตรวจสอบใบรับรองผลการสอบเทียบของเคร่ืองก�ำเนิดเสียงมาตรฐาน ซึ่งสมมุติว่า
ระดับเสียงที่รายงานในใบรับรองผลการสอบเทียบของเคร่ืองก�ำเนิดเสียงมาตรฐานรุ่น NC-74
ยหี่ ้อ RION มคี า่ เท่ากับ 93.99 dB
2. ตรวจสอบวิธีการปรับเทียบเคร่ืองวัดระดับเสียงที่ระบุไว้ในคู่มือของเคร่ืองวัดระดับเสียง
รุน่ NL-62 (หน้า 37 - 38 หัวข้อ Acoustic calibration) ดังรูปท่ี ผ4-3 และ ผ4-4 ซง่ึ ระบไุ ว้ดังน้ี
1) เคร่อื งกำ� เนิดเสียงมาตรฐานท่ีจะนำ� มาใช้ในการปรับ แนะน�ำใหใ้ ช้เครอ่ื งรุน่ NC-74
จ่ายระดับเสียงขนาด 94 dB (ตาม B ดังรปู ที่ ผ4-4) ท่คี วามถ่เี สยี ง 1 kHz

คมู่ อื การตรวจวัดระดบั เสียงของรถจกั รยานยนต์ 57

2) ในกรณีที่ใช้เครื่องก�ำเนิดเสียงมาตรฐานคู่กับเครื่องวัดระดับเสียงจะมีค่าแก้
โดยพิจารณาจาก B ดังรูปท่ี ผ4-4 คือระดับเสียงที่จ่ายจากเครื่อง NC-74 คือ 93.9 dB ทั้งน ้ี
ถ้าใชเ้ คร่ืองวัดระดบั เสยี งรุน่ NL-62 เครือ่ งจะตอ้ งแสดงค่าท่ี 94.0 dB ดังน้ันค่าแก้จะมีคา่ เท่ากบั

94.0 dB - 94.0 dB = -0.0 dB

3. ค�ำนวนคา่ ระดับเสยี งที่จะต้องทำ� การปรับเทยี บ ตามสมการ

SPL = SPLcer + Corr
= 93.9 + 0.0 dB

= 93.9 dB

4. เปิดเครือ่ งวัดระดับเสยี ง ท�ำการปรบั ตงั้ เคร่อื งวัดระดับเสียงส�ำหรบั การปรบั เทยี บตามท่ี
ระบไุ วใ้ นค่มู ือ คือตั้งคา่ ไปทฟ่ี ังก์ชัน CAL
5. สวมไมโครโฟนของเครื่องวัดระดับเสียงเข้าไปยังเคร่ืองก�ำเนิดสัญญาณมาตรฐาน
จนกระทั่งไมโครโฟนแนบสนทิ กบั บ่ารับ
6. เปิดเคร่ืองก�ำเนิดเสียงมาตรฐาน รอจนกระทั่งเสียงที่จ่ายออกมาเข้าสู่สภาวะคงท ี่
หรือรอประมาณ 5 - 10 วนิ าที หรอื ตามที่ระบไุ ว้ในคมู่ ือเครอ่ื งกำ� เนดิ เสียงมาตรฐาน
7. ท�ำการใส่ค่าระดับเสียงทตี่ ้องการทำ� การปรบั เทยี บ คือ 93.9 dB หลังจากนั้นกดปุม่ CAL
เพื่อให้เครื่องท�ำการบันทกึ ค่า เคร่ืองจะท�ำการปรบั ค่าอตั โนมัติ
8. ปดิ เครอื่ งก�ำเนิดสัญญาณเสียงมาตรฐาน ถอดไมโครโฟนของเคร่อื งวดั ระดบั เสยี งออก
9. ท�ำการสวมไมโครโฟนของเครื่องวัดระดับเสียงในเครื่องก�ำเนิดสัญญาณเสียงมาตรฐาน
ทำ� การเปดิ เคร่ืองกำ� เนดิ สญั ญาณเสียงมาตรฐาน
10. รอจนกระท่งั สัญญาณเสยี งคงท่ี ทำ� การอา่ นค่าบนเคร่อื งวัดระดบั เสียงอีกคร้งั ว่าตรงกับ
ที่ปรบั ตงั้ ไว้ในข้อที่ 7 หรือไม่ หากไมต่ รงกนั ใหท้ �ำการเรมิ่ ต้นใหมท่ ้งั หมด

58 คู่มือการตรวจวดั ระดบั เสยี งของรถจกั รยานยนต์

รปู ท่ี ผ4-3 คู่มอื เครื่องวัดระดับเสียง ยห่ี ้อ RION รนุ่ NL-62
หน้า 38 หวั ขอ้ Acoustic calibration

คมู่ อื การตรวจวัดระดบั เสยี งของรถจกั รยานยนต์ 59

รูปท่ี ผ4-4 คู่มอื เคร่อื งวดั ระดบั เสยี ง ยี่หอ้ RION รุ่น NL-62

60 คมู่ ือการตรวจวัดระดบั เสยี งของรถจักรยานยนต์

ส�ำหรับค่า Calibration setting ของเครื่องวัดเสียงที่ใช้งานปัจจุบันในประเทศไทย
ดังตารางท่ี ผ4-1

ตารางท่ี ผ4-1 คา่ Calibration setting ของเครือ่ งวดั เสียงทใ่ี ช้งานปัจจุบันในประเทศไทย

ผผู้ ลติ caSloiburnadto r Soun d level meter Covrraelcuteion

Bruel & Kjaer 4231 4950 0.0

2250 -0.1

RION NC-74 NL-21 -0.1

NL-31 0.0

NL-42 -0.1

NL-52 0.0

NL-62 0.0

NC-72 NL-21 0.0

NL-31 0.0

NC-72A NL-62 0.0

Larson Davis CAL200 831 with

½-inch free8-2fi0elwditmhicrophone -0.12


½ inch Free-field microphone

ทีม่ า : คูม่ ือเคร่อื งวัดระดบั เสียง และเว็บไซตข์ องผูผ้ ลติ

คูม่ อื การตรวจวัดระดับเสยี งของรถจักรยานยนต์ 61

5ภาคผนวก

ตัวอย่างการคำ� นวณความเร็วรอบ
เครือ่ งยนต์ท่ีตรวจวดั ระดบั เสยี ง

สมมุติว่ารถจักรยานยนต์คันท่ี 1 คันท่ี 2 และ คันที่ 3 มีความเร็วรอบเครื่องยนต์ที่ให้ก�ำลัง

สูงสุดเท่ากับ 4,000 รอบต่อนาที, 6,000 รอบต่อนาที และ 7,600 รอบต่อนาที ตามล�ำดับ

การค�ำนวณความเร็วรอบเคร่ืองยนต์ที่ตรวจวัดระดับเสียง และช่วงความเร็วรอบเครื่องยนต์ท่ี
สามารถท�ำการตรวจวัดระดบั เสยี งได้ ดังตารางท่ี ผ 5-1

ตารางท่ี ผ 5-1 ตัวอยา่ งการค�ำนวณความเร็วรอบเครอ่ื งยนต์ทใ่ี ช้ตรวจวดั ระดบั เสยี ง

รายก าร ตวั อย่าง ตวั อยา่ ง ตัวอย่าง
รถคนั ที่ 1 รถคันท่ี 2 รถคนั ที่ 3

ความเรว็ รอบเคร่ืองยนต์

ทใี่ หก้ �ำลังสูงสดุ 4,000 6,000 7,600

(รอบตอ่ นาท)ี

ความเร็วรอบเครอื่ งยนต์

ทตี่ รวจวดั ระดบั เสียง ¾ x 4,000 = 3,000 ½ x 6,000 = 3,000 ½ x 7,600 = 3,800

(รอบต่อนาที)

ความเร็วรอบเคร่อื งยนต์

ทส่ี ามารถให้คลาดเคลือ่ นได้ +(0.05 x 3,000) = +150 +(0.05 x 3,000) = +150 +(0.05 x 3,800) = +190

(รอบตอ่ นาที)

ชว่ งความเร็วรอบเครือ่ งยนต์

ทีใ่ ชต้ รวจวัดระดับเสียง 2,850 - 3,150 2,850 - 3,150 3,610 - 3,990

(รอบตอ่ นาท)ี

62 คู่มอื การตรวจวดั ระดบั เสยี งของรถจกั รยานยนต์

6ภาคผนวก

ตวั อย่างการค�ำนวณความเรว็ รอบ
เคร่ืองยนต์ในการตรวจวัดระดับเสียง
กรณีไมส่ ามารถเรง่ เครื่องยนต์ให้ได้

ความเรว็ รอบตามทีก่ ำ� หนด

สมมุติว่ารถจักรยานยนต์คันหนึ่งมีความเร็วรอบเคร่ืองยนต์ที่ให้ก�ำลังสูงสุดเท่ากับ 4,000
รอบต่อนาที โดยเม่ือท�ำการตรวจวัดระดับเสียงพบว่ารถจักรยานยนต์คันนี้สามารถเร่งเครื่องยนต์
ได้ความเร็วรอบสูงสุดเพียง 2,800 รอบต่อนาที การค�ำนวณความเร็วรอบเครื่องยนต์ที่ตรวจวัด
ระดบั เสยี งของรถจักรยานยนตค์ นั น้ี ดังตารางที่ ผ6-1

ตารางที่ ผ6-1 ตัวอย่างการค�ำนวณความเรว็ รอบเครื่องยนต์ท่ตี รวจวัดระดบั เสยี งของรถจักรยานยนต์
ทีไ่ มส่ ามารถเรง่ เครือ่ งใหไ้ ดค้ วามเรว็ รอบทก่ี �ำหนด

ขอ้ มูลรถจกั รยานยนต์ ความเร็วรอบ (รอบตอ่ นาที)

ค่าความเร็วรอบของเคร่ืองยนตท์ ่ใี หก้ ำ� ลงั สูงสุด 4,000

ความเร็วรอบเคร่อื งยนตท์ ตี่ รวจวัดระดบั เสียง ¾ x 4,000 = 3,000

ความเรว็ รอบเครอื่ งยนตส์ งู สดุ ทรี่ ถจักรยานยนต์คนั น้ีสามารถเร่งได้ 2,800

ดงั นนั้ ความเร็วรอบเคร่อื งยนตท์ ี่ตรวจวดั ระดับเสยี งคร้ังน้ี 2,800 - (0.05 x 2,800) = 2,660

ความเรว็ รอบเคร่ืองยนตท์ ่ีสามารถให้คลาดเคลื่อนได้ (รอบตอ่ นาที) 2,660 x 0.05 = +133

ชว่ งความเร็วรอบเครอื่ งยนต์ที่ใชต้ รวจวดั ระดบั เสยี ง (รอบต่อนาที) 2,527 - 2,793

คมู่ ือการตรวจวัดระดับเสียงของรถจักรยานยนต์ 63

7ภาคผนวก

ตวั อย่างการประเมินระดบั เสยี งของ
รถจักรยานยนตจ์ ากผลการตรวจวดั
ในบรเิ วณทร่ี ะดบั เสียงของ
สภาพแวดล้อมไมเ่ ปน็ ไปตามทีก่ �ำหนด

1. สามารถประเมินระดับเสียงของรถจักรยานยนต์ท่ีตัดผลกระทบจากเสียงของ
สภาพแวดล้อมได้จากค่าผลการตรวจวัดระดับเสียงของรถจักรยานยนต์และค่าระดับเสียงของ
สภาพแวดล้อมตามสตู รดังต่อไปนี้

Ls = 10log (10 1L0a - 101L0r )

โดยท ่ี Ls คือ ระดับเสียงของรถจกั รยานยนต์ท่ีประเมนิ โดยตัดผลกระทบจากเสียง
ของสภาพแวดลอ้ ม
La คือ ระดบั เสียงของรถจกั รยานยนต์ทต่ี รวจวดั ได้
Lr คือ ระดบั เสียงของสภาพแวดล้อม

ตัวอยา่ งการค�ำนวณ
รถจักรยานยนต์คันหนึ่ง มีค่าระดับเสียงขณะอยู่กับที่ท่ีได้รับการรับรองแบบเท่ากับ
72 เดซิเบลเอ (ค่ามาตรฐานระดับเสยี งของรถจักรยานยนต์คันนีม้ ีคา่ เท่ากบั 72 + 5 = 77 เดซเิ บลเอ)
ณ สถานที่ตรวจวัดมีค่าระดับเสียงของสภาพแวดล้อมเท่ากับ 77 เดซิเบลเอ ซึ่งมีค่าไม่เป็นไปตาม
เกณฑ์ท่ีก�ำหนดไว้คือ 72 - 5 = 67 เดซิเบลเอ โดยตรวจวัดค่าระดับเสียงของรถจักรยานยนต ์
ได้เท่ากับ 83 เดซิเบลเอ เม่ือประเมินค่าระดับเสียงของรถจักรยานยนต์คันน้ีโดยตัดผลกระทบ
จากเสยี งของสภาพแวดลอ้ มจะค�ำนวณได้ดงั สมการ

64 ค่มู ือการตรวจวดั ระดบั เสยี งของรถจักรยานยนต์

Ls = 10log (10 1803 ) - 10 1707 )
Ls = 10log (1.995 × 108 - 5.012 × 107)
Ls = 10log (1.494 × 108)
Ls = 10 × 8.17 = 81.7 dBA = 82 dBA

2. สามารถประเมินระดับเสียงของรถจักรยานยนต์ท่ีตัดผลกระทบจากเสียงสภาพแวดล้อม
ได้จากค่าผลการตรวจวัดระดับเสียงของรถจักรยานยนต์และค่าระดับเสียงของสภาพแวดล้อม
ตามตารางดงั ตอ่ ไปนี้

ตาราง ผ7-1 คา่ ที่ใช้ในการปรับค่าระดบั เสียงโดยตดั ผลกระทบจากเสียงของสภาพแวดลอ้ ม

ค่าผลต่างระหว่าง คา่ ทีใ่ ชใ้ นการปรบั ค่าผลตา่ งระหว่าง คา่ ท่ใี ช้ในการปรบั
ระดบั เสียง ระดับเสียง ระดบั เสยี ง ระดับเสยี ง
ของรถจักรยานยนต ์
ท่ีตรวจวดั ได้ โดยตัดผลกระทบ ของรถจักรยานยนต์ โดยตัดผลกระทบ
กับคา่ ระดบั เสียงของ จากเสียงของ ท่ีตรวจวดั ได้ จากเสียงของ
สภาพแวดลอ้ ม สภาพแวดล้อม สภาพแวดล้อม
(Ladjust) กับคา่ ระดับเสียง (Ladjust)
10 เดซิเบลเอขึน้ ไป ไมต่ ้องทำ� การปรบั คา่ ของสภาพแวดล้อม 1.7
5 1.9
2.2
9.5 0.5 4.5 2.6
3.0
9 0.6 4 3.6
4.3
8.5 0.7 3.5 5.3
6.9
8 0.7 3 9.6

7.5 0.9 2.5

7 1.0 2

6.5 1.1 1.5

6 1.3 1

5.5 1.4 0.5

คูม่ อื การตรวจวดั ระดับเสียงของรถจักรยานยนต์ 65

โดยน�ำค่าที่ใช้ในการปรับค่าระดับเสียงโดยหักผลกระทบจากเสียงของสภาพแวดล้อมท่ีได้
จากตารางมาค�ำนวณตามสูตรดงั ตอ่ ไปนี้

Ls = La - Ladjust

โดยท่ี Ls คือ ระดับเสยี งของรถจักรยานยนตท์ ปี่ ระเมินโดยตัดผลกระทบจากเสียง
ของสภาพแวดล้อม
La คือ ระดบั เสยี งของรถจกั รยานยนตท์ ีต่ รวจวัดได้
Ladjust คือ ค่าใชใ้ นการปรับคา่ ระดบั เสียงโดยตดั ผลกระทบจากเสียงของ
สภาพแวดลอ้ ม

ตัวอย่างการค�ำนวณ
รถจักรยานยนต์คันหนึ่ง มีค่าระดับเสียงขณะอยู่กับท่ีที่ได้รับการรับรองแบบเท่ากับ
72 เดซิเบลเอ (คา่ มาตรฐานระดบั เสียงของรถจักรยานยนตค์ นั น้ีมคี า่ เทา่ กับ 72 + 5 = 77 เดซิเบลเอ)
ณ สถานที่ตรวจวัดมีค่าระดับเสียงของสภาพแวดล้อมเท่ากับ 77 เดซิเบลเอ ซ่ึงมีค่าไม่เป็นไปตาม
เกณฑ์ที่ก�ำหนดไว้คือ 72 - 5 = 67 เดซิเบลเอ โดยตรวจวัดค่าระดับเสียงของรถจักรยานยนต ์
ได้เท่ากับ 83 เดซิเบลเอ เมื่อประเมินค่าระดับเสียงของรถจักรยานยนต์คันน้ีโดยตัดผลกระทบ
จากเสียงของสภาพแวดล้อมจะค�ำนวณไดด้ งั นี้ (ผลต่าง 6 dBA)

La - ระดบั เสยี งของสภาพแวดล้อม = 83 - 77 = 6 dBA ∴ Ladjust = 1.3 dBA

Ls = La - Ladjust

Ls = 83 - 1.3

Ls = 81.7 dBA = 82 dBA

66 ค่มู ือการตรวจวัดระดับเสยี งของรถจกั รยานยนต์

8ภาคผนวก

ตัวอย่างแบบบนั ทึกการตรวจวัด
ระดับเสยี งของรถจักรยานยนต์

แบบบนั ทกึ การตรวจวดั ระดบั เสยี งของรถจักรยานยนต์

วนั ที่ ................................. สถานที่ตรวจวัด ..................................................................... หรือ พกิ ัด GPS UTM ………………………....................

ชุดตรวจวดั ระดับเสยี ง และการต้งั ค่าตรวจวัด ข้อมูลรถจักรยานยนต์

1. เครื่องตรวจวดั เสียง ยี่ห้อ .............................. รุ่น .................... 1. วันทีจ่ ดทะเบียน ………………………………………………..……….......

หมายเลขเครือ่ ง ............................................................................... 2. เลขทะเบยี น …………………………………..……………………….........

2. เครอื่ งก�ำเนดิ เสียงมาตรฐาน ยีห่ ้อ …………………………………...... 3. จงั หวดั …………………………………………………..……………............

รนุ่ ................................ หมายเลขเครือ่ ง ........................................ 4. ย่หี ้อเครอ่ื งยนต์ .............................. รนุ่ เครื่องยนต์ …….….…....

3. คา่ ระดบั เสยี งทีก่ �ำหนดให้ปรบั เทียบ ................................... dB 5. หมายเลขเครอื่ งยนต์ ………………………………..……………….........

4. ตง้ั คา่ การตรวจวดั : วงจรถ่วงนำ้� หนัก £ A-Weight, 6. ความเร็วรอบท่ีให้ก�ำลังสงู สุด (Max rpm.) ............. รอบ/นาที

ลักษณะความไวตอบรบั เสยี ง £ Fast

คู่มอื การตรวจวัดระดับเสียงของรถจกั รยานยนต์ 67

แบบบันทกึ การตรวจวัดระดบั เสียงของรถจักรยานยนต์ (ต่อ)

ข้อมลู การตรวจวดั ผลการตรวจวัด

1. ระดับเสียงสง่ิ แวดลอ้ ม .................................................... dBA กรณีท่ี 1 มีทอ่ ไอเสีย 1 ทอ่ หรือมากกวา่ 1 ทอ่ แตต่ ่อจากหม้อพกั

m < 85 dBA m < 80 dBA ใบเดยี วกนั และมรี ะยะห่างระหวา่ งท่อไมเ่ กิน 0.3 เมตร

m นอ้ ยกวา่ 5 dBA จากเคร่ืองหมายหรอื แผน่ ปา้ ยแสดงค่าผล ครั้งท่ี 1 ครัง้ ที่ 2

การทดสอบระดับเสียงขณะอยู่กับท่ีทไ่ี ดร้ ับการรับรองแบบ ระดบั เสยี ง

m ไม่เปน็ ไปตามทีก่ ฎหมายก�ำหนด คา่ สูงสดุ ทวี่ ัดได้

2. ระดับเสียงวัดจากเครือ่ งกำ� เนิดเสยี งมาตรฐาน กรณีท่ี 2 มีท่อไอเสียมากกว่า 1 ท่อ และต่อจากหม้อพักคนละใบ

• กอ่ นตรวจวดั ............................................................... dBA หรือต่อจากหม้อพักใบเดียวกันแต่ระยะห่างระหว่างท่อมากกว่า

• หลังตรวจวัด ............................................................... dBA 0.3 เมตร

3. ต�ำแหนง่ ไมโครโฟน ทอ่ ท่ี 1 ทอ่ ที่ 2

£ ระดับเดยี วกบั ปลายทอ่ ไอเสีย โดยไมต่ ำ�่ กวา่ 0.2 เมตร ครั้งท่ี 1 ครั้งที่ 2 คร้ังที่ 1 ครง้ั ที่ 2

£ หนั เขา้ หาปลายทอ่ ไอเสยี ห่างจากปลายทอ่ ไอเสยี หรือ ระดับเสยี ง

ตัวรถ 0.5 เมตร ท�ำมมุ 45 องศา และอยดู่ ้านท่ีห่างจาก ค่าสูงสดุ ท่ีวัดได้

ขอบนอกของตวั รถมากทส่ี ดุ สรปุ ผลการตรวจวดั

4. ความเร็วรอบท่ีท�ำการตรวจวดั ระดบั เสียง มี/ไม่มี เกณฑ์ (dBA) สรปุ ผล

Max rpm. ความเร็วรอบในการตรวจวดั (รอบ/นาท)ี เครื่องหมาย (...... คอื (เกนิ /

<5,000 ¾ ของ Max rpm. วนั ท่ีจดทะเบียน แสดง ระดบั เสยี ง ไมเ่ กนิ

>5,000 ½ ของ Max rpm. ระดับเสยี ง จาก เกณฑ์)

ไม่ทราบ ..................... rpm. เคร่ืองหมาย)

£ ก่อน 1 ม.ค. 65 มแี ละไม่ม ี 95

ความเร็วรอบในการตรวจวดั (รอบ/นาท)ี £ 1 ม.ค. 65 - 31 ธ.ค. 66 มี < ….. +5

£ 1 ม.ค. 65 - 31 ธ.ค. 66 ไมม่ ี 95

ค�ำนวณ ขณะท�ำการวดั £ ตัง้ แต่ 1 ม.ค. 67 ม ี < ….. +5

รอบ/นาที รอบ/นาที £ ต้งั แต่ 1 ม.ค. 67 ไม่มี 90

หมายเหตุ .......................................................................................

……………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………… ลงชอ่ื ................................................................
(...............................................................)
…………………………………………………………………………………………… ผู้ตรวจวัด

…………………………………………………………………………….................

…………………………………………………………………………….................

ไดร้ ับทราบผลการตรวจวัดระดบั เสยี งแล้ว ได้แจ้งผลการตรวจวัดระดบั เสยี งและผขู้ ับขี่รถจกั รยานยนต์
ลงชื่อ ................................................................ ลงนามรบั ทราบ

(...............................................................) ลงชอื่ ................................................................
ผขู้ ับข่ีรถจักรยานยนต์ (...............................................................)

68 คู่มือการตรวจวดั ระดบั เสยี งของรถจกั รยานยนต์

9ภาคผนวก

แบบฝกึ ปฏบิ ตั ิการตรวจวดั
ระดับเสยี งของรถจกั รยานยนต์

ชดุ ตรวจวัดระดบั เสยี ง และการตัง้ คา่ ตรวจวัด ............................................................................................................................

1. เครื่องวัดระดับเสียงย่ีหอ้ ...................... รุ่น .................. หมายเลขเคร่อื ง ................................ มาตรฐาน IEC ……..…….......

2. เครือ่ งกำ� เนดิ เสียงมาตรฐานยี่ห้อ ....................... ร่นุ ............... หมายเลขเครอื่ ง ......................... มาตรฐาน IEC ……...………

3. คา่ ระดับเสยี งทกี่ �ำหนดให้ปรับเทียบ .............................. เดซเิ บล ค่าระดบั เสยี งท่ีปรับเทียบได้ ............................... เดซิเบล

4. ตัง้ ค่าการตรวจวัด m วงจรถว่ งนำ้� หนกั A (Weighting Network A)

m ลกั ษณะความไวตอบรบั เสยี ง Fast (Dynamic Characteristics Fast)

การตรวจวัดเสียง ..........................................................................................................................................................................

5. ระดบั เสียงส่ิงแวดล้อม ..................... เดซิเบลเอ m < 85 dBA m < 80 dBA

m นอ้ ยกวา่ 5 dBA จากเคร่อื งหมายหรอื แผ่นปา้ ยแสดงค่าผลการทดสอบระดับเสยี งขณะอยู่กับท่ที ไ่ี ด้รบั การรับรองแบบ

m สามารถใช้สถานท่ีนตี้ รวจวดั เสียงรถจกั รยานยนต์ m ไม่สามารถใช้สถานที่นต้ี รวจวัดเสียงรถจักรยานยนต์

6. ต�ำแหน่งการจอดรถจักรยานยนต์ m ถ้ามีขอบทางเท้า ให้จอดห่างจากขอบทางเท้า 1 เมตร

7. ข้อมลู รถจักรยานยนต์ และความเร็วรอบเคร่ืองยนตใ์ นการตรวจวัดระดบั เสยี ง

รถจักรยานยนต์หมายเลขทะเบยี น .......................................................... จงั หวัด .................................................................

ขอ้ มูลเคร อื่ งยนต์ Max. rpm. ความเรว็ รอบในการตรวจวดั ความเรว็ รอบในการตรวจวัด
ระดบั เสียง (รอบตอ่ นาที) คร้งั น้ี (รอบตอ่ นาท)ี

เครือ่ งยนต์ยีห่ ้อ : ............................... m < 5,000 ¾ ของ Max. rpm.

รุ่น : ................................................... m < 5,000 ½ ของ Max. rpm.

Max. rpm. : ..................................... m เครื่องยนต์ที่ไม่ทราบความเร็วรอบท่ใี ห้กำ� ลงั สงู สุด

Max. rpm. : ความเร็วรอบเครอ่ื งยนต์ทใ่ี หก้ �ำลงั สงู สดุ หนว่ ย รอบตอ่ นาที

คู่มอื การตรวจวดั ระดับเสยี งของรถจักรยานยนต์ 69

8. ตำ� แหนง่ ไมโครโฟน

m ระดบั เดียวกบั ปลายท่อไอเสีย โดยไม่ตำ่� กว่า 0.2 เมตร

m หันเข้าหาปลายท่อไอเสีย ห่างจากปลายท่อไอเสีย 0.5 เมตร ท�ำมุม 45 องศา และอยู่ด้านท่ีห่างจากขอบนอกของ

ตวั รถมากทส่ี ดุ

m ท่อไอเสียย่ืนไม่พ้นตัวรถ หันไมโครโฟนท�ำมุม 45 องศากับแนวแกนกลางของระบบไอเสียและห่างจากขอบนอก

ของตวั รถ (ไมร่ วมคนั บังคบั ) เปน็ ระยะ 0.5 เมตร

9. จำ� นวนท่อไอเสีย m 1 ทอ่ หรือ m > 1 ทอ่ และตอ่ จากหม้อพกั คนละใบ หรือ

m > 1 ทอ่ แต่ต่อจากหมอ้ พักใบเดยี วกนั m > 1 ท่อ และระยะห่างของท่อมากกวา่ 0.3 เมตร

ตรวจวดั ระดับเสียง 1 ทอ่ ตรวจวดั ระดบั เสียงทกุ ทอ่

10. ผลการตรวจวัดระดับเสยี ง (เดซิเบลเอ)

ท่อที่ 1 ทอ่ ท่ี 2
ครง้ั ท่ี 1 ครง้ั ท่ี 2 ครัง้ ที่ 1 ครั้งท่ี 2
คร้งั ที่ 1 ครงั้ ท่ี 2 ระดับเสียง
ค่าสงู สดุ ทวี่ ดั ได้
ระดับเสียง คา่ สูงสดุ
ค่าผลการตรวจวัด
ค่าสูงสุดท่ีวดั ได ้

คา่ ผลการตรวจวดั



11. ขอ้ มูลรถจักรยานยนต์ และสรปุ ผลการตรวจวดั

ม/ี ไม่มี
เครื่องหมายหรือแผ่นป้าย
วนั ท่ีจดทะเบยี น คา่ ผลการทดสอบระดบั เสียง ค(เา่ ดมซาเิ ตบรลฐเาอน) สรปุ ผลการตรวจวดั

ขณะอยู่กบั ที่
ท่ีได้รับการรบั รองแบบ

m ก1่อมนกวรนั าทค่ีม 2565 มแี ละ ไม่มี 95

m ร 1 3 ะ1 ม ห ธก วนั ร่า าว งถคาวงึคันม มท2่ี 25 56656 ม ี ไม่เกนิ 5 จากค่าผลการทดสอบ

ระดับเสียงขณะอย่กู บั ท่ที ไ่ี ดร้ บั
ไมม่ ี
การรบั รองแบบ m ไมเ่ กนิ ค่ามาตรฐาน
ม ี ........... + 5 = ………… dBA

95 m เกินคา่ มาตรฐาน
ไมม่ ี ไม่เกนิ 5 จากค่าผลการทดสอบ

m ตง้ั แต่วันท่ี ระดบั เสียงขณะอยู่กบั ทีท่ ไี่ ด้รับ
1 มกราคม 2567
การรับรองแบบ

........... + 5 = ………… dBA

90

70 คู่มือการตรวจวัดระดับเสยี งของรถจักรยานยนต์

10ภาคผนวก

การแก้ไขปัญหาเบื้องตน้
ระหว่างการตรวจวัดระดบั เสียง

ปัญหาทพ่ี บ สาเหตุทอี่ าจเปน็ ไปได ้ การแกป้ ญั หาเบ้ืองต้น

เปดิ เครอ่ื งวดั ระดบั เสียง ชว่ งการตรวจวัดระดบั เสยี ง เปลี่ยนช่วงการตรวจวดั
แล้วไม่แสดงคา่ ตวั เลข ทตี่ ้งั ไวไ้ ม่เหมาะสม ระดบั เสยี ง

คา่ ระดบั เสียงทีแ่ สดงบน ใช้ Max Hold และคา่ ระดบั เสียง • กด reset
หนา้ จอไมเ่ ปลีย่ นแปลง ที่ตรวจวดั ในครัง้ นี้ ต�ำ่ กวา่ ค่าท่ี • ยกเลกิ การใช้ Max Hold
ตรวจวดั กอ่ นหน้านี้

ค่าระดับเสยี งเปล่ยี นแปลง เรง่ เคร่อื งยนตไ์ ม่สม�ำ่ เสมอ ค่อยๆ เรง่ เครอ่ื งยนตจ์ นถึง
อยู่ในชว่ งกว้างไม่สามารถ รอบที่ตอ้ งการตรวจวัด
อา่ นค่าได้

ในการปรับเทยี บความถูกตอ้ ง • แบตเตอร่ีแรงดนั ไฟฟา้ ต่�ำ • เปลี่ยนแบตเตอรี่
ของเครอื่ งวัดระดับสียง หรือใกล้หมด • เปล่ียนไมโครโฟน
ปรากฏว่า เคร่อื งวดั ระดับเสียง • สายสัญญาณเสยี • เปลี่ยนสายสญั ญาณ
ไม่สามารถอา่ นค่าได้ตรงกบั (กรณีใชส้ ายสัญญาณ)
ค่าทีก่ ำ� หนด (แสดงไว้บน
เคร่ืองกำ� เนดิ เสยี งมาตรฐาน)

ความเร็วรอบของเคร่อื งยนต ์ • ตำ� แหน่งที่วัดความเรว็ รอบใกล ้ • ตรวจวดั ความเร็วรอบของ
ทต่ี รวจวดั ไดไ้ ม่ตรงกับ หรือไกลจากสายหัวเทยี น เครือ่ งยนต์ท่ีไมใ่ กลห้ รือไกล
ความเร็วรอบของเครื่องยนต ์ มากเกนิ ไป จากสายหวั เทยี นมากเกนิ ไป
ที่ควรจะเปน็ • ตั้งเครอื่ งวัดความเร็วรอบไมต่ รง
กับการทำ� งานของเคร่ืองยนต ์

คมู่ อื การตรวจวดั ระดบั เสยี งของรถจักรยานยนต์ 71

11ภาคผนวก

การตรวจสอบเคร่ืองมือและอปุ กรณ์
หลงั ใช้งาน

1. ตรวจสอบเครื่องมือและอุปกรณ์ หากพบความช�ำรุดให้ด�ำเนินการจัดหามาทดแทน
หรอื ซอ่ มแซม
• ความช�ำรุดท่ีควรจัดหาเคร่ืองมือ/อุปกรณ์ใหม่มาทดแทน กรณีเคร่ืองมืออุปกรณ์ท่ี
แตก หกั ร้าว ฉกี ขาด หรือมีสภาพทางกายภาพที่ไมส่ มบรู ณ์ และไม่สามารถใช้งานได้อย่างสมบรู ณ์
ท้ังน้ีเพื่อให้ผลการตรวจวัดมีความถูกต้อง น่าเช่ือถือ และสร้างความเช่ือม่ันให้แก่เจ้าของหรือ
ผคู้ รอบครองรถยนตท์ ถี่ ูกตรวจวดั ระดับเสียง
• ความช�ำรุดท่ีต้องส่งผู้ช�ำนาญงานเครื่องมือด�ำเนินการ กรณีค่าท่ีแสดงจากเครื่องมือ
ไม่คงที่ ไม่สามารถปรับเทียบเครื่องมือวัดให้อยู่ในเกณฑ์ท่ีก�ำหนดได้ หรือแสดงค่าผิดปกติ
(เช่น คา่ ความแตกต่างของค่าทป่ี รับเทยี บก่อนการตรวจวดั และค่าที่อ่านได้จากเครอื่ งก�ำเนดิ เสียง
มาตรฐานภายหลังการตรวจวัดเกิน +1.0 เดซิเบล)
• ความช�ำรุดท่ีสามารถซ่อมแซมโดยผู้ใช้งาน ผู้ใช้งาน กรณีเป็นอุปกรณ์ที่ไม่เกี่ยว
ทางดา้ นอิเลก็ ทรอนกิ ส์ เชน่ ขาตง้ั เหล็กวดั ระยะและมมุ เป็นตน้
2. ท�ำความสะอาดเครื่องมือและอุปกรณ์โดยเช็ดด้วยผ้าแห้ง ส�ำหรับสายสัญญาณ
(หากน�ำไปใช้) เช็ดและม้วนเก็บให้เรียบร้อย ส่วนอุปกรณ์ป้องกันลมให้ใช้สบู่ ล้างด้วยน้�ำสะอาด
และผึง่ ใหแ้ ห้ง
3. ถอดแบตเตอรีอ่ อกจากเคร่อื งมอื และอุปกรณ์ท่ีใชแ้ บตเตอรี่
4. ตรวจสอบความครบถ้วนของเครื่องมือและอุปกรณ์ทั้งหมดจากรายการเคร่ืองมือ
และอปุ กรณ์ที่ไดท้ ำ� ไว้ก่อนออกปฏิบตั งิ านในภาคสนาม
5. เก็บเคร่ืองมือและอุปกรณ์ให้เป็นระเบียบในบรรจุภัณฑ์ที่แข็งแรง สามารถป้องกัน
การกระแทกได้

72 คมู่ ือการตรวจวัดระดบั เสียงของรถจกั รยานยนต์

12ภาคผนวก

คำ� ถาม-ปัญหาจากการปฏิบัติงาน

คน

ปจั จัย
ทมี่ ผี ลตอ่ การ

ตรวจวดั

เคร่อื งมือ ส่ิงแวดลอ้ ม

คู่มอื การตรวจวดั ระดับเสยี งของรถจักรยานยนต์ 73

เครอ่ื งวัดระดบั เสียงทม่ี ีอายกุ ารใชง้ านหลายปี สามารถนำ� มาใช้ไดห้ รอื ไม่

ใชไ้ ด้หรือไม่ ขน้ึ กับลักษณะงานและความน่าเชือ่ ถอื ของเคร่อื งมือ
• เคร่ืองวัดระดับเสียงท่ีผลิตในยุคแรกๆ เป็นไปตามมาตรฐาน IEC 651 และ IEC 804
(ต่อมาเปล่ียนชื่อเป็น IEC 60651 IEC 60804) หลังจากน้ันในปี ค.ศ. 2002 IEC 61672
เป็นมาตรฐานใหม่โดยยกเลิกมาตรฐานเดิม เคร่ืองมือตามมาตรฐาน IEC 651/IEC 60651 และ
IEC 804/IEC 60804 จะความแม่นย�ำน้อย จึงไม่ควรน�ำมาใช้ในงานท่ีเกี่ยวข้องกับกฎหมาย
หรือเป็นทางการ เช่น การตรวจจับรถจักรยานยนต์เสียงดัง การตรวจสภาพรถจักรยานยนต์
เพือ่ ตอ่ ทะเบยี นประจ�ำปี เป็นต้น
• เคร่ืองมือตามมาตรฐาน IEC 61672 ที่มีอายุการใช้งานนาน สามารถน�ำมาใช้งานได ้
แต่ควรไดร้ บั การสอบเทียบกับสถาบันมาตรวทิ ยาแห่งชาติ หรือหน่วยงานสอบเทียบอืน่ ทน่ี ่าเช่อื ถือ
อยา่ งสม�ำ่ เสมอ ทุก 2 ปี ทัง้ นี้ เครื่องก�ำเนิดเสียงมาตรฐานควรได้รบั การสอบเทียบทกุ 1 ปี

เคร่ืองวัดระดับเสียงยี่ห้อต่างกัน จะท�ำให้ผลการตรวจวัดมีความน่าเช่ือถือ
แตกต่างกันหรอื ไม่

ไม่ต่างกัน หากเป็นเคร่ืองมือท่ีได้มาตรฐาน IEC 61672 ผ่านการสอบเทียบและยังอยู่ในช่วง
ระยะเวลาไมเ่ กนิ 2 ปี นับจากวันท่ที ำ� การสอบเทยี บ ผลการสอบเทยี บมคี ่าอยูใ่ นเกณฑ์ตามระดบั
ความถูกต้องของเคร่ืองมือ และมีการปรับเทียบความถูกต้องกับเคร่ืองก�ำเนิดเสียงมาตรฐาน
ก่อนการใช้งาน

เคร่อื งวัดระดบั เสยี งแบบไหนที่ไม่สมควรน�ำมาใช้งาน

ตกพ้ืน จมน�้ำ ไมโครโฟนของเครื่องวัดระดับเสียงบ่ิน ไม่สามารถปรับเทียบการอ่านค่ากับ
เครื่องกำ� เนดิ เสยี งมาตรฐาน

เคร่ืองวัดระดับเสียงท่ีใช้วดั เสยี งของรถยนต์ ควรเป็น Class ใด

Class 1 หรอื Class 2 ก็ได้ โดย Class 1 จะมคี วามเทย่ี งตรงมากกว่า Class 2 และมีราคา
สงู กวา่

74 คู่มอื การตรวจวัดระดบั เสียงของรถจักรยานยนต์

เครอ่ื งก�ำเนดิ เสยี งมาตรฐาน ควรเปน็ Class ใด

หากใช้เครื่องวัดระดับเสียง Class 1 ให้ใช้เครื่องก�ำเนิดเสียงมาตรฐาน Class 1 แต่หากใช้
เครอ่ื งวดั ระดบั เสียง Class 2 จะใช้เครือ่ งกำ� เนดิ เสียงมาตรฐาน Class 1 หรือ Class 2 กไ็ ด้

ท�ำไมถึงต้องก�ำหนดระดับเสียงสิ่งแวดล้อมบริเวณที่จะตรวจวัดให้มีค่าต่�ำกว่า
ค่ามาตรฐานระดบั เสยี งของรถจกั รยานยนต์ 10 เดซิเบลเอเปน็ อยา่ งนอ้ ย

เพอื่ ปอ้ งกนั ไมใ่ ห้เสียงสิ่งแวดลอ้ ม มผี ลตอ่ การสรปุ ผลการตรวจวัดระดบั เสียงรถจักรยานยนต์
โดยหากเสียงส่ิงแวดล้อมต่ำ� กว่าค่ามาตรฐานระดับเสียงของรถจกั รยานยนตเ์ กนิ กวา่ 10 เดซิเบลเอ
• เสียงในส่ิงแวดล้อมจะมผี ลกบั ค่าระดบั เสียงของรถจกั รยานยนตท์ ่ที ำ� การตรวจวดั น้อยมาก
• ค่าท่ีตรวจวัดได้จะเป็นเสียงของรถจักรยานยนต์รวมกับเสียงส่ิงแวดล้อม แต่จะไม่เกิน
คา่ มาตรฐาน

การตง้ั คา่ การตรวจวดั ไม่ถูกต้อง จะมีผลตอ่ การตรวจวดั หรอื ไม่

มผี ลแน่นอน
• การตรวจวัดก�ำหนดให้เลือกวงจรถ่วงน�้ำหนัก “A” หน่วย dB(A) หากต้ังผิดเป็นวงจร
ถว่ งน�้ำหนัก “C” หน่วย dB(C) หรือไมถ่ ่วงน้�ำหนัก หนว่ ย dB ค่าระดบั เสยี งท่ตี รวจวัดไดจ้ ะสูงกวา่
คา่ ที่ต้งั เป็น
• การตรวจวัดก�ำหนดให้เลือกลักษณะความไวตอบรับเสียง “Fast” (F) เพื่อให้แสดง
ค่าระดับเสียงได้ทันตามระดับเสียงรถยนต์ท่ีเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วตามความเร็วรอบ
เครื่องยนต์ท่ีเปล่ียนไปขณะเร่งเครื่องยนต์ หากต้ังผิดเป็นความไวตอบรับเสียง “Slow” (S)
ระดบั เสยี งที่แสดง มโี อกาสสงู หรือตำ่� กว่าคา่ ทเี่ ป็นจริง

เม่ือตรวจวัด 2 คร้ังตามท่ีก�ำหนดแล้ว ผลการตรวจวัดแตกต่างกันมากกว่า
2 เดซเิ บลเอ ท�ำไมจึงตอ้ งทำ� การตรวจวัดใหม่ท้ัง 2 ครั้ง

ถ้าตรวจวัดถูกต้องตามข้ันตอนและวิธีท่ีก�ำหนดแล้ว ผลการตรวจวัดควรมีค่าใกล้เคียงกัน
หากมีผลแตกต่างกันมากกว่า 2 เดซิแบลเอ แสดงว่ามีความแตกต่างกันในการตรวจวัดแต่ละคร้ัง
ซ่ึงอาจมีสาเหตจุ าก
• ความผิดพลาดที่มาจากผู้ท�ำการตรวจวัดในคร้ังใดครั้งหนึ่ง เช่น เร่งเคร่ืองยนต์ไม่ได้
ความเร็วรอบเคร่อื งยนต์ทกี่ ำ� หนด

คู่มอื การตรวจวดั ระดับเสยี งของรถจักรยานยนต์ 75

• สภาพแวดล้อมขณะตรวจวัดในคร้ังใดครั้งหน่ึง เช่น มีเสียงดังจากบุคคล หรือเสียง
ยานพาหนะแลน่ ผ่านใกล้ไมโครโฟน ณ ขณะอ่านคา่ ระดับเสียง มีบุคคลยืนขวางระหว่างไมโครโฟน
กบั ปลายท่อไอเสยี เปน็ ตน้

ขอ้ ผิดพลาดใดที่มกั เกิดขึน้ จากการตั้งเครอื่ งมอื

ไมป่ รับระดบั ความสงู ไมโครโฟน
ของเครอื่ งวัดระดับเสียง
ให้เท่ากับความสงู ของท่อไอเสยี

ความสงู เท่ากบั ทอ่ ไอเสยี
แตไ่ ม่ต�่ำกวา่ 0.2 เมตร

76 คู่มอื การตรวจวัดระดับเสียงของรถจักรยานยนต์

• ต้ังไมโครโฟนของเครอื่ งวัดระดบั เสยี งใหท้ �ำมมุ 45 องศา
ห่างจากขอบนอกของตัวรถ (ไมร่ วมคนั บังคบั ) มากทส่ี ดุ

ไม่ใชอ้ ปุ กรณ์ปอ้ งกนั ลม ได้หรอื ไม่

ไมค่ วร เพราะไมโครโฟนจะเสยี เรว็ เนื่องจากรับฝนุ่ ควันจากไอเสียรถจกั รยานยนต์โดยตรง

ใชฟ้ องน้ำ� แทนอุปกรณ์ปอ้ งกนั ลม ไดห้ รอื ไม่

ไม่ได้ เน่ืองจากอุปกรณ์ป้องกันลมมีลักษณะพิเศษ โดยนอกจากสามารถป้องกันระดับเสียง
ที่เพิ่มขึ้นอันเน่ืองจากแรงลมและแรงดันไอเสียแล้ว ยังป้องกันละอองฝน และป้องกันไมโครโฟน
ไมใ่ ห้เกิดการกระทบกระเทอื นขณะใช้งาน อุปกรณ์ปอ้ งกนั ลมสามารถทำ� ความสะอาดโดยใช้น้ำ� สบู่
แลว้ ผ่งึ ในทีร่ ม่ เพ่อื ชำ� ระลา้ งคราบไอนำ�้ มนั และฝุ่นละออง

การซอ้ื เครื่องวัดความเรว็ รอบเครือ่ งยนต์ ควรเลอื กอยา่ งไร

• สามารถตรวจไดท้ ้ังเคร่ืองยนตป์ ระเภทจดุ ระเบิดด้วยการอดั และจดุ ระเบิดดว้ ยประกายไฟ
• มีระดับความถกู ตอ้ ง (accuracy) ไมเ่ กนิ รอ้ ยละ 3 ของคา่ ทจ่ี ะทำ� การตรวจวดั
• เครื่องวัดความเร็วรอบควรจะสามารถต่อเข้ากับเคร่ืองพิมพ์ได้โดยตรง หรือใช้งานร่วมกับ
เครอ่ื งวดั ระดับเสียงได้ จะทำ� ใหส้ ะดวกต่อการปฏบิ ัตงิ าน

คมู่ อื การตรวจวัดระดับเสยี งของรถจักรยานยนต์ 77

การควบคุมระดับเสยี งของรถจกั รยานยนต์ใหอ้ ยู่ในเกณฑม์ าตรฐาน
มีวิธีใดบ้าง

• ไม่ท�ำการดัดแปลงท่อไอเสีย หรือเปลี่ยนไปใช้ท่อไอเสียที่ไม่ได้ผลิตหรือท�ำมาเพ่ือใช้
ประกอบกับรถจกั รยานยนตร์ ่นุ นน้ั ๆ โดยเฉพาะ
• ใชท้ อ่ ไอเสยี หรอื ชนิ้ สว่ นของทอ่ ไอเสยี รถจกั รยานยนตท์ ไี่ ดม้ าตรฐานผลติ ภณั ฑอ์ ตุ สาหกรรม
• ตรวจหาส่วนประกอบของรถจักรยานยนต์ท่ผี ดิ ปกติ เช่น ท่อไอเสยี และสว่ นควบ เปน็ ตน้
เพอ่ื หลีกเลยี่ งเสียงที่เกิดจากการส่นั สะเทือน
• ตรวจสอบวัสดุดูดซับเสียงของท่อไอเสียให้อยู่ในสภาพปกติ เพ่ือให้มีประสิทธิภาพในการ
ดูดซบั เสยี งอย่างเต็มที่
• ตรวจสอบข้อบกพร่องของท่อไอเสีย หม้อพักไอเสีย และส่วนควบ เพ่ือหลีกเลี่ยงเสียง
ทีเ่ กดิ จากระบบไอเสีย รวมทงั้ ไมด่ ดั แปลงท่อไอเสยี

78 คู่มือการตรวจวัดระดับเสียงของรถจักรยานยนต์

เอกสารอ้างองิ

ส�ำนักจัดการคุณภาพอากาศและเสียง กรมควบคุมมลพิษ. (2540). คู่มือการตรวจวัดระดับเสียง
ของรถยนต์และรถจักรยานยนต์ พิมพ์คร้ังที่ 2. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์
มหาวิทยาลยั .

ส�ำนักจัดการคุณภาพอากาศและเสียง กรมควบคุมมลพิษ, สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ. (2558).
คู่มอื การตรวจวดั ระดบั เสียงของรถยนต.์ กรงุ เทพฯ: บริษทั แอคทีฟพร้นิ ท์ จ�ำกดั .

คมู่ อื การตรวจวัดระดบั เสยี งของรถจกั รยานยนต์ 79

คมู่ ือการตรวจวดั ระดับเสียง
ของรถจกั รยานยนต์

ทป่ี รกึ ษา กรมควบคุมมลพิษ
• นายพันศักดิ ์ ถริ มงคล
ผ้อู �ำนวยการกองจดั การคณุ ภาพอากาศและเสยี ง
• นางนภิ าภรณ์ ใจแสน
ผู้อำ� นวยการส่วนเสียงและความสัน่ สะเทือน
สถาบนั มาตรวทิ ยาแห่งชาติ
• นายอนุสรณ์ ทนหมน่ื ไวย
รองผ้อู �ำนวยการสถาบันมาตรวิทยาแหง่ ชาติ
• นายไพโรจน์ รตั นางกรู
หวั หนา้ กลมุ่ งานเสียงและการส่นั สะเทือน

เรียบเรยี งและจดั ทำ� กองจดั การคุณภาพอากาศและเสยี ง กรมควบคมุ มลพิษ
• นางสาวนันทวัน ว.สงิ หะคเชนทร์
• นายไพรชั รามเนตร
• นางวรุณย์พันธ์ มติ รจิต
• นายอานนท์ นกแกว้ น้อย
กลมุ่ งานเสียงและการสัน่ สะเทือน สถาบนั มาตรวิทยาแห่งชาติ
• นางสุรัตน์ ลอี ดุ มวงษ์
• นายอธิราช ทองบญุ
• นางสาวญาดา จันทรภาโส
• นางสาวปาณิศรา คงถาวร
• นางสาวสาวติ รี ศรีสจั จารักษ์

ผลติ และเผยแพร ่ สว่ นเสยี งและความสั่นสะเทอื น กองจัดการคณุ ภาพอากาศและเสียง
กรมควบคมุ มลพษิ
โทร. 0 2298 2323-9 โทรสาร 0 2298 5389
e-mail: [email protected]

เผยแพร่เม่ือ มิถุนายน 2564
ดาวนโ์ หลดได้ทาง http://www.pcd.go.th

80 ค่มู อื การตรวจวัดระดบั เสยี งของรถจักรยานยนต์

พิมพ์ครง้ั ท่ ี 1
ปีทพี่ มิ พ ์ 2564
จ�ำนวน 2,000 เลม่
สถานทพ่ี ิมพ์ บรษิ ัท ฮีซ์ จำ� กดั

จัดทำโดย ส‹วนเสยงและความส่นั สะเทอื น
กองจดั การคุณภาพอากาศและเสยง กรมควบคุมมลพษ
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสงแวดลŒอม

เลขท่ี 92 ซอยพหลโยธิน 7 แขวงพญาไท เขตพญาไท กทม. 10400
โทร. 0 2298 2323-9 โทรสาร 0 2298 5389
e-mail: [email protected]
เปนš เจŒาของกรรมสทธ์ิ และมลี ขสทธใ์ิ นเอกสารฉบับนี้
ISBN: 978-616-316-632-6 คพ. 03-134