แผนการจัดการเรียนรูที่ 6 เรื่อง การทดลองทําไดอยางไร กลุมสาระการเรียนรูวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี ชั้นประถมศึกษาปที่ 4 หนวยการเรียนรูที่ 1 เรื่อง การเรียนรูสิ่งตางๆ รอบตัว เวลา 8 ชั่วโมง สอนวันที่ เดือน พ.ศ. เวลา 2 ชั่วโมง 1. ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร 2. มาตรฐานการเรียนรู ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตรขั้นพื้นฐาน คือ ทักษะการสังเกต ทักษะการวัด ทักษะการใชตัวเลข ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตรขั้นผสม คือ การตั้งสมมติฐาน ทักษะการกําหนดและควบคุมตัว แปร ทักษะการทดลอง ทักษะการกําหนดนิยามเชิงปฏิบัติการ และทักษะการตีความหมายขอมูลและลงขอสรุป 3. ตัวชี้วัด - 4. สาระสําคัญ/ความคิดรวบยอด การทดลอง เปนการปฏิบัติอยางตอเนื่องตามแบบแผนเพื่อตรวจสอบสมมติฐาน โดยตองอาศัยทักษะ กระบวนการทางวิทยาศาสตรอื่นๆ รวมดวย เชน ทักษะการสังเกต ทักษะการวัด ทักษะการใชตัวเลข การ ตั้งสมมติฐาน ทักษะการกําหนดและควบคุมตัวแปร ทักษะการทดลอง ทักษะการกําหนดนิยามเชิงปฏิบัติการ และทักษะการตีความหมายขอมูลและลงขอสรุป 5. จุดประสงคการเรียนรู 1) ออกแบบการทดลองเพื่อแกไขปญหาโดยใชหลักการทางวิทยาศาสตรได (K) 2) ทดลองโดยใชทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตรที่หลากหลายเพื่อแกไขปญหา (P) 3) รับผิดชอบและมุงมั่นในการทํางานที่ไดรับมอบหมาย (A) 6. คุณลักษณะที่พึงประสงค 1) มีวินัย 2) ใฝเรียนรู 3) มุงมั่นในการทํางาน 7. สมรรถนะที่สําคัญ 1) ความสามารถในการคิด 1.1) ทักษะการสังเกต 1.2) ทักษะการกําหนดตัวแปร 1.3) ทักษะการตั้งสมมติฐาน 1.5) ทักษะการเชื่อมโยง 1.6) ทักษะการกําหนดนิยามเชิงปฏิบัติการ 1.7) ทักษะการตีความหมายขอมูลและลงขอสรุป
2) ความสามารถในการใชทักษะชีวิต 3) ความสามารถในการแกไขปญหา 4) ความสามารถในการสื่อสาร 5) ความสามารถในการใชเทคโนโลยี 8. ทักษะกระบวนการคิด การคิดวิเคราะห คิดอยางมีวิจารณญาณ 9. เนื้อหาสาระ ทักษะการทดลอง ทักษะการทดลองเปนความชํานาญในการจัดกระบวนการปฏิบัติกับตัวแปรตางๆ เพื่อทดสอบ สมมติฐานที่เกิดขึ้น การทดลองประกอบดวย 3 ขั้นตอน 1. การออกแบบการทดลอง การออกแบบการทดลองจะตองสัมพันธกับสมมติฐานที่ตองการจะ ตรวจสอบ ในการออกแบบจะตองกําหนดสิ่งตอไปนี้ - วิธีทดลอง ตองระบุตัวแปรตน ตัวแปรตาม ตัวแปรควบคุม และเขียนวิธีการทดลอง ตามลําดับขั้นตอนปฏิบัติกอนหลัง - วิธีวัดหรือสังเกตการณทดลองรวมถึงระยะเวลาที่ทดลอง - ออกแบบบันทึกผลการทดลองใหสอดคลองกับสิ่งที่ตองการทดลอง - อุปกรณที่ใชในการทดลอง 2. การปฏิบัติการทดลอง ปฏิบัติการทดลองจริงตามที่กําหนดไวในวิธีทดลอง 3. การบันทึกผลการทดลอง บันทึกผลการทดลองตามแบบบันทึกที่ไดออกแบบไวแลว ทักษะการตีความหมายขอมูลและการลงขอสรุป การตีความหมายขอมูลและการลงขอสรุป หมายถึง การแปลความหมายหรือบรรยายลักษณะขอมูลที่ มีอยูการตีความขอมูลในบางครั้งอาจตองใชทักษะกระบวนการอื่นๆ ดวย เชน ทักษะการสังเกต ทักษะการ คํานวณ เปนตน การลงขอสรุป หมายถึง การสรุปความสัมพันธของขอมูลทั้งหมดขอมูลทางวิทยาศาสตรสวนใหญมัก อยูในรูปของสัญลักษณตาราง รูปภาพ หรือกราฟ ฯลฯ ที่รวบรวมรายละเอียดตางๆ ของขอมูลไวอยาง ครบถวนและกะทัดรัด สะดวกตอการนําไปใชและการนําขอมูลไปใชจําเปนตองตีความหมายขอมูลดังกลาวให อยูในรูปของภาษาพูดหรือภาษาเขียนที่สื่อความหมายกับคนทั่วๆ ไปไดโดยเปนที่เขาใจตรงกัน
10. การจัดกิจกรรมการเรียนรู • วิธีสอนแบบสืบเสาะหาความรู Inquiry Method : 5E ชั่วโมงที่ 1 ขั้นที่ 1 กระตุนความสนใจ 1) ครูใหนักเรียนชมวีดีทัศนขาว “วิกฤตน้ําทวมสกลนครในรอบ 30 ป จากนั้นใหนักเรียน รวมกันแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับสาเหตุและผลกระทบที่เกิดขึ้น (แนวคําตอบ: สาเหตุเกิดจากมีพายุพัดเขา ทําใหเกิดฝนตกหนัก ผลกระทบ เชน ทรัพยสินไดรับความเสียหาย การจราจรถูกตัดขาด และอาจเกิดโรค ระบาด เปนตน) 2) ครูสมมติสถานการณเพื่อใหนักเรียนไดแสดงความคิดเห็นวา หากหองเรียนอยูใน เหตุการณน้ําทวมแบบในวีดีทัศน ไมสามารถออกไปขอความชวยเหลือใครได ถูกตัดขาดจากภายนอกสิ่งที่ นักเรียนตองการความชวยเหลือมากที่สุดคืออะไร เพราะเหตุใด (แนวคําตอบ: อาหารและน้ําดื่ม เพื่อดํารงชีวิต เปนตน) 3) ครูใหนักเรียนแสดงความคิดวาหากหนวยงานของรัฐตองการสงน้ําอาหารใหแกนักเรียนจะ ใชทางใดไดบาง (แนวคําตอบ: อิสระ) 4) ครูอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับการขนสงทางอากาศ ซึ่งมีการนํามาใชในการชวยเหลือ ผูประสบภัยในกรณีที่ไมสามารถเขาถึงได 5) ครูชี้แจงจุดประสงคในการเรียนใหแกนักเรียนทราบ ขั้นที่ 2 สํารวจคนหา 6) ครูแบงกลุมนักเรียน กลุมละ 3 – 4 คน โดยคละตามความสามารถของนักเรียน เกง กลาง ออน เพื่อทํากิจกรรมการทดลอง เรื่อง การทดลองทําไดอยางไร ซึ่งมีขั้นตอนการดําเนินการดังนี้ - แตละกลุมสงตัวแทนออกมารับอุปกรณกระดาษชารทหนาชั้นเรียน - ครูแจกโจทยสถานการณจําลองเพื่อใหนักเรียนออกแบบการทดลอง - ในการออกแบบการทดลองใหนักเรียนตั้งสมมติฐาน กําหนดและควรตัวแปร กําหนดนิยามเชิงปฏิบัติการ ระบุวัสดุอุปกรณ และขั้นตอนการดําเนินการทดลอง อยางละเอียด 7) ในระหวางที่นักเรียนทํากิจกรรม ครูคอยกระตุนใหผูเรียนรวมกันระดมความคิดเห็น และใหคําแนะนํานักเรียนเพิ่มเติมโดยใหนักเรียนพยายามเชื่อมโยงความรูจากการทํากิจกรรมเกี่ยวกับทักษะ กระบวนการวิทยาศาสตรจากชั่วโมงที่ผานมา 8) ครูใหนักเรียนแตละกลุมนําเสนอการออกแบบการทดลอง และใหเพื่อนๆ ในหองรวมกัน แลกเปลี่ยนความเห็น นักเรียนสามารถรวมตั้งคําถามจากการนําเสนอได โดยกําหนดให 1 คะแนน/คําถาม และสําหรับกลุมที่ตอบคําถามไดก็จะได 1คะแนน/คําตอบ เชนกัน 9) ครูนัดหมายนักเรียนเตรียมอุปกรณที่ใชในการทดลองมาทํากิจกรรมในชั่วโมงตอไป
ชั่วโมงที่ 2 ขั้นที่ 2 สํารวจคนหา (ตอ) 10) ครูใหนักเรียนเขากลุมเดิมจากชั่วโมงที่แลว และตรวจสอบความพรอมของอุปกรณและ ความพรอมของนักเรียนกอนเริ่มการทดลอง จากนั้นแจกใบบันทึกกิจกรรมการทดลอง เรื่อง การทดลองทําได อยางไร 11) นักเรียนทําการทดลองตามที่ไดออกแบบไวในกระดาษชารทเมื่อชั่วโมงที่แลวครู จากนั้น เลือกรมที่ดีที่สุดของกลุมตนเองเพื่อเขาแขงขัน 12) ครูทําการแขงขันเพื่อเลือกรมที่ดีที่สุด โดยใหนักเรียนแตละกลุมสงตัวแทนขึ้นไปบน อาคารเรียน จากนั้นครูใหสัญญาณเพื่อใหนักเรียนปลอยรมลงมาพรอมกัน ขั้นที่ 3 อธิบายความรู 13) ครูใหนักเรียนแตละกลุมรวมกันระดมความคิดเห็นถึงปญหาที่ทําใหรมของกลุมตนเองตก ถึงเร็วเกินไป พรอมทั้งใหเสนอแนวทางแกไข 14) ครูและนักเรียนรวมกันสังเกตผลการทดลองโดยนํารมของกลุมที่ตกชาที่สุดและรมกลุมที่ ตกเร็วที่สุดมาเปรียบเทียบกันวามีสิ่งใดที่เหมือนหรือแตกตางกัน โดยใหนักเรียนรวมกันอภิปรายและแสดง ความคิดของตนเอง (แนวคําตอบ: อิสระตามที่นักเรียนสังเกตได) 15) ครูและนักเรียนรวมกันตีควาหมายและลงขอสรุปจากการทดลองนี้ โดยใหนักเรียน ชวยกันอภิปรายผล (แนวคําตอบ: รมที่มีขนาดใหญตกถึงพื้นชาและไขนกกระทาไมเสียหาย) ขั้นที่ 4 ขยายความเขาใจ 16) ครูใหนักเรียนแตละกลุมรวมตั้งคําถามที่สนใจเพิ่มเติมเกี่ยวกับการทดลอง เชน การ สืบเสาะความรูทางวิทยาศาสตรจําเปนตองมีการทดลองทุกครั้งหรือไมเพราะเหตุใด (แนวคําตอบ: ไมจําเปน ในกรณีที่มีหลักฐานแสดงความถูกตองแลว) 17) ครูใหนักเรียนเลนเกมปริศนา 5 วิ โดยใชสื่อ power point เรื่องทักษะกระบวนการทาง วิทยาศาสตร ซึ่งมีกติการการเลนดังนี้ - หลังจากที่คําถามแสดงบนหนาจอนักเรียนมีเวลา 5 วิ ในการตอบ - กอนตอบทุกครั้งครูจะเปนคนเลือกผูตอบ ในกรณีที่ครูยังไมไดเลือกแลวตอบกอน จะไมนับคะแนนให 18) ครูและนักเรียนรวมกันอภิปรายเหตุผลจากคําถามปริศนา 5 วิ ขั้นที่ 5 ตรวจสอบผล 19) ครูสุมนักเรียน 3 คน สรุปความรูจากการทํากิจกรรมตั้งแตชั่วโมงแรกเรื่องการสืบเสาะหา ความรูทางวิทยาศาสตรจนถึงทักษะการทดลอง โดยใหนักเรียนแสดงความสัมพันธของการสืบเสาะหาความรู ทางวิทยาศาสตรกับทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร
20) ครูแจกกระดาษซึ่งเรียกวา “ตั๋วออก” ใหนักเรียนประเมินตนเองวานักเรียนมีความรู เกี่ยวกับทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตรดานใดบางใหทําเครื่องหมาย / และใหทําเครื่องหมาย x ในทักษะ ที่คิดวายังตองมีการพัฒนา 21) ครูประเมินนักเรียนจากการตรวจกระดาษชารทออกแบบการทดลอง ตั๋วออกที่นักเรียน ไดประเมินตนเอง และการมีสวนรวมในการตอบคําถามภายในชั้นเรียน 11. สื่อการเรียนรู 1) สื่อการเรียนรู 1.1) หนังสือเรียน วิทยาศาสตร ป.4 1.2) วีดีทัศนน้ําทวม จาก https://www.youtube.com/watch?v=yg4cMtyXEYI 1.3) กระดาษชารทและปากกาเคมี 1.4) power point เรื่อง ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร 1.5) ใบบันทึกกิจกรรมการทดลองเรื่อง การทดลองทําอยางไร 1.6) อุปกรณในการทดลองเรื่อง การทดลองทําอยางไร 1.6.1) ไขนกกระทา 1.6.2) เชือกฟาง, ถุงพลาสติก และแกวพลาสติก 1.6.3) นาฬิกาจับเวลา 1.7) ตั๋วออก 2) แหลงการเรียนรู 2.1) หองเรียน 2.2) หองสมุด 12. การวัดและประเมินผลการเรียนรู ที่ วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ 1 ตรวจใบบันทึกกิจกรรม ตรวจชิ้นงาน ใบบันทึกกิจกรรม ชิ้นงาน รอยละ 60 ผานเกณฑ 2 สังเกตพฤติกรรมการมีสวนรวม ในกิจกรรม แบบสังเกตพฤติกรรม การทํางานรายบุคคล ระดับคุณภาพ 2 ผานเกณฑ 3 สังเกตความมีวินัย ใฝเรียนรู และมุงมั่นในการทํางาน แบบประเมินคุณลักษณะ อันพึงประสงค ระดับคุณภาพ 2 ผานเกณฑ
บันทึกการใชแผนการจัดการเรียนรู ผลการสอน ปญหาและอุปสรรค ขอเสนอแนะ/ แนวทางแกไข ลงชื่อ ผูสอน ( ) ตําแหนง วันที่ เดือน พ.ศ.
แบบประเมินแผนการจัดการเรียนรูสาระวิทยาศาสตร ลําดับ เกณฑคุณภาพ คุณภาพ 3 2 1 1 เขียนสาระสําคัญครอบคลุมองคความรู แนวปฏิบัติคุมคา 2 จุดประสงคเชิงพฤติกรรมสอดคลองกับ KAP 3 สาระเรียนรูครอบคลุมเนื้อหา เนื้อหา กระบวนการ คุณลักษณะ 4 กิจกรรมการเรียนรูเนนสมอง RL เกิด Active Learning 5 ออกแบบแตละกิจกรรมเหมาะสมกับผูเรียน 6 ออกแบบการวัดประเมินจากชิ้นงานกลุม/เดี่ยวของผูเรียน 7 มีความสัมพันธระหวางองคประกอบขอที่1-6 8 สื่อการเรียนรูสอดคลอง จุดประสงค ตรงเนื้อหา นาสนใจ เหมาะสมกับวัย สะดวกใช รวม เฉลี่ย กิจกรรมเสนอแนะ (ถามี) ขอเสนอแนะของหัวหนาสถานศึกษาหรือผูที่ไดรับมอบหมาย ลงชื่อ ผูประเมิน ( ) ตําแหนง วันที่ เดือน พ.ศ. เกณฑการประเมินคุณภาพ 2.5 – 3 ระดับ 3 หมายถึง ดี 1.5 – 2.49 ระดับ 2 หมายถึง พอใช 0 - 1.49 ระดับ 1 หมายถึง ปรับปรุง
ภาคผนวก สื่อ Power Point เรื่อง ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร
ใบบันทึกกิจกรรมการทดลอง เรื่อง การทดลองทําไดอยางไร คําชี้แจง ใหนักเรียนนําขอมูลจากการออกแบบการทดลองบันทึกลงในใบบันทึกกิจกรรม ดําเนินการทดลอง ตามขั้นตอนและบันทึกผล วัสดุ/อุปกรณ 1) ไขนกกระทา 4) แกวพลาสติก 2) เชือกฟาง 5) ถุงพลาสติก 3) นาฬิกาจับเวลา นิยามเชิงปฎิบัติการ .......................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... ขั้นตอนการทดลอง .......................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... ตารางบันทึกผลการทดลอง รม เวลา 1. ........................................................... 2. ........................................................... สรุปผลการทดลอง........................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................................... สมมติฐาน.................................................................... ตัวแปร - ตัวแปรตน.......................................................... - ตัวแปรตาม.......................................................... - ตัวแปรควบคุม........................................................
ตั๋วออก
แบบสังเกตพฤติกรรมการมีสวนรวมในกิจกรรมชั้นประถมศึกษาปที่ ที่ พฤติกรรม ชื่อ-สกุล ความสนใจ การแสดง ความคิดเห็น การตอบคําถาม การยอมรับ ฟงคนอื่น ทํางานที่ไดรับ มอบหมาย สรุป 4 3 2 1 4 3 2 1 4 3 2 1 4 3 2 1 4 3 2 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 เกณฑการวัดผลใหคะแนนระดับคุณภาพของแตละพฤติกรรมดังนี้ ดีมาก = 4 มีความสนใจ ไมพูดคุยในชั้น ตอบคําถามถูกตอง ทํางานสงครบตรงเวลา ดี = 3 การแสดงออกอยูในเกณฑประมาณ 70% ปานกลาง = 2 การแสดงออกอยูในเกณฑประมาณ 50% ปรับปรุง = 1 เขาชั้นเรียนแตการแสดงออกนอยมาก สงงานไมครบ ไมตรงตอเวลา ลงชื่อ ผูสังเกต ( ) วันที่ เดือน พ.ศ.
แบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค คําชี้แจง : ใหผูสอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียน แลวขีด ลงในชองที่ตรงกับระดับคะแนน คุณลักษณะ อันพึงประสงคดาน รายการประเมิน ระดับคะแนน 3 2 1 1. รักชาติ ศาสน กษัตริย 1.1 ยืนตรงเคารพธงชาติ และรองเพลงชาติได 1.2 เขารวมกิจกรรมที่สรางความสามัคคี ปรองดอง และเปนประโยชน 1.3 เขารวมกิจกรรมทางศาสนาที่ตนนับถือ ปฏิบัติตามหลักศาสนา 1.4 เขารวมกิจกรรมที่เกี่ยวกับสถาบันพระมหากษัตริยตามที่โรงเรียนจัดขึ้น 2. ซื่อสัตย สุจริต 2.1 ใหขอมูลที่ถูกตอง และเปนจริง 2.2 ปฏิบัติในสิ่งที่ถูกตอง 3. มีวินัย รับผิดชอบ 3.1 ปฏิบัติตามขอตกลง กฎเกณฑ ระเบียบ มีความตรงตอเวลา 4. ใฝเรียนรู 4.1 รูจักใชเวลาวางใหเปนประโยชน และนําไปปฏิบัติได 4.2 รูจักจัดสรรเวลาใหเหมาะสม 4.3 เชื่อฟงคําสั่งสอนของบิดา-มารดา โดยไมโตแยง 4.4 ตั้งใจเรียน 5. อยูอยาง พอเพียง 5.1 ใชทรัพยสินและสิ่งของของโรงเรียนอยางประหยัด 5.2 ใชอุปกรณการเรียนอยางประหยัดและรูคุณคา 5.3 ใชจายอยางประหยัดและมีการเก็บออมเงิน 6. มุงมั่น ในการทํางาน 6.1 มีความตั้งใจและพยายามในการทํางานที่ไดรับมอบหมาย 6.2 มีความอดทนและไมทอแทตออุปสรรคเพื่อใหงานสําเร็จ 7. รักความเปนไทย 7.1 มีจิตสํานึกในการอนุรักษวัฒนธรรมและภูมิปญญาไทย 7.2 เห็นคุณคาและปฏิบัติตนตามวัฒนธรรมไทย 8. มีจิตสาธารณะ 8.1 รูจักชวยพอแม ผูปกครอง และครูทํางาน 8.2 รูจักการดูแล รักษาทรัพยสมบัติและสิ่งแวดลอม รวม ลงชื่อ ผูสังเกต ( ) วันที่ เดือน พ.ศ. เกณฑการตัดสินคุณภาพ 46 - 60 ดี 30 - 45 พอใช ต่ํากวา 30 ปรับปรุง เกณฑการใหคะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมอยางสม่ําเสมอให 3 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบอยครั้ง ให 2 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบางครั้ง ให 1 คะแนน