ภาษากับการสื่อสาร
ภาษาเป็นเครื่องมือในการสื่อสารที่ส าคัญของมนุษย์ เนื่องจากมนุษย์ใช้ภาษาเกือบตลอดเวลาในการสร้างความสัมพันธ์ กับบุคคลอื่น มนุษย์จึงเลือกใช้ภาษาลักษณะต่าง ๆ ทั้งถ้อยค า ตัวหนังสือ รูปภาพ หรือท่าทางต่าง ๆ เพื่อสื่อสารอย่างเหมาะสม
ความหมายของภาษา ภาษาเป็นสื่อของการคิด และการติดต่อสื่อสาร ภาษาจึงเป็นสัญลักษณ์ที่ ใช้ในการสื่อสาร ทั้งการถ่ายทอดความรู้ ความคิด ความรู้สึก ค าว่า “ภาษา” ที่มีใช้ในภาษาไทยจึงหมายถึง ถ้อยค าที่ใช้พูด เขียน หรือ กิริยาอาการต่าง ๆ ที่ใช้สื่อความหมายให้เกิดความเข้าใจ ด้วยเหตุนี้จึงแบ่งภาษา ออกเป็น ๒ ประเภท ได้แก่ วัจนภาษา และ อวัจนภาษา
๑. ๒. อวัจนภาษา คือ ภาษาที่นอกเหนือจากค าพูดและตัวหนังสือ ได้แก่ ภาษาท่าทาง เช่น การพยักหน้า การยิ้ม การโค้งค านับ การใช้มือ แขน ประกอบท่าทาง รวมไปถึงสัญลักษณ์ต่าง ๆ ที่ใช้สื่อความเข้าใจ เช่น ไฟจราจร สัญญาณธง สัญญาณแตร ภาษามือ เป็นต้น วัจนภาษา คือ ภาษาที่ใช้ค าพูดในการติดต่อสื่อความเข้าใจกัน ใช้ตัวหนังสือหรือ ตัวอักษรแทนค าพูด และมีระเบียบการใช้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ ทางภาษา
ภาษา ความส าคัญของภาษา ๑. ภาษามีลักษณะเป็นวัฒนธรรม ๒. ภาษาเป็นสมบัติของสังคม ๓. ภาษาเป็นศาสตร์และศิลป์ มีความส าคัญต่อมนุษย์เป็นอย่างมาก เพราะภาษาเป็นสมบัติของมนุษย์ มนุษย์จึงใช้ ประโยชน์ในลักษณะต่าง ๆ ทั้งการสื่อสาร การถ่ายทอดความรู้ ความคิดและวัฒนธรรม ซึ่งช่วยให้เกิดความเข้าใจซึ่งกันและกันในสังคม ภาษาจึงมีความส าคัญในด้านต่าง ๆ ดังนี้ ๔. ภาษาเป็นเครื่องมือที่ใช้ติดต่อสื่อสาร และสื่อความคิดความรู้สึก ความต้องการได้ ๕. ภาษาเป็นเครื่องมือในการคิด ๖. ภาษาช่วยให้บรรลุพันธกิจต่าง ๆ
ความหมายของการสื่อสาร การสื่อสาร หมายถึง กระบวนการถ่ายทอดสาร โดยจะมีองค์ประกอบ ๔ ประการ ได้แก่ ผู้ส่งสาร สาร สื่อ และผู้รับสาร กระบวนการสื่อสารจะ เกิดขึ้นก็ต่อเมื่อผู้ส่งสารส่งสารลักษณะต่าง ๆ ผ่านสื่อไปยังผู้รับสาร เพื่อให้ผู้รับสารรู้และเข้าใจความหมายของสารนั้น ๆ
องค์ประกอบของการสื่อสาร การสื่อสารแต่ละครั้งจ าเป็นต้องมีองค์ประกอบอย่างน้อย ๔ องค์ประกอบ ดังนี้ ปฏิกิริยาตอบสนอง ๑. ๔. บริบททางสังคมและวัฒนธรรม ๓. ๒.
๑ ผู้ส่งสาร คือ บุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่เป็นผู้สร้างข้อมูลลักษณะต่างๆ ที่สามารถสื่อ ความหมาย และแสดงเจตนาได้ ทั้งการกล่าวการแสดงท่าถ้อยค า การเขียนตัวหนังสือ การแสดง ท่าทาง หรือสัญลักษณ์ จากนั้นจะถ่ายทอดข้อมูลไปยังผู้รับสาร ผู้ส่งสารเป็นผู้มีบทบาทส าคัญ อย่างยิ่งในการสื่อสาร เนื่องจากเป็นผู้ก าหนดจุดมุ่งหมายและเนื้อหาของการสื่อสาร ๒ สาร คือ ข้อมูล เนื้อหาสาระ หรือใจความที่ผู้ส่งสารต้องการถ่ายทอดให้ผู้รับสารรับรู้และ เข้าใจสาร สามารถเป็นได้ทั้งถ้อยค า ตัวหนังสือ หรือสัญลักษณ์ต่าง ๆ เนื้อหาของสารสามารถจ าแนก ได้เป็น ๒ ประเภท คือ สารที่เป็นข้อเท็จจริง และสารที่เป็นข้อคิดเห็น
สื่อ ๓ คือ ตัวกลางที่ท าหน้าที่น าสารจากผู้ส่งสารไปยังผู้รับสาร สื่อที่มนุษย์ใช้ สื่อสาร มีหลายประเภท เช่น สื่อบุคคล หนังสือพิมพ์ วารสาร แผ่นพับ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ สื่อเฉพาะกิจ ๔ ผู้รับสาร คือ บุคคลหรือกลุ่มบุคคล ผู้รับข้อมูลจากการถ่ายทอดของผู้ส่งสาร ผู้รับสารจึงเป็นดั่งจุดหมายของการสื่อสาร ซึ่งมีบทบาทในการรับรู้และท าความเข้าใจกับ ความหมายจากข้อมูลที่ได้รับ นอกจากนั้นผู้รับสารยังสามารถเปลี่ยนบทบาทไปเป็นผู้ส่งสารได้ ในกรณีที่ผู้รับสารมีปฏิกิริยาตอบสนองกลับไปยังผู้ส่งสาร
นอกจากองค์ประกอบการสื่อสาร ๔ ประการข้างต้นแล้ว ยังมีองค์ประกอบที่มักพบ ในการสื่อสาร คือ ปฏิกิริยาตอบสนอง ปฏิกิริยาตอบสนอง คือ กระบวนการสื่อสารย้อนกลับระหว่างผู้ส่งและผู้รับสาร ซึ่งอาจจะมีหรือไม่มีก็ได้ แต่ปฏิกิริยาตอบสนองจัดเป็นองค์ประกอบหนึ่งที่ท าให้ ทราบว่าการสื่อสารสัมฤทธิผลหรือไม่ เนื่องจากจะท าให้ทิศทางการสื่อสารใน แต่ละครั้งชัดเจนมากขึ้น ว่าเป็นการสื่อสารทางเดียวหรือการสื่อสารสองทาง
สถานการณ์ตัวอย่าง
องค์ประกอบ ของการสื่อสาร สถานการณ์ที่ ๑ ผู้ส่งสาร ผู้สาธิตการซ่อม รถจักรยานยนต์ สาร เนื้อหาการอธิบาย สื่อ การสาธิต (ท าให้ดูเป็นตัวอย่าง) ผู้รับสาร นักเรียนที่ชมตัวอย่าง
องค์ประกอบ ของการสื่อสาร สถานการณ์ที่ ๒ ผู้ส่งสาร ต ารวจจราจร สาร ความหมายของการโบกมือ สื่อ การโบกมือ ผู้รับสาร นักเรียนที่จะข้ามถนน
มนุษย์ใช้ภาษาเป็นเครื่องมือในการสื่อความหมายต่าง ๆ เพื่อแสดงออกถึง ความรู้ความคิดทัศนคติ หรือความเชื่อต่าง ๆ นอกจากนี้มนุษย์ใช้การสื่อสาร เป็นกระบวนการใช้ข้อมูลที่ต้องการน าเสนอ โดยมีผู้ส่งสารท าหน้าที่ส่งสาร ลักษณะต่าง ๆ ผ่านสื่อไปยังผู้รับสาร เพื่อให้ผู้รับสารรู้และเข้าใจความหมาย ของสารนั้น ๆ ภาษาและการสื่อสารจึงมีความสัมพันธ์กัน ดังนี้ ความสัมพันธ์ของภาษากับการสื่อสาร
ความสัมพันธ์ ภาษา การสื่อสาร ความหมาย เป็นเครื่องมือที่ใช้สื่อความหมาย โดยจ าแนกเป็นวัจนภาษาและอวัจนภาษา คือ กระบวนการถ่ายทอด สารที่ประกอบด้วย ผู้ส่งสาร สาร สื่อ และผู้รับสาร ลักษณะ เครื่องมือ กระบวนการ สิ่งที่ใช้สื่อสาร ถ้อยค า ตัวอักษร และสัญลักษณ์ ข้อความ
มนุษย์น าความสัมพันธ์ของภาษาและการสื่อสารมาใช้ให้เกิดประโยชน์ใน ลักษณะต่าง ๆ ได้แก่ มนุษย์ใช้ภาษาสื่อสารความรู้สึก ความคิดความต้องการ มนุษย์ใช้ภาษาในการสร้างสัมพันธภาพระหว่างบุคคล มนุษย์ใช้ภาษาในการเสริมสร้างสติปัญญา มนุษย์ใช้ภาษาสื่อสารเพื่อแก้ไขปัญหา และเพื่อสร้างสรรค์สังคม มนุษย์ใช้ภาษาเป็นสื่อสร้างความสุข
การรับสารและการส่งสาร การรับสารและการส่งสาร เพื่อให้การสื่อบรรลุวัตถุประสงค์ควรค านึงถึงหลักการส่งสาร และรับสาร โดยพิจารณาตามองค์ประกอบของการสื่อสาร ดังนี้
อุปสรรคในการรับสารและการส่งสาร แม้ว่าจะมีความเข้าใจเกี่ยวกับหลักการสื่อสาร ซึ่งเป็นแนวทางที่จะท า ให้การสื่อสารสัมฤทธิผลแล้วแต่ในบางครั้งอาจมีอุปสรรคบางประการที่ท าให้ การสื่อสารไม่ราบรื่น และไม่บรรลุวัตถุประสงค์ โดยสามารถจ าแนกอุปสรรค ในการรับสารและส่งสาร ตามองค์ประกอบของการสื่อสารได้ ดังนี้
สรุปสาระส าคัญ สรุปสาระส าคัญ ภาษา เป็นเครื่องมือในการสื่อสารของมนุษย์ จ าแนกความหมายของภาษาได้ ๒ ประเภท ได้แก่ วัจนภาษา ภาษาพูด ภาษาเขียน อวัจนภาษา ภาษามือ ภาษาท่าทาง หรือ สัญลักษณ์ต่าง ๆ ภาษา มีความส าคัญกับมนุษย์ทั้งการติดต่อสื่อสาร การถ่ายทอดความรู้ ความคิด และวัฒนธรรม ช่วยให้เกิดความเข้าใจซึ่งกันและกันในสังคม
สรุปสาระส าคัญ การสื่อสาร เป็นรูปแบบหนึ่งของการปฏิสัมพันธ์ทางสังคม โดยมีผู้ส่งสารท าหน้าที่ส่งสาร ลักษณะต่าง ๆ ผ่านสื่อ ไปยังผู้รับสารเพื่อให้ผู้รับสารรู้และเข้าใจความหมายของสารนั้น การสื่อสาร ต้องให้ความส าคัญกับองค์ประกอบของการสื่อสาร ได้แก่ ผู้ส่งสาร สาร สื่อ และผู้รับสาร ซึ่งองค์ประกอบเหล่านี้จะท าให้การสื่อสาร สัมฤทธิผลหรือไม่สัมฤทธิผลก็ได้
สวัสดี