แผนที่ 1-2 ประวัติสุนทรภู่

แล้วสอนวา่ อย่าไว้ใจมนษุ ย์ มนั แสนสุดลกึ ล้าเหลอื กาหนด
ถึงเถาวัลย์พันเกี่ยวทเี่ ล้ยี วลด ก็ไมค่ ดเหมอื นหน่ึงในน้าใจคน

นกั เรยี นคิดวา่ “สุนทรภู่” เป็นบคุ คลสาคญั อย่างไร
บคุ คลที่มผี ลงานดเี ด่นด้านวัฒนธรรมระดบั โลก

ไมเ่ มาเหลา้ แลว้ แต่เรายังเมารกั สุดจะหักหา้ มจิตคดิ ไฉน
แต่เมาใจน้ีประจาทกุ ค่าคืน
ถงึ เมาเหลา้ เชา้ สายก็หายไป

มาจากวรรณคดเี ร่ืองนิราศภูเขาทอง แตง่ โดย
กวีเอกของไทยสมยั รตั นโกสินทร์ตอนต้น คอื สุนทรภู่ แต่
เป็นคากลอนทพี่ ูดกันตดิ ปากในทกุ ยุคทุกสมยั

นกั เรยี นคดิ ว่าเพราะเหตุใดครจู งึ ใหท้ าความรู้จักกบั สุนทรภู่

๑. สนุ ทรภูเ่ ป็นบุคคลสาคัญของโลก
๒. สนุ ทรภเู่ ป็นกวสี าคญั ในสมยั รัตนโกสินทร์ตอนต้น
๓. เพราะประวตั ขิ องสนุ ทรภู่สามารถเช่ือมโยงกับ

สภาพสังคมและบรบิ ทสงั คมในยุคสมัยนั้นได้

สนุ ทรภเู่ ป็นกวีเอกของไทยในสมยั กรงุ รัตนโกสินทร์
ซ่ึงมีศิลปะการเรียบเรียงคาข้ึนเป็นบทร้อยกรองทีเ่ ป่ ียมล้น
ด้วยอรรถรสและคุณค่าแห่งวรรณศิลป์ประเภทกลอนสภุ าพ
ท่ีโดดเด่นที่สดุ หาคนจับยาก สนุ ทรภมู่ ีชวี ติ ทไ่ี มค่ ่อย
ราบร่นื นกั ทั้งด้านชีวติ ครอบครวั และหนา้ ที่การงาน มชี ีวิต
เหมือนนิยายในยามรุ่งเรืองมที ้ังช่ือเสยี งเกยี รติยศแตใ่ น
ยามตกอบั แสนลาบากยากแค้น

แต่ไมว่ า่ สุนทรภู่จะอยใู่ นหว้ งเวลาเช่นใดกต็ ามแต่สุนทรภ่กู ็
สามารถสรา้ งสรรค์บทร้อยกรองทีท่ รงคุณค่าเป่ ียมล้นดว้ ย
คณุ ภาพตามรูปแบบฉันทลักษณแ์ ละแทรกอทุ าหรณ์
สอนใจจนพูดกนั ติดปากในยุคทุกสมยั งานเขียนของ
สนุ ทรภู่จงึ เป็นมรดกอันล้าค่าของแผ่นดินควรค่าแก่การ
อนรุ กั ษส์ ืบสานให้เป็นมรดกของชาตสิ ืบต่อไป

สนุ ทรภู่ เกิดเม่ือวันจันทร์ที่ ๒๖ มิถนุ ายน
พุทธศักราช ๒๓๒๙ ในรัชกาลพระบาทสมเดจ็ พระพุทธ
ยอดฟา้ จฬุ าโลกมหาราช บิดาเป็นคนบ้านกล่า อาเภอแก
ลง จงั หวัดระยอง มารดาเป็นคนเมืองใดไม่ปรากฏแตเ่ ป็น
นางนมของพระองค์เจ้าจงกล พระธดิ าในกรมพระราชวัง
หลงั สนุ ทรภูเ่ รยี นหนงั สือครงั้ แรกกบั พระท่ีวดั ชปี ะขาวหรอื
วดั ศรีสดุ าราม ริมคลองบางกอกนอ้ ย ต่อมามารดาพาเข้า
ไปถวายตวั เป็นข้าในกรมพระราชวงั หลงั

เม่อื เป็นหน่มุ สุนทรภู่ได้ชอบผู้หญงิ คนหน่ึง ช่ือ
นางจนั ความทเ่ี ป็นคนเจ้าบทเจ้ากลอนสุนทรภไู่ ด้แต่ง
เพลงยาวเก้ยี วพาราสีนางจัน ทาใหบ้ ิดาของนางไม่พอใจ
ให้คนไปจับและนาความข้ึนกราบบังคมทูลพระราชวงั หลัง
ทาใหส้ นุ ทรภูถ่ กู จองจาคุก แตส่ นุ ทรภู่กถ็ กู จองจาอยู่ไม่นาน
กไ็ ด้รบั การปล่อยตัวเพราะกรมพระราชวงั หลังประชวรและ
ทวิ งคต สนุ ทรภตู่ อ้ งการบวชเพ่ือล้างอัปมงคลจึงไปหาบิดา
ท่ีเมืองแกลง

สนุ ทรภเู่ ดินทางไปเมืองแกลงโดยทางเรือการ
เดนิ ทางเป็นไปดว้ ยความยากลาบาก เม่อื ไปถึงแล้วก็ไมไ่ ด้
บวชตามท่ีคิดเพราะสนุ ทรภู่ได้ล้มปว่ ยลงแทบเอาชีวิตไม่
รอด ในคราวไปเมืองแกลงคร้ังน้ันสุนทรภไู่ ด้แตง่ นิราศ
เมอื งแกลง ซ่ึงเป็นนิราศเร่ืองแรกของสุนทรภู่

เม่อื กลับมาจากเมอื งแกลง สนุ ทรภไู่ ด้รบั พระเมตตา
จากเจ้าครอกทองอยู่ พระอคั รชายาของกรมพระราชวงั หลงั
ทรงชว่ ยให้สนุ ทรภไู่ ด้แตง่ งานอยู่กินกบั นางจันสม
ปรารถนา แตส่ นุ ทรภกู่ ไ็ ม่มคี วามสุขเพราะสุนทรภู่กินเหล้า
และเจา้ ชูท้ าใหน้ างจันโกรธมเี ร่ืองทะเลาะกัน ตอ่ มาสุนทรภู่
ได้ถวายตัวเป็นมหาดเล็กของพระองค์เจ้าปฐมวงศแ์ ละได้
ตามเสดจ็ ไปนมัสการพระพุทธบาทใน พ.ศ.๒๓๕๐ ทาให้
ได้เขียนนิราศเร่ืองท่ี ๒ คอื นิราศพระบาท

เม่ือกลบั มาจากพระพุทธบาทแลว้ นางจนั ก็ไมย่ อม
คนื ดีดว้ ย ทาให้สนุ ทรภ่กู ลุ้มใจเสยี ใจกนิ เหล้าหนักข้ึน
กวา่ เดมิ จนพระองคเ์ จ้าปฐมวงศท์ รงเออื มระอา สุนทรภู่
นอ้ ยใจจงึ เดินทางไปเมืองเพชรบุรี สุนทรภไู่ ดไ้ ปอาศยั อยู่
กบั หมอ่ มบุนนาค ในกรมพระราชวงั หลัง และได้แต่งนิราศ

เมอื งเพชร

เม่ือสนุ ทรภู่อายไุ ด้ ๓๕ ปี ชีวติ ของสุนทรภ่เู ร่มิ ดี
ข้นึ ดว้ ยเหตทุ พ่ี ระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธเลิศหล้านภาลัย
ทรงโปรดการกวี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ใหเ้ ป็นกวที ี่
ปรึกษาและทรงตั้งใหเ้ ป็นขุนสุนทรโวหารในกรมพระ
อาลักษณ์

นอกจากนั้นยงั พระราชทานเรือนหลวงซ่งึ อย่ทู างทิศ
ใตข้ องทา่ ชา้ งใหเ้ ป็นท่ีอยู่ ชีวิตสนุ ทรภูม่ คี วามสุขมาก
ในช่วงนี้เพราะไดอ้ ย่กู ันพร้อมหนา้ คือนางจันและหนูพดั
บตุ รชาย แต่สนุ ทรภู่กย็ ังคงกนิ เหลา้ เจ้าชเู้ หมือนเดมิ จน
ไดไ้ ปตดิ พันกบั ผหู้ ญิงอกี คนหน่ึงคือ นางน่ิม และไดเ้ สยี
เป็นสามีภรรยากนั

นางจนั โกรธมากเกดิ ทะเลาะกันอย่างรุนแรง สนุ ทรภู่
เมาสรุ าและได้ทารา้ ยลุงซ่ึงเป็นพี่ชายของนางจันซ่งึ ไดเ้ ข้า
มาหา้ มปราม ทาใหส้ นุ ทรภ่ถู กู จองจาอกี คร้งั หน่ึง และใน
ระหวา่ งถูกจองจาในคุกคร้งั น้ีสุนทรภไู่ ด้แต่งกลอนนิทาน
เร่ือง พระอภยั มณี เพ่ือขายเลยี้ งตัวในยามตกทุกขไ์ ดย้ าก

ภายหลงั พ้นโทษสนุ ทรภูไ่ ดเ้ ป็นพระอาจารย์ถวาย
อกั ษรพระราชโอรสในรชั กาลท่ี ๒ แต่เม่ือถงึ ช่วงสมยั
รัชกาลที่ ๓ สนุ ทรภูไ่ ดถ้ ูกปลดออกราชการเพราะสนุ ทรภู่
ได้มพี ฤติกรรมทไี่ มเ่ ป็นทพ่ี ึงพระราชประสงค์ของพระองค์
อยเู่ สมอ ๆ ตัง้ แตพ่ ระองค์ยงั มไิ ด้สถาปนาข้ึนเป็น
พระมหากษัตริย์ ในชว่ งนี้สุนทรภอู่ อกบวช

เม่ือลาสิกขาแล้วสุนทรภูไ่ ดเ้ ข้าถวายตัวอยกู่ ับพระองค์
เจ้าลักขณานคุ ุณพระราชโอรสในรัชกาลที่ ๓ ได้ปีหน่ึง ครัน้
เจา้ นายพระองค์นี้ส้ินพระชนมส์ ุนทรภขู่ าดที่พ่ึงไดร้ บั ความ
ลาบากมาก ตอ้ งลอ่ งเรือแตง่ หนงั สือขายเลย้ี งชีพ ในบั้น
ปลายชีวิตสนุ ทรภู่ได้รบั การอุปถมั ภจ์ าก

กรมหม่นื อัปสรสุดาเทพ และไดร้ ับตาแหน่งเป็น
เจ้ากรมอาลักษณฝ์ า่ ยพระราชวังบวร มีบรรดาศกั ด์ิเป็นพระ
สุนทรโวหาร จนกระท่ังถงึ แกก่ รรมลงในสมยั พระบาทสมเดจ็
พระจอมเกล้าเจ้าอยหู่ ัว เน่ืองจากสนุ ทรภ่มู ชี ีวติ อย่ใู นรชั สมยั
รชั กาลที่ ๑ ถงึ รัชสมัยรชั กาลที่ ๔ แหง่ กรุงรัตนโกสินทร์
สนุ ทรภจู่ งึ ไดร้ ับสมญานามว่า “ กวสี แี่ ผ่นดนิ ”

สนุ ทรภ่ถู อื วา่ เป็นกวีโดยแท้ ไมว่ ่าทกุ ข์หรือสขุ ก็
สามารถแต่งกลอนได้ ยามทุกข์สนุ ทรภู่แตง่ ข้นึ เพ่ือระบาย
ความทกุ ข์ ในยามสขุ สุนทรภแู่ ตง่ กลอนเพ่ือยกย่องผ้มู ี
พระคณุ หรอื เพ่อื เป็นอุทาหรณส์ อนใจแก่คนทั่วไป

คากลอนทส่ี นุ ทรภู่แตง่ ข้ึนนบั ว่าเป็นผลงานที่
ทรงคณุ ค่าและเป็นแบบอย่างที่ดขี องบทร้อยกรองเพราะ
ถูกต้องตามรปู แบบฉันทลักษณ์ ใช้คาเรียบเรียงข้นึ ไดอ้ ย่าง
สละสลวยทาให้คนในรุน่ หลังได้นามาพูดกันจนตดิ ปากในทกุ
ดา้ น สนุ ทรภจู่ ึงเป็นบุคลกรท่ีสาคญั ท่สี ร้างสรรคง์ านเขียนไว้
เป็นมรดกอันล้าค่าของชาติสืบต่อไป

สนุ ทรภู่ถึงแก่กรรมเม่อื พ.ศ. ๒๓๙๘ ในรัชกาลท่ี ๔
แหง่ กรงุ รัตนโกสนิ ทร์ มีสริ อิ ายุรวม ๖๙ ปี องคก์ ารศกึ ษา
วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแหง่ สหประชาชาติ ( UNESCO)
ยกย่องสนุ ทรภวู่ ่าเป็นกวีสาคัญคนหน่ึงของโลก ในปี ๒๕๒๙

https://wordwall.net/th/resource/28313995/%e0%b9%80%
e0%b8%81%e0%b8%a1%e0%b8%9b%e0%b8%a3%e0%b8%b0%e
0%b8%a7%e0%b8%95%e0%b8%82%e0%b8%ad%e0%b8%87%e
0%b8%aa%e0%b8%99%e0%b8%97%e0%b8%a3%e0%b8%a0

ผลงานเดน่ ๆ ของสนุ ทรภู่

ผลงานด้านกลอน

ราศภเู ขาทอง
ขุนช้าง ขนุ แผน
สุดสาคร

ผลงานด้านนิราศ

นิราศเมอื งแกลง นิราศวัดเจ้าฟา้
นิราศพระบาท นิราศอเิ หนา
นิราศภูเขาทอง นิราศพระประธม
นิราศสุพรรณ นิราศเมอื งเพชร

ผลงานด้านนิทาน

โคบุตร
พระอภัยมณี
พระไชยสุรยิ า
ลักษณวงศ์
สิงหไกรภพ

ผลงานดา้ นสภุ าษติ

สภุ าษติ สอนหญิง
สวัสดิรักษา
เพลงยาวถวายโอวาท

ผลงานดา้ นบทละคร

อภัยนรุ าช

ผลงานดา้ นบทเสภา

เสภาขนุ ชา้ ง ขุนแผน
เสภาพระราชพงศาวดาร

คาช้แี จง ให้นักเรียนสแกนคิวอารโ์ ค้ด
ด้านล่าง ทาการบา้ นตามท่ีครกู าหนดให้
จากน้ันถา่ ยรูปสง่ งานใน Google classroom