การวางแผนเชิงกลยุทธ์และการจัดการ ครั้งที่1

การวางแผนเชิงกลยุทธ์

และการจดั การ

905-504 Hatyai University

01 ความหมายของแผน
02 ประเภทของแผน

03 ทาไมตอ้ งการวางแผน

นางสาวธนนภทั ร ยศดา รหสั นักศกึ ษา 6319050008

คณะศึกษาศาสตรแ์ ละศลิ ปศาสตร์ สาขาการบริหารการศกึ ษา

ความหมาย

ของแผน

• แผน แบบพมิ พเ์ ขียวท่ีกำหนดกำรจัดสรรทรัพยำกร ตำรำงกำร
ปฏิบตั งิ ำนและกจิ กรรมท่ีสำคัญอนื่ ๆ เพอ่ื มุง่ ไปสกู่ ำรบรรลุเป้ำหมำย

• แผน คอื แนวปฏบิ ตั ทิ ่ีกำหนดไวล้ ่วงหนำ้ ซึง่ ตอ้ งเกยี่ วขอ้ งกับกำร
กระทำ อนำคต และควำมต้องกำรของบคุ คลและองค์กร

• แผน คือ ผลทีไ่ ดจ้ ำกกำรวำงแผน
• แผน คือ ส่งิ ที่กำหนดขน้ึ และถอื เป็นแนวดำเนินกำร
• แผน คือ ผลทเ่ี กิดจำกกำรวำงแผนหรอื อำจกลำ่ วอีกนยั หนึ่งว่ำ “กำร

วำงแผน” คอื กิจกำรรมหรอื กำรกระทำท่ีกอ่ ใหเ้ กิด “แผน” ซึ่งอำจ
กระทำขน้ึ เป็นลำยลกั ษณอ์ กั ษร แบบเปน็ ทำงกำรหรือไมเ่ ป็น
ทำงกำรกไ็ ด้

ประเภท

ของแผน

1.แผนกลยทุ ธ์ (Strategic Planning) เปน็ แผนทถ่ี ูกจัดทำขนึ้ โดยผบู้ ริหำรระดับสงู เพื่อให้

สอดคลอ้ งกับเปน็ หมำยกลยุทธ์ขององค์กรแลว้ ประสำนไปยงั ผู้บรหิ ำรระดบั กลำง และระดับลำ่ ง ทำ
ให้กำรวำงแผนกลยทุ ธม์ ีลักษณะกำรบริหำรแบบลงลำ่ ง (Top-Dow Planning) ท่ผี ูบ้ ริหำรระดบั สงู มี
บทบำทสำคัญที่สุด กำรวำงแผนกลยุทธจ์ ะกลำ่ วถึงขอบเขตกว้ำงๆ ของกำรจดั กิจกรรมขององค์กร ซ่ึง
ตอ้ งครอบคลมุ ทรัพยำกรท้งั หมดท่ีองคก์ รมีอย่ตู ลอดจนกำรพยำกรณ์สภำวะแวดล้อมทั้งภำยในและ
ภำยนอก เป้ำหมำยของกำรวำงแผนกลยุทธ์ โดยท่วั ไปจะมุ่งเน้นให้องคก์ รเจรญิ เติบโตและดำรงอย่ไู ด้
ในอนำคต กับกำรชว่ ยเพิม่ ประสทิ ธิภำพและประสทิ ธิผลในกำรดำเนินงำนขององค์กร
2. แผนยุทธวิธี (Tactical Planning) เป็นแผนท่เี กิดจำกกำรกระทำร่วมกนั ระหวำ่ งผู้บริหำรระดบั สงู
กับผบู้ ริหำรระดับกลำงเพ่อื ใหอ้ งคก์ รธุรกิจก้ำวไปสู่ผลสำเร็จทว่ี ำงไว้ ซึ่งเป็นไปตำมเป้ำหมำยยุทธวิธี
และสอดคลอ้ งกับแผลกลยุทธ์ แผนยุทธวิธี จะมลี ักษณะเฉพำะเจำะจง และเปน็ กิจกรรมท่ีต้องกระทำ
โดยหน่วยงำนยอ่ ยซ่ึงอยภู่ ำยในองคก์ ร กำรวำงแผนยทุ ธวิธีต้องอยู่ภำยใต้ขอบเขตกำหนดของแผนกล
ยุทธ์ แต่แผนยุทธวธิ ีจะทำหนำ้ ท่ีในกำรผสมผสำนสอดคล้องระหว่ำงแผนกลยทุ ธ์ ซึ่งถกู สรำ้ งขน้ึ โดย
ผู้บรหิ ำรระดับสงู กบั แผนปฏบิ ัติกำร ซ่ึงเป็นแผนระดับล่ำงและมกั เป็นแผนระยะสน้ั เข้ำด้วยกนั โดย
เนน้ ให้ครอบคลุมในสิง่ ทมี่ คี วำมสำคญั ท้งั หมด เชน่ ค่ำใช้จำ่ ย รำยได้เวลำ และเครอ่ื งมือเครอื่ งใช้
3. แผนปฏิบตั กิ ำร (Operational Plans) ใชอ้ ธิบำยเป้ำหมำยในกำรปฏิบตั ิงำนขององคก์ รในลกั ษณะ
ท่เี ปน็ หนำ้ ที่เฉพำะของหน่วยงำน หรอื มีลกั ษณะที่เป็นงำนทีต่ ้องทำเป็นประจำวนั ต่อวัน กำรวำงแผน
ปฏบิ ัติกำรเปน็ หนำ้ ที่ของผบู้ ริหำรระดบั ล่ำงทีจ่ ะต้องกระทำตำมเปำ้ หมำยปฏบิ ตั ิกำร และให้
สอดคลอ้ งกบั แผนยุทธวิธี และแผนกลยทุ ธ์ แผนปฏิบตั กิ ำร และให้สอดคล้องกับแผนยทุ ธวธิ ี และ
แผนกลยุทธ์ แผนปฏิบัตกิ ำรจงึ มลี ักษณะกำรวำงแผนระยะสน้ั ซ่ึงมกั เกี่ยวขอ้ งกับปจั จัยตำ่ ง ๆภำยใน
องค์กร ซึง่ เปน็ ทรัพยำกรทีผ่ บู้ ริหำรสำมำรถควบคุมได้

ประเภท

ของแผน (ตอ่ )

1. แผนระยะยาว (Long range Planning) เปน็ แผนในระดับกลยุทธโ์ ดยมีเปำ้ หมำยเพ่อื

เช่ือมโยงกำรบรหิ ำรและกำรปฏบิ ตั ิกำรภำยในองคก์ รเข้ำกบั สภำวะแวดลอ้ มปกติ กำรวำงแผนระยะ
ยำย จะคำนงึ ถงึ อนำคตข้ำงหนำ้ ไมต่ ำ่ กวำ่ 5 ปีขึน้ ไป แมว้ ่ำกำรวำงแผนระยะยำยจะต้งั อย่บู นควำมไม่
แน่นอนของสถำนกำรณแ์ วดลอ้ ม แต่หลำยๆ องค์กรก็สำมำรถช้ำกรวำงแผนระยะยำวให้เปน็
ประโยชน์ต่อองค์กรได้ เชน่ ใชก้ ำรวำงแผนระยะยำวในกำรพฒั นำทกั ษะและฝมี อื ของแรงงำน เพื่อให้
สอดคล้องกบั ควำมต้องกำรใชแ้ รงงำนในอนำคตผบู้ รหิ ำรบริษัทซรี อกซ์ใช้กำรวำงแผนระยะยำว
สำหรบั กำรสรำ้ งสรรคส์ ำยผลติ ภัณฑ์ใหม่ ท่จี ะสนบั สนุนเป้ำหมำยกลยุทธข์ ององคก์ ร ในกำรสร้ำง
ควำมเปน็ หนึง่ ของโลกในธุรกิจกระบวนกำรเอกสำร และวำงแผนใชเ้ วลำถึง 10 ปีในกำรพัฒนำด้ำน
กำรตลำดของเทคโนโลยีดำ้ นเอกสำรและใสกำรสรำ้ งสรรค์เครอื่ งจกั รคอมพิวเตอรด์ ิจติ อลแบบต้ังโต๊ะ
เพอ่ื ใชง้ ำนดำ้ นเอกสำรสำเนำม่ีมคี วำมเรว็ สูงและมคี ุณภำพสงู

2. แผนระยะปานกลาง (Intermediate Range Planning) จะครอบคลมุ เวลำในกำร

ดำเนินงำนตำมแผนตง้ั แต่ 1 ปี ถงึ 5 ปี แผนระยะปำนกลำงจึงทำหน้ำท่เี ปน็ ส่ือกลำงประสำนระหว่ำง
แผนระยะยำวกบั แผนระยะส้ัน เพอ่ื ใหก้ ำรปฏิบัตงิ ำนภำยในองคก์ รเปน็ ไปตำมยทุ ธวธิ ี และเป้ำหมำย
ยุทธวธิ ีท่วี ำงไว้ บำงครงั้ องค์กรธุรกิจบำงแห่ง อำจรวมเอำกำรวำงแผนระยะสั้นและกำรวำงแผนระยะ
ปำนกลำงเขำ้ ด้วยกัน โดยมีเปำ้ หมำยในกำรทำกำไร ขององคก์ ำรเปน็ หลกั หรอื ำจใชว้ ธิ ีวำงแผนระยะ
ปำนกลำงเพื่อเปน็ แนวทำงในกำรพฒั นำหรอื สำหรับกำรขยำยกจิ กำร และขยำยกำลงั กำรผลติ โดยใช้
ชว่ งเวลำ 1 ปถี งึ 5 ปีเป็นเกณฑ์

3. แผนระยะส้นั (short range Planning) เป็นแผนเพ่ือใหค้ รอบคลมุ และเป็นไปตำม

เปำ้ หมำยปฏบิ ัตกิ ำรหรอื แผนปฏิบัตกิ ำรที่วำงไวโ้ ดยปกติ แผนระยะส้ันจะต้องสอดคล้องและเป็นไป
ในทศิ ทำงเดยี วกันกบั แผนระยะยำว ระยะเวลำสำหรบั กำรวำงแผนระยะสน้ั มกั เปน็ ชว่ งเวลำของกำร
ดำเนนิ งำนในปัจจบุ นั ซึง่ ถือเอำช่วงเวลำภำยในเวลำ 1 ปีเป็นเกณฑ์ แผนระยะส้นั จะช่วยให้กำร
บริหำรกำรปฏิบตั ิงำนประจำวนั เป็นไปด้วยควำมรำบรนื่ เรียบรอ้ ย

ประเภท

ของแผน (ต่อ)

1. แผนแมบ่ ท (Master Plan) เปน็ แผนทีเ่ กดิ จำกกำรรวมแผนท้งั หมดภำยในองคก์ รเขำ้ ไวด้ ว้ ยกนั
เพื่อใหเ้ ห็นถึงโครงสรำ้ งโดยรวม ของกำรปฏบิ ตั งิ ำนภำยในองค์กร และใชเ้ ป็นแมแ่ บบในกำรวำงแผน
ระดับรองลงไปของกจิ กำร
2. แผนหน้าท่ี (Functional Plan) เปน็ แผนทีถ่ ูกวำงข้ึนเพ่ือเฉพำะเจำะจงใช้กับ กลุม่ งำน
แผนปฏบิ ัติงำนจะเป็นแผนยอ่ ยท่อี ยู่ในแผนใหญ่ที่เรยี กว่ำแผนแมบ่ ท แผนปฏิบัติงำนจะช่วยให้ผู้
ปฏิบตั ิทรำบวำ่ หนว่ ยงำนจะต้องทำอะไร ทำอยำ่ งไร และทำเพอื่ อะไร ตลอดจนแสดง เป้ำหมำย
สดุ ท้ำยที่คำดหวงั เม่ือปฏิบตั ิตำมแผนทกุ อยำ่ งหมดแล้วกำรจำแนกกำรวำงแผนตำมหนำ้ ทนี่ ้ี ซง่ึ มีดงั น้ี

2.1 กำรวำงแผนด้ำนบคุ คล (Human Resource Planning )
2.2 กำรวำงแผนด้ำนกำรผลิต (Production Planning)
2.3 กำรวำงแผนดำ้ นกำรตลำด (Marketing Planning)
2.4 กำรวำงแผนด้ำนกำรเงิน (Financial Planning)
3. แผนงานโครงการ (Project) เปน็ แผนท่ีองคก์ รทำขนึ้ เพือ่ ตอบสนองนโยบำย เกย่ี วกับกจิ กรรม
ใหญข่ ององค์กรเฉพำะครงั้ (เปน็ กิจกรรมท่ีนำน ๆทำที มิใชท่ ำเปน็ ประจำสม่ำเสมอ) ซึง่ ตอ้ งใชป้ จั จัย
เป็นจำนวนมำก จำกหน่วยงำนต่ำง ๆขององคก์ รหลำย ๆหนว่ ยงำน กำรวำงแผนงำนโครงกำรจะชว่ ย
ใหห้ น่วยงำนยอ่ ยแตล่ ะหน่วยงำนรู้หน้ำที่ และควำมรบั ผิดชอบของตน มีกำรประสำนสมั พันธ์อนั ดี ซึ่ง
จะทำให้งำนบรรลุเปำ้ หมำยท่ีวำงไว้ได้อย่ำงมปี ระสทิ ธภิ ำพ
4. แผนสรุป (Comprehensive Plan) เป็นแผนท่ีจดั ทำข้นึ เพอื่ สรปุ รวมแผนหน้ำท่ีตลอดจน
แผนงำนโครงงำนทีอ่ งค์กรกระทำ โดยอำจจำแนกเปน็ หมวดหมู่ หรอื จำแนกตำมขอบเขตของงำนหรือ
ระดับควำมซบั ซ้อนในกำรปฏบิ ัติ เพอ่ื ใหง้ ่ำยต่อกำรทำควำมเข้ำใจ กำรวำงแผนประเภทน้ี จะเห็นได้
ชัดในกำรวำงแผนบริหำรประเทศของรฐั บำล ตัวอย่ำงเชน่ แผนสำธำรณสุข แผนกำรจัดกำรศกึ ษำ
เปน็ ตน้
5. แผนกิจกรรม (Activity Planning) เปน็ แผนทจ่ี ัดทำข้นึ เพ่ือแสดงใหเ้ ห็นตำรำงเวลำของกำร
ปฏบิ ตั งิ ำน (Schedule) แผนกจิ กรรมจะแสดงใหเ้ ห็นว่ำ แตล่ ะหนว่ ยงำนย่อยในองค์กรมีหนำ้ ท่ี
รบั ผิดชอบในกำรดำเนินกิจกรรมอะไร ในชว่ งเวลำใดบ้ำง กิจกรรมนนั้ จะเริ่มตน้ เมอื่ ไร และจะต้อง
ดำเนนิ กจิ กรรมตอ่ เน่อื งกับหนว่ ยงำนใด บ้ำงหรอื ไม่ เพอื่ ให้งำนน้ันแลว้ เสรจ็ บรรลผุ ลสำเร็จตำม
เปำ้ หมำยอย่ำงมปี ระสทิ ธิภำพ

ประเภท

ของแผน (ต่อ)

1.แผนหลัก (Standing Plan) (หรืออาจเรียกไดว้ า่ แผนยืนพนื้ แผนถาวร หรือแผนประจา) เป็น
แนวคิด หลกั กำร หรอื แนวทำงปฏบิ ัตใิ นกำรกระทำกิจกรรมบำงอยำ่ งภำยในองคก์ ร ซึง่ ตอ้ งมกี ำร
กระทำซำ้ บอ่ ยๆ แผนหลกั หรือแผนประจำน้ี จะถกู นำมำใชไ้ ดห้ ลำย ๆครง้ั โดยไม่มกี ำรกำหนดอำยุ
(ขน้ึ อยกู่ ับกำรเปลีย่ นแปลงสภำวกำรณท์ ง้ั ภำยในและภำยนอกเปน็ เกณฑ์) แผนหลกั หรือแผนประจำ
จงึ ตอ้ งเปน็ เครอ่ื งมือสำหรับผู้บริหำรในกำรตดั สนิ ใจแกไ้ ขปัญหำระหวำ่ งฝำ่ ยตำ่ ง ๆแผนหลักหรอื แผน
ประจำประกอบด้วย

- นโยบำย เปน็ ข้อควำม หรอื สงิ่ ทีเ่ ข้ำใจงำ่ ยเปน็ ทยี่ อมรับและเปน็ แนวทำงสำหรับกำร
ตดั สนิ ในและปฏบิ ตั ิ

- ระเบยี บวธิ ปี ฏบิ ัติ (Procedures) เปน็ ข้ันตอนวธิ ีปฏิบัตงิ ำนท่ีเลอื กหรือกำหนดไวเ้ ป็น
มำตรฐำน สำหรับกำรดำเนินงำนในอนำคต เพื่อใหเ้ ป็นไปตำมนโยบำย และวตั ถปุ ระสงค์ระเบียบ
ปฏิบัติจะใช้มำกสำหรับกำรดำเนนิ งำนในระดับแผนกซง่ึ มีหนำ้ ทใ่ี นทำงปฏบิ ัติโดยตรง ควำมแตกตำ่ ง
ระหว่ำงนโยบำยกบั ระเบียบวธิ ปี ฏบิ ัตจิ ะอยทู่ ่นี โยบำยเป็นเร่ืองของกำรวำงหลักปฏบิ ัติท่ัวๆ ไป ส่วน
ระเบียบวิธีปฏิบัตจิ ะบอกให้ทรำบวำ่ จะตอ้ งทำอะไร ทำอย่ำงไรเพ่อื ใหส้ ัมฤทธิผ์ ล ดังน้ันจึงมีผู้กล่ำว่ำ
ระเบียบปฏบิ ัติ คือ แผนซงึ่ กำหนดแนวปฏบิ ัติทเี่ ฉพำะเจำะจงภำยในนโยบำยที่วำงไว้

- กฎ (Rule) หมำยถึง แผนงำนประจำทมี่ ีควำมเฉพำะเจำะจง จำเปน็ ต้องปฏบิ ตั ิ กฎจะ
ช้ีใหเ้ ห็นถึงวิธปี ฏบิ ัตงิ ำนโดยไม่มกี ำรลำดบั เหตุกำรณ์ กฎอำจเป็นหรอื ไมเ่ ป็นสว่ นหนง่ึ ของวธิ ปี ฏิบัตกิ ็
ได้ และถำ้ นโยบำยทนี่ ำมำใชไ้ มเ่ ปิดโอกำสใหผ้ ู้กรำไดใ้ ชด้ ุลพนิ จิ ในกำรปฏบิ ตั งิ ำนแล้วถกู เรียกวำ่ กฎ
ทนั ที

2.แผนใช้เฉพาะครัง้ (Single-Use Plan) หมำยถึง แผนที่เตรยี มข้นึ อยำ่ ง
เฉพำะเจำะจงกบั เหตุกำรณ์ที่เกดิ ข้ึนเพยี งครั้งเดยี วแลว้ จะไมม่ ีโอกำสเกดิ ขึน้ อีก (one time Goal )
เมื่อบรรลผุ ลตำมท่กี ำหนดแลว้ จะเลกิ ใช้แผนนัน้ ๆ แตถ่ ำ้ สถำนกำรณเ์ ออ้ื อำนวยจะนำกลับมำใชใ้ หม่
อกี ก็ได้

ประเภท

ของแผน (ต่อ)

1. จำแนกตำมระยะเวลำ ได้แก่ 2. จำแนกตำมระดบั องคก์ ำร ไดแ้ ก่

1.1 แผนระยะส้นั (1-2 ป)ี 2.1 แผนระดบั ชำติ
1.2 แผนระยะกลำง (3-7 ป)ี 2.2 แผนระดบั กระทรวง/ทบวง
1.3 แผนระยะยำว (8-10 ป)ี 2.3 แผนระดบั กรม/สำนกั งำน/จงั หวดั
2.4 แผนระดบั กอง

2.5 แผนระดบั ฝำ่ ย/ระดบั อำเภอ/ระดบั โรงเรียน

3. จำแนกตำมระดับชั้น โครงสร้ำงของระบบแผนงำน – โครงกำร - กิจกรรม ได้แกด่ งั นี้ แผน (plan)
แผนงำน (program) โครงกำร (project) และกิจกรรม (activity) ซงึ่ โดยปกตแิ ล้ว สว่ นรำชกำรหรอื
หนว่ ยงำนระดบั ชำติ ระดับกระทรวง ทบวง ระดบั กรม และระดบั จังหวดั มคี วำมจำเปน็ ต้องทำแผน
อยูห่ ลำยรำยกำร ดังน้ี

3.1 แผนพัฒนำระยะ 5 ปี เป็นแผนทก่ี ำหนดกรอบ และแนวทำงกำรดำเนนิ งำนไวอ้ ยำ่ ง
กว้ำง ๆ วำ่ ในชว่ งเวลำ 5 ปจี ะทำอะไรบำ้ ง กำหนดวงเงินงบประมำณไวม้ ำกนอ้ ยเพยี งใด โดยปกติ จะ
ใช้แผนพฒั นำเศรษฐกิจ และสงั คมแหง่ ชำตใิ นแตล่ ะระยะเป็นแม่บท เช่น ในปจั จุบนั มแี ผนพฒั นำ
เศรษฐกิจ และสงั คมแหง่ ชำติ ระยะท่ี 2 (2545 - 2549) เป็นหลักสำหรบั หนว่ ยงำนทำงกำรศึกษำ
และ หนว่ ยงำนท่ีเก่ียวกบั กำรศกึ ษำท่จี ดั ทำแผนพฒั นำระยะท่ี 9 เชน่ เดยี วกนั

3.2 แผนพฒั นำประจำปี เปน็ แผนท่หี นว่ ยงำน หรอื ส่วนรำชกำรจดั ทำขึน้ เพอื่ ขอจดั ตัง้
งบประมำณดำเนินงำนในแตล่ ะปีตำมแผนพฒั นำระยะ 5 ปีที่กำหนดไวว้ ่ำในปีต่อไปจะทำอะไรบ้ำง
ใช้งบประมำณมำกน้อยเพยี งใด

3.3 แผนปฏิบตั กิ ำรประจำปี เปน็ แผนระยะสัน้ ท่มี ีกำรจัดทำขนึ้ เพอื่ เป็นกรอบและ
แนวทำง ในกำรปฏิบตั ิงำนของหนว่ ยงำนในแต่ละปี และถือว่ำเปน็ เครือ่ งมือในกำรบริหำรงำน เปน็
กำรสรุป รวมขอ้ มูลพ้ืนฐำนต่ำง ๆ และรำยละเอยี ดกำรปฏิบัติงำน รวมทง้ั งบประมำณทจ่ี ะดำเนินงำน
ใหบ้ งั เกิด ตำมวตั ถปุ ระสงคแ์ ละเปำ้ หมำยทกี่ ำหนด

ในกำรจัดทำแผนทงั้ 3 รำยกำรดังกล่ำว โดยปกตหิ น่วยงำนระดบั ชำติ ระดบั กระทรวง
ทบวง กรม และจังหวัดจะต้องจดั ทำ สว่ นระดบั โรงเรยี นก็จะจัดทำเฉพำะแผนพัฒนำระยะ 5 ปี
ปจั จบุ ัน เรียกว่ำ แผนกลยุทธ์ และแผนปฏิบตั กิ ำรประจำปี ซงึ่ ทกุ โรงเรยี นตอ้ งจดั ทำหลังจำกไดร้ บั
จดั สรรงบประมำณแล้ว

ประเภท

ของแผน (ตอ่ )

1. แผนระดบั สงู ซึ่งนกั วชิ ำกำรด้ำนกำรวำงแผนมักเรียกแผนในระดบั นี้วำ่ แผนมโน
มติ หรอื แผนนโยบำย หรอื แผนยุทธศำสตร์หรือแผนกลยทุ ธ์ ซึ่งเป็นแผนทอ่ี งค์กำร
ระดับสงู กำหนดข้นึ หรอื เปน็ แผนท่ใี ชใ้ นระดับสงู ขององคก์ ำร โดยกำหนดเปน็
ขอ้ ควำมที่ระบุไว้กวำ้ ง ๆ ท้ังในด้ำนเวลำ ขอบข่ำย ควำมครอบคลมุ และวตั ถุประสงค์
ทง้ั วตั ถปุ ระสงค์เชิงนโยบำย และวัตถุประสงคข์ ององค์กำร โดยมักจะมองไปใน
อนำคตกว้ำงไกล เพื่อเป็นแนวคดิ ในกำรดำเนนิ งำนขององคก์ ำรระดับล่ำงหรอื ระดบั
ปฏิบัติกำร
2. แผนระดบั ปฏิบัติการหรือแผนปฏิบัตกิ าร หรือแผนชัน้ รองลงมา ซ่งึ จำแนกเป็น
แผนงำน โครงกำร งำน และกิจกรรม ซ่ึงเปน็ แผนที่แสดงรำยละเอยี ดของกำร
ดำเนนิ งำนที่ชดั เจน โดยกำหนดขึน้ ภำยใตก้ รอบของแผนระดับสงู หรอื แผนมโนคติ
หรือกลำ่ วอกี นยั หน่งึ กค็ ือ เปน็ แผนทจ่ี ะนำแผนมโนคติ ไปสู่กำรบรรลุวตั ถปุ ระสงค์ ที่
กำหนดไว้

ทาไมต้อง

วางแผน

สำนักงำนคณะกรรมกำรกำรประถมศึกษำแห่งชำติ (2534, น. 55) ได้กล่ำวถงึ ควำมสำคัญและเหตผุ ลของ
กำรวำงแผนไวว้ ่ำ กำรบริหำรโดยกำรใช้แผนมคี วำมสำคญั และทำให้งำนมีประสทิ ธิภำพ เพรำะ
1. เป็นกำรเตรยี มกำรและแกป้ ัญหำไวล้ ่วงหนำ้ เพ่ือให้เป็นกำรทำงำนที่มจี ุดมงุ่ หมำยเป็น กำรพฒั นำไป
ขำ้ งหน้ำตลอดเวลำ ไม่หยดุ อยกู่ ับที่ชว่ ยให้กำรดำเนินงำนมปี ระสทิ ธิภำพ
2. กำรปฏบิ ตั งิ ำนท่มี แี ผน มีระบบขนั้ ตอน และระยะเวลำ สถำนทแ่ี ละเป้ำหมำยท่กี ำหนด ไวค้ ่อนขำ้ ง
เดน่ ชดั นอกจำกจะสะดวกในกำรดำเนินงำนอยำ่ งมำกแล้วยังสำมำรถวัดควำมสำเรจ็ ตรวจสอบและ
ประเมินผลไดอ้ ีกดว้ ย
3. ในกรณีท่ีมีปัญหำเกิดขึ้น หรือมกี ำรเปลยี่ นแปลงตำ่ ง ๆ ทัง้ ในเรอ่ื งแผนงำนของโรงเรยี นหรอื ไดร้ ับ
ผลกระทบจำกสภำพแวดลอ้ มทำงเศรษฐกิจ และสงั คม ถำ้ มีแผนอยู่แลว้ กจ็ ะสำมำรถปรับปรุง แกไ้ ขได้
ทันที
4. สำมำรถใช้เปน็ เคร่อื งมือชว่ ยใหผ้ บู้ ริหำร ควบคมุ นโยบำยระดับตำ่ ง ๆ สำมำรถวินจิ ฉยั ตดั สนิ ใจไดอ้ ย่ำง
มหี ลกั เกณฑแ์ ละถูกตอ้ ง
5. ทำให้ทรำบข้อมูลควำมเปน็ มำในอดีต สถำนกำรณ์ปัจจบุ นั และกำรประมำณกำรในอนำคต เปน็
ประโยชนต์ อ่ กำรปรบั ปรุงกำรบรหิ ำรและกำรจัดกำรวำงแผน
6. กำรวำงแผนทำให้สำมำรถใช้ทรัพยำกรอยำ่ งประหยดั และได้ผลค้มุ ค่ำ ทงั้ น้ีเพรำะในกำรวำงแผนตอ้ ง
คำนึงถึงกำรระดมทรัพยำกรทกุ อยำ่ งที่มอี ย่อู ยำ่ งจำกัดมำดำเนนิ กำรตำมควำมจำเป็น ก่อนหลังให้
เหมำะสมกบั สถำนกำรณต์ ำ่ ง ๆ โดยเลอื กวธิ ีท่ดี ีทส่ี ุดทำใหเ้ กดิ กำรประหยัดในกำรใช้ทรพั ยำกร (คน เงิน
วสั ดุ กำรบริหำรหรือกำรจัดกำร)
7. กำรวำงแผนทำใหเ้ กิดควำมรว่ มมอื ประสำนงำน กำรประสำนแผนและโครงกำรท้ังใน หนว่ ยงำนเอง
ตำ่ งหนว่ ยงำน และในระดับต่ำง ๆ เพื่อใหก้ ำรดำเนนิ งำนสอดคลอ้ งกันไมเ่ กดิ ควำมซ้ำซ้อนและเปน็ กำร
ระดมทรพั ยำกร เพือ่ ประหยดั และยน่ ระยะเวลำกำรพัฒนำให้ประสบผลสำเรจ็ ได้ไวยิ่งข้ึน

ทาไมตอ้ ง

วางแผน(ต่อ)

เสนาะ ศรพี ิเศษ (2535, น. 9) กล่ำวถึงควำมสำคัญและเหตุผลของกำร

วำงแผนไว้วำ่ กำรวำงแผน เป็นเครอื่ งมือท่ีสำคญั ยง่ิ ในกำรบริหำรงำน หรอื จัดกำรที่
เป็นระบบ และมีประสทิ ธภิ ำพทำใหบ้ ุคลำกร ทุกฝำ่ ยรู้ทศิ ทำงกำรทำงำนไปตำมที่
กำหนดไว้ มองเหน็ ชอ่ งทำงในกำรทำงำน รู้สภำพปัญหำอุปสรรค ที่อำจเกดิ ขึ้นใน
อนำคต และพรอ้ มที่จะตัดสนิ ใจปรบั เปล่ียนให้เหมำะสมกบั เหตุกำรณ์ได้ดว้ ยควำม
มั่นใจ สำมำรถดำเนนิ งำนไดส้ ะดวกรวดเร็ว ประหยดั กำลงั คน แรงงำน เงนิ และเวลำ
เกิดกำรประสำนงำน ร่วมกันชว่ ยใหม้ ีกำรทำงำนเปน็ ทีม ลดควำมซ้ำซ้อน และควำม
ขัดแย้งกนั ช่วยใหท้ กุ ฝ่ำยเข้ำใจบทบำท หนำ้ ทีอ่ ยำ่ งชดั เจน สำมำรถสื่อสำรสรำ้ งควำม
เขำ้ ใจกันดว้ ยดี สะดวกในกำรติดตำม ควบคมุ กำกบั และประเมินผล เมือ่ กำรวำงแผน
ได้เตรียมกำรในทุกกระบวนกำรของกำรทำงำนแล้วย่อมเปน็ หลกั ประกนั ของ
ควำมสำเร็จ และประสิทธิภำพในกำรดำเนินงำนได้เปน็ อยำ่ งดี