_____________________________________________________________________________________________

E-Book (Dไดioโอdดe)

รหัสวชิ า 14-122-101

ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์
เบ้ืองต้น

หลกั สูตรครศุ าสตร์อตุ สาหกรรมบัญฑติ

คำนำ

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์(E-book)เล่มน้ี จัดทาขึ้น
เพื่อใช้ประกอบการจัดกิจกรรม การเรียนการสอน ใน
รายวิชาไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์เบื้องต้น เรื่องไดโอด ซ่ึง
เป็นส่ือนวัตกรรมที่นาเอาเทคโนโลยีเสมือนจริง(AR)มา
ประยุกต์ใช้งานร่วมกับหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book)
สามารถนาไปใช้ประกอบการเรียนการสอนสาหรับ
นักศึกษาเพื่อใช้เป็นแนวทางในการศึกษาค้นคว้าด้วย
ตวั เอง

ค ณ ะ ผู้ จั ด ท า ห วั ง อ ย่ า ง ย่ิ ง ว่ า ห นั ง สื อ
อิเล็กทรอนิกส์ (E-book) เร่ืองไดโอด เล่มน้ีจะเป็น
ประโยชน์ต่อการจัดการเรียนการสอน ตลอดจนนาไปสู่
การสร้างผลงานและสามมารถนาไปใช้ในชีวิตประจาวัน
ของนักศึกษาตอ่ ไป

คณะผจู้ ดั ทำ



สำรบัญ

วัตถปุ ระสงค์ 3
แบบทดสอบกอ่ นเรยี น 4
โครงสร้างของไดโอด 5
การทางาน 6
วงจรการทางานไดโอด 9
ประเภทของไดโอดแบบสารกึง่ ตวั นา
การประยุกตก์ ารใช้งาน
แบบทดสอบหลงั เรยี น

วัตถปุ ระสงค์

1. บอกความหมายและหนา้ ท่ขี องไดโอดไดถ้ ูกต้อง
2. บอกโครงสรา้ งและสว่ นประกอบไดถ้ กู ตอ้ ง
3. บอกสารประกอบที่ใช้สรา้ งไดโอดไดถ้ กู ตอ้ ง
4. เขียนสัญลกั ษณ์ของไดโอดได้ถกู ตอ้ ง
5. จาแนกประเภทของไดโอดแบบสารกงึ่ ตวั นาได้
ถูกตอ้ ง
6. บอกลกั ษณะการนาไดโอดไปใชง้ านได้ถกู ตอ้ ง

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น

โครงสร้ำงของไดโอด

ไดโอด คือ สารก่ึงตัวนาที่สร้างมาจากสาร
P-Type ,N-Type มาต่อกันโดยระหวา่ งรอยตอ่ ของ
สารท้ัง 2 เรียกว่า Junction มีขาใช้งาน 2 ขา ขาท่ี
ตอ่ กับสาร P เรียกว่าแอโนด (Anode) อักษรย่อ A
มีศักย์ไฟฟ้าเปน็ บวก (P = Positive) และขาท่ีต่อกับ
สาร N เรียกว่าแคโทด (Cathode) อักษรย่อ K
มีศักยไ์ ฟฟ้าเป็นลบ (N = Negative)

กำรทำงำน

ไดโอดเปน็ อปุ กรณ์ที่นากระแสไดท้ ิศทางเดียว จะ
นากระแสได้เมื่อขา A ได้รับไบแอสบวก ขา K ได้รับ
ไบแอสลบ เราเรียกวา่ ไบแอสตรง (Forward Bias) และ
หยุดนากระแสเมื่อขา A ได้รับไบแอสลบ ขา K ได้รับ
ไบแอสบวก เราเรียกว่าไบแอสกลับ (Reverse Bias)

วงจรกำรทำงำนไดโอด

จากรูปเป็นการจ่ายไบแอสสตรงให้กับไดโอด
ขา A ได้รับไบแอสบวก ขา K ไดร้ ับไบแอสลบ ทาให้
ไดโอดมีความต้านทานต่า กระแสไหลจากขั้วบวก
แหล่งจ่ายเข้าขา A ของไดโอดเป็นบวก ออกขา K
ไดโอดเป็นลบเข้าหลอดเป็นบวกออกจากหลอดเป็นลบ
ครบวงจรท่ีขั้วลบแหล่งจ่ายหลอดติด ขณะท่ีไดโอด
ทางานจะเกิดแรงดันตกคล่อมไดโอด = 0.6V – 0.7V
เมื่อไดโอดเป็นสารซิลิคอน(Silicon) และ 0.2V – 0.3
V เมื่อไดโอดเป็นสารเยอร์มันเนียม(Germanium) ที่
หลอดจะมีแรงดันตกคล่อม 5.4V กรณีไดโอดเป็นสาร
ซิลิคอนหรอื 5.8V กรณีไดโอดเป็นสารเยอรม์ นั เนีย่ ม

ประเภทไดโอด
แบบสำรกงึ่ ตัวนำ

ไดโอดดีเท็คเตอร์ (Detector Diode) ไดโอดประเภทน้ี
จะใชใ้ นวงจรเคร่ืองรบั -ส่งวิทยุ โดยใช้เป็นตัวแยกสัญญาณวิทยุ หรือ
ลดสญั ญาณรบกวน

ไดโอดเร็กติฟาย (Rectifier Diode) ไดโอดประเภทนี้
จะใช้ในวงจรเรียงกระแส (Rectifier) หรือวงจรแปลงไฟสลับเป็น
ไฟตรงน่ันเอง โดยไดโอดที่พบเห็นกันส่วนใหญ่จะเป็นไดโอด
ประเภทน้ี

ไดโอดเร็กตฟิ าย (Rectifier Diode) ไดโอดประเภทนี้
จะใช้ในวงจรเรียงกระแส (Rectifier) หรือวงจรแปลงไฟสลับเป็น
ไฟตรงนั่นเอง โดยไดโอดท่ีพบเห็นกันส่วนใหญ่จะเป็นไดโอด
ประเภทนี้

ประเภทไดโอด
แบบสำรกง่ึ ตัวนำ

ไดโอดกาลัง (Power Diode) ไดโอดประเภทนี้จะมี
ลักษณะเป็นโลหะขนาดใหญ่ เพ่ือช่วยในการระบายความร้อน
ภายในตวั ส่วนใหญ่จะใช้ในงานแหล่งจา่ ยกาลัง ซงึ่ มีกระแสสงู

ซีเนอร์ไดโอด (Zener Diode) เป็นไดโอดที่ออกแบบ
มาเปน็ พเิ ศษ โดยจะทางานในสภาวะไบอัสกลับ และมีคุณสมบัติใน
การรักษาระดับแรงดันไฟฟ้า ท่ีตกคร่อมตัวมัน ให้มีค่าคงท่ี จึงนิยม
ใช้ในวงจรรักษาระดับแรงดันไฟฟา้ ( Voltage Regulator)

ไดโอดเปล่งแสง (Light Emitting Diode) มักเรียกย่อ
ว่า แอลอีดี (LED) เป็นไดโอดท่ีออกแบบมาเป็นพิเศษโดยเมื่อได้รับ
แรงดันไบอัสตรง จะเปล่งแสงออกมาได้ ซ่ึงมีทั้ง สีแดง เขียว ฟ้า
ส้ม เหลือง ฯลฯ ตามสารที่ใช้ทา มักใช้ในส่วนของการแสดงผลใน
วงจรอิเล็กทรอนิกส์ เพราะกนิ ไฟนอ้ ยกว่าหลอดไฟมาก

ประเภทไดโอด
แบบสำรก่ึงตัวนำ

ไดโอดรับแสง (Photo Diode) ไดโอดท่ีออกแบบมำ
เพ่ือปรับเปล่ียนค่ำตำมควำมเข้มของแสงท่ีเข้ำมำ โดยจะมี
ลกั ษณะเป็นชอ่ งหนำ้ ตำ่ งเลก็ ๆ ไวใ้ ชใ้ นกำรรบั แสง ซง่ึ อำจเป็นแสง
สว่ำงธรรมดำหรอื แสงอินฟำเรด มกั ใชก้ บั วงจรตรวจจบั สญั ญำณ
หรอื ในวงจรควบคมุ ระยะไกล หรอื ท่ีเรยี กวำ่ รโี มท

กำรประยกุ ตใ์ ช้งำน

ไ ด โ อ ด จ ะ ถู ก น า ไ ป ใ ช้ ง า น ใ น ว ง จ ร ท า ง
อิเล็กทรอนิกส์ได้หลากหลาย เช่น กานป้องกันการต่อ
แบตเตอร่ผี ดิ ขว้ั , ใชใ้ นวงจรเรยี งกระแส (Rectifier) หรือ
วงจรแปลงไฟฟ้ากระแสสลับให้เป็นไฟฟ้ากระแสตรง,
วงจรรักษาระดับแรงดันไฟฟ้า ( Voltage Regulation)
และใชใ้ นวงจรเคร่อื งรับ-ส่งวิทยุ โดยใชแ้ ยกสัญญาณวิทยุ
หรอื ลดระดับเสยี งสัญญาฟ ณรบกวน เป็นต้น