สามมัคคีเภทคำฉันท์

๔๖

๔. ความเคารพและยึดมั่นในคำพูดคำสอนของอาจารย์
วัสสการพราหมณ์ใช้เล่ห์พูดยุงยงกุมารให้แตกคอกันเอง โดยกุมารเองก็มิได้ไตร่ตรองให้ดีก่อนเพราะความ

เชื่ออาจารย์ กุมารคนอื่นๆต่างก็ชิงดีชิงเด่นกันเพื่อให้อาจารย์เรียกหาแสดงให้เห็นความสำคัญของครูอาจารย์
ในสมัยนั้น

กุมารพระองค์นั้น ธ มิทันจะไตร่ตรอง
ก็เชื่อ ณ คำของ พฤฒิครูและวู่วาม

และฝ่ายกุมารผู้ ทิชครูมิเรียกหา
ก็แหนงประดารา ชกุมารทิชงค์เชิญ

๕. การใช้ปัญญาเอาชนะศัตรูโดยไม่เสียเลือดเนื้อ
วัสสการพราหมณ์ยุยงให้ศัตรูแตกคอกันเองขาดความสามัคคีกษัตริย์แห่งมคธตีเมืองโดยง่ายดาย ไม่เสียเลือดเนื้อ

ไป่พักต้องจะกะเกณฑ์นิกายพหลโรย ประยุทธ์
แรงเปลืองระดมโปรย
ณ เดิม
ราบคาบเสร็จ ธ เสด็จลุราชคฤหอุต
ดมเขตบุเรศดุจ ทราบถึงบัดดล
ชาวเวสาลี
๖. ความเชื่อเรื่องขวัญ ชนบทบูรี
หวาดกลัวทั่วไป
ข่าวเศิกเอิกอึง
ในหมู่ผู้คน

แทบทุกถิ่นหมด
อกสั่นขวัญหนี

๔๗

๗. การรบ การแบ่งเขตการปกครอง

จอมกษัตริย์แห่งแคว้นมคธหยุดทัพตรงหน้าเมืองเวสาลี (แสดงให้เห็นว่าจะมีการรบกัน) พระองค์ทรงสังเกต

วิเคราะห์เหตุการณ์ทางเมืองวัชชีในขณะที่ข้าศึกมาประชิดเมือง (แสดงให้เห็นการปกครองเป็นเมืองต่างๆ)

ปิ่นเขตมคธขัต ติยรัชธำรง
ยั้งทัพประทับตรง นคเรศวิสาลี
พิเคราะห์เหตุ ณ ธานี
ภูธร ธ สังเกต ขณะเศิกประชิดแดน
แห่งราชวัชชี

๘. การแบ่งชนชั้น

จากบทประพันธ์ คำว่า บัญชา และ รับพระบัณฑูร แสดงให้เห็นถึงคำสั่งจากผู้ที่มีชนชั้นสูงกว่า และการทำ
ตามคำสั่งของผู้ที่มีชนชั้นต่ำกว่า

ครั้นทรงพระปรารภ ธุระจบ ธ จึ่งบัญ
ชานายนิกายสรร พทแกล้วทหารหาญ
เร่งทำอุฬุมป์เว ฬุคะเนกะเกณฑ์การ
เพื่อข้ามนทีธาร จรเข้านครบร
เขารับพระบัณฑูร อดิศูรบดีศร
ภาโรปกรณ์ตอน ทิวรุ่งสฤษฎ์พลัน

๙. การละเล่นของเด็กๆสมัยก่อน รกกาลขว้างไป
ดุจกันฉะนั้นหนอ
ลูกข่างประดาทา
หมุนเล่นสนุกไฉน

บรรณานุกรม ๔๘

- Unknown.(2556).[ออนไลน์].สามัคคีเภทคำฉันท์.เข้าถึงได้จาก
www.amakkeepeatchant.blogspot.com
(วันที่ค้นข้อมูล ๒๖ สิงหาคม พ.ศ.๒๕๖๕)

- อาจารย์ ดร.บัวลักษณ์ นาคทรงแก้ว.(2560).[ออนไลน์].สามัคคีเภทคำฉันท์.เข้าถึงได้จาก
http://elsd.ssru.ac.th/bualak_na
(วันที่ค้นข้อมูล ๒๖ สิงหาคม พ.ศ.๒๕๖๕)

- siripa_26.(2565).[ออนไลน์].ถอดคำประพันธ์เรื่องสามัคคีเภทคำฉันท์.เข้าถึงได้จาก
https://anyflip.com/wgewd/qkus/basic.
(วันที่ค้นข้อมูล ๒๔ สิงหาคม พ.ศ.๒๕๖๕)

- กัลยาณี ถนอมแก้ว(2565).[ออนไลน์].ถอดความสามัคคีเภทคำฉันท์ในบทเรียน.เข้าถึงได้จาก
https://www.gotoknow.org
(วันที่ค้นข้อมูล ๒๔ สิงหาคม พ.ศ.๒๕๖๕)

- สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน."สามัคคีเภทคำฉันท์"ในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานภาษา
ไทย วรรณคดีวิจักษ์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖ บทที่ ๔ หน้าที่ ๑๐๒-๑๒๗.กรุงเทพฯ:โรงพิมพ์ สกสค.
ลาดพร้าว,๒๕๖๔.
- กัลยาณี ถนอมแก้ว(2565).[ออนไลน์].การเลือกชนิดของฉันท์ให้เหมาะกับเนื้อเรื่องเข้าถึงได้จาก
https://www.gotoknow.org
(วันที่ค้นข้อมูล ๒๙ สิงหาคม พ.ศ.๒๕๖๕)