สร้างผู้เรียน สู่ศตวรรษที่ 21

สรา้ ง “ทักษะ” ให้ผเู้ รยี น
พรอ้ มสศู่ ตวรรษที่ 21
ปีท่ี 4 ฉบบั ที่ 11 พ.ศ. 2555

สร้าง “ทกั ษะ” ให้ผูเ้ รียน

พร้อมสศู่ ตวรรษที่ 21

School in focus 1



Contents 10 Editor’s Note
No. 11 • 2012
โลกในศตวรรษท่ี 21 เปลี่ยนโฉมหน้าไปอย่างรวดเร็ว
4 The Story เพราะความก้าวหน้าของเทคโนโลยีสารสนเทศ ท�ำให้
โลกแห่งการเรียนรู้เปิดกว้างและง่ายต่อการเข้าถึง ขณะ
การศกึ ษาในศตวรรษที่ 21 เดยี วกนั ตลาดแรงงานกต็ อ้ งการเดก็ ทม่ี คี วามคดิ สรา้ งสรรค์
แนวทางการสรา้ งนักเรียนพนั ธ์ุใหม่ ใหม่ๆ มีความเป็นเลศิ ทงั้ วิชาการและเต็มเปยี่ มดว้ ยทกั ษะ
ในการด�ำเนินชีวิตและการท�ำงาน พร้อมที่จะเรียนรู้และรู้
6 Look Forward เท่าทนั โลกที่เปลีย่ นแปลงไปตลอดเวลา
Schoolinfocus ฉบบั นี้ไดเ้ ลง็ เห็นความส�ำคญั ของการเรง่
งานสำ�คัญของการศกึ ษาไทย พัฒนา “ทกั ษะแหง่ ศตวรรษท่ี 21” ใหเ้ กดิ ขน้ึ ในตวั ผเู้ รยี น
สรา้ ง ‘ทกั ษะ’ ให้ผู้เรยี นพรอ้ มสู่ เพอ่ื ใหเ้ ดก็ ๆ มคี วามพรอ้ มทจี่ ะกา้ วสโู่ ลกแหง่ การทำ� งานใน
ศตวรรษท่ี 21 อนาคต ซง่ึ พวกเราทอี่ ยใู่ นแวดวงการศกึ ษาควรจะเรง่ มอื และ
รว่ มกนั พฒั นารปู แบบการเรยี นการสอน ใหเ้ ดก็ ๆ สามารถ
8 Proud School ตอ่ ยอดความรไู้ ดด้ ว้ ยตนเอง พรอ้ มพฒั นาทกั ษะตา่ งๆ ที่
10 Idol Teacher จำ� เปน็ สำ� หรบั การใชช้ วี ติ อยา่ งมคี ณุ ภาพและมคี วามสขุ ใน
12 Inside Society ศตวรรษท่ี 21 นี้
13 The Answer
14 Good Idea ตะวัน เทวอักษร
16 What’s Hot? กรรมการผอู้ ำ�นวยการ
18 ACT Inspire บริษัท อกั ษรเจริญทศั น์ อจท. จำ�กดั
20 Hi...High Tech
22 Relaxing Mind

46

จดั ทำ�โดย

รว่ มพฒั นาสงั คมแห่งการศึกษาโดย
บรษิ ทั อกั ษรเจริญทศั น์ อจท. จ�ำ กัด
142 ถนนตะนาว เขตพระนคร กรงุ เทพฯ 10200
โทรศพั ท์ 0 2622 2999
โทรสาร 0 2622 2600
อเี มล์ : [email protected]
เว็บไซต์ : www.aksorn.com
facebook : www.facebook.com/aksornACT
เจา้ ของ บริษทั อักษรเจรญิ ทศั น์ อจท. จำ�กัด
ท่ีปรกึ ษากติ ตมิ ศกั ด์ิ ผศ.สรุ พล เทวอกั ษร
ที่ปรึกษาบรรณาธิการ ตะวัน เทวอักษร,
อ.เอกรนิ ทร์ ส่มี หาศาล, เพญ็ พศิ ชมพูศร,ี
วราธร เทวอกั ษร, อภิวัฒน์ รกั ษง์ าน
บรรณาธกิ ารบริหาร วสันต์ สว่างศรงี าม
กองบรรณาธกิ าร กอบกุล ดวงมณี, วิไลพร หงษ์เงนิ ,
ชลดา พรหมชาติสุนทร
จัดทำ�โดย
ฝา่ ยประชาสมั พนั ธ์ บรษิ ทั อกั ษรเจรญิ ทศั น์ อจท. จำ�กดั
ออกแบบรูปเลม่ โดย บรษิ ัท เวอร์โก อารต์ กลิ ด์ จำ�กัด
จดั พมิ พ์โดย บริษทั คอมฟอรม์ จำ�กัด
โทร. 0 2368 2942-7

The Story

การศกึ ษาในศตวรรษท่ี 21

แนวทางการสร้างนักเรียนพันธุ์ใหม่

โลกในศตวรรษท่ี 21 ถือเป็นช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว โดยความเปลี่ยนแปลงดังกล่าวมีความแตกต่างจาก
ศตวรรษที่ 19 และ 20 อยา่ งสนิ้ เชงิ เศรษฐกจิ อตุ สาหกรรมในอดตี ได้ถูกแทนท่ดี ว้ ยเศรษฐกิจและบริการทีข่ บั เคล่อื นดว้ ย
ขอ้ มลู ความรู้ และนวัตกรรม และไม่ว่าจะหนั ไปทางใด ก็จะเหน็ การนำ� เทคโนโลยีไปใช้ในการเพม่ิ ผลผลิต แทนการใชแ้ รงงาน
แบบเดมิ

จากสถานการณ์นี้สะท้อนให้เห็นว่าคน คิดใหม่ด้านการศึกษาในศตวรรษที่ 21 ซ่ึง
ที่จะประสบความสำ�เร็จได้จะต้องมีทักษะ เปน็ ความรว่ มมอื ของหลายฝา่ ย ไดแ้ ก่ องคก์ ร
ในการเผชญิ กบั โลกท่ีซบั ซอ้ นขน้ึ แต่ปจั จุบัน ดา้ นการศกึ ษา ภาครฐั ภาคเอกชน และชมุ ชน
ระบบการศึกษาของรัฐยังไม่ได้ส่งเสริมให้ โดยเนื้อหาสาระของกรอบความคิดน้ีมองว่า
นักเรียนมีคุณสมบัติดังกล่าว จึงทำ�ให้เกิด นกั เรยี นพนั ธ์ุใหมจ่ ะตอ้ งเปน็ ผทู้ ม่ี ที กั ษะทเ่ี รยี ก
คำ�ถามข้ึนว่า แล้วการศึกษาแบบใดท่ีจะ ว่า “ทกั ษะแหง่ ศตวรรษท่ี21” ซง่ึ สามารถแบง่
สามารถสร้างนักเรียนพันธุ์ใหม่ให้มีความ ไดก้ วา้ งๆ เปน็ 3 ดา้ น คอื ทกั ษะชีวติ และการ
พร้อมสำ�หรับการดำ�เนินชีวิตในอนาคต จาก ทำ�งาน ทกั ษะการเรียนรแู้ ละนวัตกรรม และ
คำ�ถามน้ีเองได้นำ�ไปสู่การสร้างกรอบความ ทักษะด้านสารสนเทศ สอื่ และเทคโนโลยี

4 School in focus

เม่ือองคป์ ระกอบทกุ อยา่ งถกู ดำ�เนินการอยา่ งเหมาะสม เราอาจ
สรุปได้ว่า นกั เรยี นพันธ์ใุ หม่ คอื นักเรยี นท่มี ีความดเี ดน่ ทั้งในเนอ้ื หา
วชิ าการและทกั ษะในการดำ�เนนิ ชีวิต สามารถรับมือกับปญั หา และ
การเปลีย่ นแปลงได้อยา่ งชาญฉลาด

กรอบความคดิ เพ่ือการเรียนรูใ้ นศตวรรษท่ี 21

แหลง่ อ้างองิ : www.p21.org ทักษะการเรยี นรู้และนวัตกรรม การสื่อสาร เพื่อให้สามารถเข้าถึงแหล่ง
เมื่อโลกเต็มไปด้วยข้อมูลและข่าวสาร ข้อมูล ประเมินข้อมูล และนำ�ข้อมูลไปใช้ได้
ทกั ษะชวี ิตและการท�ำ งาน อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ ยังจะต้อง
ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีสารสนเทศ องค์ความรู้ใหม่ๆ จึงเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา สามารถใช้เคร่ืองมือท่ีเหมาะสมในการสร้าง
นักเรียนพันธ์ุใหม่จะต้องมีทักษะที่จำ�เป็น สื่อด้วยตนเอง รวมท้ังสามารถวิเคราะห์
ทำ�ให้เกิดความเปลี่ยนแปลงต่อวงการธุรกิจ สำ�หรับการเรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อให้เป็นคน วัตถุประสงค์ของสื่อต่างๆ ท่ีมีอยู่อย่าง
และการทำ�งานอย่างมาก ส่งผลให้ความเชื่อ ทันโลก ตัวอย่างเช่น การรู้จักคิดอย่างมี หลากหลาย เชน่ สง่ิ พมิ พ์ ออดโิ อ วดิ โี อ มลั ต-ิ
ที่ว่านักเรียนท่ีเรียนหนังสือเก่งจะประสบ วิจารณญาณ คิดอย่างเป็นเหตุเป็นผล เป็น มีเดยี เวบ็ ไซต์ เพือ่ ใหร้ ู้เทา่ ทันส่อื และเลือก
ความสำ�เร็จในหน้าท่กี ารงานไม่เป็นความจริง ระบบ เพื่อให้มองเห็นภาพรวมและนำ�ไปสู่ คัดกรองเฉพาะข้อมูลท่ีมีประโยชน์ต่อการ
อีกต่อไป นักเรียนพันธุ์ใหม่ในศตวรรษท่ี 21 การแกไ้ ขปญั หา รวมทง้ั มที กั ษะในการสอ่ื สาร ตัดสนิ ใจของตนเอง
ถูกคาดหวังจากสังคมและนายจ้างให้มีทักษะ และการร่วมมือกับผู้อ่ืน และรู้จักคิดอย่าง
ท่ีสามารถนำ�ไปประยุกต์ใช้แก้ปัญหาในการ สร้างสรรค์หรือปรับเปล่ียนมุมมองในการคิด ตามกรอบความคิดด้านการศึกษาใน
ทำ�งานและชีวิตประจำ�วันด้วย คือ จะต้อง เพอ่ื นำ�ไปสู่การสร้างนวตั กรรมใหม่ๆ ศตวรรษท่ี 21 การสร้างนักเรียนพันธ์ุใหม่
เป็นผู้มีความยืดหยุ่นและมีความสามารถ ทกั ษะดา้ นสารสนเทศ สื่อ และเทคโนโลยี จะเกิดข้ึนได้ก็ต่อเมื่อมีการพัฒนาระบบ
ในการปรับตัวเข้ากับสถานการณ์ที่ไม่อาจ สนับสนุนการศึกษาให้ทันสมัยและเหมาะสม
หลีกเลี่ยงได้ สามารถทำ�งานและเรียนรู้ได้ ในการเข้าถึงแหล่งข้อมูลความรู้ท่ีมีอยู่ กับการสอนและการเรียนรู้ เช่น การปรับ
ด้วยตนเอง มีความเป็นผู้นำ� สร้างผลงาน อย่างมากมาย นักเรียนพันธุ์ใหม่จำ�เป็นจะ เปล่ียนมาตรฐานและเครื่องมือประเมิน
ของตัวเองได้และรับผิดชอบต่อผลงานที่ ต้องมีทักษะด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและ หลักสูตรและวิธีการสอน การพัฒนาทาง
เกิดขึ้น รวมท้ังสามารถทำ�งานร่วมกับคน วิชาชีพ และสภาพแวดล้อมในการเรียนรู้
จากวัฒนธรรมและวิถีชีวิตทห่ี ลากหลายได้ โดยในแง่ของการพัฒนาทางวิชาชีพถือเป็น
สว่ นที่สำ�คัญทสี่ ดุ ในการเปลยี่ นแปลง ซ่งึ ภาค
รฐั จะต้องเข้ามามบี ทบาทสำ�คญั เช่น จัดการ
ฝึกอบรมทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 ในเชิงลึก
ใหแ้ ก่ครทู ุกคน

เม่ือองค์ประกอบทุกอย่างถูกดำ�เนินการ
อย่างเหมาะสม เราอาจสรุปได้ว่า นักเรียน
พันธ์ุใหม่ คือ นักเรียนที่มีความดีเด่นท้ังใน
เน้ือหาวิชาการและทักษะในการดำ�เนิน
ชีวิต สามารถรับมือกับปัญหาและการ
เปล่ียนแปลงได้อย่างชาญฉลาด ถือเป็น
พลเมืองหรือแรงงานในอนาคตท่ีสังคม
ต้องการ และเป็นผลลัพธ์ท่ีสำ�คัญของการ
ดำ�เนินการตามกรอบความคิดด้านการศึกษา
ในศตวรรษที่ 21

School in focus 5

Look Forward

งานสำ�คัญของการศกึ ษาไทย

สร้าง ‘ทกั ษะ’ ใหผ้ ู้เรียนพรอ้ มสศู่ ตวรรษท่ี 21

สถานการณ์ของโลกยุคปัจจุบันเปล่ียนแปลงไปสู่การนำ�วิทยาการและเทคโนโลยี
ใหม่ๆ เข้ามาชว่ ยอำ�นวยความสะดวกแกม่ นษุ ย์ ทุกซอกทกุ มุมบนโลกกลายเป็นแหลง่
เก็บรวบรวมองค์ความรู้ขนาดใหญ่ ที่หากสนใจอยากรู้ก็สามารถค้นหาได้ผ่านทาง
อนิ เทอรเ์ นต็ ขอเพยี งแคค่ ลกิ ! นนั่ เพราะโลกของเราเรม่ิ เดนิ ไปสศู่ ตวรรษที่ 21 ศตวรรษ
ท่ี ‘ความรู้’ หาไดง้ า่ ยดาย แต่การพฒั นาใหม้ นษุ ยม์ ี ‘ทักษะ’ เป็นนยั สำ�คญั ย่งิ กว่า

ศ.นพ. วจิ ารณ์ พานชิ การศึกษาจึงเป็นบันไดข้ันพ้ืนฐานท่ีจะ ความเชื่อเรื่องการถ่ายทอดความรู้ไปสู่
นำ�พาเดก็ ไทยกา้ วไปสศู่ ตวรรษท่ี 21 ไดอ้ ยา่ ง ผู้เรียน จากที่เคยป้อนความรู้ใส่ลูกศิษย์
เตม็ ภาคภูมิ ซึง่ ศ.นพ.วจิ ารณ์ พานิช นายก เพียงอย่างเดียว ซ่ึงเป็นสิ่งที่ทำ�กันมาตลอด
สภามหาวิทยาลัยมหิดล ประธานกรรมการ ในศตวรรษที่ 20 ไปสู่การส่งเสริมให้ผู้เรียน
มูลนิธิสถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อ นั้นได้รู้จักท่ีจะคิดและใฝ่หาวิธีที่จะออกไป
สังคม (สคส.) และรองประธานกรรมการ หาคำ�ตอบ และในทฤษฎีปิรามิดแห่งการ
มูลนิธิสยามกัมมาจล ผู้เขียนหนังสือ ‘วิถี เรียนรู้ (Learning pyramid) นั้น ตรงฐาน
สร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ ในศตวรรษท่ี ของปิรามิดระบุไว้ชัดเจนว่าการเรียนเพื่อให้
21’ พร้อมด้วย นพ.ประเสริฐ ผลิตผลการ ประสบผลสำ�เร็จ จะต้องมีการแลกเปลี่ยน
พิมพ์ เลขาธิการมูลนิธิสดศรี-สฤษด์ิวงศ์ พดู คยุ กัน (Discussion) มกี ารทดลองปฏิบตั ิ
และ นพ.สมศักด์ิ ชุณหรัศม์ิ เลขาธิการ (Practicedoing) และสอนผอู้ น่ื ได้(Teaching)
มูลนธิ สิ าธารณสขุ แห่งชาตไิ ดร้ ่วมแลกเปล่ยี น ตรงนีเ้ ปน็ หัวใจสำ�คัญ
มุมมองเร่อื งการศึกษาไทยกับการสร้าง
ทักษะการเรียนรู้แบบใหม่ในศตวรรษท่ี 21 แต่ท่ีผ่านมาน้ันการศึกษาไทยหรือแม้แต่
(21st Century Skills) วงการการศึกษาอ่ืนๆ ท่ัวโลก ยังไม่ประสบ
ผลสำ�เร็จ เพราะยังยึดติดอยู่กับยอดปิรามิด
ศ.นพ.วิจารณ์ กล่าวว่าในศตวรรษที่ คือ การถ่ายทอดความรู้ป้อนสู่ผู้เรียน ซึ่ง
21 นั้น การศึกษาไทยจะต้องปรับเปลี่ยน ไม่ใช่เรื่องผิด แต่ไม่เหมาะกับการสอนใน

6 School in focus

นพ. ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์ นพ. สมศักด์ิ ชณุ หรัศม์ิ

ศตวรรษท่ี 21 ที่ไมไ่ ด้เน้นทคี่ วามรู้ แตเ่ น้นท่ี เหมือนท่ีผ่านมา โดยครูอาจจะต้องมีตัวช่วย เปน็ ผนู้ ำ� อาจจะเรม่ิ จากขา้ งลา่ งหรอื ตรงกลาง
ทักษะ (Skill) การเรียนจึงต้องทำ�ให้เด็กรู้สึก น่ันคือคู่มือการสอน... “คู่มือครูในศตวรรษ ไปกอ่ นภายใต้เปา้ หมายเดียวกนั ”
ทา้ ทาย มกี จิ กรรมใหท้ ำ� เรยี กวา่ เปน็ การเรยี น ท่ี 21 ควรจะเป็นคู่มือที่ช่วยแนะนำ�แนวทาง
แบบ Action คอื วิ่งออกไปหาความรู้ ซง่ึ จะ การสอนที่เหมาะสม เชน่ ในค่มู อื อาจจะช่วย ศ.นพ.วิจารณ์ กล่าวเสริมว่า ปัจจุบัน
ทำ�ให้เด็กไม่เบื่อหน่าย แต่เวลานี้การศึกษา บอกครูไดว้ า่ แหลง่ เรยี นรใู้ นจงั หวดั มอี ะไรบา้ ง เด็กไทยจำ�นวนไม่น้อยต้องเผชิญกับปัญหา
ไทยยังเดนิ ไปไม่ถงึ จดุ นน้ั เพอื่ ทค่ี รจู ะไดค้ ดิ วธิ ที จี่ ะบอกใหเ้ ดก็ ออกไปหา ครอบครัว หลายคนไม่ได้อยู่กับพ่อแม่ และ
คำ�ตอบ ซ่ึงเด็ก 10 คน กจ็ ะไดม้ า 10 คำ�ตอบ ดูเหมือนว่าเด็กกลุ่มนี้จะเพ่ิมจำ�นวนมากข้ึน
“การเรียนในศตวรรษท่ี 21 ‘ครู’ จะมี ครูสามารถให้เดก็ ทุกคนมาพดู คุยแลกเปล่ยี น เร่ือยๆ และมีความรู้สึกติดลบมาจากบ้าน
บทบาทสำ�คัญย่ิงกว่าเดิมแต่ไม่ใช่ในฐานะ กนั เพอื่ สรปุ มาเปน็ คำ�ตอบทเี่ หน็ รว่ มกนั และ บางคนหลงผิด คำ�ถามคือ มีแนวทางใดทจี่ ะ
ผู้สอน แต่ในฐานะผู้ฝึกให้เด็กได้เกิดทักษะท่ี เป็นคำ�ตอบของเขาเอง” ช่วยให้เด็กไม่ตกรางชีวิต? “ผมมองว่าน่ี
จำ�เป็น ซ่ึงผมมองว่าครูต้องเปล่ียนความคิด คือสูตรของการเรียนทักษะชีวิต ที่โรงเรียน
ต้องละท้ิงความยึดม่ันถือม่ันในเน้ือหาวิชาว่า วธิ กี ารสอนในลกั ษณะนนี้ อกจากจะชว่ ยสง่ ครู และวงการการศกึ ษาควรใช้วิกฤติตรงนี้ให้
ถูกท่ีสุด แล้วปรับตัวมาสู่การเป็นผู้ออกแบบ เสริมให้เด็กได้ทักษะการเรียนรู้ ยังทำ�ให้เด็ก เป็นโอกาสในการท่ีจะพัฒนาการเรียนรู้ทักษะ
การเรียนรู้ ตั้งคำ�ถาม เพ่ือกระตุ้นให้ผู้เรียน มปี ระสบการณเ์ กิดเปน็ ทักษะชีวติ (Life skill) ชวี ติ ใหก้ บั เดก็ แมท้ กั ษะการศกึ ษาในศตวรรษ
ได้คดิ และลงมอื ปฏบิ ตั ิ เพราะการลงมอื ทำ�จะ ซ่ึงการมีทักษะชีวิตท่ีดียังช่วยให้เด็กรู้จักท่ีจะ ที่ 21 อาจเปน็ เรือ่ งใหญ่ แต่ไม่ใชเ่ รอ่ื งทที่ ำ�
ช่วยสนับสนุนให้เด็กได้เกิดทักษะการเรียนรู้ แก้ไขปญั หาต่างๆ ได้ ไม่ได้ เพราะอยู่ในกระบวนการเรียน เพียงแต่
(Learning skill) โดยอาจจะอยู่ในรปู แบบของ ต้องอาศัยการปฏบิ ตั ิเทา่ นั้น”
โครงงาน เพอ่ื ใหเ้ ดก็ สามารถนำ�ความรทู้ ่ีไดไ้ ป นพ.สมศกั ด์ิ มองวา่ การจะเปลย่ี นแปลง
ประยกุ ต์ใชก้ บั ชวี ติ ตนเอง และครตู อ้ งไมต่ อบ การศึกษาไปสู่ศตวรรษท่ี 21 น้ัน ต้องไม่ การจะทำ�ให้ผู้เรียนมีทักษะพร้อมก้าว
คำ�ถามของเด็กในทันที ไม่ดุด่าว่ากล่าวหาก ปล่อยให้เป็นไปตามยถากรรม แต่เราต้อง สู่ศตวรรษท่ี 21 จึงเป็นเร่ืองของทุกคน
คำ�ตอบนน้ั ไมถ่ กู ตอ้ ง เพราะจะเปน็ การทำ�รา้ ย เร่ิมสร้างครูท่ีกล้าลอง กล้าทำ� มีแนวคิด ในสังคม จะยกให้ใครกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง
เดก็ ในภายหลงั แตค่ วรใชว้ ธิ กี ารตง้ั คำ�ถามไป เดียวกันให้เกิดเป็นหน่อข้ึนมา ก็จะนำ�ไปสู่ รับผิดชอบไม่ได้ ทว่าผู้ปกครอง หน่วยงาน
เรอ่ื ยๆ เพอ่ื นำ�ไปสกู่ ารลงมอื คน้ หาจนได้ ความเปล่ียนแปลง และไม่จำ�เป็นว่าต้องไป ตลอดจนองค์กรต่างๆ ควรมาร่วมเป็นภาคี
คำ�ตอบท่ีออกมาจากความคิดภายในตัวของ เริ่มท่ีกระทรวงศึกษาธิการ แต่มองว่าความ เครือข่ายเพื่อขับเคล่ือนเรื่องดังกล่าว โดย
เดก็ เอง” ศ.นพ.วจิ ารณ์ กลา่ ว เปล่ียนแปลงเกิดข้ึนได้มากมาย อาจจะ เวลาน้ีมีหลายโรงเรียนท้ังจากเขตพื้นท่ีการ
เร่ิมจากคนไม่ก่ีคน หรือกลุ่มคนเล็กๆ ที่มี ศึกษา เทศบาล องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถ่ิน
สอดคล้องกบั นพ.ประเสรฐิ ซ่งึ ระบวุ ่า ใน เป้าหมายเดียวกัน… “ผมคาดหวังว่าจะมี ท่ีต่ืนตัวและจัดการศึกษาตามแนวทาง
ศตวรรษท่ี 21 ครจู ะตอ้ งมีวิธีการจัดการเรยี น ผบู้ รหิ าร ครู และโรงเรยี นทม่ี แี นวคดิ เดยี วกนั ศตวรรษท่ี 21 ซ่ึงในอนาคตตัวอย่างดีๆ
การสอนที่เหมาะสม โดยให้เด็กว่ิงออกไปหา มาร่วมเป็นภาคีเครือข่ายหาทางขยายต่อ เหล่านี้จะมีส่วนท่ีมาร่วมสะท้อนผลเพ่ือเป็น
คำ�ตอบ ไม่ใช่บอกคำ�ตอบและมานั่งท่องจำ� ยอดความคิด บนความเช่ือว่าไม่ต้องรอใคร แรงกระตนุ้ ให้สงั คมตืน่ ตวั ตอ่ ไป

School in focus 7

Proud School

โรงเรียนเลศิ หล้า กับ หลักสูตร ครู
และส่ือการเรยี นการสอน

3 กลไกหลักขับเคล่อื นให้เด็กไทยมีคณุ ภาพ

โรงเรยี นเปรยี บเสมอื นบา้ นอกี หลงั ทม่ี บี ทบาทส�ำ คญั ในการพฒั นา
คณุ ภาพของเดก็ ซงึ่ แตล่ ะโรงเรยี นกจ็ ะมแี นวทางในการสอนแตกตา่ ง
กนั ออกไป โรงเรยี นเลศิ หลา้ ถนนกาญจนาภเิ ษก ถอื เปน็ โรงเรยี นใน
กลมุ่ โรงเรยี นเอกชน โครงการ English Program ทไี่ ดร้ บั การยกยอ่ ง
จากกระทรวงศึกษาธิการให้เป็น ‘โรงเรียนต้นแบบ’ ของการศึกษา
ดูงานในกลุ่มโรงเรียนเอกชน โดย อาจารย์อัชฌา เสียงหลาย
ผอู้ �ำ นวยการโรงเรยี น เลา่ ใหฟ้ งั ถงึ แนวทางการพฒั นาคณุ ภาพของ
เดก็ วา่ “โรงเรียนจะเนน้ การใช้ 3 กลไกหลกั คอื หลกั สูตร ครู และ
สือ่ การเรียนการสอน”

8 School in focus

โรงเรยี นมีหนังสือเสริมการเรียนรตู้ ่างๆ เพือ่ ใหเ้ ดก็ ใช้เป็นแหล่งค้นควา้
หาความรู้ ซ่งึ สื่อเสริมความรู้ จะท�ำ ใหเ้ ดก็ ๆ เกดิ การเรียนรูด้ ้วยตนเอง
รูส้ ึกสนกุ ท่จี ะเรยี น และเขา้ ใจบทเรียนมากยงิ่ ขึน้

อ. อชั ฌา เสียงหลาย

หลักสูตร โรงเรียนใช้หลักสูตรของ หนังสือเรียนทั้งของไทยและต่างประเทศ และ ‘กล้าตอบ’ ดังนน้ั จึงต้องไมม่ ีคำ�ถามท่ี
ไทยท่ีเน้น Information Base ควบคู่ไป โดยพิจารณาเลือกให้สอดคล้องกับหลักสูตร เราตอบไม่ได”้
กับหลักสูตรของประเทศแคนาดา ที่เน้น นอกจากน้ี ทางโรงเรียนก็ยังได้สนับสนุน
Practical Base เป็นการใช้กระบวนการ หนังสือเสริมการเรียนต่างๆ ในห้องสมุด นอกจากจะส่งเสริมให้นักเรียนของ
การสอนท่ีหลากหลายเพ่ือให้เด็กมีความคิด หอ้ งวทิ ยาศาสตร์ และหอ้ งนวตั กรรม เปน็ ตน้ ตนเองประสบความสำ�เร็จแล้ว โรงเรียนยัง
รวบยอดในสง่ิ ทเ่ี รยี นจนสามารถคดิ วเิ คราะห์ โรงเรยี นจะจดั สอ่ื เสรมิ การเรยี นตามคำ�แนะนำ� มีโครงการที่ช่วยเหลือโรงเรียนอื่นๆ ที่มี
สงั เคราะห์ได้ ของครู เพื่อให้เด็กใช้เป็นแหล่งค้นคว้า ความพร้อมน้อยกว่า เร่ิมต้นจากโครงการ
หาความรู้ ซึ่งส่ือเสริมความรู้จะทำ�ให้เด็กๆ ท่ีเรียกว่า ‘Small Talk’ เพื่อส่งเสริมให้
“เด็กจะต้องเห็นภาพ (Visual) เก่ียว เกิดการเรยี นร้ดู ้วยตนเอง รู้สกึ สนกุ ที่จะเรยี น เด็กพูดภาษาอังกฤษนอกห้องเรียน ต่อ
กับเร่ืองท่ีเขาเรียนอย่างลึกซ้ึงตั้งแต่ต้นจน และเข้าใจในบทเรียนมากยง่ิ ข้ึน มาก็ขยายเป็น ‘Buddy Small Talk’ เพ่ือ
จบ และอีกข้ันหน่ึง คือเด็กจะต้องสามารถ ชักชวนให้เพื่อนๆ ที่ไม่ยอมพูดภาษาอังกฤษ
นำ�เสนอ (Present) ในสงิ่ ท่เี รียนได้” การใช้กลไกดังกล่าวช่วยให้โรงเรียน หัดพูดด้วยกัน ซ่ึงทางโรงเรียนก็จะให้เป็น
พัฒนาคุณภาพการศึกษาของนักเรียน คูปองสะสมเพ่ือแลกของรางวัล จนในปี
ครู เป็นผู้มีบทบาทสำ�คัญในการสร้าง ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังจะเห็นได้จาก ล่าสดุ โครงการน้ีก็ได้ขยายเป็น ‘Community
การเรียนรู้ที่น่าสนใจ โดยโรงเรียนจะเน้น เมื่อเร็วๆ น้ี นักเรียนช้ันประถมศึกษาปีที่ Buddy Small Talk’ ให้เด็กๆ ได้วางแผน
ให้ครูผู้สอนมีความเชี่ยวชาญและแม่นยำ� 6 คือ ด.ญ.ณัฐณิชา กาญจนาพิทักษ์ และ กับครูว่าจะสอนเพ่ือนโรงเรียนอ่ืนอย่างไร
ในเน้ือหาวิชาท่ีสอน นอกจากนี้ ครูยังได้ ด.ญ.นมิดา เนียมนามธรรม ภายใต้การ โดยเด็กๆ จะทำ�สื่อหนังสือแจกเพ่ือนๆ เอง
รับการอบรมและต้องฝึกฝนตัวเองเพื่อให้ ดูแลของคุณครูนภาพร กุหลาบแก้ว ได้รับ ด้วย ถือเปน็ ตัวชวี้ ดั ความสำ�เรจ็ ของหลักสตู ร
มีเทคนิคในการสอนที่สามารถจูงใจให้เด็ก รางวลั เหรยี ญเงนิ จากการแขง่ ขนั วทิ ยาศาสตร์ ที่เด็กสามารถนำ�เสนอในส่ิงท่ีเรียนได้ และ
สนใจในเน้ือหา มีทักษะในการคิด วิเคราะห์ ระดับประเทศ ปี 2554 จากสำ�นักงาน ยงิ่ กวา่ นน้ั ยงั เปน็ โครงการทชี่ ว่ ยสรา้ งนสิ ยั เออื้
และสังเคราะห์ โดยครูจะต้องรู้ว่าเด็กมี คณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน (สพฐ.) อาทรต่อผู้อ่นื ด้วย
พ้นื ฐานในเร่อื งท่จี ะสอนมากน้อยแค่ไหน ส่งิ กระทรวงศึกษาธิการ โดยครูนภาพรเล่าถึง
ท่เี ด็กต้องรู้มีอะไรบ้าง และครูจะต้องทำ�ให้ การเตรียมการสอนของตนเองวา่ เมอ่ื กลไกทัง้ 3 ไดแ้ ก่ หลักสตู ร ครู และ
เด็กเกิดความม่ันใจในการตอบคำ�ถามใน ส่ือการเรียนการสอน ถูกพัฒนาอย่างสมดุล
ห้องเรียน และสนุกที่จะศึกษาหาความรู้นอก “ทุกวันน้ีไม่เคยหยุดท่ีจะอ่าน อ่านเพ่ือ ก็จะเกิดแรงขับเคลื่อนที่ช่วยผลักดันให้
หอ้ งเรยี น ถามตวั เอง เชน่ วนั นเ้ี ราจะสอนเรอื่ งนี้ เดก็ จะ เด็กไทยก้าวไปข้างหน้าอย่างมีคุณภาพ เป็น
ถามอะไรบา้ ง จะนกึ และเตรียมคำ�ตอบไว้ทุก เด็กเก่งท่ีรักการเรียนรู้ และเป็นเด็กดีท่ีรู้จัก
ส่ือการเรียนการสอน ในส่วนของ ครงั้ เพราะเดก็ ทีน่ ท่ี กุ คนถูกฝกึ ให้ ‘กลา้ ถาม’ แบง่ ปัน
ส่ือหลัก คือ หนังสือเรียน โรงเรียนจะใช้

School in focus 9

Idol Teacher

สอนอยา่ งถงึ เครอ่ื ง เรยี นอยา่ งมรี สชาติ

ในช่วั โมงคหกรรมกับครูนวลจนั ทร์ ศรโี สธร

ปัจจุบันไม่ว่าจะเปิดโทรทศั น์ไปช่องไหน ก็จะมรี ายการว่าด้วย ‘การท�ำอาหาร’ ให้เลอื กชมเกือบตลอดทง้ั สปั ดาห์ โดย
เฉพาะรายการท่ดี ูจะมแี ฟนประจ�ำเหนียวแนน่ ทส่ี ดุ เหน็ จะเปน็ รายการแข่งท�ำอาหาร ‘เชฟกระทะเหล็ก’ ซง่ึ หนึง่ ในกลุ่ม
ผ้ชู มนั้นเปน็ ลกู ศิษย์ลกู หาของครูนวลจนั ทร์ ศรโี สธร ครูสอนวชิ าคหกรรมแห่งโรงเรียนวดั น้อยนพคณุ ด้วย

อย่างไรก็ตาม แมว้ ่าเดก็ ๆ จะชื่นชอบรายการแข่งทำ� อาหารชอ่ื ดงั
เพยี งใด ทวา่ พอถงึ ชวั่ โมงเรยี นวชิ าคหกรรมทค่ี รนู วลจนั ทรต์ อ้ งสอนให้
เด็กลงมอื จับตะหลวิ หิว้ กระทะ ท�ำอาหารจรงิ ๆ เด็กกลับไมส่ นใจมาก
นกั แมก้ ระทง่ั ใบงานทค่ี รแู จก เดก็ ๆ กก็ ลบั เอาไปวาดเลน่ ครนู วลจนั ทร์
จงึ ฉกุ คดิ วา่ ถงึ เวลาตอ้ งปรบั เปลย่ี นวธิ กี ารสอนวชิ านแ้ี ลว้ ดว้ ยการสรา้ ง
สสี นั ใหก้ บั ชวั่ โมงเรยี นโดยใชส้ อ่ื ตา่ งๆ อยา่ งสอื่ มลั ตมิ เี ดยี มาดงึ ดดู ความ
สนใจของเดก็ นนั่ จึงจะเหมาะสมสำ� หรบั การสอนเด็กในยคุ นี้

“ตัดสินใจลองเอารายการโทรทัศน์ท่ีน่าสนใจ อย่างรายการเชฟ
กระทะเหลก็ กบนอกกะลา มาเปดิ ในช้ันเรียน ปรากฏว่าจากท่ีเดก็ เคย
คุยกันในห้องเรียนไม่สนใจส่ิงท่ีครูสอน ก็เปล่ียนเป็นกระตือรือร้นขึ้น
มา ในเวลาเดียวกันเรายังถือโอกาสสอดแทรกให้นักเรียนเห็นความ
สำ� คญั ของอาหารด้วย เช่น จะสอนเดก็ ท�ำผดั ไทย ก็จะให้เด็กดรู ายการ

10 School in focus

ความรทู้ ว่ั ๆ ไป อยา่ งอาหาร 5 หมนู่ น้ั เดก็ ๆ สามารถ
สบื คน้ จากแหลง่ ความรไู้ หนกไ็ ด้ แตส่ ง่ิ ทค่ี รตู อ้ งเตมิ เตม็
คอื การสอนในสง่ิ ทเ่ี ดก็ สามารถน�ำ ไปตอ่ ยอดในชวี ติ
ประจ�ำ วนั ไดด้ ว้ ย

กบนอกกะลาตอนหนึง่ ซงึ่ พาไปดูวิธีการท�ำเส้นผดั ไทย เดก็ ๆ จะไดร้ วู้ า่ ชอบและทำ� ไดด้ ีกว่าเพ่อื น ซึ่งสรา้ งความภาคภูมิใจใหก้ บั เด็ก ท้งั นี้ ครู
กวา่ จะไดอ้ าหารแตล่ ะอยา่ งมาไม่ใชง่ า่ ยๆ เขาจะไดเ้ หน็ คณุ คา่ และใส่ใจ จะพยายามเลอื กสอนเมนทู เ่ี ดก็ ๆ สามารถนำ� ไปทำ� กนิ ในชวี ติ ประจำ� วนั ได้
กับเรอื่ งโภชนาการ จรงิ เชน่ แกงสม้ ผดั ไทย ผดั กะเพรา ไมส่ อนเมนูไกลตวั เพราะตอ้ งการ
ใหเ้ ดก็ นำ� ความร้ทู เ่ี รยี นไปใชด้ แู ลตวั เอง ดูแลครอบครัวได้
เรายงั ใชร้ ายการเหลา่ นเี้ ปน็ ตวั อยา่ งชี้ใหเ้ ดก็ เหน็ วา่ อาชพี ทำ� อาหาร
น้ี ถ้าเกง่ จรงิ มีประสบการณ์ ได้เปน็ เชฟ กม็ เี งนิ เดือนสงู ไมแ่ พ้อาชพี นอกจากน้ี ครูนวลจนั ทร์ยงั เสริมว่า การสอนคหกรรมใหไ้ ด้ผลนั้น
อืน่ ๆ ทง้ั นเี้ พราะเด็กส่วนใหญข่ องโรงเรยี นนี้ ไม่ใชเ่ ด็กเกง่ ไมไ่ ดเ้ รยี น นอกจากจะต้องปรับเน้ือหาไปตามพื้นฐานความรู้ด้ังเดิมของเด็กแล้ว
ต่อมหาวทิ ยาลัยทกุ คน ซ�้ำยังมาจากครอบครัวทีแ่ ตกแยก จึงอยากให้ ยังต้องปรับให้เข้ากับฐานะทางครอบครัวของนักเรียนด้วย เพราะการ
เด็กมฝี ีมอื ติดตวั ไปประกอบอาชพี ได”้ เรียนทำ�อาหารนัน้ มีคา่ ใชจ้ ่ายพอสมควร

ระยะหลังครูนวลจันทร์ไม่แจกใบงานอีกต่อไป แต่สนับสนุนให้ “เรมิ่ แรกจะใหน้ กั เรยี นทกุ คนทำ�แบบทดสอบกอ่ น เพอ่ื ทจ่ี ะรวู้ า่ เดก็
นักเรียนสืบค้นส่วนผสม และวิธีการปรุงอาหารแต่ละประเภทกันเอง แตล่ ะคนมพี น้ื ฐานความรแู้ คไ่ หน เชน่ รจู้ กั อาหาร5 หมหู่ รอื ไม่ นอกจาก
ทางอินเทอร์เน็ต “สมัยก่อนเราเอารูปอาหารมาให้เด็กดู เด็กจะไม่ นนั้ กจ็ ะใหเ้ ดก็ เขยี นเรยี งความเกยี่ วกบั เรอื่ งทางบา้ น อธบิ ายวา่ เดก็ ชว่ ย
สนใจ เลยเปลยี่ นมาเปดิ เวบ็ ไซต์ใหเ้ ด็กดู โดยเลอื กเว็บไซตท์ ่ีน่าสนใจ งานอะไรบ้าง ทำ�งานบ้านเป็นไหม ขอ้ มูลตรงน้คี รูจะนำ�มาใชค้ ัดแยก
เด็กเห็นแล้วต่ืนตาต่ืนใจ กระตือรือร้นท่ีจะเรียนรู้ อย่างการสอนทำ� เดก็ เพอ่ื จะไดว้ างแผนการสอนให้เหมาะสม ถา้ เด็กเกง่ เน้อื หาแลว้ ก็
ผดั ไทย ครจู ะใหน้ กั เรยี นไปคน้ หาสตู รผดั ไทยตามเวบ็ ไซตต์ า่ งๆ แลว้ จด สามารถลงมือสอนปฏิบัติได้เลย และที่สำ�คัญในเรียงความ จะให้เด็ก
ส่วนผสม วิธีการทำ�มาเพ่ือพลิกแพลงเป็นสูตรผัดไทยของกลุ่มตัวเอง เลา่ เกีย่ วกบั ฐานะทางครอบครัวมาด้วย”
พอนักเรยี นทำ�อาหารเสร็จ ต้องมีการชิมอาหาร กจ็ ะเชญิ ชวนแมค่ ้าใน
โรงอาหารหรอื ตวั ครูเองมาเป็นกรรมการตดั สนิ กลุ่มไหนท่อี าหารของ เด็กท่ีน่ีส่วนใหญ่มาจากครอบครัวที่มีฐานะไม่ค่อยดีนัก ครู
เขาชนะเลิศ เดก็ ๆ กจ็ ะเกิดความภูมิใจ มีทศั นคติทด่ี มี ากข้ึนตอ่ วิชานี้” นวลจันทร์จึงเลือกแก้ปัญหาด้วยการให้เด็กน�ำอาหารที่เป็นผลงาน
ในช่ัวโมงเรียนออกจ�ำหน่าย โดยเลือกเมนูท่ีท�ำไม่ยากนัก ความ
ครูนวลจันทร์ย�้ำว่าหัวใจของการเรียนวิชาคหกรรมน้ันต้องให้เด็ก ผิดพลาดจะได้ต�่ำ รายได้จากการจ�ำหน่ายอาหารนั้น ช่วยให้เด็กได้
ลงมือปฏิบัตจิ รงิ เดก็ จะได้เรียนรู้แล้วนำ� ไปใชใ้ นชีวิตประจำ� วนั ได้ เด็ก ทนุ คนื บวกกำ� ไรนดิ ๆ หนอ่ ยๆ พอเปน็ กำ� ลงั ใจให้เจ้าตัวน้อย
บางคนเรียนไมเ่ กง่ ไมช่ อบเรยี นทฤษฎี แตพ่ อลงมือปฏบิ ตั ิ เดก็ กลับ
วิธีนี้นอกจากแก้ปัญหาการเงินแล้ว ครูนวลจันทร์ยังต้องการฝึก
ให้เด็กมคี วามรับผดิ ชอบดว้ ย แต่ก่อนครูจัดการใหห้ มด ทง้ั จ่ายตลาด
เตรียมวตั ถุดบิ ให้ เดก็ ๆ แคเ่ ดินเข้าไปทำ�อาหารเท่าน้นั แต่ปจั จุบันเด็ก
ตอ้ งจา่ ยตลาดเอง ทำ�บัญชเี อง เขา้ ครวั เอง และขายอาหารเอง ทำ�ให้
เดก็ เกดิ ความรบั ผดิ ชอบมากขึ้น

ครนู วลจนั ทรท์ ง้ิ ทา้ ยวา่ การสอนคหกรรมในอนาคต จะต้องมีการ
ปรบั ปรงุ เน้ือหาใหท้ ันเด็ก ความร้พู น้ื ฐานทวั่ ๆ ไป อย่างอาหาร 5 หมู่
นนั้ เดก็ ๆ สามารถสืบคน้ จากแหล่งข้อมูลไหนก็ได้ แตส่ ่งิ ท่ีครตู ้อง
เติมเตม็ ในสงิ่ ทเี่ ดก็ ขาด คือ สอนในสง่ิ ท่เี ดก็ สามารถนำ�ไปตอ่ ยอด
ใชใ้ นชวี ิตประจำ�วนั ได้ดว้ ย ทสี่ ำ�คญั ครยู ุคไฮเทคต้องรจู้ กั ดึงเทคโนโลยี
ใหม่ๆ มาใช้ในการเรียนการสอน เพ่ือให้ช่ัวโมงเรียนน่าสนใจยิ่งข้ึน
เพยี งแต่ตอ้ งร้จู ักเลือกหยบิ สอื่ ทเ่ี หมาะสมมาใช้ ครคู นไหนทำ�ได้ตามน้ี
การสอนทำ�อาหารกจ็ ะเปน็ ชว่ั โมงเรยี นทม่ี แี ฟนคลบั เหนยี วแนน่ เหมอื น
กับรายการทำ�อาหารดงั ๆ ไดไ้ ม่ยาก

School in focus 11

Inside Society

อจท. จัดแสดงสอื่ การเรียนการสอนครบวงจร ในงาน EDUCA 2012
ในเดอื น ต.ค. ทผ่ี า่ นมา อจท. ไดร้ ่วมออกบูธเพ่ือจดั แสดง

นวตั กรรมสอื่ การเรยี นการสอนครบวงจร ในงานEDUCA2012
โดย อจท. ไดน้ ำ�เสนอสอื่ การเรยี นการสอนทเี่ ชอื่ มโยงกนั อยา่ ง
เปน็ ระบบ เพอ่ื เนน้ พฒั นาผเู้ รยี นใน3 ประเดน็ หลกั คอื พฒั นา
ทกั ษะการคิด เพ่มิ ผลสัมฤทธิ์ O-NET และเตรยี มความพร้อม
ผู้เรียนสู่ประชาคมอาเซยี น

ทงั้ นี้ ส่อื การเรยี นการสอนครบวงจรของ อจท. ประกอบ
ด้วย หนังสอื เรียน ค่มู ือครู แผนการสอน หนงั สือเสรมิ
ความรอู้ งิ หลกั สตู ร และส่ือดิจิทลั ท้ังในระดบั ประถมศึกษาและ
มธั ยมศึกษา ซ่ึงไดร้ บั ความสนใจจากผู้บรหิ ารโรงเรยี น และครู
ผ้สู อนเป็นจำ�นวนมาก

อจท. รว่ มกับโทรทศั นค์ รู จดั สมั มนาอาเซยี น เด็กไทยสรา้ งชือ่ เวทีเคมีโอลิมปิก
เมอ่ื เดอื นกนั ยายนทผ่ี า่ นมา อจท. รว่ มกบั โทรทศั นค์ รู และ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

มหาวิทยาลัยบูรพา จัดงาน “สัมมนาเครือข่ายโทรทัศน์ครู (สสวท.) สง่ ผแู้ ทนเขา้ รว่ มแขง่ ขนั เคมโี อลมิ ปกิ ระหวา่ งประเทศ
ภมู ภิ าค (ภาคตะวนั ออก) สู่อาเซยี น” โดยมคี ณุ ตะวนั เทวอกั ษร ปี2555 ณ กรงุ วอชงิ ตนั ด.ี ซ.ี ประเทศสหรฐั อเมรกิ า ผลปรากฏ
กรรมการผอู้ ำ�นวยการ ของ อจท. รว่ มเปน็ หนงึ่ ในวทิ ยากรในการ ว่าผแู้ ทนไทยสามารถสร้างชอื่ ใหก้ ับประเทศ โดยควา้ รางวัล 1
อภปิ รายเรอื่ ง “ทศิ ทางและแนวทางการจดั การเรยี นรเู้ พอ่ื เขา้ สู่ เหรียญทอง 1 เหรยี ญเงิน 1 เหรียญทองแดง โดย เหรยี ญทอง
ประชาคมอาเซียนอย่างมีประสิทธิภาพ” สำ�หรับวัตถุประสงค์ เปน็ ผลงานของ นายธรรศ อยู่สุนทร จากโรงเรียนสวนกุหลาบ
ของการจดั งานดงั กลา่ วกเ็ พอ่ื เปน็ การเตรยี มความพรอ้ มใหก้ บั วทิ ยาลยั เหรยี ญเงนิ ผลงานของ นายณฐั พล เจริญศิริวฒั น์
ผบู้ รหิ ารสถานศกึ ษาและครูในการเขา้ สปู่ ระชาคมอาเซยี น โดย จากโรงเรียนเซนตค์ าเบรียล และเหรยี ญทองแดง ผลงานของ
มีผู้บริหารสถานศึกษาและครูในเขตพ้ืนท่ีภาคตะวันออกให้ นายจิรทีปต์ ปรชั ญาธรรมกร จากโรงเรยี นมหดิ ลวทิ ยานสุ รณ์
ความสนใจเข้ารว่ มงานเป็นจำ�นวนมาก (ทมี่ า : สสวท.)

12 School in focus

The Answer

Q&A

สงสัยใคร่รู้ ถามได้ตอบได้

ข้อสงสัยในแวดวงการศึกษาจะได้รับการไขให้กระจ่าง หากท่านใดมีคำ�ถามท่ี

ตอ้ งการคำ�ตอบ สามารถส่งคำ�ถามเขา้ มาได้ทอ่ี ีเมล์ [email protected] 

เรายนิ ดีชว่ ยคลายความสงสัยให้กับทุกทา่ นค่ะ

Q Q

ถาม ถาม
ครคู วรต้ังค�ำ ถามในห้องเรยี นอยา่ งไร เพื่อใหน้ กั เรียน แลว้ จะถามอยา่ งไรใหน้ กั เรยี นทกุ คนมสี ว่ นรว่ ม
“ทกุ คน” มสี ว่ นร่วมในการตอบ? ในชัน้ เรยี น โดยเฉพาะนักเรยี นทมี่ ักนง่ิ เงียบ?

A A

ตอบ ตอบ
นกั เรยี นสว่ นใหญม่ กั นงั่ เงยี บไมต่ อบคำ� ถาม หรอื มแี ตเ่ ดก็ ครูควรคาดหวังให้นักเรียนทุกคนมีส่วนร่วมในห้องเรียน

หนา้ เดมิ ๆ ทยี่ กมอื ตอบ ครทู กุ คนจงึ ควรมกี ลยทุ ธ์ หรอื มเี ทคนคิ ใน เสมอ ซ่ึงครูอาจสามารถทำ�ได้โดยการบอกนักเรียนทุกคน
การตงั้ คำ� ถาม เพอ่ื ใหแ้ นใ่ จวา่ เดก็ ทกุ คนจะมสี ว่ นรว่ มในหอ้ งเรยี น อย่างชัดเจนว่าขอให้ทุกคนมีส่วนร่วม โดยคิดกิจกรรมท่ตี ้อง
โดยหนึ่งในวิธีที่ดีท่ีสุดในการตั้งค�ำถามคือ “ต้ังค�ำถามให้ง่าย ให้นักเรียนหลายคนมีบทบาทหรือมีความรับผิดชอบท่ีแตก
ทสี่ ดุ แต่เกิดประสทิ ธผิ ลสงู สุด” ดว้ ยการใช้ “ทฤษฎีการรอ 3 ตา่ งกนั ออกไป เพอ่ื ใหน้ กั เรยี นทกุ คนมโี อกาสไดพ้ ดู หรอื ไดน้ ำ�
วนิ าท”ี ของ Mary Budd Rowe ผู้ซง่ึ ท�ำการศกึ ษาวจิ ยั เร่อื ง เสนอหนา้ ชน้ั เรยี น ซง่ึ วธิ กี าร “สมุ่ เรยี กชอ่ื ” อาจเปน็ วธิ หี นง่ึ ท่ี
กลยุทธก์ ารตงั้ คำ� ถาม โดย Mary Budd Rowe แนะนำ� ใหค้ รูต้งั จะชว่ ยไดเ้ ปน็ อยา่ งดี ตวั อยา่ งเชน่ ครอู าจจะบอกใหเ้ ดก็ ทม่ี ชี อ่ื
ค�ำถามใหธ้ รรมดาทส่ี ดุ แตห่ ลงั จากทถี่ าม ใหห้ ยดุ อยา่ งนอ้ ย “3 ข้นึ ต้นด้วยพยัญชนะหรือคำ�ท่ีใกล้เคียงกับหัวข้อท่เี รียนร้ไู ปใน
วนิ าท”ี แลว้ จึงเรียกชือ่ นักเรยี นท่ตี ้องการให้ตอบ ยกตัวอย่าง วนั นม้ี ากทส่ี ดุ ใหอ้ อกมานำ�เสนอหนา้ ชน้ั เรยี น ซง่ึ สดุ ทา้ ยแลว้
เช่น “ปรากฏการณ์น้�ำข้ึนน้�ำลงเกิดข้ึนได้อย่างไร (หยดุ 3 แม้แต่เด็กท่ีเงียบท่ีสุดก็จะได้รับโอกาสในการมีส่วนร่วมและ
วนิ าท)ี วฒุ ชิ ยั ” ซง่ึ ดว้ ยวิธนี ี้ นกั เรยี นทุกคนจะรีบคิดหาคำ� ตอบ ในกรณีท่ีมีนักเรียนจำ�นวนมากๆ การแบ่งนักเรียนออกเป็น
ภายในเวลา 3 วนิ าทที ี่ครูหยดุ โดยอัตโนมตั ิ ถึงแมว้ า่ ครูจะไม่ กลมุ่ ยอ่ ยๆ กลมุ่ เลก็ และสมุ่ เรยี กออกมาเปน็ รายกลมุ่ กจ็ ะทำ�ให้
ได้เรียกชื่อก็ตาม แต่เช่ือได้ว่านักเรียนทุกคนได้คิดหาค�ำตอบ ทุกกล่มุ มีการเตรียมพร้อมเพ่อื รับมือกับคำ�ถามของครูได้เป็น
ไปแลว้ โดยครอู าจจะใสเ่ ทคนคิ ต่างๆ ลงไปอีก เพ่ือให้แน่ใจว่า อยา่ งดี
เด็กทกุ คนมโี อกาสในการตอบค�ำถามเท่าๆ กัน อาทิ การสุ่ม
เรียกช่ือตอบ โดยกระจายค�ำถามให้เด็กนักเรียนทุกคนอย่าง School in focus 13
ทว่ั ถึง เปน็ ต้น

Good Idea

ติดอาวุธออนไลน์

ให้ ‘ครูยคุ ใหม่’

เวลาที่ผ่านไปเพียงแค่ทศวรรษเดียว แวดวงการศึกษาทั่วโลกต่างก้าวพ้น
รูปแบบการเรียนการสอนที่ใช้ครูผู้สอนเป็นศูนย์กลาง มาเป็นการเรียนรู้
ในแบบกระบวนทศั นใ์ หม่ เรยี กไดว้ า่ เปน็ การจดั การศกึ ษายคุ ฐานแหง่ เทคโนโลยี
หรอื Technology Based Paradigm

ปัจจุบัน คุณครูจำ�เป็นท่จี ะต้องพัฒนาขีด ไอซีทีเข้ามาใช้ในวิชานาฏศิลป์ และพบว่า เทคโนโลยียังมีส่วนทำ�ให้การส่ือสาร
ความสามารถของตนเองให้ “เท่าทัน” กับ เป็นข้อดีกับการสอนศาสตร์โบราณที่ต้องการ ระหว่างบ้านและโรงเรียน เป็นไปอย่าง
โลกทก่ี ำ�ลงั หมนุ ไปอยา่ งรวดเร็ว จากการเกดิ การอ้างอิง รวมถึงต้องการภาพและเสียงมา สะดวกมากย่ิงข้ึน ห้องเรียนในบางโรงเรียน
ขึ้นของเครือข่ายออนไลน์ ไม่ว่าจะเป็นฐาน เปน็ สว่ นประกอบในการสอน ชว่ ยใหผ้ เู้ รยี น ท้ังในกรุงเทพ และต่างจังหวัดเร่ิมหันมาใช้
ขอ้ มลู ทมี่ ขี นาดมหาศาลบนระบบอนิ เทอรเ์ นต็ มคี วามกระตือรอื ร้นในการเรียนมากขึน้ facebook เปน็ ชอ่ งทางในการสอ่ื สารระหวา่ ง
การสื่อสารผ่านช่องทางสังคมออนไลน์อย่าง ครู และผู้ปกครอง อย่างเช่นท่ีโรงเรียน
facebook YouTube จนเราต้องยอมรับว่า “นาฏศิลป์ดนตรีอาจพิเศษกว่าการเรียน ประถมสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
วันน้สี ่อื เหล่าน้กี ้าวเข้ามามีบทบาทสำ�คัญต่อ รู้แบบอื่นเพราะมีความเป็นสากล ไม่ได้ยึด ประสานมิตร มีกลุ่มผู้ปกครองของนักเรียน
ชีวติ ประจำ�วนั ของเด็กเล็กๆ และผู้ใหญ่อยา่ ง ติดอยู่กับกระดาษเพียงแผ่นเดียว การเรียน เร่มิ สร้างห้องเรียนพ่อแม่ผ่านกล่มุ สนทนาบน
หลกี เลี่ยงไม่ได้ จึงเริ่มจากการประยกุ ต์ใชร้ ูปแบบการฝกึ สอน facebook เพอ่ื เปน็ การตดิ ตามงาน ประสาน
เทคนิค ท่วงทำ�นอง และการนำ�เสนอที่ ข้อมูลระหว่างบ้านและโรงเรียน โดยเฉพาะ
คณุ ครลู กั ขณา เครอื วลั ล์ ครนู าฏศลิ ปจ์ าก แตกต่างกัน ซ่ึงทั้งเด็กและครูผู้สอน ต้อง ในกลุ่มนักเรียนท่ียังเล็ก ท่ีการส่ือสารจาก
โรงเรียนอนุบาลชุมชนบางบ่อ (ศุภพิพัฒน์- ต่ืนตัวตลอดเวลา ฉะน้ันครูต้องพยายามดึง โรงเรยี นยงั ไปไมท่ ว่ั ถงึ นอกจากน้ี facebook
รังสรรค์) ในจังหวัดสมุทรปราการ เป็น ตัวเองเข้าหาไอซีทีให้มากขึ้น เพราะเป็นอีก ยังเป็นอีกหน่ึงช่องทางเพ่ือให้คุณครูอาจารย์
ตัวอย่างหน่ึงที่ส�ำนักงานส่งเสริมสังคมแห่ง เคร่ืองมือท่ีช่วยสนับสนุนการเรียนการสอน ได้เข้ามาแจ้งข่าวประชาสัมพันธ์ของทาง
การเรยี นรู้และคณุ ภาพเยาวชน (สสค.) เชิดชู ของลูกศิษย์ และใช้ในการพฒั นาศกั ยภาพครู โรงเรยี นใหผ้ ปู้ กครองไดร้ บั ทราบดว้ ย
วิธีการสอน โดยคุณครูได้น�ำสื่อประเภท เองด้วย” ครูลักขณาเล่า
14 School in focus

โรงเรียนในบ้านเราอีกหลายๆ แห่งท่ียัง เช่น จดุ มงุ่ หมายของการใช้ facebook ของ โรงเรยี นเพลนิ พัฒนา
ไมส่ ันทดั กิจกรรมบน facebook กเ็ ริม่ ทดลอง บุคคลท่ัวไป ความคิดเห็นต่อการใช้โทรศัพท์ นี่เป็นเพียงตัวอย่างเล็กๆ ของสื่อ และ
เปิดห้องเรียนออนไลน์ สำ�หรับเด็กๆ และผู้ สมาร์ทโฟนในกลุ่มเยาวชน หรือเรื่องใน
ปกครองบนเว็บไซต์ของโรงเรียนเอง เพื่อ โรงเรียน เช่น การใช้สนามบาสเกตบอล ความทันสมัยของสังคมออนไลน์ ที่เร่ิมก้าว
เป็นอีกหนึ่งช่องทางสื่อสาร ระหว่างบ้าน เป็นต้น ซึ่งนักเรียนจะทำ�งานผ่านเอกสาร เข้ามามีบทบาทต่อการกำ�หนดรูปแบบการ
กับโรงเรียน หรือเป็นอีกหนึ่งตัวช่วยสำ�หรับ บน Google Docs และคณุ ครูจะเป็นผู้เลอื ก สอน และเป็นความท้าทายของแม่พิมพ์ของ
ติดตามงานของนักเรียนลดปัญหาการสื่อสาร และหยิบยกเคร่ืองมือบนโลกออนไลน์เหล่าน้ี ชาติในโลกดิจทิ ลั ท่จี ะต้องกา้ วให้ทัน และปรับ
ที่ผิดพลาด รวมท้ังยังเป็นอีกหนึ่งช่องทางท่ี มาสอน ซงึ่ เปน็ หนา้ ทข่ี องคณุ ครทู จี่ ะตอ้ งตรวจ ตวั ตาม เพ่อื ใหอ้ นาคตของเด็กยุคใหม่ เติบโต
ทำ�ให้ผู้ปกครองได้รับทราบกิจกรรมต่างๆ ท่ี สอบ และมองหาการเรยี นรรู้ ปู แบบใหมๆ่ บน ได้อย่างสง่างามในโลกไร้พรมแดน ที่มีองค์
เกิดขึ้นในระหว่างการเรียนการสอนแต่ละวัน โลกอินเทอร์เน็ตอันกว้างไกล เพื่อนำ�มาทำ� ความรู้มากมาย และครูจะมีบทบาทสำ�คัญท่ี
เพ่ือให้ผู้ปกครองสามารถนำ�กลับมาทบทวน เป็นโครงงานการสอน และวางรูปแบบการ จะเป็นผู้สร้างสรรค์การจัดการเรียนการสอน
ลกู ๆ ไดด้ ว้ ย เรียนให้กับเด็กๆ ในห้องตามหลักสูตรของ ให้เด็กๆ รู้จักใช้เทคโนโลยีให้เป็นประโยชน์
ตอ่ การเรยี นรู้
นอกจากสังคมออนไลน์แล้ว ยังมีเครื่อง
มือบนโลกอินเทอร์เน็ตท่ีครูผู้สอนสมัยใหม่
หยบิ ยกขน้ึ มาบรรจเุ อาไวใ้ นหลกั สตู รการเรยี น
การสอน จากข้อมูลของฝ่ายสื่อสารองค์กร
โรงเรยี นเพลนิ พฒั นา คณุ ครวู มิ ล คำ�บญุ เรอื ง
และคุณครูพัชรี เรืองสุทธิ ไดอ้ อกแบบบูรณา
การความรขู้ องวชิ าคอมพวิ เตอร์ คณติ ศาสตร์
สถิติเบ้ืองต้น และสังคมศาสตร์ ให้ออกมา
เป็นหน่ึงหน่วยการเรียนรู้ เพ่ือสอนนักเรียน
ในการเกบ็ สถติ ิ วเิ คราะหข์ อ้ มลู ผา่ นโปรแกรม
ออนไลน์ที่สามารถใช้ได้ฟรีอย่าง Google
Docs

โดยเน้ือหาของหน่วยการเรียนรู้น้ี จะ
เปน็ การทำ�โพลในหัวข้อทีเ่ ดก็ ๆ สนใจ อย่าง

พน้ื ทน่ี ม้ี รี างวลั สวสั ดคี ะ่ คณุ ผอู้ า่ นทกุ ทา่ น

School in focus พน้ื ทน่ี ม้ี รี างวลั ฉบบั น้ี ขอเรยี นเชญิ คณุ ผอู้ า่ นรว่ มกนั เสนอไอเดยี การจดั กจิ กรรมการเรยี นการสอน
ทจ่ี ะชว่ ยใหผ้ เู้ รยี นพฒั นาทกั ษะการใช้ ICT สามารถสบื คน้ ขอ้ มลู วเิ คราะห์ และสงั เคราะห์ เพอ่ื น�ำ มาใชใ้ หเ้ ปน็
ประโยชนใ์ นชวี ติ ประจ�ำ วนั ได้
ไอเดยี ของทา่ นใด โดดเดน่ โดนใจ เราจะน�ำ มาเผยแพรใ่ น School in focus ฉบบั ตอ่ ไป พรอ้ มรบั ของ
รางวลั จากวารสาร School in focus คะ่

ส่งไอเดียของท่านมาไดท้ ่ี [email protected] ค่ะ

วนั น้ี อจท. มี facebook แลว้ นะคะ ท่านสามารถเข้าไปกด Like เพอ่ื อัพเดทข่าวสารดๆี จาก อจท. ได้ง่ายๆ
ท่ี www.facebook.com/AksornACT หรือพมิ พ์ อกั ษรเจริญทัศน์ อจท. ในช่อง search ของ facebook คะ่

School in focus 15

What’s hot?

The Flipped Classroom

เรยี นแบบ “พลกิ กลบั ” หอ้ งเรยี นยคุ ใหมแ่ หง่ ศตวรรษท่ี 21

การเรียนแบบ “พลิกกลับ” หรือ Flipped Classroom คือ วิธีการเรียนแนวใหม่
สำ�หรับศตวรรษที่ 21 ท่ีฉีกตำ�ราการสอนแบบเดิมๆ ไปโดยสิ้นเชิง และกำ�ลังได้รับ
ความนยิ มมากขน้ึ เรื่อยๆ ในโลกปัจจบุ ันท่ี “การศึกษา” และ “เทคโนโลยี” แทบจะเปน็
สว่ นหนึ่งของกันและกนั

16 School in focus

ครหู ลายคนจึงเรมิ่ หนั มาใช้เทคโนโลยีต่างๆ
อาทิ Podcasts หรือ YouTube เพ่อื สอน
นักเรยี นนอกห้องเรียน และสงวนเวลา
ในชั้นเรยี นไว้ส�ำ หรบั การรวมกลุม่
ท�ำ แบบฝึกหดั หรือการทำ�กจิ กรรมรว่ มกนั

Flipped Classroom คอื การเรียนแบบ สถติ ิ ระบบการเรียนการสอนแบบเดิมทำ�ใหม้ ี นักเรียนจะสามารถดูผ่านทางโทรศัพท์ หรือ
กลับหัวกลับหาง โดยเปล่ียนรูปแบบวิธีการ เด็กนักเรียนท่ัวอเมริกาลาออกจากไฮสคูลไป ในห้องแล็บคอมพิวเตอร์ของโรงเรียนท่ีขยาย
สอนจากแบบเดิมที่เริ่มจากครูเป็นผู้สอนใน มากกว่าปลี ะ 1.3 ล้านคน และมเี พยี ง 69% เวลาเปดิ จนเย็น หรอื ดจู ากที่บา้ นก็ได้
ห้องเรียน นักเรียนกลับไปทำ�การบ้านส่ง ของนักเรียนเท่านั้นท่ีจบการศึกษาภายใน
เปลี่ยนเป็นนักเรียนเป็นผู้ค้นคว้าหาความรู้ ระยะเวลาที่กำ�หนด เมื่อเข้าช้ันเรียน นักเรียนจะได้ใช้เวลา
ด้วยตนเองผ่าน “เทคโนโลยี” ที่ครูจัดหาให้ ในห้องเรียนเพ่ือแก้ปัญหาต่างๆ ด้วยกัน
กอ่ นเข้าชั้นเรียน และมาทำ� “กิจกรรม” โดย แต่ห้องเรียนพลิกกลับ กำ�ลังจะ “กลับ อาทิ ตีโจทย์เลข เขียนบทความเก่ียวกับ
มคี รูคอยให้คำ�แนะนำ�ในชัน้ เรยี นแทน ดา้ น” ทำ�ใหก้ ารศกึ ษาในอเมรกิ าเปลย่ี นแปลง สงคราม หรอื คิดโครงงานวทิ ยาศาสตร์ ฯลฯ
ไปในทางท่ีดีข้ึน โรงเรียนหลายแห่งได้นำ� ซ่ึงนักเรียนสามารถขอความช่วยเหลือจาก
ในต่างประเทศ วิธีการเรียนแบบ “พลิก วธิ กี ารเรียนแบบ Flipped Classroom ไปใช้ ครูได้แบบตัวต่อตัวเม่ือมีข้อสงสัย โดย
กลับ” กำ�ลังเป็นที่แพร่หลายในวงกว้างมาก อยา่ งเชน่ ทโ่ี รงเรยี น Clintondale High School เฉพาะเด็กที่ไม่มีความพร้อมด้านเทคโนโลยี
ขึ้น โดยสิ่งที่เป็นหัวใจสำ�คัญของ Flipped ในเมืองดีทรอยต์ ซ่ึงได้บริษัทซอฟต์แวร์เพ่ือ มากนกั
Classroom นี้ก็คือ การใช้ “เทคโนโลย”ี การ การศึกษาช่ือ TechSmith เข้ามาช่วยวาง
เรียนการสอนที่ทันสมัย และการให้นักเรียน ระบบให้ โดยครูจะผลิตคลิปวิดีโอบทเรียน หลังจากท่ีใช้วิธีนี้ได้ประมาณ 18 เดือน
ได้มโี อกาสเรยี นรู้ผ่าน “กิจกรรม” ซ่ึงท้งั สอง ส้ันๆ เพียงตอนละ 5-7 นาที สัปดาห์ละ 3 พบว่าอัตราการเรียนของนักเรียนดีขึ้นอย่าง
สว่ นน้ีจะกระตนุ้ ให้เกดิ “สภาพแวดลอ้ มทีเ่ ออ้ื หัวข้อ แล้วโพสต์ลงในช่องทางต่างๆ เช่น เห็นได้ชัด และการทำ�ผิดวินัยต่างๆ ก็ลดลง
ตอ่ การเรยี นร้”ู อยา่ งเตม็ ท่ี เว็บไซต์ของโรงเรียน และ YouTube ซ่ึง โดยนักเรียนในเกรด 9 ซ่ึงเป็นช้ันแรกของ
โรงเรียนที่ได้เรียนรู้ผ่านห้องเรียนพลิกกลับ
Flipped Classroom เริ่มมีการนำ�มา มีอัตราการสอบตกลดลงถึง 33% ภายใน
ใช้ในการเรียนการสอนเป็นครั้งแรกในปี ปีเดียว ส่งผลให้โรงเรียนแห่งน้ีกลายเป็น
2007 โดยครู 2 คนในรัฐโคโลราโด สหรัฐ ตน้ แบบแหง่ Flipped Classroom เลยทเี ดยี ว
อเมรกิ า ชอ่ื โจนาธาน เบริ ก์ แมน และ แอรอน
แซมส์ ได้ถ่ายคลิปวิดีโอการสอนของตนเอง “การใช้ Flipped Classroom พลิกกลับ
เอาไว้สำ�หรับนักเรียนท่ีขาดเรียน เม่ือคลิป วธิ ีการสอน ทำ�ใหโ้ รงเรยี นสามารถช่วยเหลือ
บทเรยี นของครทู ง้ั สองเรม่ิ แพรข่ ยายออกไปใน นักเรียน ควบคู่ไปกับการใช้ส่ือการสอน
วงกวา้ ง ครหู ลายคนจงึ เรม่ิ หนั มาใชเ้ ทคโนโลยี อย่างเหมาะสม กระตุ้นให้นักเรียนเกิดความ
ต่างๆ อาทิ Podcasts หรือ YouTube เพือ่ คิดสร้างสรรค์อย่างไม่มีขีดจำ�กัด ซึ่งผมเชื่อ
สอนนักเรียนนอกห้องเรียนและสงวนเวลาใน ว่าการเปลี่ยนแปลงคร้ังน้ีเป็นส่ิงท่ีอเมริกา
ช้นั เรียนไว้สำ�หรับการรวมกล่มุ ทำ�แบบฝึกหัด ต้องการ” เกร็กกอร่ี กรีน ผู้อำ�นวยการ
หรอื การทำ�กิจกรรมร่วมกัน โรงเรียน ใหส้ ัมภาษณ์แก่สำ�นกั ขา่ ว CNN

ปจั จัยทท่ี ำ�ให้ Flipped Classroom เป็น น่ีคือตัวอย่างของ “ห้องเรียนพลิกกลับ”
ท่ีนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ คือ ผลลัพธ์ท่ีออกมา หรอื FlippedClassroom ซง่ึ เปน็ การเรยี นการ
ดีกว่าการเรียนการสอนแบบเดิม โดยจาก สอนรปู แบบใหม่แห่งศตวรรษที่ 21 ท่ีบ้านเรา
ไม่ควรมองขา้ ม

School in focus 17

ACT Inspire

พฒั นาสอ่ื การเรยี นการสอน

เตรยี มเดก็ ไทยสศู่ ตวรรษท่ี 21

ศตวรรษท่ี 21 ถือเป็นช่วงเวลาท่ีท้าทาย
ความสามารถของมนษุ ยชาติ เพราะเปน็ ยคุ
ทโ่ี ลกตอ้ งเผชญิ กบั ความเปลยี่ นแปลงทเ่ี กดิ
ขึ้นอย่างรวดเร็ว และข้อมลู ขา่ วสารทุกอยา่ ง
กไ็ มไ่ ดจ้ �ำ กดั อยเู่ พยี งรอบตวั เราอกี ตอ่ ไป แค่
เพียงคลกิ ทป่ี ลายนว้ิ เรากส็ ามารถกา้ วขา้ ม
พรมแดนไปไดท้ กุ ซอกทกุ มมุ ของโลก

ตวั อยา่ งจากหนงั สือเรียนประวัติศาสตร์ ม.3 อจท.
และ ภาษาไทย วรรณคดแี ละวรรณกรรม ม.3 อจท.

18 School in focus

เราในฐานะผอู้ อกแบบและผลิตสื่อการเรยี นการสอน ได้
ท�ำ หนังสอื ท่นี า่ ตื่นเต้นเรา้ ใจมากขน้ึ และท�ำ คมู่ ือครู เพอื่
ใหค้ รูน�ำ ไปประยุกต์ใช้ เพ่อื สรา้ งห้องเรียนใหน้ า่ ตืน่ เต้น
และสนุกสนานมากขึน้

เม่ือไม่สามารถหลีกเล่ียงกับการเปล่ียนแปลงท่ีเกิด “เราต้องทำ�ให้เด็กมีทักษะชีวิตท่ีสลับซับซ้อนมาก
ขน้ึ ทางเดยี วที่เราจะสามารถทำ�ได้ คือ เตรยี มรบั มือกบั ขนึ้ มีทักษะการคดิ วเิ คราะหเ์ รือ่ งตา่ งๆ ในเชิงสร้างสรรค์
การเปล่ียนแปลง โดยเฉพาะการเตรียมเด็กและเยาวชน มที กั ษะการประมวลข้อมลู ทักษะดา้ นไอที ซงึ่ ไอทีในที่น้ี
ให้พร้อมสำ�หรับการเข้าสู่ศตวรรษท่ี 21 ซึ่งจะต้อง ไม่ได้หมายถึงใช้คอมพิวเตอร์เป็นหรือใช้ไอแพดเป็น แต่
อาศัยความร่วมมือของหลายฝ่ายไม่ว่าจะเป็นพ่อแม่ หมายถึงการท่ีเด็กรู้ว่า เมื่อเขาอยากรู้เรื่องใดเรื่องหน่ึง
ครู ภาครัฐ และภาคเอกชน โดยในส่วนของภาคเอกชน เขาจะไปตามหาขอ้ มูล (data) เหล่านัน้ ได้ที่ไหน และเม่อื
คุณตะวัน เทวอักษร กรรมการผู้อำ�นวยการ บริษัท ได้ข้อมูลมาเด็กต้องวิเคราะห์ได้ว่าข้อมูลเหล่าน้ันมีความ
อักษรเจริญทัศน์ อจท. จำ�กัด ได้ให้มุมมองเก่ยี วกับการ น่าเช่ือถือเพียงใด และสามารถแปลงข้อมูลเป็นความรู้
เตรียมเด็กไทยส่ศู ตวรรษที่ 21 ในประเดน็ ดงั ต่อไปนี้ (knowledge) ได้ ซึ่งสิง่ เหล่าน้ตี อ้ งเกดิ จากการฝึกฝน ครู
คณุ ลกั ษณะของเด็กไทยในศตวรรษท่ี 21 จะตอ้ งใหเ้ ด็กได้มโี อกาสทดลองดว้ ยตนเอง”
บทบาทของ อจท. กับการศกึ ษาในศตวรรษท่ี 21
คุณตะวันมองว่าเด็กไทยในศตวรรษน้ีจะต้องมี
คุณลกั ษณะทสี่ ำ�คัญ 3 ประการ ประการแรก คอื มีทกั ษะ “สิ่งสำ�คญั ท่ตี อ้ งทำ�ในขณะน้ี คือ การยกระดับนักเรียน
ที่หลากหลาย เช่น สามารถทำ�งานร่วมกับคนเยอะๆ ยกระดับครู ส่วนเราในฐานะผู้ออกแบบและผลิตสื่อการ
ไดอ้ ยา่ งรวดเรว็ รบั ผดิ ชอบงานไดด้ ว้ ยตนเอง และรจู้ กั พลกิ เรียนการสอนก็ได้ทำ�หนังสือที่น่าตื่นเต้นเร้าใจมากข้ึน
แพลงกระบวนการแกไ้ ขปญั หาได้ ประการทส่ี อง คือ มอง นอกจากนี้ เราก็ยังทำ�คู่มือครู เพ่ือให้ครูเอาไปประยุกต์
โลกใบนี้เป็นโลกใบเล็ก ๆ ไม่ได้จำ�กัดขอบเขตอยู่เฉพาะ ใช้ ทำ�ให้หอ้ งเรียนน่าตน่ื เตน้ สนกุ สนานมากขน้ึ จากเดมิ
ประเทศไทย เพอื่ มองหาโอกาสใหมๆ่ ทมี่ อี ยอู่ ยา่ งมากมาย ท่หี ้องเรียนเป็นลักษณะครยู ืนสอนให้เดก็ ฟังอย่างเดยี ว”
และประการสุดทา้ ย คือ เด็กไทยยุคใหม่ตอ้ งมีทักษะด้าน
ภาษา เพราะหากพูดหรือใช้แต่ภาษาไทยก็เหมือนกับมี สำ� หรบั เปา้ หมายในอนาคต คณุ ตะวนั กลา่ วยำ�้ วา่ อจท.
‘กะลา’ มาครอบเอาไว้ มคี วามมงุ่ มนั่ ทจี่ ะพฒั นาสอื่ การเรยี นการสอน ไมว่ า่ จะเปน็
การศึกษาในศตวรรษที่ 21 ควรเป็นอย่างไร หนังสือเรียน คู่มือครู รวมไปถึงส่ือดิจิทัล ให้มีความน่า
สนใจมากย่ิงขึ้น เพ่ือรองรับความต้องการของครูในการ
คณุ ตะวนั กลา่ ววา่ รปู แบบการสอนทคี่ รเู นน้ การใสค่ วาม สรา้ งหอ้ งเรียนทส่ี นกุ สนาน
รเู้ ขา้ ไปในสมองของเดก็ ไมไ่ ดท้ ำ�ใหเ้ ดก็ เกดิ ทกั ษะทจ่ี ำ�เปน็
ต่อการดำ�รงชีวิตในศตวรรษที่ 21 ส่ิงที่เด็กได้เป็นเพียง เพราะการพัฒนาเด็กไทย ถือเป็นความรับผิดชอบ
ความรพู้ ื้นฐานเทา่ นนั้ ดังน้นั ครูจะตอ้ งปรับแนวทางการ ร่วมกันของทกุ ภาคสว่ นในวงการศกึ ษา ซ่งึ อจท. จะขอ
เรียนการสอน (pedagogy) โดยครจู ะตอ้ งทำ�ให้เดก็ รกั ทีจ่ ะ ทำ�หน้าที่ของผู้ออกแบบ พัฒนา และผลิตส่ือการเรียน
เรยี นรตู้ ลอดชวี ติ และมเี ปา้ หมายในการสอนทจ่ี ะทำ�ใหเ้ ดก็ การสอนที่ดีท่ีสุด โดยมีเป้าหมายเพื่อการสร้างห้องเรียน
มที กั ษะชวี ิต ทกั ษะการคดิ และทกั ษะด้านไอที ทีส่ นกุ สนาน ซ่ึงนบั เป็นพน้ื ฐานส�ำ คญั ท่จี ะเตรยี มเด็กๆ ให้
พร้อมสศู่ ตวรรษที่ 21

School in focus 19

Hi...High Tech

การใชส้ อื่ การสอนแบบผสมผสาน

หนงั สือเรียนกบั แทบ็ เล็ต สรา้ งนิสยั แหง่ การใฝร่ ู้

จากการที่รัฐบาลมีนโยบายมอบแท็บเล็ตให้แก่โรงเรียนเพื่อใช้ในการเรียน คุณครูวาสนา สมวรรณ ครูประจำ�ชั้น
การสอนระดบั ประถมศกึ ษา หรอื โครงการ One Tablet PC per Child (OTPC) ป.4/4 โรงเรียนราชวินิต ซึ่งเป็น 1 ใน
โดยมวี ตั ถปุ ระสงคเ์ พอ่ื พฒั นาคณุ ภาพของเดก็ วยั เรยี น ใหม้ คี วามรทู้ างวชิ าการ 4 ของโรงเรียนนำ�ร่องโครงการ โดยเป็น
และทกั ษะทส่ี ามารถศกึ ษาหาความรู้ และตอ่ ยอดองคค์ วามรู้ไดด้ ว้ ยตนเอง รวม ตัวแทนในส่วนของกรุงเทพมหานคร มอง
ทง้ั สามารถปรบั ตวั ในสงั คมทม่ี กี ารเปลย่ี นแปลงของเทคโนโลยอี ยา่ งรวดเรว็ ได้ ว่าการนำ�แท็บเล็ตเข้ามาใช้ในโรงเรียนทำ�ให้
อย่างไรก็ตาม นโยบายดังกล่าวก็ทำ�ให้เกิดคำ�ถามจากหลายฝ่ายในสังคมว่า เกิดการเปล่ียนแปลงตั้งแต่ระดับผู้บริหาร
การนำ�แท็บเล็ตมาใช้ จะทำ�ให้เกิดผลกระทบต่อการจัดการเรียนการสอนของ ที่จะต้องทำ�การคัดเลือกห้องเรียนท่ีจะใช้
ครูในปจั จบุ นั อย่างไร และในอนาคตแทบ็ เลต็ จะเข้ามาแทนทีห่ นังสือหรือไม่ ซ่งึ แท็บเล็ตซ่ึงมีจำ�นวนเครื่องจำ�กัด รวมไปถึง
ผทู้ ่ีจะตอบคำ�ถามไดด้ ีท่ีสุดก็น่าจะเป็นครผู ูส้ อนที่ถือเปน็ ผทู้ เ่ี กย่ี วขอ้ งโดยตรง วางแผนการจัดการเรียนการสอนร่วมกับครู
20 School in focus ผู้สอน ขณะที่ครูผู้สอนเองก็ต้องเปิดรับและ
เรียนรู้การใช้แท็บเล็ต ซ่ึงไม่เพียงแต่ต้องใช้
ให้เป็นเท่านั้นแต่ต้องใช้ให้เกิดประสิทธิผล
อยา่ งสงู สุดสำ�หรบั นกั เรียน

คุณครูจะเน้นการใชห้ นังสอื เรียนเป็นหลัก สว่ นแท็บแล็ต
จะใช้เป็นส่วนเสริมในการหาความรเู้ พิม่ เตมิ ในเนอื้ หาท่ี
เก่ียวขอ้ งกบั บทเรียน

การจดั การเรยี นการสอนโดยใช้สื่อผสม เด็กเข้าถึงข้อมูลได้อย่างรวดเร็ว ทำ�ให้เด็กมี แท็บเล็ตพร้อมกันหลายๆ เคร่ือง ระบบ
คุณครูวาสนากล่าวถึงการจัดการเรียน เวลาที่จะแลกเปล่ียนความรู้กัน ห้องเรียนก็ อินเทอร์เน็ตก็จะล่ม ส่วนเร่ืองเน้ือหาสาระ
ไม่น่าเบ่อื ” ในแท็บเล็ตในตอนน้ีก็ยังไม่ครอบคลุม แล้ว
การสอนในห้องเรียนท่ีตอ้ งใชท้ ้ังแท็บเลต็ และ ตัวหนังสือในแท็บเล็ตท่ีเล็กเกินไป ถ้าเพ่ง
หนังสือเรียนว่าจะเน้นการใช้หนังสือเรียน นอกจากนี้ คุณครูวาสนายังตั้งข้อสังเกต มองเป็นเวลานานก็จะทำ�ให้ปวดตา ครูก็จะ
เป็นหลกั สว่ นแทบ็ เล็ตจะใชเ้ ปน็ สว่ นเสริมใน ว่าเม่ือนำ�แท็บเล็ตมาใชใ้ นห้องเรียน นักเรียน พยายามไม่ให้เด็กใช้แท็บเล็ตติดต่อกันเกิน
การหาความรู้เพิ่มเติมในเนื้อหาท่ีเก่ียวข้อง ทม่ี สี มาธสิ นั้ จะตงั้ ใจเรยี นและสนกุ กบั การเรยี น 1 ชว่ั โมง”
กับบทเรยี น มากกว่าการสอนโดยใช้หนังสือเรียนแต่เพียง แนวโนม้ ของการจัดการเรียนการสอน
อยา่ งเดยี ว ในอนาคต
“ครจู ะตอ้ งศกึ ษาเนอ้ื หาในหนงั สอื ทงั้ หมด
อย่างละเอียด แล้วมาเทียบว่าตรงกับเน้ือหา “เด็กสมาธิสั้นจะตื่นตัวในการเรียนรู้มาก สำ�หรับแนวโน้มในอนาคต คุณครูวาสนา
ในแท็บเล็ตส่วนไหนบ้าง หลักๆ ครูจะสอน ข้ึน จะมีความต้ังใจในการเรียนมากข้ึน และ มองว่าเป็นเรื่องดีที่จะใช้แท็บเล็ตเป็นสื่อ
ตามหนังสือไปก่อน เพราะเนื้อหาในหนังสือ สามารถจะสรุปสิ่งท่ีได้เรียนรู้จากแท็บเล็ต การเรยี นการสอนต่อไป เพราะครูผสู้ อนกเ็ ล็ง
เรียนจะครบถ้วนมากกว่า หลังจากที่ศึกษา ได้ด้วยตัวเอง น่ีคือส่วนดีของแท็บเล็ตที่มา เห็นถึงประโยชน์ท่ีจะเกิดกับเด็กในหลายด้าน
ในหนังสือจบบทแล้ว ถ้านักเรียนคนไหนทำ� ช่วยให้เด็กเหล่านี้กระตือรือร้นท่ีจะทำ�งานให้ แตก่ ย็ งั คงต้องใช้รว่ มกับหนงั สือ
แบบฝึกหัดเสร็จก่อน ครูก็จะให้รางวัลโดยให้ เสร็จในเวลาที่ครูกำ�หนด จากเดิมท่ีเขาจะ
เดก็ มารบั แทบ็ เลต็ จากครูไปใชก้ อ่ น โดยครจู ะ เรือ่ ยเฉ่อื ย” “ในชีวิตจริงจะให้เด็กนั่งดูแท็บเล็ต
เปน็ คนกำ�หนดเนอื้ หาทเ่ี ดก็ ตอ้ งเขา้ ไปคน้ ควา้ ปัญหาทพ่ี บจากการใชแ้ ทบ็ เล็ตใน ตลอดทั้งวันคงไม่ได้ จึงเป็นไปไม่ได้ท่ีจะใช้
หาความรู้เพิ่มเติม แต่บางคร้ังครูก็ไม่ได้ หอ้ งเรียน แท็บเล็ตแทนหนังสือเรียน ในฐานะของครู
กำ�หนดเนอ้ื หา ก็จะใหอ้ ิสระเดก็ ในการค้นควา้ ผู้สอนท่ีเป็นผู้ปฏิบัติและคลุกคลีกับปัญหา
ในสง่ิ ท่เี ค้าสนใจและสัมพนั ธ์กบั สิ่งทีเ่ ราสอน” ถึงแม้ว่าแท็บเล็ตจะมีข้อดีในแง่ของ การสอนในเชิงลึก คิดว่าอย่างไรหนังสือ
ขอ้ ดีของการใชแ้ ทบ็ เล็ตในหอ้ งเรียน การดึงดูดความสนใจของนักเรียน แต่ขณะ กต็ อ้ งเปน็ พระเอก สว่ นแทบ็ เลต็ กเ็ ปน็ สอื่ เสรมิ
เดยี วกนั ตลอด 2 ปีท่ีไดม้ ีการจัดการเรยี นการ การเรยี นชนดิ หนงึ่ เท่านั้น”
สำ�หรับข้อดีของแท็บเล็ตคุณครูวาสนา สอนโดยใช้แท็บเล็ต คุณครูวาสนาก็พบว่ามี
มองวา่ แทบ็ เลต็ เปน็ สอ่ื ทสี่ ามารถดงึ ดดู ความ ข้อจำ�กัดหลายประการท้ังในเร่ืองของการใช้ เมื่อแหล่งความรู้ของเด็กๆ ไม่ได้ถูก
สนใจของเด็กในการเรียนได้ดี เน่ืองจากมี งานและเนอื้ หาความรู้ในแทบ็ เลต็ จำ�กัดอยู่แค่ในห้องเรียน การใช้ส่ือการสอน
ลกั ษณะเฉพาะหลายอย่างท่หี นงั สอื ไมม่ ี แบบผสมผสานโดยมีหนังสือเป็นสื่อหลัก
“ปัญหาอยู่ที่ตัวแท็บเล็ตเอง อย่างแรก และแท็บเล็ตเป็นสื่อเสริม จึงเป็นอีกทาง
“เนื้อหาในแท็บเล็ตจะมีสีสันสวยงาม คือ โปรแกรมในแท็บเล็ตมีปัญหา ทำ�ให้เข้า เลือกหน่ึงในการสร้างนิสัยใฝ่รู้ให้กับเด็ก
เป็นมัลติมีเดีย เป็นส่ือแบบอินเทอร์แอคทีฟ ถึงข้อมูลไม่ได้ เปิดไม่ได้ อย่างที่สองคือ ซึ่งเป็นพื้นฐานที่สำ�คัญของการเรียนรู้ตลอด
(Interactive) ทำ�ให้เด็กอยากค้นควา้ หาความ เร่ืองแบตเตอรี่ ถ้าครูไม่ดูแลชาร์จแบตเตอรี่ ชวี ติ
ร้ดู ว้ ยตนเอง สรา้ งนิสัยใฝร่ ู้ ซ่งึ ถือเป็นพืน้ ฐาน ให้เต็ม แบตเตอรี่ก็จะอ่อน เด็กก็จะใช้งาน
สำ�คญั ของการศกึ ษา และการทแ่ี ทบ็ เลต็ ทำ�ให้ ไม่ได้ และอย่างท่ีสามคือ เวลาที่เด็กใช้งาน

School in focus 21

Relaxing Mind

ปลกู หวั ใจรกั ธรรมชาติ ศูนย์อนรุ ักษ์ปา่ ชายเลนคลองโคน
ต.คลองโคน อ.เมอื ง จ.สมุทรสงคราม
ติดต่อ ไพบลู ย์ รัตนพงศธ์ ระ (ผู้ใหญ่ชงค์)
โทร. 0 3473 1188, 0 3473 1198
www.phuyaichonghomestay.9nha.com

ที่ศนู ยอ์ นรุ กั ษป์ ่าชายเลนคลองโคน

หอ้ งเรียนธรรมชาติทีช่ ื่อว่า ปา่ ชายเลน ถือเปน็ แหลง่ เรียนรสู้ ดุ สนุกสำ�หรบั นักทอ่ งเทยี่ ว
หัวใจสีเขียว ไม่ว่ารุ่นเล็ก รุ่นใหญ่ ที่อยากจะเข้ามาสัมผัส ทำ�ความเข้าใจกับธรรมชาติ
อย่างใกล้ชิด ซ่ึงป่าชายเลนคลองโคน แหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ใน ต.คลองโคน
อ.เมือง จ.สมุทรสงคราม ได้เปิดโอกาสให้ทุกคนเข้ามาสัมผัสกับวิถีชีวิตชุมชน
ริมป่าชายเลน ผ่านกิจกรรมอันหลากหลาย แบบเต็มอิ่มท้ังสาระความรู้และความ
เพลดิ เพลนิ ตลอดท้งั ทรปิ

ด้วยความร่วมแรงร่วมใจของชาวชุมชน ภายหลังการรวมตัวกันของกลุ่มชาวบ้าน จะมาเช้า-เย็นกลับ หรือแบบค้างคืน มากับ
คลองโคน โดยผู้นำ�วิสัยทัศน์ไกลอย่าง คุณ เพ่ือมาทำ�อาชีพตามความถนัด อย่างกลุ่ม ครอบครัว คู่รัก เพ่ือนฝูง หรือจะยกมาท้ัง
ไพบูลย์ รัตนพงศ์ธระ หรือ ผู้ใหญ่ชงค์ ท่ี กระเตง (บ้านพักกลางทะเลท่ีเฝ้าฟาร์มหอย) องค์กร ชาวบ้านชุมชนคลองโคนก็พร้อม
มคี วามคดิ ปลกู ปา่ ชายเลนขน้ึ ในปี 2534 เพอ่ื กลุ่มชาวเรือ กลุ่มทำ�อาหาร และสารพัน ดูแลตลอดทริป การันตีด้วยรางวัลชุมชน
ฟ้ืนฟูสภาพป่าซ่ึงเคยถูกทำ�ลายให้กลับมา กิจกรรมจากความสามัคคี ช่วยพัฒนาจน ดีเด่นด้านการท่องเทยี่ ว ในโครงการประกวด
อุดมสมบูรณ์อีกคร้ัง ประกอบกับภายหลังมี ท่ีน่ีกลายเป็นแหล่งท่องเท่ียวเชิงอนุรักษ์ รางวัลอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทย ปี 2550
หน่วยงานรัฐเร่มิ เห็นความสำ�คัญ โดยเฉพาะ สามารถสรา้ งรายไดเ้ สรมิ ใหก้ ับชุมชน พรอ้ ม โดยการทอ่ งเท่ียวแหง่ ประเทศไทย
พระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระเทพ- ส่งเสริมการท่องเท่ียวราคาย่อมเยาเอาใจ
รัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ท่ีเสด็จ ผคู้ นยุคน้ี การท่องเที่ยวแนวใหม่น้ีจึงไม่ได้มีแค่
พระราชดำ�เนนิ มาปลกู ปา่ ชายเลน ณ ทแ่ี หง่ น้ี ความรแู้ ละความสนกุ แตย่ งั เปน็ การปลกู หวั ใจ
ดว้ ยพระองคเ์ องอยหู่ ลายครง้ั จนปจั จบุ นั พนื้ ที่ ใครเบื่อความจำ�เจของการท่องเท่ียว รักธรรมชาติใหก้ ับนกั ท่องเทย่ี ว เพ่อื ไม่ใหว้ นั
ปา่ ชายเลนของบา้ นคลองโคนไดก้ ลบั มามชี วี ติ รูปแบบเดิมๆ ลองมาสัมผัสโฮมสเตย์กลาง หยุดพักผ่อนต้องเสียไปโดยเปล่าประโยชน์
ใหม่ พรอ้ มเปน็ แหลง่ เรยี นรทู้ างธรรมชาตทิ รี่ อ ทะเล ชมวิถีชีวิตการทำ�ประมงพื้นบ้าน นั่ง ทว่าทุกคนไม่ว่าเด็กหรือผู้ใหญ่ ต่างได้ลงมือ
ตอ้ นรับนักท่องเทีย่ วอย่างเตม็ หัวใจ เรือปลูกป่า ตกปลา ใหอ้ าหารลิง ชิมอาหาร อนรุ กั ษธ์ รรมชาตเิ ปน็ ของขวญั ใหก้ บั ลกู หลาน
22 School in focus อร่อย และหลากกิจกรรมสุดสนุก เรียกว่า ต่อไปด้วย

รว มกบั

ขอเชิญคุณครูทกุ กลุมสาระฯ

รว มประกวดส�อดจิ ทิ ัลเพ�อการเรียนรู

ชงิ ถวยพระราชทาน
สมเด็จพระเทพรัตนราชสดุ าฯ สยามบรมราชกมุ ารี
100,000และรางวัลรวมมลู คากวา
ในหัวขอ “อาเซยี นศึกษา” บาท

รว มสง ผลงานเขาประกวดไดต้ังแตวนั นี้ - 30 พฤศจิกายน 2555ดาวนโหลดใบสมคั รทเี่ว็บไซตไทยกดู ววิ ดอทคอม (http://www.thaigoodview.com) หรอื เวบ็ ไซตบริษทั อักษรเจรญิ ทศั น อจท. จำกัด (http://wSwchwo.oalkinsoforncu.csom) 23

อจท. ขอเปนสวนหน่งึ ท่ีจะชวยคุณครู
สรา งบรรยากาศการเรียนรูทส่ี นกุ สนาน
สรางเดก็ ๆ ใหเกงเรยี นรู เกงใชช ีวติ เกง คิด เกง แกป ญ หา
พรอมกาวสโู ลกแหงศตวรรษท่ี 21 ไดอ ยา งม่นั ใจ