บทเรียนสำเร็จรูป

เร่ือง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั 57

บทเรยี นสำเร็จรูป ชนั้ มัธยมศกึ ษำปที ่ี 1
โรงเรียนพยัคฆภมู วิ ทิ ยำคำร

เรือ่ ง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั 58

คำนำ

บทเรยี นสำเรจ็ รปู เรื่อง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมัย สำหรับนกั เรยี นชั้นมธั ยมศึกษำปีที่ 1/5 โรง
เรยี นพยัคฆภูมวิ ทิ ยำคำร จดั ทำ ขนึ้ เพ่ือพัฒนำใหผ้ เู้ รยี นมีควำมร้คู วำมเข้ำใจ และเกิดทักษะในกำรเรยี น กำร
ปฏิบตั ิกิจกรรมมำกย่ิงขึ้น

บทเรียนสำเร็จรูป ประกอบด้วย คำแนะนำสำหรับครู คำแนะนำสำหรับนักเรียน ขั้นตอนกำรใช้
บทเรียน จุดประสงค์กำรเรียนรู้/ผลกำรเรียนรู้ ท่ีคำดหวัง แบบทดสอบก่อนเรียน เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน
กิจกรรมกำรเรียนรู้ คำถำมกิจกรรมกำรเรียนรู้ เฉลยกิจกรรมกำรเรียนรู้ แบบทดสอบหลังเรียน เฉลย
แบบทดสอบหลงั เรียนให้ผู้เรียนไดเ้ รียนรู้และปฏบิ ัติ เพ่ือพฒั นำควำมรู้ของผเู้ รยี นใหม้ ีประสิทธิภำพมำกยง่ิ ขึ้น

ขอขอบคุณผู้เช่ียวชำญทุกท่ำนท่ีกรุณำให้คำแนะนำ ตรวจสอบ ให้ข้อคิดเห็นข้อเสนอแนะในกำรจัดทำ
แบบฝึกทักษะเล่มนี้ จนทำให้มีควำมสมบูรณ์และมีคุณภำพยิ่งขึ้น สำมำรถนำไปใช้ในกำรเรียนกำรสอน เพื่อ
พฒั นำผเู้ รียนให้บรรลุวัตถุประสงค์ของหลกั สตู ร ขอขอบคุณอย่ำงสูงยง่ิ ไว้ ณ โอกำสน้ี

นำงสำวพมิ พ์มำดำ ศรศิลป์
ผู้วิจัย

บทเรียนสำเรจ็ รูป ชั้นมัธยมศึกษำปีท่ี 1
โรงเรียนพยัคฆภมู วิ ทิ ยำคำร

สำรบัญ เรอ่ื ง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั 59

เรื่อง หนำ้

คำนำ 1
สำรบัญ 2
ข้ันตอนกำรใชบ้ ทเรยี น 3
คำชี้แจงสำหรบั ครผู สู้ อน 4
คำชแี้ จงสำหรับนักเรียน 5
มำตรฐำนและตัวชวี้ ัด 6
แบบทดสอบกอ่ นเรียน 7
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน 9
กรอบเนอื้ หำที่ 1 10
กจิ กรรมท่ี 1 13
เฉลยกิจกรรมท่ี 1 14
กรอบเนอ้ื หำที่ 2 15
กิจกรรมที่ 2 20
เฉลยกิจกรรมท่ี 2 21
กรอบเนื้อหำท่ี 3 22
กิจกรรมที่ 3 23
เฉลยกจิ กรรมท่ี 3 24
กรอบเนื้อหำท่ี 4 25
กจิ กรรมที่ 4 32
เฉลยกจิ กรรมท่ี 4 33
แบบทดสอบกอ่ นเรยี น 34
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรยี น 36

บทเรียนสำเรจ็ รปู ชัน้ มัธยมศึกษำปที ่ี 1
โรงเรยี นพยัคฆภูมิวิทยำคำร

เร่ือง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั 60

ข้นั ตอนกำรใช้บทเรยี น
คำชแ้ี จงสำหรับครูผู้สอน

คำช้แี จงสำหรบั นกั เรียน

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น

บทเรียนสำเร็จรูป เรอ่ื ง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมัย สำหรบั นักเรียน
ชนั้ มัธยมศกึ ษำปีที่ 1/5 โรงเรียนพยคั ฆภูมิวิทยำคำร

แบบทดสอบหลังเรียน ไม่ผ่ำน
ผ่ำน

บทเรยี นสำเรจ็ รปู ชน้ั มธั ยมศึกษำปีท่ี 1
โรงเรียนพยคั ฆภมู วิ ิทยำคำร

เรือ่ ง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั 61

คำชแ้ี จงสำหรับครู

1.ก่อนทำกำรสอน
1.1 จดั ห้องเรยี นให้เหมำะสมกับกจิ กรรมในกำรเรยี นรู้
1.2 ศกึ ษำเน้ือหำเรื่องทสี่ อนและวิธใี ชบ้ ทเรียนสำเร็จรปู ให้ละเอยี ด
1.3 ช้ีแจงวธิ ีกำรใชบ้ ทเรียนสำเรจ็ รปู ให้นักเรยี นเขำ้ ใจ

2.ระหว่ำงทำกำรสอน
2.1 แจกบทเรยี นสำเร็จรปู ให้นักเรียนศกึ ษำ
2.2 แจ้งจดุ ประสงค์กำรเรียนรู้ใหน้ กั เรยี นทรำบให้นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน

เพ่อื ประเมนิ ควำมรู้เดิมของนักเรยี นก่อนเรมิ่ เรยี น
2.3 ดำเนินกำรสอนตำมกจิ กรรมกำรเรยี นรทู้ ่ีกำหนดไวใ้ นแผนกำรจดั กำรเรียนรู้
2.4 ในขณะทีน่ ักเรียนปฏิบัติกิจกรรมครูควรให้กำรดแู ลอยำ่ งทัว่ ถึง และให้คำแนะนำ

กรณีทนี่ ักเรยี นไม่เข้ำใจในกจิ กรรมตำ่ งๆและต้องพยำยำมกระตนุ้ ให้นกั เรียน
ปฏบิ ตั ิกิจกรรมด้วยตนเองมำกทส่ี ุด

2.5 หำกมีนักเรียนคนใดเรียนไมท่ ัน ครูควรใหค้ ำแนะนำ อำจมอบหมำยงำน หรือให้
ฝกึ ปฏบิ ตั แิ ละศึกษำเพิ่มเตมิ ในเวลำว่ำง

2.6 ให้นักเรยี นทำแบบทดสอบหลงั เรียนหลงั จำกทีเ่ รียนโดยใชบ้ ทเรยี นสำเรจ็ รูป
เสรจ็ เรยี บร้อย

2.7 ครูควรสรปุ ผลกำรใช้บทเรียนสำเรจ็ รปู สภำพปญั หำและข้อเสนอแนะ หลงั จำก
ใชบ้ ทเรียนสำเรจ็ รปู ในแต่ละคร้งั เพื่อนำไปปรับปรุงในกำรใช้ครั้งตอ่ ไป
3.หลังทำกำรสอน

3.1 นำผลงำนของนักเรียนจดั แสดงไว้ท่ีมุมแสดงผลงำนในแตล่ ะห้อง
และให้นักเรียนนำเขำ้ แฟ้มสะสมผลงำน

3.2 ใช้บทเรียนสำเร็จรูปนเี้ สริมสำหรับนกั เรยี นทเ่ี รยี นดี และชว่ ยนกั เรยี นที่เรยี นชำ้
ใหเ้ รยี นได้ทันเพ่ือน

บทเรยี นสำเร็จรูป ช้นั มัธยมศึกษำปีที่ 1
โรงเรียนพยัคฆภมู ิวิทยำคำร

เรอ่ื ง ประเภทละครไทยแต่ละสมยั 62

คำชี้แจงสำหรับนักเรยี น

1.ก่อนเรียน
1.1 เตรียมตวั ให้พร้อมทงั้ กำยและใจให้มีควำมมุ่งม่ันและมีสมำธิ
1.2 ต้ังใจฟังคำแนะนำจำกครูเพื่อให้ปฏิบตั ิตำมได้อย่ำงถูกต้อง

2.ระหวำ่ งเรียน
2.1 กอ่ นท่ีนักเรียนจะศกึ ษำใหท้ ำแบบทดสอบก่อนเรียนก่อน
2.2 ตั้งใจปฏบิ ัตกิ จิ กรรมตำมบทเรียนสำเรจ็ รปู
2.3 ใหน้ กั เรียนศึกษำเนื้อหำ ทำแบบฝึกหดั ปฏบิ ตั ิกจิ กรรมดว้ ยควำมสำมำรถของตนให้เตม็ ที่
2.4 ตง้ั ใจปฏบิ ัตติ ำมคำแนะนำของครใู นกำรศกึ ษำ และปฏิบตั กิ จิ กรรม โดยไม่เรง่ รบี เกินไป
2.5 เมอื่ ศึกษำจบแลว้ ใหน้ ักเรยี นทำแบบทดสอบหลงั เรยี นดว้ ยควำมต้ังใจ ทำให้ดีทส่ี ดุ มีควำม

ซ่อื สัตยส์ ุจรติ
3.หลงั เรยี น

3.1 นำไปฝึกฝน ย้ำ ทบทวนอย่ำงสมำ่ เสมอจะทำให้เกิดทักษะมำกขนึ้
3.2 เวลำในกำรปฏบิ ัตกิ ิจกรรมต่ำงๆ ในบทเรยี นสำเรจ็ รูป อำจมกี ำรเปลยี่ นแปลงยดื หยุ่นได้ตำมควำม
เหมำะสม

บทเรียนสำเรจ็ รปู ชั้นมัธยมศกึ ษำปที ี่ 1
โรงเรียนพยัคฆภมู ิวทิ ยำคำร

เร่อื ง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั 63

มำตรฐำนและตวั ชวี้ ดั

มำตรฐำนกำรเรียนรู้

มำตรฐำน ศ 3.2 เขำใจควำมสัมพันธ์ระหวำงนำฏศิลป ประวตั ิศำสตรและวัฒนธรรม เห็นคณุ คำ
ของนำฏศลิ ปทเี่ ปนมรดกทำงวัฒนธรรม ภูมิปญั ญำทองถิ่น ภูมิปัญญำไทยและสำกล

ผลกำรเรียนรทู้ ี่คำดหวัง

1 ดำ้ นควำมรู้ (K)
1) มคี วำมรู้ควำมเขำ้ ใจพ้ืนฐำนในเรอ่ื งประเภทของละครไทยในแตล่ ะยุคสมยั
2) มคี วำมรู้ควำมเขำ้ ใจพ้ืนฐำนในเรอื่ งประเภทของละครรำแบบดง้ั เดมิ
3) มคี วำมรู้ควำมเขำ้ ใจพื้นฐำนในเรอ่ื งประเภทของละครรำแบบปรับปรุง
4) มีควำมรู้ควำมเข้ำใจพ้ืนฐำนในเร่ืองประเภทของละครที่พัฒนำขึน้ ใหม่

2 ด้ำนทักษะ/กระบวนกำร (P)
1) มสี ว่ นร่วมในกิจกรรมกำรเรียนรู้ ในกำรร่วมตอบคำถำมในห้องเรียน

3 ดำ้ นคณุ ลักษณะอันพึงประสงค์ (A)
1) มีวนิ ัย
2) ใฝ่เรยี นรู้
3) รักควำมเป็นไทย

บทเรียนสำเร็จรปู ชนั้ มัธยมศกึ ษำปีที่ 1
โรงเรียนพยคั ฆภูมิวิทยำคำร

เรอื่ ง ประเภทละครไทยแต่ละสมยั 64

แบบทดสอบกอ่ นเรียน

คำช้แี จง ใหน้ ักเรียนทำเครื่องหมำย X ลงในกระดำษคำตอบในข้อทถี่ ูกตอ้ งทส่ี ุดเพยี งข้อเดียว
1. ขอ้ ใดคือควำมหมำยของคำว่ำ “ละคร”

ก. กำรแสดงเป็นชุดส้ัน ๆ
ข. กำรแสดงทเ่ี ป็นเรื่องรำว
ค. กำรแสดงศิลปะแห่งกำรรำ่ ยรำ
ง. กำรแสดงประเภทเบิกโร
2. สมัยกรงุ ศรอี ยุธยำ มีละครรำประเภทใดเกิดข้ึน
ก. มโนห์รำ
ข. ละครดกึ ดำบรรพ์
ค. ละครพนั ทำง
ง. ละครชำตรี
3. ละครในมีกำรแตง่ อยำ่ งพิถีพถิ นั ตำมแบบแผนกษตั ริย์ เรียกกำรแต่งนว้ี ำ่ อยำ่ งไร
ก. กำรแต่งกำยยนื เคร่ือง
ข. กำรแตง่ กำยเคร่ืองยนื
ค. กำรแต่งกำยทรงเครือ่ ง
ง. กำรแตง่ กำยเคร่อื งทรง
4. ผู้แสดงละครชำตรีในสมัยโบรำณจัดใหม้ ีผ้แู สดงกี่คน
ก. 1 คน
ข. 2 คน
ค. 3 คน
ง. 4 คน
5. “กำรแสดงละครมงุ่ ทศ่ี ิลปะกำรรำ่ ยรำสวยงำมรักษำจำรีตประเพณีไมน่ ยิ มเล่นโลดโผนตลกขบขัน” เรยี ก
ละครชนิดนี้ วำ่ อยำ่ งไร
ก. ละครพันทำง
ข. ละครดกึ ดำบรรพ์
ค. ละครนอก
ง. ละครใน

บทเรียนสำเรจ็ รปู ชัน้ มธั ยมศกึ ษำปที ่ี 1
โรงเรยี นพยัคฆภมู ิวิทยำคำร

เรื่อง ประเภทละครไทยแต่ละสมยั 65

6. ขอ้ ใดคือละครรำแบบปรบั ปรงุ
ก. ละครชำตรี ละครนอก ละครใน
ข. ละครชำตรี ละครเสภำ ละครนอก
ค. ละครดกึ ดำบรรพ์ ละครพันทำง ละครชำตรี
ง. ละครดึกดำบรรพ์ ละครพนั ทำง ละครเสภำ

7. ละครรำแบบปรับปรงุ เกดิ ขึ้นในสมัยกรุงรตั นโกสินทรร์ ชั กำลใด
ก. รัชกำลท่ี 4
ข. ช่วงปลำยรัชกำลท่ี 4 ถงึ รชั กำลท่ี 5
ค. รชั กำลท่ี 5
ง. ช่วงปลำยรัชกำลท่ี 5 ถึงรัชกำลที่ 6

8. ใครเป็นผู้คดิ กำรแสดงละครดกึ ดำบรรพ์ขน้ึ
ก. เจ้ำพระยำเทเวศร์วงศว์ ิวัฒน์
ข. เจ้ำพระยำมหนิ ทรศักดิธ์ ธำรง
ค. หมอ่ มครูตว่ น
ง. คุณครูลมลุ ยมะคุปต์

9. ข้อใดต่อไปนี้ ไม่ จดั อยูใ่ นประเภทละครท่พี ัฒนำขน้ึ ใหม่
ก. ละครดกึ ดำบรรพ์
ข. ละครเวที
ค. ละครเพลง
ง. ละครโทรทัศน์

10. ละครไทยเรอื่ งแรกทน่ี ำมำแสดงทำงโทรทัศน์ คือ ละครเร่อื งใด
ก. อเิ หนำ
ข. อณุ รุฑ
ค. ขนุ ช้ำงขุนแผน
ง. สังขศ์ ลิ ปช์ ยั

บทเรยี นสำเร็จรปู ชน้ั มัธยมศึกษำปีท่ี 1
โรงเรียนพยคั ฆภูมิวิทยำคำร

เรื่อง ประเภทละครไทยแต่ละสมยั 66

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรยี น

1. ก 2. ง
3. ก 4. ค
5. ง 6. ง
7. ข 8. ก
9. ก 10. ค

บทเรียนสำเรจ็ รปู ช้นั มัธยมศึกษำปที ี่ 1
โรงเรียนพยัคฆภมู วิ ิทยำคำร

เรือ่ ง ประเภทละครไทยแต่ละสมยั 67

กรอบเนอ้ื หำที่ 1
ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั

ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั

ละคร หมำยถึง กำรแสดงเปน็ เรอื่ งเปน็ รำว ละครไทย มปี ระวตั คิ วำมเป็นมำต้ังแตส่ มยั
โบรำณเปน็ ศิลปวัฒนธรรมของไทยอนั เปน็ มรดกทำงวัฒนธรรมทีม่ ีคุณค่ำแสดงถงึ ควำมเปน็
เอกลักษณไ์ ทยอย่ำงหน่งึ ละครไทยมีววิ ฒั นำกำรทเี่ ปล่ยี นแปลงไปตำมยุคสมัยดังน้ี

1. ละครรำแบบดง้ั เดิม

เป็นละครทเี่ กำ่ แก่ทสี่ ุดเกิดขึ้นในสมัยกรงุ ศรีอยุธยำและสืบทอดมำถึงปัจจุบัน
1) ละครชำตรี
2) ละครนอก
3) ละครใน

2. ละครรำทปี่ รับปรุง
เป็นกำรนำละครแบบด้งั เดิมมำพฒั นำปรบั ปรงุ ใหม่ละครแบบปรบั ปรุงเกดิ ข้ึนในสมัยกรุงรัตนโกสนิ ทรช์ ว่ ง
ปลำยรชั กำลท่ี 4 ถึงรชั กำลที่ 5 และสบื ทอดมำถึงปัจจุบัน มลี ะครเกดิ ขน้ึ 3 ชนิด

1) ละครดึกดำบรรพ์
2) ละครพันทำง
3) ละครเสภำ
3. ละครทีพ่ ัฒนำข้นึ ใหม่
ละครที่พฒั นำข้ึนใหมเ่ ปน็ ละครทเี่ กิดขึน้ ในสมัยกรุงรตั นโกสินทร์ช่วงรชั กำลท่ี 5 จนมำถึงปัจจบุ นั ได้แก่
1) ละครร้อง 2) ละครพูด
3) ละครเพลง 4) ละครเวที
5) ละครวิทยุ 6) ละครโทรทัศน์

คำถำม
ประเภทละครไทยแต่ละสมยั มี่กี่ ประเภท

บทเรยี นสำเรจ็ รปู ชนั้ มธั ยมศกึ ษำปีที่ 1
โรงเรยี นพยัคฆภมู วิ ทิ ยำคำร

เรอ่ื ง ประเภทละครไทยแต่ละสมยั 68

เก่งมำกค่ะ
คำตอบ

ประเภทละครไทยแต่ละสมยั มี3
ประเภท

กจิ กรรมท่ี 1

คำชแ้ี จง ให้นกั เรียนตอบคำถำมโดยกำรเขียนคำตอบลงในกระดำษ (5 คะแนน)

1. ละคร หมำยถึง (2 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
2. ละครรำแบบดัง้ เดมิ มีละครชนดิ ใดเกิดข้นึ บำ้ ง (1 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
3. ละครรำแบบปรับปรงุ มีละครชนดิ ใดเกดิ ขึ้นบ้ำง (1 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
4. ละครทพ่ี ัฒนำขึน้ ใหม่ มีละครชนิดใดเกดิ ขน้ึ บ้ำง (1 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

บทเรยี นสำเร็จรูป ชัน้ มธั ยมศึกษำปที ี่ 1
โรงเรียนพยคั ฆภูมิวทิ ยำคำร

เร่ือง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั 69

เฉลย กจิ กรรมที่ 1

คำช้ีแจง ใหน้ ักเรยี นตอบคำถำมโดยกำรเขียนคำตอบลงในกระดำษ (5 คะแนน)

1. นำฏยศพั ท์ หมำยถึง (2 คะแนน)
ละคร หมำยถึง กำรแสดงเปน็ เรอ่ื งเป็นรำว ละครไทย มีประวัติควำมเปน็ มำตั้งแต่สมยั โบรำณเปน็

ศิลปวัฒนธรรมของไทยอนั เป็นมรดกทำงวัฒนธรรมท่มี คี ุณคำ่
2. ใครเป็นผู้ใหเ้ ขียนนำฏยศัพทข์ นึ้ (1 คะแนน)

1) ละครชำตรี
2) ละครนอก
3) ละครใน
3. นำฏยศัพท์แบง่ ออกไดก้ ี่หมวด อะไรบำ้ ง (1 คะแนน)
1) ละครดึกดำบรรพ์
2) ละครพนั ทำง
3) ละครเสภำ
4. .ใหน้ ักเรยี นยกตัวอยำ่ งนำฏยศัพท์ อยำ่ งน้อย 5 ทำ่ (2 คะแนน)
1) ละครร้อง 2) ละครพูด
3) ละครเพลง 4) ละครเวที
5) ละครวทิ ยุ 6) ละครโทรทัศน์

บทเรยี นสำเร็จรูป ชนั้ มธั ยมศกึ ษำปที ี่ 1
โรงเรียนพยัคฆภมู วิ ิทยำคำร

เร่ือง ประเภทละครไทยแต่ละสมยั 70

กรอบเนื้อหำที่ 2

ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั ละครรำแบบด้งั เดมิ

ละครรำแบบด้ังเดมิ

เป็นละครท่ีเกำ่ แก่ทีส่ ดุ เกิดขน้ึ ในสมยั กรงุ ศรีอยุธยำและสืบทอดมำถงึ ปจั จบุ ัน
มลี ะครเกดิ ข้นึ 3 ชนิด คือ
1) ละครชำตรี

- เปน็ ละครรำชนดิ แรกของไทย
- มหี ลกั ฐำน 2 แนวทำงบ้ำงว่ำเป็นละครเกิดข้ึนในกรงุ ศรีอยุธยำกอ่ นจะมีกำรแพรห่ ลำยทำงภำคใตจ้ น
ได้รับควำมนยิ มบำ้ งว่ำเป็นละครเกิดขน้ึ ในภำคใต้
- ผู้แสดงเปน็ ชำยมีเพียง 3 คนคือตัวนำยโรงตวั นำงและตัวเบ็ดเตล็ดซ่ึงเปน็ ตวั ตลกด้วย
- แสดงแบบละครเร่
และในสมัยรชั กำลที่ 6 ได้มีกำรเปล่ียนแปลงวธิ กี ำรแสดงคือนำละครชำตรีและละครนอกมำผสมผสำน
เข้ำดว้ ยกนั เรยี กวำ่ “ละครชำตรีเข้ำเครื่องหรอื ละครชำตรีเครอื่ งใหญ่”

บทเรยี นสำเรจ็ รปู ชนั้ มธั ยมศกึ ษำปที ่ี 1
โรงเรียนพยัคฆภมู วิ ิทยำคำร

เรอ่ื ง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั 71

2) ละครนอก

ละครนอก มีกำรดำเนนิ ท้องเร่ืองทร่ี วดเรว็ กระชบั สนกุ กำรแสดงมชี วี ติ ชวี ำ สว่ นมำกใช้ผู้ชำยแสดง
และมีมำตัง้ แตส่ มัยกรุงศรีอยุธยำ เขำ้ ใจวำ่ ละครนอกมวี ิวัฒนำกำรมำจำกละครชำตรี เพรำะมุ่งที่จะให้คนดเู กิด
ควำมขบขนั ผแู้ สดงละครนอกแต่เดิมมผี ู้แสดงอยูเ่ พยี ง 2-3 คน เช่นเดยี วกบั ละครชำตรี ละครนอกไม่คำนงึ ถึง
ขนบธรรมเนยี มประเพณีเก่ยี วกับยศศักดแิ์ ละฐำนะของตัวละครแต่อยำ่ งใด ตวั ละครท่ีเป็นท้ำวพระยำมหำ
กษัตรยิ ก์ ส็ ำมำรถโตต้ อบตลกกบั เสนำกำนัลหรือไพร่พลได้ ละครนอกทน่ี ิยมเล่นไดแ้ ก่เรื่อง สังข์ทอง ไกรทอง
สุวรรณหงส์ พระอภยั มณี เป็นตน้

3) ละครใน

จำกรูปแบบของละครนอกท่ีไดร้ ับกำรพัฒนำขน้ึ มำเป็นตวั ละครในวงั ผ้แู สดงหญิงล้วน แบบอยำ่ ง
ละครในน้ีได้สงวนไวเ้ ฉพำะในวงั หลวงเทำ่ นัน้ เพรำะวำ่ ผูช้ ำยน้นั จะถูกหำ้ มให้เข้ำไปในพระรำชฐำนช้ันใน
บรเิ วณตำหนกั ของพระมหำกษัตริย์ ซงึ่ จะประกอบไปด้วยดนตรีทมี่ ีเสยี งไพเรำะอ่อนหวำน ใชบ้ ทร้อยกรองได้
อยำ่ งวิจิตรบรรจง ทง้ั ดนตรีท่ีนำมำผสมผสำนอยำ่ งไพเรำะ รวมทัง้ จะมที ่ำทำงสง่ำงำม ไมม่ ีกำรสอดแทรก
หยำบโลนหรือตลก และอนรุ ักษ์วฒั นธรรมและคุณลักษณะที่เป็นประเพณสี ืบทอดกันมำ เรื่องทใ่ี ชแ้ สดงละคร
ในนน้ั มอี ยู่ 3 เรื่อง รำมเกยี รต์ิ อณุ รุท และอเิ หนำ

บทเรียนสำเรจ็ รูป ชัน้ มธั ยมศึกษำปีท่ี 1
โรงเรียนพยัคฆภมู ิวทิ ยำคำร

เรอ่ื ง ประเภทละครไทยแต่ละสมยั 72

กจิ กรรมที่ 2

คำชีแ้ จง ใหน้ ักเรียนตอบคำถำมโดยกำรเขยี นคำตอบลงในกระดำษ (10 คะแนน)

1. ให้นกั เรียนอธบิ ำย ลักษณะกำรแสดงละครชำตรี มำพอสงั เขป (2 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
2. ให้นกั เรยี นอธบิ ำย ลักษณะกำรแสดงละครนอก มำพอสังเขป (2 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
3. ให้นักเรียนอธิบำย ลกั ษณะกำรแสดงละครใน มำพอสงั เขป (2 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
4. เรือ่ งทใี่ ชใ้ นกำรแสดงละครใน (1 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
5. เรอื่ งที่ใชใ้ นกำรแสดงละครนอก (1 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

บทเรียนสำเรจ็ รูป ชัน้ มธั ยมศึกษำปที ่ี 1
โรงเรียนพยัคฆภูมวิ ิทยำคำร

เร่อื ง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั 73

เฉลย กิจกรรมที่ 2

คำช้แี จง ใหน้ ักเรยี นตอบคำถำมโดยกำรเขยี นคำตอบลงในกระดำษ (10 คะแนน)

1. ให้นักเรียนอธิบำย ลักษณะกำรแสดงละครชำตรี มำพอสงั เขป (2 คะแนน)

- เป็นละครรำชนดิ แรกของไทย
- มีหลกั ฐำน 2 แนวทำงบำ้ งว่ำเป็นละครเกิดขึ้นในกรุงศรอี ยธุ ยำก่อนจะมกี ำรแพร่หลำยทำงภำคใตจ้ นไดร้ บั ควำม
นิยมบ้ำงว่ำเป็นละครเกิดขน้ึ ในภำคใต้
- ผแู้ สดงเปน็ ชำยมีเพียง 3 คนคือตวั นำยโรงตวั นำงและตัวเบ็ดเตลด็ ซึง่ เป็นตวั ตลกด้วย
- แสดงแบบละครเร่
และในสมัยรัชกำลท่ี 6 ไดม้ กี ำรเปล่ียนแปลงวธิ ีกำรแสดงคอื นำละครชำตรแี ละละครนอกมำผสมผสำนเข้ำดว้ ยกนั
เรียกวำ่ “ละครชำตรเี ขำ้ เครอื่ งหรอื ละครชำตรเี ครอ่ื งใหญ”่

2. ให้นักเรยี นอธิบำย ลกั ษณะกำรแสดงละครนอก มำพอสังเขป (2 คะแนน)

ละครนอก มีกำรดำเนนิ ทอ้ งเร่ืองท่ีรวดเร็ว กระชับ สนุก กำรแสดงมชี วี ิตชีวำ ส่วนมำกใช้ผูช้ ำยแสดง และมมี ำต้ังแต่
สมยั กรงุ ศรีอยุธยำ เขำ้ ใจวำ่ ละครนอกมีวิวัฒนำกำรมำจำกละครชำตรี เพรำะม่งุ ทจี่ ะใหค้ นดเู กิดควำมขบขนั ผแู้ สดงละครนอก
แตเ่ ดมิ มผี แู้ สดงอยู่เพียง 2-3 คน เช่นเดียวกบั ละครชำตรี ละครนอกไม่คำนงึ ถงึ ขนบธรรมเนยี มประเพณีเกย่ี วกบั ยศศักดิแ์ ละ
ฐำนะของตัวละครแตอ่ ยำ่ งใด ตวั ละครทเ่ี ป็นท้ำวพระยำมหำกษัตรยิ ์กส็ ำมำรถโตต้ อบตลกกบั เสนำกำนลั หรอื ไพรพ่ ลได้

3. ให้นักเรยี นอธิบำย ลักษณะกำรแสดงละครใน มำพอสงั เขป (2 คะแนน)

จำกรูปแบบของละครนอกทไี่ ดร้ บั กำรพฒั นำขึน้ มำเปน็ ตวั ละครในวงั ผ้แู สดงหญงิ ล้วน แบบอยำ่ งละครในนี้ไดส้ งวน
ไว้เฉพำะในวงั หลวงเทำ่ นน้ั เพรำะวำ่ ผู้ชำยน้นั จะถูกหำ้ มให้เข้ำไปในพระรำชฐำนช้นั ใน บริเวณตำหนกั ของพระมหำกษตั รยิ ์
ซ่งึ จะประกอบไปด้วยดนตรที ม่ี เี สยี งไพเรำะออ่ นหวำน ใช้บทร้อยกรองได้อย่ำงวิจติ รบรรจง ทัง้ ดนตรที น่ี ำมำผสมผสำนอยำ่ ง
ไพเรำะ รวมทง้ั จะมีท่ำทำงสง่ำงำม ไม่มกี ำรสอดแทรกหยำบโลนหรอื ตลก และอนรุ กั ษ์วฒั นธรรมและคณุ ลกั ษณะทีเ่ ปน็
ประเพณสี บื ทอดกนั มำ เรื่องทใี่ ชแ้ สดงละครในนัน้ มีอยู่ 3 เรอื่ ง

4. เร่อื งทใ่ี ช้ในกำรแสดงละครใน (1 คะแนน)

รำมเกยี รติ์ อณุ รุท และอเิ หนำ

5. เร่ืองทใี่ ช้ในกำรแสดงละครนอก (1 คะแนน)

สังข์ทอง ไกรทอง สุวรรณหงส์ พระอภัยมณี

บทเรียนสำเรจ็ รปู ชน้ั มธั ยมศกึ ษำปีท่ี 1
โรงเรียนพยัคฆภูมวิ ิทยำคำร

เร่อื ง ประเภทละครไทยแต่ละสมยั 74

กรอบเนือ้ หำท่ี 3

ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั ละครรำแบบปรบั ปรุง

ละครรำแบบปรับปรงุ

เป็นกำรนำละครแบบดง้ั เดิมมำพัฒนำปรับปรุงใหม่ละครแบบปรับปรงุ เกดิ ข้ึนใน
สมยั กรุงรตั นโกสินทร์ช่วงปลำยรชั กำลท่ี 4 ถงึ รัชกำลที่ 5 และสบื ทอดมำถงึ ปัจจบุ ัน มีละครเกิดขนึ้
3 ชนิด

1) ละครดกึ ดำบรรพ์

ละครดึกดำบรรพ์ เปน็ กำรแสดงละครแบบหนึ่งในประเภทละครรำเกดิ ขน้ึ ในสมัยรัชกำลท่ี 5
เนอื่ งมำจำกในสมยั รชั กำลท่ี 5 มีเจ้ำนำยชำวต่ำงชำตเิ ขำ้ เข้ำเฝำ้ อยู่หลำยครั้ง จงึ โปรดใหม้ กี ำรละเล่นให้แขก
บำ้ นแขกเมอื งไดร้ ับชม โดยเจ้ำพระยำเทเวศรวงศว์ วิ ฒั น์ (ม.ร.ว.หลำน กญุ ชร) ไดค้ ิดกำรแสดงในรปู แบบ
คอนเสิรต์ โดยเน้อื เร่ืองตัดตอนมำจำกวรรณคดไี ทย โดยมีสมเดจ็ พระเจ้ำบรมวงศเ์ ธอเจ้ำฟ้ำกรมพระยำนริศรำ
นุวัดตวิ งศ์ ทรงเลือกเพลงและอำนวยกำรซอ้ ม จึงถือว่ำกำรแสดงในครัง้ นั้นนบั วำ่ เปน็ จุดเริ่มต้นของละครดึก
ดำบรรพ์ ตอ่ มำภำยหลงั เจ้ำพระยำเทเวศรวงศ์ววิ ัฒนไ์ ด้มโี อกำสชมละครโอเปรำ่ จึงเกดิ ควำมชอบใจและนำ
ปรบั ปรุงให้เขำ้ กบั ละครดึกดำบรรพ์ของไทย ละครดึกดำบรรพท์ ีน่ ิยมเล่นได้แก่เร่อื ง สังข์ทอง คำวี ฯลฯ

บทเรยี นสำเร็จรปู ชั้นมธั ยมศึกษำปที ่ี 1
โรงเรียนพยัคฆภมู ิวทิ ยำคำร

เร่ือง ประเภทละครไทยแต่ละสมยั 75

2) ละครพันทำง

ละครพนั ทำง หมำยถึงละครแบบผสม คอื กำรนำเอำลลี ำท่ำทขี องชนต่ำงชำตเิ ข้ำมำปรับปรุงกับท่ำ
รำแบบไทย ๆ กำรแสดงละครชนิดนแี้ ตเ่ ดมิ เปน็ กำรรเิ ริม่ ของเจำ้ พระยำมหินทรศกั ดธ์ิ ำรง เปน็ ผูค้ ดิ ค้นนำเอำ
เรอ่ื งของพงศำวดำรของชำติต่ำง ๆ มำแต่งเป็นบทละครสำหรับแสดง พระเจำ้ บรมวงศเ์ ธอ กรมพระนรำธปิ
ประพนั ธ์พงศ์ ได้กำหนดชอ่ื นี้และทรงปรบั ปรุงให้มฉี ำกประกอบกำรแสดงเพือ่ ให้แลเห็นสมจริงสมเนอื้ ร้องซ่ึง
ยงั ปรบั ปรุงลลี ำทำ่ รำของชนชำตกิ ับทำ่ ทำงอริ ยิ ำบถของสำมัญชนเข้ำมำผสมกัน เพลงร้องประกอบกำรแสดง
นัน้ สว่ นมำกต้นเสยี งกับลกู คู่เป็นผรู้ อ้ ง แต่ก็มีบำ้ งท่ีกำหนดใหต้ ัวละครเป็นผู้ร้อง ป่ีพำทย์ประกอบกำรแสดงใช้
วงปพ่ี ำทย์ไม้นวม บทท่ีใช้มกั เปน็ บททีก่ ลำ่ วถึงตัวละครที่มเี ชอ้ื ชำติตำ่ ง ๆ เช่น พม่ำ มอญ จนี ลำว บทท่ี
นิยมนำมำเลน่ ในปัจจุบนั มีเรอ่ื งพระลอและรำชำธิรำชตอนสมงิ พระรำมอำสำ ลกั ษณะกำรแต่งตัวของละคร
พันทำงจะแต่งตำมเชอ้ื ชำติ และควำมเป็นจริงของตวั ละครในบทนน้ั

3) ละครเสภำ

ละครเสภำ คือละครท่ีมีลักษณะกำรแสดงคล้ำยละครนอก รวมทั้งเพลงร้องนำ ทำนองดนตรี และ
กำรแต่งกำยของตัวละครแต่มีข้อบังคับอยู่อย่ำงหน่ึงคือต้องมีขับเสภำแทรกอยู่ด้วยจึงจะเป็นละครเสภำ ก่อนที่
จะเกิดละครเสภำขึ้นนั้น เข้ำใจว่ำจะมีกำรขับเสภำเป็นเร่ืองรำวก่อน เรื่องที่นำขับเสภำและนิยมกันอย่ำง
แพร่หลำยคือ เรื่องขุนช้ำงขุนแผน กำรขับเสภำต้ังแต่โบรำณนั้นไม่มีเครื่องดนตรีชนิดใดประกอบ นอกจำก
กรับท่ผี ู้ขับขยับประกอบแทรกในทำนองขับของตนเท่ำน้ัน คร้ันเวลำต่อมำในรชั สมยั พระบำทสมเด็จพระพุทธ
เลิศหล้ำนภำลัย ซ่ึงทรงโปรดสดับกำรขับเสภำได้โปรดเกล้ำฯ ให้จัดวงปี่พำทย์เข้ำประกอบเป็นอุปกรณ์ขับ
เสภำ โดยให้แทรกเพลงร้องส่งให้ปี่พำทย์รับและบรรเลงเพลงหน้ำพำทย์เหมือนอย่ำงกำรแสดงละครนอก
ตอนใดดำเนินเรือ่ งกข็ ับเสภำ

บทเรียนสำเร็จรูป ชน้ั มัธยมศึกษำปีที่ 1
โรงเรยี นพยคั ฆภูมิวิทยำคำร

เร่อื ง ประเภทละครไทยแต่ละสมยั 76
ตอนใดเป็นถ้อยคำรำพันหรือข้อควำมอ่ืนท่ีควรแก่กำรร้องส่งก็ร้อง จะเป็นเพลงช้ำปี่หรือโอ้ปี่อย่ำง
ละครนอกก็ได้ ตอนใดเป็นบทไปมำหรือรบกัน ป่ีพำทย์กบ็ รรเลงเพลงเชิดประกอบ ต่อมำไดว้ ิวัฒนำกำรให้มี
ผู้แสดงออกมำแสดงตำมบทเสภำและบทร้อง ครั้งแรกก็อำจจะเป็นเพียงตอนใดตอนหนึ่ง ครั้นต่อมำก็เลย
ปรับปรุงให้เป็นกำรแสดงทั้งหมด และเรียกกำรแสดงน้ีว่ำ “เสภำ” ละครเสภำที่นิยมเล่นกันมำก คือ ขุนช้ำง
ขุนแผน ตอนพลำยเพชรพลำยบัวออกศึก ,พระวยั แตกทพั ,ขุนแผนเขำ้ ห้องนำงแกว้ กริ ยิ ำ เป็นต้น

บทเรียนสำเรจ็ รปู ชนั้ มธั ยมศึกษำปที ่ี 1
โรงเรยี นพยคั ฆภมู วิ ทิ ยำคำร

เรือ่ ง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั 77

กิจกรรมที่ 3

คำชแ้ี จง ให้นักเรยี นตอบคำถำมโดยกำรเขยี นคำตอบลงในกระดำษ (10 คะแนน)

1. ใหน้ ักเรียนอธิบำย ลักษณะกำรแสดงละครดึกดำบรรพ์ มำพอสงั เขป (2 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
2. ให้นักเรยี นอธิบำย ลักษณะกำรแสดงละครพันทำง มำพอสังเขป (2 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
3. ให้นกั เรยี นอธิบำย ลักษณะกำรแสดงละครเสภำ มำพอสังเขป (2 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
4. เรอื่ งทีใ่ ช้ในกำรแสดงละครดึกดำบรรพ์ (1 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
5. เรอื่ งทใี่ ชใ้ นกำรแสดงละครเสภำ (1 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

บทเรียนสำเร็จรปู ช้นั มธั ยมศกึ ษำปที ่ี 1
โรงเรียนพยคั ฆภมู ิวทิ ยำคำร

เรอ่ื ง ประเภทละครไทยแต่ละสมยั 78

เฉลย กจิ กรรมที่ 3

คำชี้แจง ใหน้ ักเรยี นตอบคำถำมโดยกำรเขียนคำตอบลงในกระดำษ (5 คะแนน)

1. ให้นกั เรียนอธบิ ำย ลักษณะกำรแสดงละครชำตรี มำพอสงั เขป (2 คะแนน)

ละครดึกดำบรรพ์ เปน็ กำรแสดงละครแบบหนึ่งในประเภทละครรำเกดิ ข้นึ ในสมยั รชั กำลที่ 5เน่ืองมำจำกในสมยั รัชกำลท่ี 5 มี
เจ้ำนำยชำวตำ่ งชำตเิ ข้ำเข้ำเฝำ้ อยหู่ ลำยครง้ั จึงโปรดใหม้ ีกำรละเลน่ ให้แขกบำ้ นแขกเมืองได้รบั ชม โดยเจ้ำพระยำเทเวศรวงศ์
ววิ ัฒน์ (ม.ร.ว.หลำน กุญชร) ไดค้ ดิ กำรแสดงในรูปแบบคอนเสิรต์ โดยเน้ือเรื่องตัดตอนมำจำกวรรณคดไี ทย โดยมีสมเด็จพระ
เจ้ำบรมวงศเ์ ธอเจำ้ ฟำ้ กรมพระยำนริศรำนุวดั ตวิ งศ์ ทรงเลือกเพลงและอำนวยกำรซ้อม จงึ ถอื วำ่ กำรแสดงในครง้ั นั้นนบั ว่ำเป็น
จดุ เรมิ่ ต้นของละครดกึ ดำบรรพ์

2. ให้นักเรยี นอธบิ ำย ลกั ษณะกำรแสดงละครนอก มำพอสังเขป (2 คะแนน)

ละครพนั ทำง หมำยถงึ ละครแบบผสม คือ กำรนำเอำลลี ำทำ่ ทีของชนต่ำงชำตเิ ขำ้ มำปรบั ปรงุ กับทำ่ รำแบบไทย ๆ กำรแสดง
ละครชนดิ นี้แต่เดมิ เป็นกำรรเิ ร่มิ ของเจำ้ พระยำมหินทรศักด์ิธำรง เปน็ ผคู้ ิดค้นนำเอำเรื่องของพงศำวดำรของชำตติ ำ่ ง ๆ มำ
แต่งเป็นบทละครสำหรับแสดง พระเจ้ำบรมวงศ์เธอ กรมพระนรำธปิ ประพนั ธ์พงศ์ ได้กำหนดชือ่ นแ้ี ละทรงปรับปรงุ ให้มฉี ำก
ประกอบกำรแสดงเพอ่ื ให้แลเห็นสมจรงิ สมเนอ้ื รอ้ งซ่ึงยงั ปรับปรงุ ลีลำท่ำรำของชนชำตกิ ับทำ่ ทำงอริ ยิ ำบถของสำมญั ชนเขำ้ มำ

ผสมกัน 3.
ให้นกั เรียนอธบิ ำย ลักษณะกำรแสดงละครใน มำพอสังเขป (2 คะแนน)

ละครเสภำ คอื ละครท่มี ลี กั ษณะกำรแสดงคลำ้ ยละครนอก รวมทงั้ เพลงร้องนำ ทำนองดนตรี และกำรแตง่ กำยของ
ตัวละครแตม่ ีข้อบังคบั อยอู่ ยำ่ งหนึ่งคอื ต้องมขี ับเสภำแทรกอยู่ดว้ ยจึงจะเป็นละครเสภำ กอ่ นที่จะเกิดละครเสภำขึ้นนนั้ เขำ้ ใจ
วำ่ จะมีกำรขับเสภำเปน็ เร่อื งรำวกอ่ น เรอื่ งทีน่ ำขับเสภำและนยิ มกนั อยำ่ งแพรห่ ลำยคือ เร่อื งขุนชำ้ งขุนแผน กำรขับเสภำ
ตั้งแตโ่ บรำณนั้นไม่มเี ครอ่ื งดนตรีชนิดใดประกอบ

4. เรอ่ื งทใ่ี ชใ้ นกำรแสดงละครดกึ ดำบรรพ์ (1 คะแนน)

สงั ข์ทอง คำวี

5. เรอ่ื งท่ีใช้ในกำรแสดงละครเสภำ (1 คะแนน)

“เสภำ” ละครเสภำท่นี ิยมเลน่ กันมำก คอื ขนุ ช้ำงขุนแผน ตอนพลำยเพชรพลำยบวั ออกศกึ ,พระวยั แตกทพั ,ขนุ แผนเขำ้ ห้อง
นำงแกว้ กริ ิยำ

บทเรียนสำเร็จรูป ชนั้ มธั ยมศึกษำปีที่ 1
โรงเรียนพยัคฆภมู วิ ิทยำคำร

เรือ่ ง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั 79

กรอบเน้อื หำท่ี 4

ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั ละครที่พฒั นำข้ึนใหม่
ละครพฒั นำขึ้นใหม่

ละครท่ีพฒั นำข้ึนเป็นละครที่เกดิ ขน้ึ ในสมยั กรุงรตั นโกสินทร์ชว่ งรชั กำลที่ 5 จน
มำถงึ ปัจจบุ ัน ไดแ้ ก่

1) ละครรอ้ ง

เกดิ ขน้ึ ในสมัยรัชกำลท่ี 5 ดำเนินเรือ่ งด้วยกำรร้อง ไมม่ ีทำ่ รำ ผแู้ สดงจะต้องร้องเอง เรื่องที่
นยิ มแสดงคือ ตุ๊กตำยอดรัก สำวเครอื ฟ้ำ ขวดแกว้ เจียระไน เปน็ ต้นแบบของละครเพลง

(1) ละครร้องสลับพดู
(2) ละครรอ้ งลว้ น ๆ
(3) ละครสังคตี

บทเรียนสำเรจ็ รูป ชั้นมัธยมศกึ ษำปีท่ี 1
โรงเรียนพยคั ฆภมู วิ ิทยำคำร

เรอื่ ง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั 80

2) ละครพูด

ละครพูดคือละครท่ดี ำเนนิ เรื่องดว้ ยกำรพูดท่มี กี ำรแสดงทำ่ ทำงประกอบบ้ำงในบำงครงั้ เน้นกำรแสดงสี
หนำ้ ทำ่ ทำงและอำรมณ์ตำมเหตกุ ำรณท์ เ่ี กิดขึ้นในชวี ิตจริงแสดงเรื่องทว่ั ไปเกี่ยวกบั ชีวิตประวตั ศิ ำสตรแ์ ละ
นวนยิ ำยละครพูดเกดิ ขน้ึ ในสมยั รัชกำลที่ 5 แบ่งออกเปน็ 3 ชนดิ ได้แก่

(1) ละครพดู ล้วน ๆ
(2) ละครพดู ร้อยกรอง
(3) ละครพูดสลับลำ

3) ละครสงั คตี

ละครสังคีต เป็นละครท่ีพระบำทสมเด็จพระมงกฎุ เกล้ำเจ้ำอยู่หัวได้ทรงคดิ ค้นข้ึนลักษณะใกล้เคยี งกับ
ละครร้อง แต่แตกต่ำงกันตรงกำรดำเนินเรื่องของละครสังคีตจะต้องใช้ท้ังกำรพูดและกำรขับร้องเน่ืองจำกมี
ควำมสำคัญเทำ่ กันจะตดั อยำ่ งหนงึ่ อยำ่ งใดออกไมไ่ ดจ้ ะทำใหเ้ สยี เนอื้ เรื่อง

บทเรยี นสำเรจ็ รูป ชนั้ มธั ยมศกึ ษำปีที่ 1
โรงเรยี นพยัคฆภูมิวทิ ยำคำร

เรื่อง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั 81

กจิ กรรมที่ 4

คำชแี้ จง ใหน้ ักเรยี นตอบคำถำมโดยกำรเขยี นคำตอบลงในกระดำษ (5 คะแนน)

1. ให้นักเรยี นอธิบำย ลกั ษณะกำรแสดงละครรอ้ ง มำพอสงั เขป (2 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
2. ใหน้ ักเรียนอธบิ ำย ลกั ษณะกำรแสดงละครพดู มำพอสังเขป (2 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
3. ให้นกั เรียนอธิบำย ลกั ษณะกำรแสดงละครสงั คีต มำพอสังเขป (1 คะแนน)
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

บทเรียนสำเรจ็ รูป ชั้นมัธยมศึกษำปที ่ี 1
โรงเรียนพยัคฆภูมวิ ิทยำคำร

เรอื่ ง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั 82

เฉลย กจิ กรรมท่ี 4

คำช้ีแจง ให้นกั เรยี นตอบคำถำมโดยกำรเขยี นคำตอบลงในกระดำษ (5 คะแนน)

1. ให้นกั เรียนอธิบำย ลกั ษณะกำรแสดงละครรอ้ ง มำพอสงั เขป (2 คะแนน)

เกิดขึ้นในสมัยรชั กำลที่ 5 ดำเนนิ เร่ืองด้วยกำรรอ้ ง ไมม่ ีทำ่ รำ ผูแ้ สดงจะตอ้ งรอ้ งเอง เรอ่ื งท่ีนิยมแสดงคือ

ตกุ๊ ตำยอดรัก สำวเครอื ฟำ้ ขวดแกว้ เจยี ระไน เป็นตน้ แบบของละครเพลง

(1) ละครรอ้ งสลับพดู

(2) ละครร้องล้วน ๆ

(3) ละครสงั คตี

2. ใหน้ ักเรียนอธิบำย ลกั ษณะกำรแสดงละครพูด มำพอสังเขป (2 คะแนน)

ละครพดู คือละครท่ีดำเนินเร่ืองด้วยกำรพดู ทีม่ กี ำรแสดงท่ำทำงประกอบบำ้ งในบำงคร้งั เน้นกำรแสดงสหี นำ้ ท่ำทำง

และอำรมณต์ ำมเหตกุ ำรณท์ เ่ี กดิ ขนึ้ ในชีวิตจริงแสดงเรอ่ื งทัว่ ไปเก่ยี วกับชวี ิตประวตั ศิ ำสตร์และ

นวนยิ ำยละครพูดเกดิ ข้ึนในสมยั รชั กำลที่ 5 แบง่ ออกเปน็ 3 ชนิด ไดแ้ ก่
(1) ละครพูดลว้ น ๆ

(2) ละครพดู รอ้ ยกรอง

(3) ละครพดู สลบั ลำ 3.

ให้นักเรียนอธิบำย ลักษณะกำรแสดงละครสงั คตี มำพอสังเขป (1 คะแนน)

ละครสังคีต เป็นละครทีพ่ ระบำทสมเดจ็ พระมงกุฎเกล้ำเจ้ำอย่หู วั ได้ทรงคดิ คน้ ขึน้ ลักษณะใกลเ้ คียงกับละครร้อง แต่

แตกตำ่ งกันตรงกำรดำเนินเรอ่ื งของละครสงั คตี จะตอ้ งใช้ทง้ั กำรพดู และกำรขบั ร้องเน่ืองจำกมีควำมสำคญั เท่ำกันจะตดั อย่ำง

หน่ึงอยำ่ งใดออกไม่ไดจ้ ะทำใหเ้ สยี เนื้อเรอื่ ง

บทเรยี นสำเร็จรูป ช้นั มธั ยมศกึ ษำปีท่ี 1
โรงเรียนพยัคฆภมู วิ ิทยำคำร

เรือ่ ง ประเภทละครไทยแตล่ ะสมยั 83

แบบทดสอบหลงั เรียน

คำช้ีแจง ให้นกั เรยี นทำเครื่องหมำย X ลงในกระดำษคำตอบในขอ้ ที่ถูกต้องท่ีสดุ เพียงข้อเดยี ว
1. ข้อใดคือควำมหมำยของคำว่ำ “ละคร”

ก. กำรแสดงเปน็ ชดุ ส้ัน ๆ
ข. กำรแสดงทีเ่ ป็นเร่ืองรำว
ค. กำรแสดงศิลปะแห่งกำรร่ำยรำ
ง. กำรแสดงประเภทเบิกโร
2. สมัยกรุงศรีอยุธยำ มีละครรำประเภทใดเกิดข้ึน
ก. มโนหร์ ำ
ข. ละครดกึ ดำบรรพ์
ค. ละครพนั ทำง
ง. ละครชำตรี
3. ละครในมกี ำรแตง่ อยำ่ งพิถีพถิ ันตำมแบบแผนกษตั ริย์ เรียกกำรแต่งนวี้ ำ่ อย่ำงไร
ก. กำรแตง่ กำยยนื เคร่ือง
ข. กำรแต่งกำยเคร่ืองยนื
ค. กำรแตง่ กำยทรงเครือ่ ง
ง. กำรแตง่ กำยเครื่องทรง
4. ผูแ้ สดงละครชำตรใี นสมัยโบรำณจัดใหม้ ีผู้แสดงกคี่ น
ก. 1 คน
ข. 2 คน
ค. 3 คน
ง. 4 คน
5. “กำรแสดงละครมุง่ ท่ีศลิ ปะกำรรำ่ ยรำสวยงำมรักษำจำรีตประเพณไี มน่ ิยมเลน่ โลดโผนตลกขบขัน” เรียก
ละครชนิดนี้ วำ่ อยำ่ งไร
ก. ละครพันทำง
ข. ละครดกึ ดำบรรพ์
ค. ละครนอก
ง. ละครใน

บทเรยี นสำเร็จรปู ชน้ั มธั ยมศึกษำปีท่ี 1
โรงเรียนพยคั ฆภมู วิ ทิ ยำคำร

เรื่อง ประเภทละครไทยแต่ละสมยั 84

6. ขอ้ ใดคือละครรำแบบปรบั ปรงุ
ก. ละครชำตรี ละครนอก ละครใน
ข. ละครชำตรี ละครเสภำ ละครนอก
ค. ละครดกึ ดำบรรพ์ ละครพันทำง ละครชำตรี
ง. ละครดึกดำบรรพ์ ละครพนั ทำง ละครเสภำ

7. ละครรำแบบปรับปรงุ เกดิ ขึ้นในสมัยกรุงรตั นโกสินทรร์ ชั กำลใด
ก. รัชกำลท่ี 4
ข. ช่วงปลำยรัชกำลท่ี 4 ถงึ รชั กำลท่ี 5
ค. รชั กำลท่ี 5
ง. ช่วงปลำยรัชกำลท่ี 5 ถึงรัชกำลที่ 6

8. ใครเป็นผู้คิดกำรแสดงละครดกึ ดำบรรพ์ขน้ึ
ก. เจำ้ พระยำเทเวศร์วงศว์ ิวัฒน์
ข. เจำ้ พระยำมหนิ ทรศักดิธ์ ธำรง
ค. หมอ่ มครูตว่ น
ง. คุณครูลมลุ ยมะคุปต์

9. ข้อใดต่อไปนี้ ไม่ จดั อยูใ่ นประเภทละครท่พี ัฒนำขน้ึ ใหม่
ก. ละครดกึ ดำบรรพ์
ข. ละครเวที
ค. ละครเพลง
ง. ละครโทรทัศน์

10. ละครไทยเรอื่ งแรกทน่ี ำมำแสดงทำงโทรทัศน์ คือ ละครเร่อื งใด
ก. อิเหนำ
ข. อณุ รุฑ
ค. ขนุ ช้ำงขุนแผน
ง. สังขศ์ ิลปช์ ยั

บทเรยี นสำเร็จรปู ชน้ั มัธยมศึกษำปีท่ี 1
โรงเรียนพยคั ฆภูมิวิทยำคำร

เรื่อง ประเภทละครไทยแต่ละสมยั 85

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรยี น

1. ก 2. ง
3. ก 4. ค
5. ง 6. ง
7. ข 8. ก
9. ก 10. ค

บทเรียนสำเรจ็ รปู ช้นั มัธยมศึกษำปที ี่ 1
โรงเรียนพยัคฆภมู วิ ิทยำคำร