ศึกษาโครงสร้างดอก

บัว
หลวง

จั ด ทำ โ ด ย
นางสาวเอมณิชา จิรายุเจริญศักดิ์
ชั้นมัธยมศึกษาปี ที่ 5 ห้อง341
เลขที่ 22
แผนการศึกษา วิทยาศาสตร์-
ค ณิ ต ศ า ส ต ร์

เสนอ
ครู วิชัย ลิขิตพรรักษ์
ตำแหน่งครู ชำนาญการ(คศ.2)
ส า ข า วิ ช า ชี ว วิ ท ย า
ก ลุ่ ม ส า ร ะ ก า ร เ รี ย น รู้ วิ ท ย า ศ า ส ต ร์
โรงเรียนเตรียมอุ ดมศึกษา

ประกอบรายวิชาชีววิทยา4 (ว30244)
ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565

คำ นำ

นิตยสารบัวหลวงเล่มนี้จัดทำขึ้นเพื่ อเป็ นส่วนหนึ่งของวิชา
ชีววิทยา4(ว30244) ชั้นมัธยมศึกษาปี ที่5 เพื่ อนำเสนอความรู้ที่ได้จากการ
ศึกษาโครงสร้างของดอกบัว อาทิเช่น ข้อมูลเบื้องต้นของบัวหลวง โครงสร้าง
ของดอกบัวหลวง และลักษณะสัณฐานทางภายนอกและกายวิภาคภายในของ
ดอกบัวหลวง นอกจากนิตยสารที่ดิฉันได้จัดทำขึ้นแล้ว ยังมีลิงค์คลิปวีดิโอที่ได้
จัดทำขึ้นเพื่ อประกอบการศึกษา

กราบขอขอบพระคุณอ.วิชัย ลิขิตพรรักษ์ ที่ให้ความรู้และแนะแนวทางใน
การศึกษา ผู้จัดทำหวังว่า นิตยสารเล่มนี้จะเป็ นประโยชน์ต่อผู้อ่าน หากมีข้อมูล
ผิดพลาดประการใด ดิฉันกราบขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย

25 พฤษจิกายน 2565
เอมณิชา จิรายุเจริญศักดิ์

ผู้จัดทำ

สารบัญ

ข้อมูลทั่วไป หน้า
1-2
ข้อมูลเบื้องต้นของโครงสร้างดอกบัว 3
หลวง
4
ลักษณะสันฐานทางภายนอกและ 5
กายวิภาคภายใน 6
7
ภาพโครงสร้างของดอก 8-9

ภาพรวมของสันฐานทางภายนอก
และกายวิภาคภายใน

บรรณาณุกรม

ภาคผนวก

ข้อมูลทั่วไป

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Nelumbo nucifera
ชื่อสามัญ : Lotus
ชื่ออื่น : โกกระณต, บัวอุบล, บัวฉัตรขาว, บัวฉัตรชมพู
วงศ์ : Nelumbonaceae

เหง้า

ลำต้นมีทั้งเป็นเหง้าอยู่ใต้ดินและเป็นไหลอยู่เหนือดินใต้น้ำ
ลักษณะของเหง้าเป็นท่อนยาว มีปล้องสีเหลืองอ่อนจนถึงสี
เหลือง มีความแข็งเล็กน้อย หากตัดตามขวางจะเห็นเป็นรูป
กลม ๆ อยู่หลายรู โดยส่วนของไหลจะเป็นส่วนเจริญไปเป็นต้น
ใหม่ สามารถเจริญเติบโตได้ดีในดินเหนียว ในระดับน้ำลึก 30-
50 เซนติเมตร

ใบ


ใบเป็นใบเดี่ยว ใบอ่อนจะลอยปริ่มน้ำ ส่วนใบแก่แผ่นใบจะชูขึ้น

เหนือน้ำ ลักษณะของใบเป็นรูปเกือบกลมและมีขนาดใหญ่ โดย
มีขนาดประมาณ 50 เซนติเมตร ขอบใบเรียบและเป็นคลื่น ผิว
ใบด้านบนเป็นนวลเคลือบอยู่

ก้านใบ

ก้านใบจะติดอยู่ตรงกลางของแผ่นใบ ก้านใบมีลักษณะแข็ง
และเป็นหนาม หากตัดตามขวางจะเห็นรูอยู่ภายใน และก้านใบ
จะมีน้ำยางสีขาว เมื่อหักก้านจะมีสายใยสีขาว ๆ

1

ข้อมูลทั่วไป

ดอก

ดอกบัวหลวง ออกดอกเป็นดอกเดี่ยว มีสีขาว สีชมพู มีกลิ่น
หอม มีกลีบรวมจำนวนมาก กลีบด้านนอกสุด2-4กลีบ มักมี
ขนาดเล็กกว่าปกติ ลักษณะคล้ายเป็นกลับเลี้ยง

ฝัก

ในฝักมีผลอ่อนสีเขียวนวลจำนวนมาก ผลจะฝังอยู่ในส่วนที่
เป็นฝักรูปกรวยในดอก ในรูปกรวยของดอกนั้นเมื่ออ่อนจะ
เป็นสีเหลือง เมื่อแก่แล้วจะขยายใหญ่ขึ้นและเปลี่ยนเป็นสีเทา
อมเขียว โดยจะมีผลสีเขียวอ่อนฝังอยู่ในฝักรูปกรวยเป็น
จำนวนมาก

ผลบัวหลวง หรือ เมล็ดบัวหลวง

ออกผลเป็นกลุ่มหรือที่เรียกว่าฝัก ลักษณะผลเป็นรูปกลมรี ผลอ่อน
มีสีเขียวนวลและมีจำนวนมาก เมล็ดมีความกว้างประมาณ 1
เซนติเมตร ในเมล็ดมีดีบัวหรือต้นอ่อนที่ฝังอยู่กลางเมล็ดมีสีเขียว

ถิ่นกำเนิดดั้งเดิมของบัวหลวงนั้นเชื่อว่าอยู่ในแถบเอเชียใต้ (อินเดีย) และเอเชีย

ตะวันออกเฉียง ใต้ (รวมทั้งบริเวณประเทศไทย) แต่ บางตำราระบุว่าบัวหลวงมีถิ่น

กำเนิดในทวีปแอฟริกา แล้วจึงแพร่ขยายมา ถึงทวีปเอเชียตั้งแต่ยุคก่อน

ประวัติศาสตร์

สำหรับในประเทศไทยนั้นบัวหลวงนับเป็นพืชพื้นถิ่นของไทย และเป็นพืชชนิดแรกๆ

ที่บรรพบุรุษของไทยนำมาใช้ประโยชน์ ทั้งในการใช้บริโภค, ใช้ในประเพณีและความเชื่อ

ต่างๆ ปัจจุบันสามารถพบเห็นบัวหลวงได้ทั่วทุกภาคของประเทศ 2

ข้อมูลเบื้องตันของ
โครงสร้างดอกบัวหลวง

เป็ นดอกสมบูรณ์เพศ
เป็ นดอกไม่ครบส่วน

เป็ นดอกเดี่ยว
ดอกมีสมมาตรแบบรัศมี

3

ลักษณะสัณฐานทางภายนอก
และกายวิภาคภายใน

เ ก ส ร เ พ ศ ผู้ เ ก ส ร เ พ ศ เ มี ย
ประกอบด้วยก้านชูอับละอองเกสรทรงฝักยาวสี เกสรตัวเมียเป็นรูปคล้ายกรวยหงายปากตัด
เหลือง ภายในมีละอองเกสร สีเหลือง ตรงปลาย ภายในมีช่องรีงไข่และมียอดเกสรเรียงรายเป็นวง
มีระยางค์เป็นสิ่งเล็กสีขาวขุ่น อยู่บนหน้าตัดของกรวยประมาณ 5-15 อัน

ก้ า น ด อ ก ฐานรองดอก
ก้านดอกจะติดอยู่ตรงกลางของแผ่น หรือฝักบัวหลวง ในฝักมีผลอ่อนสีเขียวนวล
ใบ ก้านดอกมีลักษณะแข็งและเป็น จำนวนมาก ผลจะฝังอยู่ในส่วนที่เป็นฝักรูป
หนาม หากตัดตามขวางจะเห็นรูอยู่ กรวยในดอก ในรูปกรวยของดอกนั้นเมื่อ
ภายใน และก้านใบจะมีน้ำยางสีขาว อ่อนจะเป็นสีเหลือง เมื่อแก่แล้วจะขยาย
เมื่อหักก้านจะมีสายใยสีขาว ๆ ใหญ่ขึ้นและเปลี่ยนเป็นสีเทาอมเขียว

ก ลี บ ร ว ม
มีกลีบรวมเป็นจำนวนมาก กลับด้านนอกสุด2-
4กลีบ มักมีขนาดเล็กกว่าปกติ ลักษณะคล้าย
กลีบเลี้ยง

4

ภาพโครงสร้างของดอก

เ ก ส ร เ พ ศ เ มี ย

เ ก ส ร เ พ ศ ผู้

ก้ า น ด อ ก

ฐานรองดอก ก ลี บ ร ว ม

5

สัณฐานภายนอกและกายวิภาค
ภายในของบัวหลวง

กายวิภาคภายใน

สัณฐานภายนอก

6

บ ร ร ณ า นุ ก ร ม

เว็บไซต์https://arit.kpru.ac.th/ap2/local/?
nu=pages&page_id=1650&code_db=61001
0&code_type=01
เว็บไซต์https://www.baanlaesuan.com/9219
0/plant-scoop/waterlily_lotus/2
เว็บไซต์http://blog.arda.or.th/บัวหลวง-ราชินี
แห่งวารี/
เว็บไซต์https://il.mahidol.ac.th/e-
media/plants/webcontent3/interactive_ke
y/key/describ/bualuang.htm

7

ภาค
ผนวก

https://youtu.be/MXAlG7uNjnw

8

ภาคผนวก

ภาพขณะแนะนำโครงสร้างดอก ภาพขณะผ่าดอกบัว

ภาพขณะแนะนำตัว ภาพส่วนประกอบของเกสรเพศผู้

9