วัฏจักรชีวิตของสัตว์ ป.3

วัฏ วั จักรชีวิ ชี ต วิ ของสัตว์ นางสาวนันทิญา สนิมค้ำ

คำ นำ หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book) เรื่อง วัฏจักรชีวิตของสัตว์ เล่มนี้จัดทำ ขึ้นเพื่อใช้ประกอบการเรียนการสอนในรายวิชาทยาศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ผู้จัดทำ หวังเป็นอย่างยิ่งว่า หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book) เล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ที่กำ ลัง ศึกษาเรื่อง วัฏจักรชีวิตของสัตว์ ซึ่งในเล่มประกอบไปด้วยเนื้อหา และแบบฝึกหัด สามารถช่วยให้ผู้เรียนได้เรียนรู้อย่างครบถ้วน ก นันทิญา สนิมค้ำ

คำ นำ สารบัญ บั สาระและมาตรฐานการเรียนรู้ สารบัญ วัฏจักรชีวิตของสัตว์ ความหมายวัฏจักชีวิตของสัตว์ Ametamorphosis แนวทางดูแลให้วัฏจัรชีวิตดำ เนินต่อไป Metamorphosis แบบฝึกหัด เอกสารอ้างอิง ก ข 1 2 2 3 5 7 8 10 12 ประวัติผู้จัดทำ ข เฉลยแบบฝึกหัด 13

เข้าใจสมบัติของสิ่งมีชีวิต หน่วยพื้นฐานของสิ่ง มีชีวิต การลำ เลียงสารเข้าและออกจากเซลล์ ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและหน้าที่ของ ระบบต่าง ๆของสัตว์และมนุษย์ที่ทำ งาน สัมพันธ์กัน ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและ หน้าที่ของอวัยวะต่าง ๆ ของพืชที่ทำ งาน สัมพันธ์กัน รวมทั้งนำ ความรู้ไปใช้ประโยชน์ สาระและมาตรฐานการเรียนรู้ สาระที่ 1 วิทยาศาสตร์ชีวภาพ มาตรฐาน ว ๑.๒ ตัวชี้วัด ป.3/3 สร้างแบบจำ ลองที่บรรยายวัฏจักรชีวิตของสัตว์ และเปรียบเทียบวัฏจักรชีวิตของสัตว์บางชนิด ตัวชี้วัด ป.3/4 ตระหนักถึงคุณค่าของชีวิตสัตว์ โดยไม่ทำ ให้ วัฏจักรชีวิตของสัตว์เปลี่ยนแปลง 1

วัฏจักรชีวิตของสัตว์ เป็นการเปลี่ยนแปลงขณะเจริญเติบโตของสัตว์ที่มีการ หมุนเวียนเป็นแบบรูปคงที่ซ้ําเดิมอย่างต่อเนื่อง การเจริญเติบโตของสัตว์จะมีการ เพิ่มจํานวนเซลล์ มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างเพื่อทําหน้าที่เฉพาะ และเกิดเป็นรูปร่าง ที่แน่นอนของสิ่งมีชีวิต ซึ่งการเจริญเติบโตในระยะหลังเอ็มบริโอ (เมื่อสัตว์ฟักออก จากไข่หรือคลอดออกจากท้องแม่) ของสัตว์แต่ละชนิดจะมีลักษณะเฉพาะตัวและ แตกต่างกัน ดังนี้ 1. สัตว์บางชนิดไม่มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างลักษณะในขณะเจริญเติบโต 2. สัตว์บางชนิดจะมีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างลักษณะในขณะเจริญเติบโต วัฏจักรของสัตว์ เมื่อสัตว์เจริญเติบโตขึ้นจนเป็นตัวเต็มวัยจะมีการสืบพันธุ์ และมีลูกเมื่อลูกเจริญ เติบโตจนเป็นตัวเต็มวัยก็พร้อมที่จะสืบพันธุ์และมีลูกต่อไปได้อีกหมุนเวียนเป็นแบบ รูปคงที่ซ้ําเดิมอย่างต่อเนื่องเป็นวัฏจักรชีวิตของสัตว์ 2

สัตว์บางชนิดไม่มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างลักษณะในขณะเจริญเติบโต เรียกว่า Ametamorphosis พบในสัตว์กลุ่มปลา กลุ่มสัตว์ปีก กลุ่มสัตว์เลื้อยคลาน และ กลุ่มสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ํานม โดยเมื่อสัตว์เหล่านี้เกิดมา(ฟักออกจากไข่หรือคลอด ออกมาจากท้องแม่) จะมีรูปร่างลักษณะ และการดํารงชีวิต (การกินอาหารแหล่งที่ อยู่) เหมือนกับพ่อและแม่ แต่จะมีขนาดเล็กกว่า ต่อมาลูกสัตว์จะเจริญเติบโตต่อ ไปจนเป็นตัวเต็มวัย Ametamorphosis วงจรชีวิตของไก่ ไก่ตัวเต็มวัยสืบพันธุ์ จะวางไข่บนกองฟางหรือพื้นดิน ไข่มีรูปร่างคล้ายวงรี ภายในมีตัวอ่อน ที่มีรูปร่างลักษณะคล้ายไก่ตัวเต็มวัย ใช้ไข่แดงเป็นอาหาร ต่อมาตัวอ่อนจะฟักออกมาเป็นลูก เจี๊ยบและเจริญเติบโตต่อไปเป็นไก่ตัวเต็มวัย ลูกเจี๊ยบมีรูปร่างลักษณะ การกินอาหาร และ แหล่งที่อยู่คล้ายไก่ตัวเต็มวัยกินได้ทั้งพืชและสัตว์ คุ้ยเขี่ยหาอาหารบนพื้นดิน แต่ลูกเจี๊ยบจะมี ขนาดเล็กกว่า วัฏจักรชีวิตของไก่มี 3 ระยะ ได้แก่ ไข่ไก่ ลูกเจี๊ยบ แม่ไก่ แม่ไก่ ไข่ ลูกเจี๊ยบ 2-4 ปี 21 วัน 3-6 เดือน 3

วงจรชีวิตของมนุษย์ มนุษย์ในวัยแรกเกิดจะเจริญเติบโตขึ้นตามวัยจนเป็นมนุษย์ตัวเต็มวัยที่ สามารถสืบพันธุ์และมีลูกได้ รูปร่างลักษณะ การกินอาหาร และแหล่งที่อยู่ของ มนุษย์ในแต่ละระยะจะคล้ายกัน แต่มนุษย์ในวัยแรกเกิดจะมีขนาดเล็กกว่า ดื่ม นมเป็นอาหาร แต่เมื่อโตขึ้นจะกินอาหารได้หลากหลายประเภท เช่นเดียวกับตัว เต็มวัย มีบ้านเป็นที่อยู่อาศัย วัฏจักรชีวิตของมนุษย์มี 2 ระยะ ได้แก่ ทารก และมนุษย์ตัวเต็มวัย 12 ปีขึ้นไป มนุษย์วัยทารก มนุษย์วัยตัวเต็มวัย 4

Metamorphosis สัตว์บางชนิดจะมีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างลักษณะในขณะเจริญเติบโต เรียกว่า Metamorphosis พบในสัตว์กลุ่มแมลง เช่น ผีเสื้อ ยุง แมลงวัน ด้วง มด ผึ้ง ตั๊กแตน แมลงปอ แมลงสาบ จิ้งหรีด ปลวก เห็บ โดยในแต่ละระยะ ของการเจริญเติบโตสัตว์จะมีรูปร่างลักษณะและการดํารงชีวิตที่แตกต่างกัน วงจรชีวิตของกบ วัฏจักรชีวิตของกบมี 4 ระยะ ได้แก่ ไข่ ลูกอ๊อด ลูกกบ และตัวเต็มวัย ไข่ 1-3 สัปดาห์ ลูกอ๊อด 1-10 สัปดาห์ ลูกกบ 10-12 สัปดาห์ กบ ตัวเต็มวัย 5

วงจรชีวิตของผีเสื้อ วัฏจักรชีวิตของแมลงมี 4 ระยะ ได้แก่ ไข่ ตัวอ่อน ดักแด้ และตัวเต็มวัย ไข่ หนอน ดักแด้ ผีเสื้อ 10-12 วัน 20-25 วัน 10-12 วัน 2-3 วัน เมื่อผีเสื้อไหมสืบพันธุ์ จะวางไข่ ไข่มีลักษณะกลม ขนาดเล็ก ภายในมีตัวอ่อน และอาหารสําหรับเลี้ยงตัวอ่อน จากนั้นหนอนจะฟักออกมาจากไข่ มีลําตัวเป็นปล้อง กินใบหม่อนเป็นอาหาร และวหนอนจะเจริญเติบโตต่อไปเป็นดักแด้ มีลักษณะกลมรี อยู่ในรังไหม ไม่กินอาหาร ต่อมาดักแด้ จะเจริญเติบโตต่อไปเป็นผีเสื้อไหม มีลําตัว เป็นปล้อง มีปีก 2 ข้าง ไม่กินอาหาร สามารถสืบพันธุ์และวางไข่ได 6

แนวทางการดูแลให้วัฏจักรชีวิตของสัตว์ดำ เนินต่อไป สัตว์ถือเป็นทรัพยากรที่มีคุณค่า เพราะช่วยรักษาสมดุลใน ธรรมชาติและช่วยให้ธรรมชาติมีความงดงาม ดังนั้นเราต้องช่วยกัน อนุรักษ์สัตว์ไม่ให้ลดจำ นวนลงหรือสูญพันธ์ไป การดูแลวัฏจักรชีวิตของสัตว์ให้ดำ เนินต่อไปเป็นหนทางหนึ่ง ในการอนุรักษ์สัตว์ ซึ่งมีแนวทางปฏิบัติดังนี้ 1. ไม่ล่าสัตว์หรือจับสัตว์ในฤดูผสมพันธ์หรือวางไข่ 2. ไม่ตัดไม้ทำ ลายป่าซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ 3. หลีกเลี่ยงการทิ้งขยะหรือฝังขยะอันตรายลงดิน เผาทำ ลายหน้าดินหรือใช้ยาฆ่าแมลงฉีดพ่นต้นพืช ซึ่งทำ ให้ดินเสื่อมสภาพ 4. หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ส่งผลเสียต่อสภาพอากาศ เช่น การปล่อยควันจากโรงงานอุตสาหกรรม รถยนต์ และการ เผาขยะ 5. อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติทุกประเภท ให้มีคุณภาพดีเหมาะสมต่อการดำ รงชีวิต 7

วัฏจักรชีวิตของมนุษย์ แบบฝึกหัด เรื่อง วัฏจักรชีวิตของสัตว์ 1. วัฏจักรชีวิตของสัตว์เป็นอย่างไร ตอนที่ 1 ให้นักเรียนเติมคำ ตอบในช่องว่างให้สมบูรณ์ 2. ให้นักเรียนวาดแผนภาพวัฏจักรชีิวตของสัตว์ วัฏจักรชีวิตของไก่ วัฏจักรชีวิตของกบ วัฏจักรชีวิตของผีเสื้อ 8

ตอนที่ 2 ตอบคำ ถามดังต่อไปนี้ 1. สัตว์ชนิดใดที่มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างลักษณะ การกินอาหาร และแหล่งที่อยู่อาศัยตั้งแต่แรกเกิดจนเป็นตัวเต็มวัย 2. สัตว์ชนิดใดไม่มีการเปลี้่ยนแปลงรูปร่างลักษณะ การกินอาหาร และแหล่งที่อยู่อาศัยตั้งแต่แรกเกิดจนเป็นตัวเต็มวัย 3. มนุษย์และไก่ มีวัฎจักรชีวิตเหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร 4. ไก่และผีเสื้อ มีวัฎจักรชีวิตเหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร 5. การจับลูกอ๊อดเพื่อนำ มาทำ อาหารจะส่งผลกระทบต่อวัฏจักร์ชีวิตของสัตว์นั้นๆ อย่างไร 6. เราจะมีแนวทางที่ไม่ทำ ให้วัฏจักรชีวิตของสัตว์นั้นๆ เปลี่ยนแปลงได้อย่างไร ตั้งคำ ถามที่ฉันอยากรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับวัฏจักรชีวิตของสัตว์ (ตั้งได้มากว่า 1 คำ ถาม) เช่น ความรู้เรื่องวัฏจักรชีวตของ สัตว์มีประโยชน์ต่อมนุษย์อย่างไร 9

เฉลยแบบฝึกหัด เรื่อง วัฏจักรชีวิตของสัตว์ 1. วัฏจักรชีวิตของสัตว์เป็นอย่างไร ตอนที่ 1 ให้นักเรียนเติมคำ ตอบในช่องว่างให้สมบูรณ์ 2. ให้นักเรียนวาดแผนภาพวัฏจักรชีิวตของสัตว์ 10 ไข่ หนอน ดักแด้ ผีเสื้อ 10-12 วัน 20-25 วัน 10-12 วัน 2-3 วัน วัฏจักรชีวิตของผีเสื้อ ไข่ 1-3 สัปดาห์ ลูกอ๊อด 1-10 สัปดาห์ ลูกกบ 10-12 สัปดาห์ กบ ตัวเต็มวัย วัฏจักรชีวิตของกบ แม่ไก่ ไข่ ลูกเจี๊ยบ 2-4 ปี 21 วัน 3-6 เดือน วัฏจักรชีวิตของไก่ วัฏจักรชีวิตของมนุษย์ 12 ปีขึ้นไป มนุษย์วัยทารก มนุษย์วัยตัวเต็มวัย เมื่อสัตว์เจริญเติบโตเป็นตัวเต็มวัย จะมีการสืบพันธุ์ และมีลูก เมื่อลูกเจริญเติบโตจนเป็นตัว เต็มวัยก็พร้อมที่จะสืบพันธุ์และมีลูกต่อไปได้อีก หมุนเวียนเป็นแบบรูปคงที่ซ้ําเดิมอย่างต่อเนื่องเป็น วัฏจักรชีวิตของสัตว์

ตอนที่ 2 ตอบคำ ถามดังต่อไปนี้ 1. สัตว์ชนิดใดที่มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างลักษณะ การกินอาหาร และแหล่งที่อยู่อาศัยตั้งแต่แรกเกิดจนเป็นตัวเต็มวัย 2. สัตว์ชนิดใดไม่มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างลักษณะ การกินอาหาร และแหล่งที่อยู่อาศัยตั้งแต่แรกเกิดจนเป็นตัวเต็มวัย 3. มนุษย์และไก่ มีวัฎจักรชีวิตเหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร 4. ไก่และผีเสื้อ มีวัฎจักรชีวิตเหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร 5. การจับลูกอ๊อดและลูกปลาเพื่อนำ มาทำ อาหารจะส่งผลกระทบต่อวัฏจักร์ชีวิตของสัตว์นั้นๆ อย่างไร 6. เราจะมีแนวทางที่ไม่ทำ ให้วัฏจักรชีวิตของสัตว์นั้นๆ เปลี่ยนแปลงได้อย่างไร ตั้งคำ ถามที่ฉันอยากรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับวัฏจักรชีวิตของสัตว์ (ตั้งได้มากว่า 1 คำ ถาม) เช่น ความรู้เรื่องวัฏจักรชีวตของ สัตว์มีประโยชน์ต่อมนุษย์อย่างไร 11 ผีเสื้อไหม มนุษย์และไก่ สิ่งที่แตกต่างกัน คือ รูปร่างลักษณะ การกินอาหาร และแหล่งที่อยู่ในวัฏจักรชีวิตของมนุษย์จะแตกต่างกับ ในวัฏจักรชีวิตของไก่ แต่สิ่งที่เหมือนกัน คือ ในขณะเจริญเติบโตตั้งแต่แรกเกิดจนเป็นตัวเต็มวัย มนุษย์ และไก่จะไม่มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างลักษณะการกินอาหาร และแหล่งที่อย ไก่และผีเสื้อไหม มีวัฏจักรชีวิตที่มีลักษณะเฉพาะและแตกต่างกัน โดยจะมีรูปร่างลักษณะ การกินอาหาร และแหล่งที่อยู่ใน วัฏจักรชีวิตของไก่จะแตกต่างกับในวัฏจักรชีวิตของผีเสื้อไหมและในขณะเจริญเติบโตตั้งแต่ออกจากไข่จนเป็นตัวเต็มวัย ไก่จะไม่มีการเปลี่ยนแปลงรูปร่าง ลักษณะ การกินอาหาร และแหล่งที่อยู่แต่ผีเสื้อไหมมีการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว การจับลูกอ๊อดและลูกปลามาทําอาหาร จะทําให้วัฏจักรชีวิตของกบและปลาเปลี่ยนแปลงไป โดยลูกอ๊อดและ ลูกปลาจะมีจํานวนลดลง และส่งผลให้ชีวิตกบและปลาในระยะต่าง ๆ มีจํานวนลดลงไปด้วย ไม่จับกบตัวเต็มวัยหรือลูกอ๊อดมาทําอาหาร หรือไม่จับลูกปลาทูหรือปลา ตัวเต็มวัยในช่วงฤดูวางไข่มาทําอาหาร

เอกสารอ้างอิง สถาบัน บั ส่ง ส่ เสริม ริ การสอนวิท วิ ยาศาสตร์แ ร์ ละเทคโนโลยี.ยี(2561). คู่มื คู่ อ มื ครูรายวิช วิ า พื้น พื้ ฐานวิท วิ ยาศาสตร์แ ร์ ละเทคโนโลยี ชั้น ชั้ ประถมศึก ศึ ษาปีที่ ปี ที่ 3 เล่ม 1. กรุงเทพฯ:โรงพิม พิ พ์ค พ์ รุสภาลาดพร้า ร้ ว 12

ประวัติ วั ติ ผู้จัด จั ทำ นางสาวนันทิญา สนิมค้ำ สาขาวิชวิา : วิทวิยาศาสตร์ศึ ร์ ศึ กษา บัณ บั ฑิตวิทวิยาลัย มหาวิทวิยาลัยราชภัฏอุดรธานี รหัส หั นัก นั ศึกษา : 65120603121 E-mail : [email protected] 13

CYCLE LIFE