The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by delanew81, 2021-12-20 08:46:34

MEDIA PASINAON TEMBANG MACAPAT

MEDIA PASINAON TEMBANG MACAPAT

MEDIA PASINAON TEMBANG MACAPAT
PANGKUR SAHA MASKUMAMBANG

KANGGE SISWA KELAS VII

Daftar Isi

Daftar Isi.......................................................................................................................................... 2
BAB I ............................................................................................................................................... 3

KOMPETENSI............................................................................................................................ 3
BAB II.............................................................................................................................................. 4

Pangertosan Tembang Macapat.................................................................................................. 4
Pangertosan Tembang Pangkur.................................................................................................. 5
Paugeran ...................................................................................................................................... 5
Notasi ........................................................................................................................................... 6
Cakepan ....................................................................................................................................... 6
Kawruh ........................................................................................................................................ 7
Teges ............................................................................................................................................ 8
Pangertosan Tembang Maskumambang .................................................................................... 9
Paugeran ...................................................................................................................................... 9
Notasi saha Cakepan ................................................................................................................. 10
Kawruh ...................................................................................................................................... 10
Teges .......................................................................................................................................... 10
BAB III .......................................................................................................................................... 11
SOAL ......................................................................................................................................... 11
BAB IV .......................................................................................................................................... 13
PROFIL ..................................................................................................................................... 13

BAB I

KOMPETENSI

Kurikulum : Kurikukulum 2013
Kelas/ Semester : VIII / Semester Genap

Kompetensi Inti :
KI 3 Memahami pengetahuan (faktual, konseptual, dan prosedural)
berdasarkan rasa ingin tahunya tentang ilmu pengetahuan, teknologi,
seni, budaya terkait fenomena dan kejadian tampak mata.
KI 4 Mencoba, mengolah, dan menyaji dalam ranah konkret
(menggunakan, mengurai, merangkai, memodifikasi, dan membuat)
dan ranah abstrak (menulis, membaca, menghitung, menggambar, dan
mengarang) sesuai dengan yang dipelajari di sekolah dan sumber lain
yang sama dalam sudut pandang/ teori.

Kompetensi Dasar :
KD 3.5 Memahami tembang Macapat Pangkur dan Maskumambang
KD 4.5 Melagukan tembang Macapat Pangkur dan Maskumambang

BAB II

MATERI

Pangertosan Tembang Macapat
Tembang macapat yaiku salah sawijining tembang kang ngrembaka
ing tlatah Jawa kang nduweni sawenehing paugeran. Paugeran-
paugeran ing tembang macapat iku cacahe ana telu, yaiku guru lagu,
guru gatra, lan guru wilangan.

Macapat cacahe ana 11 metrum yaiku : Mijil, Maskumambang,
Kinanthi, Sinom, Asmaradana, Gambuh, Dhandanggula, Durma,
Pangkur, Megatruh, lan Pucung. Saben metrum macapat kasebut
nduweni paugeran panulisan lan cara nembangake kang beda-beda.

Pangertosan Tembang Pangkur

Pangkur iku ditegesi wis mungkur saka urusan kadonyan, manungsa
wis ora ngumbar pepinginan lan nafsune , nanging wis sumeleh lan
cedhak karo Gusti kang Maha Kuwasa.
“Watake tembang macapat pangkur gagah, prakosa, prawira
nggadhahi jiwa ingkang tulus, nduweni krenteg/niat kanggo ndandani
urip supaya luwih apik maneh”

Paugeran

GURU GATRA
Guru Gatra yaiku cacahing utawi jumlahing gatra ing tembang
macapat (yaitu jumlah baris dalam lagu macapat).

GURU WILANGAN : 8, 11, 8, 7, 12, 8, 8
Guru Wilangan yaiku cacahing wanda ing saben sagatra
(yaitu jumlahnya suku kata pada setiap baris).

GURU LAGU : a, i, u, a, u, a, i
Guru Lagu yaiku tibaning swara ing saben pungkasaning gatra
(yaitu jatuhnya suara vokal di setiap akhir baris).

Notasi

3 5 5 5 3 3 3 3. 0
3 5 5 z5c6 . 1 1 1 2 3 3 z2c1 . 0
5 6 ! ! ! ! z!c@ @. 0
! 6 5 5 5 5 z4c5. 0
3 5 5 z5c6. 1 1 1 1 1 2 3 3. 0
y 1 1 1 1 1 1 1.0
1 2 3 1 2 3 3 z2c1 .0

Cakepan

3 5 5 5 3 3 3 3. 0

Ming -kar ming- kur- ing ang- ka- ra

K3aw5r5uzh5c6 . 1 1 1 2 3 3 z2c1 . 0 si- wi
A- ka- ra- na ka- re- nan mar-di
T5eg6es! ! ! ! z!c@ @. 0

PSain-genrtao- swaunntegmrebsa- ngmmi-asknuinmgamkib-daungng

! 6 5 5 5 5 z4c5. 0

PSaiu-gnerua-nba si- nu- kar- ta

N3Motra5ishi5- z5c6. 1 11 11 2 3 3. 0 lu- hung

kre- tar ta pa- kar- ti- ne ngel-mu

Cyake1pa1n 1 1 1 1 1
Kang tum- mrap ing ta- nah Ja- wa

1 2 3 1 2 3 3 z2c1

A- ga- ma a- ge- ming a- ji

Kawruh

Mingkar-mingkuring : ngedohi, mungkuri

Angkar : Angkara Murka

Sasmita : Pratandha, ngalamat

Akarana : Amarga

Karenan : Kasenengan

Mardi : ndhidik, nggulawentah

Siwi : anak

Sinawung : direngga

Resmining : endahing

Kidung : tembang

Sinuba sinukarta : diwenehi variasi

Kertarta : kasil

Pakarti : tumindak

Luhung : becik, luhur

Ageming : pangango, sandhangan

Aji : Apik banget, ana regane

Teges

Menjauhkan dan membelakangi sifat angkara,
karena berkehendak mendidik anak.
Dibingkai dalam keindahan lagu,
dihias dan diperbagus (syairnya).
Agar berkembang perbuatan yang berdasar ilmu luhur.
Yang bagi orang di tanah Jawa,
Agama adalah pakaian orang mulia.

Pangertosan Tembang Maskumambang

Maskumambang saking kalih tembung, inggih menika “mas” saha
“kumambang” ingkang wonten basa Indonesia dipuntegesi emas
ngapung. Tembang macapat maskumambang nyariyosaken tahap
sepisan wonten salebeting lampahan pagesangan manungsa.
Maskumambang dados pralambang putra ingkang tasih wonten ing
gua garbanipun ibu.

Watak tembang maskumambang inggih menika sedhih,
prihatin, nelangsa, boten nggadhahi daya, susah wonten salebeting
nglampahi pagesangan manungsa.

Paugeran

GURU GATRA : 4
Guru Gatra yaiku cacahing utawi jumlahing gatra ing tembang
macapat
(yaitu jumlah baris dalam lagu macapat).

GURU WILANGAN : 12, 6, 8, 8
Guru Wilangan yaiku cacahing wanda ing saben sagatra
(yaitu jumlahnya suku kata pada setiap baris).

- GURU LAGU : i, a, i, a
Guru Lagu yaiku tibaning swara ing saben pungkasaning gatra
(yaitu jatuhnya suara vokal di setiap akhir baris).

Notasi saha Cakepan

Kawruh : senadyan
: yen, menawa
Nadyan : mulang ora bener
Kalamun : ora
muruk tan becik : patut
Nora : di tiru
Pantes
den nuta

Teges

Walaupun bapak, ibu, kakek, nenek
Saudara-saudaranya
Jikalau mengajari hal yang tidak baik
Maka tidak pantas untuk ditiru

BAB III

SOAL
1. Reriptan utawa anggitan mawa paugeran tartamtu lan anggone

maca dilagokake diarani….

a. geguritan c. macapat

b. campursari d. wangsalan

2. Cacahing larik saben sapada diarani….

a. guru gatra c. guru lagu
b. guru wilangan d. guru swara

wacan kanggo pitakon nomer 3-5
Nadyan silih bapa biyung kaki nini

Sadulur myang sanak
Kalamun muruk tan becik
Nora pantes den nuta
3. Tembang ing ndhuwur kalebu tuladha tembang macapat….

a. mijil c. gambuh
b. pangkur d. maskumambang

4. Tegese tembung “den nuta” ing tembang ing ndhuwur yaiku….

a. Di tiru c. ngedohi
b. Di cedhaki d. nyontoni

5. Sadulur myang sanak.
Dasanamane tembung sanak yaiku….

a. anak c. tangga
b. thole d. kadang

6. Watake tembang macapat pangkur yaiku….
a. sereng, nepsu, gandrung c. tresna, sedhih, sengsem
b. keras, nepsu, semangat d. sembrana parikena

7. Guru wilangan lan guru lagune tembang pangkur yaiku….
a. 8a, 11i, 8u, 7a, 12u, 8a, 8i
b. 8a, 11i, 8u, 7a, 12u, 8u, 8i
c. 8a, 11i, 7u, 8a, 12u, 8a, 8i
d. 8a, 12i, 8u, 7a, 12u, 8a, 8i

8. Kang kalebu tembang-tembang macapat yaiku….
a. sinom, pangkur, balabak, megatruh, durma
b. sinom, pangkur, pucung, megatruh, durma
c. sinom, wirangrong, pucung, megatruh, durma
d. sinom, pangkur, pucung, jurudemung, durma

9. Tembang kang digunakake kanggo pratandha wiwitan anane
panguripan yaiku….

a. maskumambang c. pangkur

b. mijil d. megatruh

10. Tembang pangkur iku asring ditegesi….
a. mungkurke kadonyan c. mungkurke enom
b. mungkurke kluwarga d. mungkurke nyawa

BAB IV

PROFIL

Nama : Dela Octavia N
Jurusan : Pendidikan Bahasa Daerah
Email : delaoctavia.2019@student. uny.ac.id


Click to View FlipBook Version