KESULTANAN MELAYU MELAKA

Pembentukan Pusat
Empayar Penyebaran
Agama Islam

ASPEK
KEGEMILANGAN

Hubungan Pusat
Luar Perdagangan

Empayar Kesultanan Melayu Melaka meliputi seluruh Semenanjung
Tanah Melayu dan kawasan pantai timur Sumatera.

Empayar ini terdiri daripada tanah jajahan dan naungan.
Kegemilangan dapat dilihat dalam aspek cara pembentukan, kepentingan

dan struktur pentadbirannya(Pentadbiran Emayar)

CARA PEMBENTUKAN EMPAYAR

1) PENAKLUKAN • Dilakukan untuk menjamin keselamatan dan kemakmuran
2) PERKAHWINAN Kesultanan Melayu Melaka

3) NAUNGAN • Kawasan taklukan di Semenanjung Tanah Melayu seperti
Kuala Linggi, Beruas, Pahang, Terengganu, dan Kelantan

• Kawasan taklukan di Sumatera ialah Siak, Rokan , Kampar
dan Rupat

• Perkahwinan berlaku antara Sultan Melaka dengan puteri
diraja kerajaan lain

• Ia mengukuhkan lagi hubungan persahabatan dan
kekeluargaan antara kerajaan Melaka dengan kerajaan lain

• Perkahwinan Sultan Mansur Shah dengan puteri Majapahit,
Raden Galuh Cendera Kirana menyebabkan pengaruh
Melaka semakin meluas

• Terdapat pemerintah kerajaan lain yang rela bernaung di
bawah Kesultanan Melayu MElaka

• Raja yang berada di bawah naugan Melaka ditabalkan oleh
sultan Melaka

• Antara kerajaan yang rela bernaung termasuklah Lingga,
Patani dan Kedah

KEPENTINGAN PEMBENTUKAN
EMPAYAR

POLITIK EKONOMI SOSIAL AGAMA

> Meluaskan wilayah dan jajahan > Menerima hadiah dalam bentuk wang, > Berlaku asimilasi budaya > Mendorong usaha
takluk emas, timah dan bantuan ketenteraan tempatan dengan budaya dari penyebaran agama Islam
Arab, India, China dan Alam > Islam telah berkembang luas
> Mengukuhkan hubugan dengan > Mendapat bekalan seperti hasil ke Pahang, Kelantan, Perak,
kerajaan yang ditakluk pertanian, rempah- ratus dam bijih Melayu Timur Sumatera dan Patani
> Wujud masyarakat majmuk
> Menyekat pengaruh kuasa timah untuk diperdagangkan di yang terdiri daripada pelbagai
serantau seperti Siam, Majapahit pelabuhan Melaka
suku dan bangsa
dan Pasai > Menguasai perdagangan di Selat
Melaka

PENTADBIRAN PENTADBIRAN PENTADBIRAN
PUSAT KAWASAN KAWASAN
NAUNGAN JAJAHAN
• Pusat pemerintahan
dan pentadbiran di • Kawasan naungan ialah • Pemerintahan
Melaka terletaknya kawasan yang mengakui diketuai oleh
tempat raja ketuanan Melaka dan pemerintah yang
bersemayan menghantar ufti dilantik oleh Sultan
Melaka
• Raja dibantu oleh • Pemerintahan diketuai
pembesar pusat oleh pemerintah negeri
berkenaan dan dibantu
oleh pembesar
tempatan

 Sebelum kemunculan Kesultanan Melayu Melaka, kerajaan awal yang
menerima pengaruh Islam di Alam Melayu ialah Samudera- Pasai dan
Perlak

 Pengislaman pemerintah menyebabkan Kesultanan Melayu Melaka
muncul sebagai pusat penyebaran Islam yang unggul di Alam Melayu
pada abad ke -15

Cara Penyebaran Agama Islam

Pengislaman Perkahwinan Peranan Ulama Perdagangan Peluasan Kuasa
Pemerintah & Mubaligh
Perkahwinan puteri Islam tersebar Kesultanan Melayu
Pengislaman Sultan Sultan Mansur Shah Pemerintah Melaka melalui pedagang Melaka menyebarkan
Iskandar Shah pada dengan putera Raja menghantar uama dan Arab, India dan agama Islam melalui
tahun 1414 diikuti oleh mubaligh ke seluruh
para pembesar dan Siak kawasan pengaruhnya China proses perluasan
kuasa
rakyat Ajaran Tasawwuf dan sufi
dan dikembangkan melalui
Sultan Muzaffar Shah ulama dari Timur Tengah
telah menjadikan
dna India. Antaranya
agama Islam sebagai Maulana Abu Bakar
agama rasmi Sultan Alaudin Riayat Syah
menghantar ulama untuk
mengajar Raja Pahang,
Kampar dan Inderagiri
tentang hal ehwal agama

1) Tumpuan Ulama 2) Tempat Pembelajaran

 Melaka menjadi tumpuan ulama dan pendakwah  Pemerintahan Sultan Muzaffar Shah, madrasah,
 Sultan Melaka menjadi penaug kepada aktivti dakwah masjid dan surau menjadi tempat mempelajarai al-
Quran dan ilmu Tasawwuf
dan perbincangan kitab agama seperti Darul
Manzum

Kesan
Penyebaran

4) Pemerintahan dan Pentadbiran 3) Persuratan

 Undang – undang Islam terkandung dalam Hukum  Pengaruh Islam terhadap dalam saduran karya
Kanun Melaka dan Undang – undang Laut Melaka sastera dari Arab dan Parsi seperti Hikayat
Muhammad Ali Hanafiah dan Hikayat Amir Hamzah
 Ulama memainkan peranan penting dalam hal
pentadbiran  Berlaku perkembangan tulisan jawi dan bahasa
Melayu
 Jawatan mufti dan kadi diwujudkan untuk kelicinan
pengurusan agama Islam

PUSAT PERDAGANGAN

 Mengendalikan perdagangan antarabangsa
 berfungsi sebagai pelabuhan etrepot yang mengumpulkan barangan dari Alam Melayu
 Berfungsi menjadu pusat pengedaran barangan dari Timur dan barat ke Alam Melayu

Kedudukan Strategik Pusat Pengumpulam dan Dikunjungi Pedagang dari Pusat Perkapalan
 Melaka terletak di Pengedaran Pelbagai Dalam dan Luar Alam  Pelabuhan Melaka
Barangan Melayu
laluan perdagangan  Barang yang dikumpul dan dikunjungi oleh
antara China dan  Pedagang yang paling pelbagai jenis kapal
India diedarkan kepada besar dan kecil
 Menyebabkan pedagang luar ialah timah, ramai mengunjungi  Kapal kecil terdiri
Melaka dikunjungi emas, kapur barus ,hasil pelabuhan ialah pedagang daripada perahu,
oleh pedagang dari hutan dan rempah ratus Arab, China dan Gujerat sampan, ghurab,
dalam dan luar Alam  Barangan luar yang dibawa  Pedagang Pasai dan Jawa penjajap, sagur,
Melayu masuk ialah benang emas, merupakan pedagang payar, baluk, lancang,
kain pelikat, batu delima, paling ramai di Alam kakap, balang, kelulus
tembikar, wangian dan Melayu  Kapal besar seperti
bahan makanan  Pelabuhan Melaka Jong dan bahtera
dikunjungi dari pedagang
Brunei, Pegu, Parsi, Turki,
Mesir, Luzon, Ceylon,
Burma, Champa, Annam

Kapal Jong milik orang Melayu dibina di Pegu dan
Jawa. Kapal ini boleh memuatkan 40 hingga 100
orang. Saiznya lebih kecil jika dibandingkan dengan

kapal jong Pegu dan Jawa

 gemilang disebabkan oleh peranannya sebagai pusat perdagangan dan pelabuhan
entrepot yang unggul

 Kegiatan perdagangan dapat dijalankan dengan lancar dan teratur hasil daripada
pengurusan perdagangan yang cekap oleh Syahbandar, cukai perdagangan yang
rendah, penggunaan sistem tukar barang dan mata wang, peranan Orang Laut
serta Kemudahan pelabuhan

SYAHBANDAR

Memainkan peranan penting dalam menjadikan Melaka pelabuhan entrepot
Bertanggungjawab memeriksa alat timbang,sukar dan mata wang. Menjadi

hakim di pelabuhan, mengurus cukai, dan menguatkuasakan peraturan keluar
masuk kapal
Tugas Syahbandar ialah:

A) mengurus pasar dan gudang
B) menjaga kebajikan dan keselamatan pedagang

CUKAI PERDAGANGAN CUKAI RASMI DI PELABUHAN MELAKA

 Pengurusan cukai pelabuhan yang rendah menarik Pedagang Jumlah Cukai
minat pedagang ke Melaka
Arab, India, Ceylon, Siam , 6 peratus
 Cukai dan bayaran surat kebenaran berniaga di Pegu
pelabuhan menjadi sumber pendapat Kesultanan
Melayu Melaka Alam Melayu 3 peratus

 Dua jenis cukai iaitu cukai rasmi dan cukai tidak rasmi Bahan makanan seperti beras tidak dikenakan cukai
 Cukai Rasmi : cukai import yang dikenali sebagai
CUKAI TIDAK RASMI DI PELABUHAN MELAKA
panduan. Kadarnya berbeza-beza mengikut tempat
asal pedagang Pedagang Jumlah Cukai
 Cukai Tidak Rasmi: dalam bentuk hadiah. Pedagang
dari China dan Jepun hanya dikehendaki memberikan China, Jepun 5 peratus (dalam bentuk
hadiah yang nilainya sama rata dengan cukai lima hadiah)
peratus

MATA WANG

 Urusan jual beli dalam dua bentuk: JENIS MATA WANG CONTOH
i – pertukaran barangan Mata Wang Awal
ii – menggunakan mata wang Mata Wang Tempatan • Jongkong Timah
• Kulit Siput
 Pertukaran barangan – barangan dari Maya Wang Asing • Serbuk Emas
China dan Alam Melayu dengan barangan
dari Barat dan India • Mata wang timah
- terpahat nama Sultan Melaka yang
 Penggunaan mata wang – digunakan memerintah
tukaran nilaian seperti : • Mata wang emas
i – jongkong • Mata wang perak
ii – timah
iii – serbuk emas • Mata wang Pasai
iv – kulit siput (cowrie) • Mata wang Hormuz
• Mata wang Cambay

ORANG LAUT

o Taat setia kepada raja

o Peranan orang Laut:
i – memastikan urusan perdagangan berlaku tanpa gangguan
ii – merupakan pelayar dan penunjuj arah yang cekap kepada pedagang yang
berdagang di Melaka
iii – bertanggungjawab sebagai tentera bagi menjamin keselamatam pedagang di
perairan Melaka

KEMUDAHAN PELABUHAN

Gudang tempat menyimpan barang
Kemudahan pengangkutan
Kemudahan bekalan makanan dan minuman
Khidmat mambaiki kapal
Tempat penginapan
Syahbandar yang menjawga kebajikan pedagang
Kemudahan tempat beribadat







Faktor Masalah Kelemahan dalam sistem
Dalaman Kepimpinan pentadbiran dan pemerintahan

Masalah Amalan pilih kasih, rasuah, dan penyelewangan
Perpaduan dalam pentadbiran

Perbalahan sesama sendiri

Rakyat tidak bersatu padu

Berlaku persaingan kuasa antara
pembesar

Askar upahan dari luar tidak
taat setia

SERANGAN PORTUGIS

 Kedatangan Portugis ingin mencapai matlamat kekayaan, keagamaan dan kemasyhuran
 Ingin menyebarkan agama Kristian dan menghapuskan penguasaan pedagang Islam
 Hubungan Melaka – Portugis bermula dengan kedatangan Lopez de Sequeira pada 11 September 150
 Kegagalan rundingan menyebabkan portugis di bawah kepimpinan Alfonse de Albuquerque menyerang

Melaka
 3 kali serangan iaitu:

i) 25 Julai 1511
ii) 10 Ogos 1511
iii) 24 Ogos 1511

STRATEGI MELAKA
MENGHADAPI SERANGAN

PORTUGIS

Menggunakan lancaran dan perahu berapi
Pertahanan Melaka diperteguhkan di kawasan pantai dengan kayu – kayan dan

pelbagai jenis meriam serta peti – peti berisi serbuk peluru
Tembakan meriam bertalu – talu dari pantai
Melaka menggunakan tentera bergajah bagi menghadapi serangan Portugis