นายกรัฐมนตรีไทยคนที่12

สังคมศึกษาเพื่อการพัฒนามนุษย์

น า ย ก รั ฐ ม น ต รี ไ ท ย
ค น ที่ 1 2

ศาสตราจารย์
สัญญา ธรรมศักดิ์

เสนอ

ผศ.ดร.ปฤนัต นัจนฤตย์

จัดทำโดย

นางสาววรดา งามประยูร
รหัส 64101301087 เลขที่ 87

นางสาววรรณา ช้อยสูงเนิน
รหัส 64101301089 เลขที่ 89

ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2564
วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี กรุงเทพ

ป ร ะ วั ติ

ศาสตราจารย์สัญญา ธรรมศักดิ์
เกิดเมื่อวันศุกร์ที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2450
จังหวัดธนบุรี เป็นข้าราชการฝ่ายตุลาการ ข้าราชการพลเรือนและนักการเมืองชาวไทย
เคยดำรงตำแหน่งประธานศาลฎีกา คณบดีคณะนิติศาสตร์ และอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
กรรมการข้าราชการพลเรือนผู้ทรงคุณวุฒิ ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ
ปลัดกระทรวงยุติธรรม รองประธานสภาร่างรัฐธรรมนูญ จึงได้รับการแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี
ไทย คนที่ 12 และได้รับพระราชทานแต่งตั้งเป็นประธานองคมนตรี ถึงแก่อสัญกรรม ณ
โรงพยาบาลรามาธิบดี กรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 6 มกราคม พ.ศ. 2545 สิริอายุได้ 94 ปี 276 วัน

การศึกษา ครอบครัว

เข้าศึกษาขั้นต้นที่โรงเรียนทวีธาภิเศก เมื่อ พ.ศ. 2456 สัญญา ธรรมศักดิ์ เป็นบุตรคนสุดท้องในจำนวน 3 คน
จากนั้นจึงย้ายไปศึกษาต่อที่โรงเรียนอัสสัมชัญ บิดาชื่อ มหาอำมาตย์ตรี พระยาธรรมสารเวทย์วิเศษภักดี (ทองดี ธรรมศักดิ์)
เมื่อ พ.ศ. 2457 และสำเร็จชั้น 6 อังกฤษ (มัธยม มารดาชื่อ คุณหญิงชื้น ธรรมสารเวทย์วิเศษภักดี สมรสกับ ท่านผู้หญิงพงา
บริบูรณ์) พ.ศ. 2468 ธรรมศักดิ์ (เพ็ญชาติ) มีบุตรด้วยกัน 2 คน คือ นายชาติศักดิ์ ธรรมศักดิ์ และ
เข้าศึกษาที่โรงเรียนกฎหมายกระทรวงยุติธรรมเป็นเวลา นายแพทย์จักรธรรม ธรรมศักดิ์ ประธานคณะกรรมการบริหาร ศูนย์คุณธรรม
3 ปี และสำเร็จเป็นเนติบัณฑิต เมื่อ พ.ศ. 2471 (องค์การมหาชน) และอดีตผู้อำนวยการสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ
สอบแข่งขันได้คะแนนสูงสุด ได้รับทุนเล่าเรียน "
รพีบุญนิธิ" พ.ศ. 2472 ไปศึกษาวิชากฎหมายต่อใน ระยะเวลาดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี
ประเทศอังกฤษ ที่สำนักมิดเดิ้ลเทมเปิ้ ล (The Middle
Temple) เป็นเวลา 3 ปี และสอบไล่ได้ตามหลักสูตรเป็น รัฐบาลที่ 34 15 ตุลาคม 2516 - 22 พฤษภาคม 2517
เนติบัณฑิตอังกฤษ (Barrister-at-Law) เมื่อ พ.ศ. 2475 รัฐบาลที่ 35 27 พฤษภาคม 2517- 26 มกราคม 2518

ก า ร ทำ ง า น

การดำรงตำแหน่งองคมนตรี สัญญา ธรรมศักดิ์ได้รับการโปรดเกล้าฯ
แต่งตั้งเป็นองคมนตรี เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2511 เรื่อยมาจน
กระทั่งถึงวันที่ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2516 เขากราบบังคมทูลลาไปดำรง
ตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ต่อมาหลังจากท่านพ้นจากตำแหน่งนายก
รัฐมนตรีแล้ว จึงได้รับการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นองคมนตรีอีกครั้ง
เมื่อวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2518 พร้อมกับบุคคลอื่น ๆ อีก 11 คน ต่อมา
หม่อมหลวงเดช สนิทวงศ์ ประธานองคมนตรีถึงแก่อสัญกรรมในวันที่
8 กันยายน พ.ศ. 2518 ตำแหน่งประธานองคมนตรีจึงว่างลง
พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรมี
พระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง สัญญา ธรรมศักดิ์เป็นประธาน
องคมนตรี เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2518เข้าดำรงตำแหน่งนี้เรื่อยมา

จนถึงวันที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2541 จึงพ้นจากตำแหน่งประธานองคมนตรี โดยท่านขอลาออกเองเนื่องจากปัญหา
สุขภาพ พลเอกเปรม ติณสูลานนท์จึงได้รับโปรดเกล้าฯ เป็นประธานองคมนตรีสืบมา นอกจากนี้แล้วท่านยังได้รับการ
โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์พิเศษ ประจำมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อ พ.ศ. 2511ซึ่งรัฐบาลชุดนี้ได้ถูก
สื่อมวลชนตั้งฉายาให้ว่า "รัฐบาลท่านพระครู" เนื่องจากนายกรัฐมนตรีเป็นบุคคลที่ธรรมะธรรมโม แต่สถานการณ์ใน
ประเทศยังคงระอุอยู่ เพราะเหตุความวุ่นวายต่าง ๆ และรัฐบาลเสนอกฎหมายผ่านสภาถึง 3 ฉบับ แต่ไม่ผ่านการ
พิจารณาจากสภานิติบัญญัติแห่งชาติ จึงได้รับฉายาใหม่ว่า "รัฐบาลมะเขือเผา" จนในวันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2517
เขาได้ทำหนังสือลาออกจากตำแหน่ง แต่ หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช ประธานสภานิติบัญญัติ เห็นชอบให้ท่านเป็น
นายกรัฐมนตรีตามเดิมในวันที่ 28 พฤษภาคม จนกระทั่งมีการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 26 มกราคม พ.ศ. 2518 และวันที่ 14
กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2518 มีพระบรมราชโองการแต่งตั้งหม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีคน
ต่อไปจากการเลือกตั้ง เขาจึงได้พ้นวาระไป

ผลงานที่สำคัญ จัดให้มีสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
ร่างรัฐธรรมนูญจนเสร็จสิ้น

ก า ร เ ค รื่ อ ง ร า ช พ.ศ. 2493 g
อิ ส ริ ย า ภ ร ณ์ ไ ท ย เหรียญจักรพรรดิมาลา
(ร.จ.พ.)
พ.ศ. 2593 เครื่องราชอิสริยาภรณ์อัน
เป็นโบราณมงคลนพรัตนราชวราภรณ์ พ.ศ. 2512
(น.ร.) เหรียญดุษฎีมาลา
เข็มศิลปวิทยา (ร.ด.ม.(ศ)
พ.ศ. 2511 เครื่องราชอิสริยาภรณ์
จุลจอมเกล้า ชั้นปฐมจุลจอมเกล้า พ.ศ. 2514
(ป.จ.) เหรียญรัตนาภรณ์
รัชกาลที่ 9 ชั้น 1 (ภ.ป.ร.1)
พ.ศ. 2504 เครื่องราชอิสริยาภรณ์อัน
เป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหา
ปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)

พ.ศ. 2502 เครื่องราชอิสริยาภรณ์อัน
มีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด
มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)

เ ค รื่ อ ง ร า ช อิ ส ริ ย า ภ ร ณ์
ต่ า ง ป ร ะ เ ท ศ

พ.ศ. 2517 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ พ.ศ. 2527 เครื่องอิสริยาภรณ์กิตติคุณแห่ง
อาทิตย์อุทัย ชั้น 1 จาก สมเด็จพระ สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี ชั้น 1 พิเศษ
จักรพรรดิแห่งญี่ปุ่น จาก สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมัน