We Nurse Juli - December 2021

Het Kwartaalmagazine voor de Zorgsector in Suriname

Baas in
eigen vak

Medezeggenschap van zorgprofessionals
Speciale editie

EDITIE 3 & 4 | JULI - DECEMBER 2021 | JAARGANG 2

Coverfoto: Studenten van COVAB tijdens een praktijkcollege

REDACTIONEEL WE NURSE | 01

COVAB afgestudeerden

Beste lezer,

Er valt heel te zeggen over de zorg in Suriname. Vele zaken Suriname. Het is gemakkelijk om kritiek te leveren, maar

gaan goed, maar er zijn veel zaken de anders en beter verandering treedt pas op als stappen worden ondernomen om

kunnen. Zorgprofessionals hebben een verantwoordelijkheid omstandigheden en werkprocessen te verbeteren. Wij kunnen

om verbetering te helpen brengen. Een tool die zij hiervoor pas ‘Baas in eigen huis’ zijn als wij medezeggenschap durven

kunnen gebruiken, is medezeggenschap. Medezeggenschap nemen.

geeft een stem aan zorgprofessionals. Zij staan aan de basis

van de zorg en weten als geen een welke verbeteringen dan Deze editie is bedoeld als bewustwording over het ‘vinden van

wel aanpassingen gewenst zijn. Om deze redenen is het onze stem’. Het maakt dan niet uit of jij een zorgstudent bent,

belangrijk dat zij betrokken worden bij de totstandkoming van net of al jaren meedraait op de werkvloer, of zit in een

besluiten in hun instelling. Daarnaast zorgt medezeggenschap beleidspositie…verbetering kunnen wij allemaal helpen

voor betrokkenheid onder werknemers. Op basis waarvan zij teweegbrengen als wij het maar durven en blijven doorzetten,

invloed kunnen uitoefenen op het beleid. De vraag is of want soms lukt het meteen maar soms kan het nogal lang

zorgprofessionals hiervan inderdaad gebruikmaken. Deze duren. Wees geïnspireerd door deze verhalen.

editie stelt enkele voorbeelden van onder anderen pioniers en

durfallen die veranderingen durven te initiëren binnen hun Veel leesplezier,

werkomgeving en in het belang van de totale zorg in De redactie

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

COLOFON WE NURSE | 02

We Nurse is een uitgave van het EFS INHOUDSOPGAVE
College COVAB. Het magazine werpt
een scherpe blik op de nieuwste 03
ontwikkelingen binnen de Surinaamse
zorgsector. Minister Amar
Ook wordt er telkens de opleidings- Ramadhin van
mogelijkheden belicht. Zo kunnen Volksgezondheid is
beroepsbeoefenaars, studenten en gedreven en
andere lezers van elkaar leren bij de vastberaden
uitvoering van hun werk of tijdens hun
studie. Dat is precies het doel van dit 07
magazine: kennis uitwisselen en van
elkaar leren. Carol de B aas:
‘Een efficiënte instroom van
Verschijningsfrequentie zieken-verzorgenden in de
4 x per jaar verpleegkun-dige opleiding'
 
Verschijningsvorm Fauzia Niamut:
In hardkopie (zeer beperkt) en digitaal ‘Maak beleid voor
 
Redactie, Vormgeving & Productie 10je ziekenhuis’
IMPACT Suriname Communications
16
Eindverantwoordelijkheid
De afdeling PR & Marketing Griselda, verloskundige:
  '‘Ik maak mij sterk voor
Disclaimer
Aan de inhoud van dit magazine kunnen borstvoeding'
geen rechten ontleend worden, tenzij
schriftelijk anders wordt overeenge-
komen. Het EFS College COVAB aan-
vaardt geen enkele aansprakelijkheid
voor schade en/of kosten die voort-
vloeien uit onvolledige en/of foutieve
informatie in dit magazine.
 
Copyrights
Niets uit deze uitgave mag voor com-
merciële doeleinden worden
verveelvoudigd, opgeslagen in een
geautomatiseerd gegevensbestand, of
openbaar gemaakt, in enige vorm of op
enige wijze, hetzij elektronisch,
mechanisch, door fotokopieën, opnamen
of op enige andere manier, zonder
voorafgaande schriftelijke toestemming
van het EFS College COVAB.
 
Jaargang 2 | editie 3 &4
Juli - December 2021

Voor interesse in de ontvangst van We
Nurse kunt u ons emaillen op
[email protected]. Wij staan ook open
voor redactionele bijdragen.

Check us on

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 03

HOOFDARTIKEL

Minister Amar Ramadhin van Volksgezondheid is gedreven en vastberaden

'Een studiefonds voor
verpleegkundige opleidingen

en aanverwante beroepen'

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 04

Ruim een jaar en drie maanden nadat hem het departementsportefeuille
‘Volksgezondheid’ is toevertrouwd, stappen wij zijn werkkamer binnen voor een
kennismaking. Minister Amar Ramadhin is tegenwoordig één van de meest besproken
bewindvoerder vanwege het beleid rondom de COVID-pandemie. Hij stapte in een

rijdende trein waarbij alles eraan wordt gedaan om Suriname zonder al teveel
kleerscheuren door de pandemie te leiden. Maar deze immense taak uitvoeren, verloopt
niet zonder commoties. Hem wordt medische discriminatie verweten, dus loopt er een

rechtszaak tegen hem en het departement. Straatdemonstraties zijn hem ook niet
bespaard gebleven. Toch staat hij fier, zelfverzekerd en klaar om de kar verder te trekken.

“HET BELEID IS ZODANIG
INGERICHT DAT WIJ HET

ACUUT PROBLEEM VAN
COVID HEBBEN KUNNEN
OPVANGEN EN KUNNEN

BEHEREN”.

“Het beleid is zodanig ingericht dat wij het acuut
probleem van COVID hebben kunnen opvangen en
kunnen beheren”. De minister vindt het onterecht dat
veel mensen een vergelijking trekken tussen de COVID
periode vóór juli 2020 en na juli 2020 en na juli 2020.
“Deze vergelijking is niet juist, want vóór juli 2020 was
er geen confrontatie met een golf. Met de komst van de
diverse golven zijn er heel veel zwakheden blootgelegd
van ons gezondheidssysteem.
Deze toestand heeft onder andere ertoe geleid dat de
reguliere zorg zich heeft moeten aanpassen en dat de
kwaliteit van het leven achteruit is gegaan”, aldus de
bewindsman. Toch zijn er vele zaken die goed
uitpakken, zoals een verbeterde samenwerking met
Nederland met als gevolg dat het land vaccins, zuurstof,
personeel en PPE (persoonlijke veiligheidsmiddelen)
heeft ontvangen. Hij wijst erop dat Suriname het enige
Caraïbisch land is dat een ruime keuze aan vaccins
aanbiedt en dat ook een grote hoeveelheid vaccins heeft
om de gehele bevolking nog een keer te vaccineren.
Ondertussen heeft het ministerie zijn beleidsplan 2021
– 2025 aangeboden aan president Santhoki. In dit plan
is uiteengezet wat de aanpak zal zijn gericht op de
COVID-zorg en de reguliere zaken zoals vakbond
issues, tekort aan medicijnen, zwakheden in het
systeem en de schulden (lokaal en internationaal). Het
beleid van het Ministerie van Volksgezondheid is heel
ruim en het staat verankerd in het Staatsbesluit van 10
oktober 1991.

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 05

“Het waarborgen van de kwaliteit, beschikbaarheid en beroepsvoorkeuren kunnen combineren. Na zijn
bereikbaarheid van de gezondheidszorg over het gehele medische studie op de Anton de om Universiteit van
land, is één van de belangrijkste taken van het departe- Suriname is hij door de Federal Aviation
ment. Volgens de minister is de taakstelling van het Administration (Verenigde Staten van Amerika)
departement extra zwaar door de vele problemen en de gecertificeerd tot medical examinator. Hij mag dus
verschillende inzichten vanuit de verschillende wereldwijd piloten medisch mag keuren. Echter, wie
beroepenvelden in de gezondheidszorg hoe deze Amar kent, weet ook dat hij een fervente sporter is.
problemen op te lossen. Geboren en getogen te Balonapark was hij in zijn
jeugdjaren een actieve judoka. Hij heeft de bruine band
“Belangrijk is dat het uit te voeren beleid helder moet als hoogste dan om toch uiteindelijk zijn passie te
zijn. Iedereen in de zorg wil het beste hebben voor de vinden bij voetbal.
patiënt en voor die gemeenschap. Wij willen een
gezond Suriname. Wij willen een samenleving die De politiek in
productief is. Wij willen een samenleving die als Na de verkiezingen van 2000 participeerde hij aan de
mensen ziek zijn, zij snel toegang kunnen hebben tot eerste kadertraining van de VHP. Uit handen van wijlen
zorg en dat de meeste diensten worden gecoverd; dat is Jagernath Lachmon mocht hij zijn certificaat in
ons doel!”, oppert hij. Kort na de verkiezingen van het ontvangst nemen. Na voltooiing van deze kadertraining
vorige jaar (2020) werden hij en een andere kandidaat zijn enkele anderen van de groep met wie hij de
voorgedragen door de Vereniging van Medici in training gevolgd had, onder wie Vijay Chotkan van N.V.
Suriname (VMS) voor de post van minister van Luchthavenbeheer, de politiek ingegaan. “Ik koos
Volksgezondheid. De VMS was daarvoor benaderd door bewust voor het volgen van de medische opleiding. Dat
een van de coalitiepartners. “De andere kandidaat gaf wil niet zeggen dat politiek verder geen invloed had op
toen aan liever in De Nationale Assemblee te willen mijn leven”, zegt Amar verder. Als zoon van de bekende
blijven en er werd besloten om mij voor te dragen. Het politiek analist Hardeo Ramadhin is de politiek hem
lag toen aan de coalitiepartners om de voordracht van met de paplepel ingegoten. Als politiek analist heeft
de VMS goed te keuren. Ondanks mijn vader de vader Ramadhin 17 boeken geschreven over politieke
president wel kende, kende ik hem niet en hij mij analyses van gehouden verkiezingen. “Als hij de krant
omgekeerd ook niet. De voordracht van de VMS heeft ging halen bij het dagblad De West moest ik in de auto
gemaakt dat wij elkaar hebben leren kennen”, beweert de stukken voor hem lezen. Dit was één van de
de volksgezondheid topman. manieren hoe ik mijn vader ondersteunde. Nu heb ik
hiervan profijt. Ik kan zelf politieke analyses maken.
Loopbaancarrière
Dat Amar arts zou worden, was voorspelbaar. Hij De rol van COVAB
droomde al heel jong over piloot of arts worden. Amar Op de vraag welke rol en plaats het EFS College
is geboren op 23 september 1982 in het COVAB inneemt binnen het gezondheidszorgsysteem
Diakonnessenhuis als laatste kind tevens enige zoon uit is hij als minister concreet. Volgens de bewindsman zijn
een gezin van vijf kinderen. Zijn vader (Hardeo doctoren de hersenen van de zorg, maar de verpleeg-
Ramadhin, een van de Surinaamse politiek analisten) is kundigen zijn het ruggenmerg. Als het ruggenmerg er
een gepensioneerde leerkracht en hij heeft ook gediend niet is, a skin ne wroko. Je mag het bekijken vanuit
als districtscommissaris. Zijn moeder daarentegen was verschillende invalshoeken, maar die beweging aan bed
verpleegkundige in het Diakonessenhuis, dus kwam de bij die patiënt, die zorg, die care die aandacht die
kleine Amar na school naar het ziekenhuis om op haar patiënten krijgen, komen van de verpleegkundige en
wachten. “En ja, doordat ik de verpleegkundige en niet van de arts.” In het verlengde hiervan ziet hij het
doctoren zag rondlopen, is mijn interesse in de EFS College COVAB als het verpleegkundige brein
medische wereld ontwikkeld.” Na het behalen van de binnen het gezondheidszorgsysteem. “Dat is een
artsenbul in 2011 heeft hij ruim 9 jaar gewerkt als belangrijke rol. Het is het opleidingsinstituut voor
eerstelijnsarts bij de Regionale Gezondheidsdienst. verpleegkundigen en verzorgenden. Zo is er van
Daarna begon hij zijn eigen huisartsenpraktijk. Amar is overheidswege ook besloten om meer ondersteuning
gehuwd en vader een zoon (3 jaar). Zijn vrouw is ook aan het EFS College COVAB te bieden en wij hebben in
arts. Terugblikkend, heeft hij toch zijn twee de pas aangeboden begroting de subsidie voor het

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295
LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 06

college verruimd.” De minister licht ook meteen een midden van de COVID-pandemie is het anders
tipje van de sluier. Zo geeft hij aan dat een studiefonds studeren. Het onderwijs zal soms op afstand zijn en het
voor verpleegkundige beroepen zal worden opgezet, zal anders zijn om te leren. Belangrijk is dat je je zelf
waarbij studenten die niet bij machte zijn om de beschermt door te vaccineren. Net zoals jij als student
studiekosten te betalen in de gelegenheid worden beschermd moet zijn tegen hepatitis B als je in de zorg
gesteld tegen “een zachte rente” een studiefinanciering gaat, zal je nu ook krijgen dat je gevaccineerd moet zijn
aan te gaan met het studiefonds via de NOB Bank, om tegen COVID als je in de zorg wilt gaan. Als minister
zo de continuïteit te garanderen in het afleveren van geef ik ze mee om vertrouwen te hebben in het beleid
verpleegkundigen. “Binnen de algemene verpleeg- van deze regering. Wij creëren een solide basis. Wij
kunde hebben wij een heel groot tekort geconstateerd proberen duurzame en langetermijninvesteringen te
in specialistische verpleegkundige. In de verbeterde plegen die ervoor moeten zorgen dat er garantie is voor
samenwerking met Nederland hebben wij gekeken naar continuïteit in de opleiding van zorgverleners. De
het aangaan van een samenwerking tussen COVAB en regering werkt ook aan lotsverbetering, betere
de Radboud Universiteit. functiewaardering binnen het verpleegkundige beroep
en de beroepen eromheen. Bij deze wil ik ook het
Uit deze samenwerking zal er een kennisuitwisseling COVAB bedanken, de directie, het personeel en ook de
moeten voortvloeien door onder andere trainers of studenten voor hun inzet om de COVID aanpak te
docenten naar Suriname te laten komen om ondersteunen.”-.
specialistische opleidingen te verzorgen geheel volgens
hun curriculum”. Over gebrek aan animo voor het Foto boven: De minister en gaanman Albert Aboikoni van de Saamaka.
volgen van een specialistische opleiding is er volgens Boven onder: De minister en de PAHO-vertegenwoordiger in Suriname
Amar geen sprake. Dit weet hij, omdat hij vóór het
ministerschap als parttime docent verbonden was aan
het EFS College COVAB. “Specialistische
verpleegkundigen zijn in trek, overal ter wereld. Maar
om die braindrain op te vangen, wordt er naast
verbetering van de opleiding, ook gewerkt aan de
verbetering van de regelgeving en het honorarium van
de verpleegkundigen.
De rol die hij nu ziet voor COVAB is het aanbieden van
vervolgopleidingen. Ramadhin voegt eraan toe dat hij
het liefst ziet dat het college een meer centrale rol
inneemt bij het verpleegkundig beleid, ondanks
Ravesur al bestaat. “Opleidingen voor
verpleegkundigen moeten worden gecentraliseerd en ik
zie dit het liefst vallen onder het EFS College COVAB”

Doelstelling
Zijn streven is dat er een financieringsmodel komt voor
sociaalzwakkeren en dat degenen die het wel kunnen
betalen, zelfvoorzienend worden. “De breedste
schouders zullen in de zorg de grootste lasten moeten
dragen.”
Hij is zich ervan bewust dat hij als arts nooit verlegen
zal zitten om werk, maar hij wil wel een dusdanig beleid
voeren dat bij het beëindigen van deze zittingsperiode
de nodige structuren in place zijn voor een meer
effectieve gezondheidszorg in Suriname. “Niet alles zal
lukken, maar een dusdanige basis zal worden gelegd.”
De boodschap van de minister aan de COVAB
studenten is om zich te blijven inzetten. “Te

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295
LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 07

Carol de Baas, Inspectie Verplegende en Verzorgende Beroepen:

‘Een efficiënte instroom van zieken-
verzorgenden in de verpleegkundige
opleiding'

‘Laat de wereld mooier achter dan hoe je het bent komen aantreffen’, roepen
moraalridders heel vaak. Nou, Carol de Baas (hoofdinspecteur Verplegende en
Verzorgende Beroepen) weet er alles van. Voor haar is deze uitspraak totaal
geen loze kreet. Medezeggenschap betekent voor Carol ‘iets toevoegen’,
‘processen helpen verbeteren’, en ‘vooral je stem laten horen’.

Vastberaden had zij zichzelf beloofd – mocht zij ooit in Carol de Baas, Inspectie Verplegende en Verzorgende Beroepen
een bepaalde positie komen – om efficiëntie te
brengen in de instroommogelijkheden van gediplo- kunnen gediplomeerde ziekenverzorgenden (ZV)
meerde ziekenverzorgende in de Verpleegkundige instromen in het tweede leerjaar van de
opleiding op COVAB. Verpleegkundige opleiding bij COVAB. “Een luxe die er
Het universum luistert, want het zou niet te lang duren. niet altijd is geweest”, legt de hoofdinspecteur uit.
In 2012 werd zij hoofd van de Inspectie Verplegende “Vroeger duurde het allemaal onnodig lang. Een
en Verzorgende beroepen, IVV. Een functie die haar ziekenverzorgende die is afgestudeerd, wordt beëdigd.
inderdaad vele troeven in handen gaf om onder andere Daarmee krijgt hij/zij de bevoegdheid namens het
verbetering te brengen in de Ministerie van Volksgezondheid om de aangeleerde
vervolgopleidingsmogelijkheden van ziekenverzorgen- vaardigheden te mogen uitvoeren. Wanneer de ZV op
den. Deze kans greep Carol ook met beide handen. De de verpleegkundige opleiding werd geplaatst, mocht
ZV als zorgmedewerker kon niet gemakkelijk hij/zij bepaalde vaardigheden, bijvoorbeeld het meten
instromen. Hij/zij volgde eerst de driejarige opleiding en van de bloeddruk, niet uitvoeren. Waaarom? Omdat
daarna was er een eis om twee jaar praktijkervaring op men toen vond dat het nog niet was verzorgd op de
te doen. Daarentegen kon iemand die van de mulo verpleegkundige opleiding, terwijl de bevoegdheid is
kwam zich meteen inschrijven op de verpleegkundige meegegeven als ZV."
opleiding. “Dat was voor haar helemaal niet juist. Het
moest veranderen en ik had altijd gezegd, mocht ik ooit
in die positie komen dan is dit één van de eerste zaken
die moet veranderen. Wij moesten, vond ik, de mensen
toetsen op inhoud. De argumentatie was dat zij een
aantal vaardigheden moesten aftekenen. Maar, het
ging vaak ook om vaardigheden die zij reeds bij de ZV-
opleiding hadden gekregen en ook al in de praktijk
konden verrichten”, aldus Carol.
Met de nieuwe regels kunnen ziekenverzorgenden
instromen en zelfs vrijstellingen krijgen voor sommige
vak onderdelen in het tweede leerjaar. Volgens het
hoofd van de zorgwaakhond zorgt deze verandering
voor efficiëntie en een betere inzet van menskracht.”
Met de toen ook nieuwbakken COVAB-directeur,
Angèle Wallerlei-Kumbangsila, ging zij om de tafel
zitten.
De curricula zijn afgewogen en de mogelijk-heden voor
aanpassing zijn bekeken, waardoor de Propedeuse
opleiding kwam weg te vallen. Sindsdien

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 08

Kwaliteitsverbetering gezien, maar dat is het niet. Wij zijn geen politie van
Het doel van de IVV is ’behoud en verbetering van de Nursing. Wij komen om te helpen dat het beter gaat.
kwaliteit van de zorg’. Periodiek en wanneer een De zorgmedewerkers en de instellingen doen verdomd
accident zich voordoet in een instelling, wordt de hun best, maar het kan altijd beter en daarvoor zijn wij
geboden zorg gecontroleerd en gemeten. “Daarmee er. De zorg helpen verbeteren. Maar velen zien ons als
toetsen wij of de juiste kwaliteit van de zorg wordt de boeman. Een voorbeeld: je komt een instelling
aangeboden. Als de kwaliteit inboet, laten wij de binnen en een zuster heeft het haar niet opgestoken of
instelling een Plan van Aanpak maken op basis van de voert een handeling verkeerd uit. Wij maken altijd een
uitgebrachte aanbevelingen.” De IVV-topvrouw wijst opmerking daarover. Het lastige s wanneer niemand in
erop dat de instellingen qua opzet en structuur veel de instelling daarover een opmerking maakt. Niet de
van elkaar verschillen, dus ook daarmee houden wij hoofdzuster, niet de praktijkbegeleider. Als je vraagt,
rekening. Hoe werkt de inspectie? Bijvoorbeeld, als zegt men ‘ik ben moe om ze te zeggen’. Wie moet het
prikaccidenten structureel zich in een instelling dan wel zeggen? Wie?”, vraagt Carol zich retorisch af.
voordoen, komt er een onderzoek. In het Zij wijst ook op het gevaar van een slechte
onderzoekverslag wordt opgenomen wat zich precies handhygiëne. “Handen zijn de grootste boosdoeners
heeft voorgedaan, wat de oorzaak is en wat er moet en daar letten wij veel op.” In Suriname wordt er
gebeuren om zulke accidenten te voorkomen. Een gewerkt met twee standaarden: 1 voor onderwijs en 1
aanbeveling kan zijn dat de instelling een workshop of voor de verpleging en verzorging. De standaarden zijn
bijscholing moet organiseren voor het zorgpersoneel. bepaald door de Regional Nursing Body waarvan
Aan de hand van het onderzoekrapport maakt de Suriname lid is. De inspectie heeft deze standaarden
instelling een Plan van Aanpak (PvA). Hoewel de vertaald en verspreid onder alle instellingen. Het zijn
instellingen vrij zijn in het bepalen van de format, zijn er deze standaarden die worden gebruikt bij een audit of
onderdelen die sowieso in hun PvA moeten worden onderzoek. “Wij werken met checklijsten waarover de
vermeld. Een werkarm van de inspectie zijn de instellingen ook beschikken. Bijvoorbeeld, als een
Kwaliteitsgarantiecommissies bij de instellingen. Deze verpleegkundige een kind heeft laten vallen, dan wordt
werkgroepen helpen zo een PvA opmaken. De nagegaan wat precies is gebeurd, wat had anders
inspectie zelf zal na 3 tot 6 maanden (eerder kan ook kunnen zijn gehandeld et cetera”, zegt De Baas die
bij zwaarwichtige zaken) de instelling weer aandoen Suriname regionaal vertegenwoordigt als Chief Nursing
om na te gaan of de gemaakte afspraken zijn Officier. “Zonder deze standaarden kunnen wij geen
uitgevoerd om de situatie te verbeteren. De Baas audit uitvoeren, want wat toetsen wij dan?”
verduidelijkt de positie van de inspectie: “De inspectie
is het toezichthoudend orgaan, namens het Ministerie Carol de Baas spelt een afgestudeerde haar speld op als
van Volksgezondheid. Behalve audits en onderzoeken onderdeel van de afstudeerceremonie.
bij accidenten, Het Ministerie zo mogelijk kunnen
inkomen maar niet de IVV. Kunnen wij de middelen
niet zelf vrijmaken, dan doen wij een beroep op de
Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie. Want soms
zijn er accidenten die bij meerdere instellingen
voorkomen. In dat soort gevallen gaan wij voor een
brede aanpak.”

Geen inspectie?
“Ik kan mij de zorg niet indenken zonder de inspectie.
Wij kunnen alleen weten wat anders moet als wij
controles en metingen uitvoeren”, zegt De Baas. “Als je
dagelijks binnen een instelling werkt, zie je sommige
zaken op een gegeven moment niet meer. Iemand van
buiten ziet dat wel en die kan jou aangeven wat anders
kan.” In de inspectierapporten wordt altijd vermeld
waarin de instelling tekortschiet, zodat op basis van die
verbeterpunten een planning voor verbetering kan
worden gemaakt. Het werk van de inspectie gaat
echter niet zonder slag of stoot. “Een audit of een
onderzoek wordt vaak als een persoonlijke aanval ge-

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 09

Zorgbeleid “Ik houd heel veel van het beroep”, zegt zij met nadruk.
Een andere zaak waarvoor Carol en haar en Het was wel geen bewuste keus om de zorg in te
anderenjaren hebben gepleit, is het weder instellen van stappen. Als moeder en vrouw wilde zij op een
de Raad voor Verpleging in Suriname. (RAVESU) “De gegeven ook haar eigen geld verdienen. Op advies van
vroegere Suriname Nursing Body werd in 2011 een zus solliciteerde zij naar ’s Lands Hospitaal en zij
ontbonden, maar je kan niet werken zonder een kwam binnen als on-the-jobber in nursing op 17 juni
beleidsadviesgroep. Het was dus nodig om de actoren 1991. Dat zij van studeren houdt, zou al heel gauw
samen bij elkaar te hebben om na te denken over de blijken. Tot nu toe heeft zij ook behoort tot één van de
ontwikkeling van de zorg in Suriname.” besten van alle studiegroepen waarin zij heeft gezeten.
In 2019 werd de nieuwe Raad benoemd en Na een interne training van ruim 3 maanden in het
geïnstalleerd. Hierin hebben onder andere zitting alle ziekenhuis werd zij als één van de besten gekozen om
verpleegkundig directeuren en de directeur van de ziekenverzorgende opleiding te volgen. Na
COVAB. Een verdienste van deze groep is de afronding werd zij ook geselecteerd voor de opleiding
bijscholingsplicht. Iedere verpleegkundige dient om de toe verpleegkundige, welke zij ook succesvol heeft
5 jaren zich te her registreren met als vereiste dat die afgerond in 2001. Na deze opleiding volgde zij de
in die periode in totaal 100 punten aan bijscholing heeft studie Pedagogisch Getuigschrift op het Instituut voor
behaald. de Opleiding van Leraren en volgde tegelijkertijd de
opleiding tot Praktijkbegeleiding. Ook heeft zij in 2009
In de zorg met succes de 1ste Bacheloropleiding in Nursing
Op 1 maart 2006 werd De Baas, na afgerond en in België geparticipeerd in een
sollicitatie,overgeplaatst naar het Ministerie van kijkstageprogramma. Ondertussen zit de IVV-baas al
Volksgezondheid als adjunct-inspecteur en in 2012 30 jaar in de zorg. Bij het ziekenhuis, het ’s Lands
werd zij hoofd van de inspectie. Hospitaal waar haar carrière begon, heeft zij gewerkt
tot 2005.-.

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 10

Fauzia Niamut, AZP verpleegkundige directeur:

‘Maak beleid voor het
ziekenhuis waar je werkt’

Fauzia zwaait de scepter over het verpleegkundige beleid van het Academisch Ziekenhuis
Paramaribo (AZP). “Maak sowieso beleid voor het ziekenhuis waar je werkt”, adviseert zij haar

collega’s. Met beleid refereert zij naar beleid op micro niveau dat een kwalitatief goede zorg
moet bieden en helpen waarborgen. “Het komt de totale Surinaamse gemeenschap die
gebruikmaakt van de diensten ten goede”, accentueert zij haar visie.




Fauzia Niamut, AZP verpleegkundige directeur

Voor wat het groter plaatje betreft, wijst zij op de participatie van verpleegkundig directeuren in nationale instituten zoals de Raad van
Verpleegkundigen in Suriname. Deze raad is bedoeld om verenigd het zorgbeleid te bepalen. Helaas geeft Fauzia toe dat er nog
weinig wordt geluisterd naar de noodkreet van de verpleegkundige directeuren. “De ervaring leert ons dat wordt erkend dat
verpleegkundigen de backbone zijn van de ziekenhuizen, maar de erkenning blijft wel uit”, zegt de verpleegkundige topmanager

teleurgesteld. Zij haalt voorbeelden aan zoals ‘de lage lonen’ waardoor er braindrain ontstaat vanwege de slechte economische situatie
in het land. Echter, wie Fauzia kent, weet dat zij niet graag bij de pakken neerzit.

Zij stelt daarom voor dat de zorgsector samenbundelt en door die eenheid samen ten strijde trekt, want zoals zij het zegt: “Een eenling
is een drenkeling. Wij hebben alle actoren nodig om onze stem krachtig te laten horen ter lotsverbetering van onze gezondheidszorg.

Het is van essentieel belang. Wij moeten het samendoen.”-.

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 11

Estella Landdolf, Zorgmanager Diakonessenhuis:

‘Klinisch redeneren is een must
voor verpleegkundigen’

Als zorgmanager bij het Diakonessenhuis heeft de goedlachse
Estella Landdolf een grote verantwoordelijkheid voor de
zorgactiviteiten. Samen met alle verpleeghoofden aan wie zij
leidinggeeft, probeert zij de continuïteit van de zorg te
garanderen. Zo valt het beddenhuis waar patiënten worden
opgenomen onder haar leiding. Tevens focust zij zich op alles
wat verandering behoeft zoals bijscholing, werkmateriaal en
personeelswerving ten behoeve van de zorgactiviteiten.

“De zorgmanager is als het ware de middelen- en manpowermanager
voor de patiëntenzorg”, zegt ze lachend. Haar warme persoonlijkheid
drenkt door het hele interview. Als zij wordt gevraagd dieper in te gaan op
haar functie als zorgmanager, doet zij het met een onnavolgbare
opgetogenheid. “Ik ben de tussenpersoon tussen de afdelingshoofden en
de directie. Ik houd mij dus ook bezig met beleid.” Samen met de
leidinggevenden voor de zorg stelt Estella jaarlijks vast wat in het nieuwe
jaar aandacht verdient. Wij werken projectmatig. De activiteiten op
afdelingsniveau zetten wij eerst uit, daarna worden ze geclusterd.
Vervolgens nemen wij ze mee in het jaarplan voor de hele organisatie. Het
jaarplan wordt opgesteld naar de strategische organisatiedoelen.

Estella benadrukt dat de kwaliteit van de zorg wordt vooropgesteld bij het
plannen van de activiteiten. Zij is al 2 jaar zorgmanager, waarvan het
eerste jaar in de waarneming. Behalve dat zij verschillende korte
managementopleidingen en trainingen heeft gevolgd, heeft zij ook haar
Bachelordiploma in Health Management van de COVAB op zak. Hiermee
kan zij ook haar eigen kwaliteit bewaken en onder meer
veranderingsprocessen op organisatieniveau helpen (bege)leiden. “Ik leer
nog steeds. Dagelijks kom ik situaties tegen waar ik moet toegeven ‘dit
wist ik nog niet.’. Wij moeten als verpleegkundigen meegaan met de tijd en
onze praktijk blijven verbeteren. Dat kan alleen wanneer wij ons blijven
ontwikkelen en onze kennis bijhouden, want de ontwikkelingen gaan hard.

Kwaliteit boven alles
Het is daarom niet verwonderlijk dat de ‘aandacht voor kwaliteit’ altijd al
onderdeel is geweest van haar verpleegkundige “ziel”. Uit haar ruime
werkervaring, voordat zij in deze functie zat, was het haar opgevallen dat
het zorgpersoneel onvoldoende gebruikt maakte van de instrumenten voor
klinisch redenen. “Je moet weten”, legt zij uit, “dat het verpleegkundige
proces van ons vereist dat wij de zorgbehoeften van onze cliënten goed in
beeld brengen. Je dient te weten wat er aan de hand is met de client. Op
basis van je constateringen kan je besluiten op jouw niveau nemen en/of
een zorgbeleid afstemmen met de arts/specialist”.

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 12

Estella verrichtte toen een onderzoek naar het klinisch 5 jaar na haar indiensttreding bij het Diakonessenhuis, startte
redeneren van verpleegkundigen in het Diakonessenhuis, zij op de opleiding PG Extern op het Instituut voor de Opleiding
omdat zij vond dat het beter zou moesten. “Als wij het anders van Leraren. Estellas honger naar verdieping was echter nog
doen, alleen dan kunnen verpleegkundigen beter inspelen op niet gestild. Zij schreef zich vervolgens in voor de
de zorgbehoeften om zo besluiten op hun niveau te kunnen praktijkbegeleideropleiding van COVAB en rondde deze ook
nemen. Daarvoor zijn er instrumenten ontwikkeld die beter met succes af. Weer lacht zij hartelijk: “Door de
door de verpleegkundigen gebruikt kunnen worden met de praktijkopleiding kon ik nieuwelingen in de zorg goed
medische kennis die zij meegekregen hebben tijdens hun opvangen en steunen in het opdoen van vaardigheden.”
studie. Wij hebben die handvatten niet zomaar. Ze zijn er om Estella staat symbool voor kwaliteit in de zorg met een grote
problemen van patiënten te identificeren aan de hand van voorliefde voor gezondheidsvoorlichting.
verschijnselen en situaties waarin patiënten verkeren.”
Volgens de zorgmanager biedt deze handelswijze de Gezondheidsinformatie
verpleegkundige de mogelijkheid om veranderingen bij de De zorgmanager verduidelijkt haar voorliefde voor
patiënt kritisch te beoordelen. “Als je deze kennis hebt en je zet gezondheidsinformatie. In de eerste jaren in het
de tools die wij meekrijgen op de opleiding in, dan kan je veel Diakonessenhuis heeft zij als leidinggevende op de
sneller inspelen op situaties van patiënten.” Naar aanleiding Chirurgische afdeling heel veel informatie en voorlichting
van de onderzoekdata deed Estella het voorstel voor gegeven aan patiënten en hun families.
bijscholing over kritisch redeneren. Nu wordt deze cursus “Gezondheidsinformatie is nodig. Als wij het doortrekken naar
verzorgd binnen de interne opleiding. groter plaatje van onze gezondheidszorg, dan komen wij er
niet om de gemeenschap beter te informeren over
In de zorg gezondheidsproblemen. Het helpt om mensen bekend te
De zorgmanager begon haar verpleegkundige carrière op de maken met hun eigen lichaam en wat te doen om een
in-serviceopleiding van het Academisch Ziekenhuis gezonde levensstijl te bewerkstelligen voor zichzelf.” Estella
Paramaribo (AZP) in 1982. Volgend jaar, bijgeteld met haar noemt dit zelfmanagement van de eigen gezondheid. Elk
aantal dienstjaren in het AZP, zit zij 30 jaar in de zorg. “Neen, individu moet bewust weten hoe het lichaam functioneert,
neen, helemaal niet. Het is echt een bewuste keus geweest”, functioneert het minder wat te doen en hoe
aldus Estella als haar wordt gevraagd of zij per toeval is gerold gezondheidsissues te monitoren. “Natuurlijk heb ik dit altijd in
in de verpleging. Zij schaterlacht voordat zij in haar een ziekenhuissetting gedaan, maar dat neemt niet weg dat
persoonlijke geschiedenis duikt. “Vanaf mijn kinderjaren vond het belang veel groter is.” Estella heeft 8 jaar leidinggegeven
ik het beroep mooi. Ik ben geboren in Paramaribo, maar ik ben aan de chirurgische afdeling. Met nog de potentie die in haar
een districtskind van Saramacca. Als kind heb ik mijn moeder zit, mag de zorg nog veel verwachten van deze zorgmanager.
die heel vaak ziek was, moeten verzorgen. Ik ging ook met
haar naar de polikliniek of ik bracht haar naar de dokter. Alleen
was ik mij er niet van bewust dat een studie gekoppeld was
aan zuster worden”, zegt zij lachend. “Ik dacht, je wordt
gewoon zuster.” Na de mulo kreeg ik het advies van mijn zus
om te solliciteren naar het AZP, wat ik ook deed. Echter, ze
wist niet wat zij zag toen zij dikke boeken meekreeg. “Ik dacht
dat ik meteen zou starten met werken en dat ik geen studie
nodig had. Ik ga zorgen voor mensen in het ziekenhuis.” Zij
moest haar zelf wel even genoeg moed inspreken en ja, zij
maakte de opleiding nominaal af. “Daarna heb ik 2 jaar
gewerkt en toen ben ik verder gaan studeren. Tijdens mijn
stage in het AZ vond ik het werk in de operatiekamer heel
mooi werk. Op die manier werd mijn interesse voor het
menselijke lichaam aangewakkerd. Ik volgde toen de
tweejarige in-serviceopleiding tot operatieassistent. Na deze
opleiding ben ik gaan werken in het Diakonessenhuis. Zij
hadden er een grote behoefte aan operatieassistenten.

Nieuwelingen opvangen
Werken in het Diakonessenhuis was een meisjesdroom die
uitkwam voor Estella. Zij was altijd al gefascineerd van dit
ziekenhuis. “Een zus van mij woonde aan de Birambistraat en
ik keek altijd naar het ziekenhuis wanneer ik bij haar op
bezoek was. Het was mijn wens om er ooit te werken”.

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 13

Ernie Lienga, de koudenketen

‘De mens is
een product
van zijn
omgeving’

ehldHwNedeea“jeuveeoItntkterreehsfhkenidtrusoeivnsmjenhb.lgatmaeHdiobhjnralaoaeeiyojgttmat,teuwertiwgnan-jeoaeshaawnfdsioihgniasteliumooltsmv‘mdmsbwmgeaeiobeejesitendnfyeletrdidkdkseezwvaaaecinnnojeglntnholo‘jreaneevaoekrelioleilnseizstnneini.rndjsiElknZnvbtaatraooeavneajnenraeinesiedztjlrrkt’eeaeep:taisvleegerlnehi.ennoilkoneeSeneoliifgtennn.tdoikeMtegtjhenveultmvaeioirnasdneavtoodacarkihtlrenihdeagibejvzwiverebeeteemeeprwvctgreneveetoaee.ieeenndorsMrrns’.krop.imJètiWoojrtienreegomkeetktt:

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 14

‘VDeervmoelgn:s is een product van zijn omgeving’

Hoe meer het gesprek zich ontvouwt, hoe duidelijker het Ernie Lienga, de koudenketen
wordt dat ‘kennisdeling’ geen loze kreet is voor Ernie.
Het is ongetwijfeld het paradepaardje dat zijn denken en SuzveaHnohlebtaEndFS, bCeosltleuguersCvOooVrAzBitter
handelen moveren. Dat hij in de verpleging zit, is een
onontkoombaar verloop van het simpele advies dat hij op de mens. Dit betekent dat wij niet alleen moeten
kreeg van een leerkracht toen hij het mulodiploma in kijken naar het somatische, maar ook naar het
handen kreeg. Ondertussen zijn het 33 jaar in de zorg psychische; de zogenaamde psychosomatische
waarvan 4 opleidingsjaren op COVAB. “Ikzelf houd heel klachten”.
veel van de techniek. De verpleging was het laatste dat Vuurwerkgevaar en een eenrichtingsweg
in mij opkwam. Ik heb het advies van de docent toen Als lid van het EHBO-team van het AZP heeft Ernie
opgevolgd en zie mij nu. Ik ben van dit beroep gaan samen met zijn teamleden wezenlijke verbeteringen
houden ”, legt Ernie uit. Zijn lange staat van dienst als teweeggebracht. In 1999 werd hij tewerkgesteld bij de
verpleegkundige toont ook herkenbare sporen. De EHBO-dienst van het Academisch Ziekenhuis. Indertijd
verpleegkundige studie rondde hij binnen 4 jaar (1992) was de Abraham P.H. Samsonstraat een
nominaal af en hij kon starten bij zijn eerste werkgever, tweerichtingsweg. “De wegomstandigheden was niet
het RK Ziekenhuis. Hij bleef er niet lang werken. Hij ging ideaal voor de ambulancedienst. Er waren heel veel
al gauw het team van het Diakonessenhuis versterken lange file aan beide rijhelften, waardoor de ambulances
om vervolgens voor enkele jaren zijn krachten te geven moeilijk erdoor kwamen. Het gevolg waren langere
aan de Stichting Thuiszorg Suriname. Na deze aanrijtijden voor de ambulances. “Er moest dus iets
uiteenzetting over het aantal jaren in de zorg en zijn visie gebeuren. Wij hebben de zaak voorgelegd aan de
.op kennisdeling doken wij in het interview dieper in op toenmalige directie onder leiding van de heer Rabindre
“wat heeft Ernie concreet bijdragen aan verbetering van
de zorg in Suriname?” Met veel flair ging hij hierop in.
Ernie behaalde afgelopen augustus zijn
Bachelorsdiploma in Health Education. Zelf doceert hij
verschillende vakken op COVAB zoals ‘Maatschappelijke
gezondheidszorg’, ‘Gezondheidsvoorlichting’ en sinds
kort ‘HIAP (health in all policies)’. Soms verzorgt hij ook
de module ‘Verzorging chronische aandoeningen’.

Kennisdeling
Ernie gelooft er sterk in dat veranderingen binnen de
zorg alleen kunnen plaatsvinden als men kennis met
elkaar deelt. “Door kennis met elkaar te delen, komen wij
een heel eind. Ken jij een mens dat in staat is om iets te
doen zoals een andere dat kan”, vraagt hij retorisch. “Dat
betekent dat wij elkaar nodig hebben om hogere doelen
te bereiken. Ik heb daarom geen concurrent”, vervolgt hij,
“ik zie iedereen als iemand met wie ik kan meewerken.
Zie daar de belangrijkste reden waarom ik heel graag
mijn kennis overdraag. Bovendien, niemand is
vervangbaar.” Hij vindt het verder ook eminent belangrijk
dat verpleegkundigen alles eraan doen om verbeteringen
te helpen brengen in ons werk. “Het maakt je eigen werk
alleen maar gemakkelijker en mooier. Wij doen het voor
onze patiënten, mensen die gevormd zijn door hun
omgeving. Jaaa, de mens is een product van onder
andere zijn omgeving, cultuur, opvoeding en scholing.
Deze hebben ook invloed op je gezondheid. Alles wat je
doet of niet doet, hebben invloed op je gezondheid en als
gezondheidswerker moet je deze holistische kijk hebben

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 15

V‘Deervmoelgn:s is een product van zijn omgeving’

“Ik doe mijn werk met veel plezier”, legt hij kracht bij alsof Ernie. Hij vervolgt: “Willen wij werken aan het gezond
hij mijn gedachten kon aflezen. Een tweede zaak maken van mensen dan moeten wij een bijdrage leveren.
waaraan hij heeft gewerkt, is de intensivering van de
bewustwording rond het vuurwerkgevaar. “Wij hadden Ezneaeltrfissottnuhadeaiebl ,eikbnimjinBitjOenrSGenuia.zgvetDaeioHnanonhalekabrtaeanEnnladFngS,abiesCsevtonsolthlieuvleggueberdasC.viu”kOoLoVvtrriAezeaBirtnibtngerirenaegidsendoor
jaarlijks veel slachtoffers. In 2000 heb ik de nieuwsdienst
van ATV naar de spoedeisende hulp laten komen om vooralsnog één van de weinige verpleegkundigen met
een jeugdig slachtoffer te laten filmen. De ouders hadden zoveel vaccinatiekennis in Suriname. “Vaccineren is heel
toestemming gegeven om hem te filmen; wel zonder zijn belangrijk. Kijken wij naar de preventieve gezondheids-
gezicht in beeld. Het was een zeer verontrustende zorg, dan is vaccinatie daarvan onderdeel. Wil jij je
periode met veel zwaar en gevaarlijk vuurwerk in de bevolking gezond houden, voer vaccinaties uit. Primaire
omloop, zoals de zogenaamde Maripa. De gemeenschap preventie is vaccineren.” Door de manier hoe hij kennis
was zich echter nog niet voldoende bewust van de deelde met het zorgveld werd hij officieus gezien als
gevaren. Het slachtoffer dat ik toen heb laten filmen, had ‘vaccinatie coaching manager’ in Suriname. Tot 2 keer
zijn ene hand totaal verbrijzeld. Het beeldmateriaal heeft toe heeft hij Suriname vertegenwoordigd in het
toen veel stof doen opwaaien, zowel bij de burgers als bij buitenland, waaronder Colombia; alwaar hij presentaties
de overheid met name de brandweer. Hierdoor kwam er heeft gehouden. “Weet je, je moet het ook van anderen
meer aandacht voor vuurwerkgevaar.” hebben. “Toen ik bij het BOG ben gestart, ben ik
behoorlijk ondersteund door Carla Renfrum. Zij is
Upgrading vaccinatiekennis ondertussen gepensioneerd. Zij was verplegend hoofd
Ook op het gebied van vaccinatie in Suriname heeft van de afdeling. Zij heeft mij alle ruimte gegeven om mij
Ernie een wezenlijke bijdrage geleverd. Nu werkt hij op te ontwikkelen en enorm gepusht. Door haar advies heb
de afdeling Epidemiologie van het Bureau voor ik mijn pedagogische vaardigheidscertificaat behaald en
Openbare Gezondheid, maar daarvoor was hij jaren ik ben ook gaan werken als verpleegkundig docent.”-.
ingedeeld bij het Nationale Immunisatieprogramma.
“Toen ik begon op de afdeling Immunisatie had ongeveer
70 tot 80 procent van de gezondheidswerkers weinig
vaccinatiekennis”, aldus de verpleegkundige. Al snel
kreeg hij de bijnaam van “broeder koudenketen”. Een
koudenketen is een apparaat waarmee de kwaliteit van
vaccins kan worden bewaard door deze op de juiste
temperatuur te houden. Ernie heeft zich mateloos
ingezet om zijn collega’s bewust te maken van de koel
diening. “Wij vaccineren overal, de kwaliteit moet er dan
wel zijn. Anders doe je de kinderen alleen maar pijn
zonder effect.” De docent in hem komt naar boven en hij
gaat uitvoerig hierop in: “Immunisatie is het proces
waarbij het lichaam antistoffen maakt nadat het in
contact is gekomen met ziekmakende kiemen zoals een
bacterie of virus. Middels vaccinatie wil je het
immuunsysteem boosteren. Dan moet het dus effectief
zijn, want anders is de cliënt heel weinig tot helemaal
niet weerbaar gemaakt.” Voorts heeft Ernie zich sterk
gemaakt voor de juiste priktechniek, zodat het vaccin op
de juiste manier in het lichaam wordt opgenomen.

Diepe motivaties
De motivatie iets te veranderen aan de vaccinatiekennis
van het zorgpersoneel kwam door zijn observaties
waaruit was gebleken dat er niet goed werd omgegaan
met vaccins. “Het kennisniveau was laag tot niets”, stelt

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 16

Griselda van der Leeuw, verloskundige:

‘IK MAAK MIJ STERK
VOOR BORSTVOEDING’

Griselda leeft en beleeft borstvoeding, het voornaamste onderwerp waarvoor zij
zich inzet. Dagelijks overlegt zij met collega’s over effectieve manieren hoe ouders
voor te lichten over en te ondersteunen bij het geven van borstvoeding. Het is meer

dan ‘haar werk uitvoeren’. Het is een intrinsieke gedrevenheid die haar blijft
enthousiasmeren om deze bijdrage aan de zorg te blijven leveren. Zij is al 11 jaar
verloskundige, in totaal 19 jaar in de zorg en ook nog verantwoordelijk voor het

borstvoedingsgebeuren in het Diakonessenhuis.

“Ik ben ervan overtuigd dat borstvoeding de basis is van een gezonde samenleving”, onderlijnt zij haar toewijding.
Tegen de achtergrond van de financieel-economische malaise waarin Suriname zich nu bevindt, ziet de

verloskundige kansen voor ouders en voor de regering. “Borstvoeding is kosteloos. Door het vooral in deze tijd te
promoten, kunnen wij als zorgwerkers een wezenlijke bijdrage aan het verlichten van de levensonderhouds-lasten
voor gezinnen”. Als het aan Griselda ligt komt borstvoeding liever vandaag dan morgen op de publieke agenda. “Wij
kunnen heel veel hieruit halen.” Uitsluitend borstvoeding Haar overtuiging over het belang van borstvoeding heeft zij
weten om te zetten naar daden. Als lid van het Surinaamse Landelijke Borstvoedingscoördinatieteam heeft zij zich

sterk gemaakt Zij maakt zich enorm sterk voor het bevorderen van de bewustwording rondom het geven van
uitsluitend borstvoeding voor tenminste de eerste zes levensmaanden.-.
-.

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUS
TRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 17

Griselda van der Leeuw, verloskundige:

Voordelen voor de moeder
- Borstvoeding geeft u een goed gevoel, er groeit een intense band met uw baby.
- Het bevordert uw zelfvertrouwen.
- U bent sneller vertrouwd met de gewoonten van uw baby.
- Borstvoeding zorgt voor een vlotter herstel na de bevalling.
- Het is gratis en gemakkelijk: u hebt alles bij de hand en de melk heeft altijd de juiste tem-

peratuur.
- Er is een vermoeden dat wanneer u langer borstvoeding geeft, u minder kans hebt op

premenopauzale borst- en eierstokkanker.

Voordelen voor de baby
- Borstvoeding beschermt uw baby tegen infecties: onder andere luchtweg- en maagdarm-

infecties en oorontstekingen.
- De moedermelk is op elk moment perfect afgestemd op de behoefte van uw baby.
- Uw baby heeft minder kans op overgewicht op een latere leeftijd.
- De moedermelk zorgt er meer voor dat de hersenen en het zenuwstelsel zich optimaal

ontwikkelen.
- Er is minder risico op wiegendood.
- Door de moedermelk leert uw baby verschillende smaken kennen.
- Er is een betere kaakontwikkeling en er zijn minder tandproblemen bij de baby.

(bron: www.uzleuven.be)

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 18
LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 19

'LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION'

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

WE NURSE | 20

Het Elsje Fink- Sanichar College Centrale Opleiding voor Verpleegkundigen en beoefenaren van Aanverwante
Beroepen is een dynamische organisatie. Het EFS College COVAB is gevestigd aan de Flustraat no.8 te Paramaribo.

In het district Nickerie is er een dependance van de organisatie gevestigd aan de Annastraat no. 35.

VISIE MISSIE

Het EFS College COVAB is het kenniscentrum dat Het EFS College COVAB is in alle opzichten een
zorgzame en professionele gezondheidswerkers toonaangevend professioneel en innoverend
gereedmaakt, die op basis van hoge ethische dienstverlenend bedrijf in de gezondheidszorg:
normen en waarden zich committeren om: · dat in harmonie met al haar studenten,
       medewerkers, stakeholders, strategische
- met behulp van evidence based practices, partners en leveranciers bouwt aan een excellent
leiderschap en interdisciplinaire samenwerking presterende organisatie,
de gezondheid van lokale, regionale en internationale - die zich richt op het zoeken naar synergie en het
gemeenschappen te handhaven en te herstellen; vinden van antwoorden op de door de studenten,
- individueel en collectief optimaal te functioneren in stakeholders en samenleving gestelde eisen en
hun professionele rollen in een tijd van globalisatie, - die aan medewerkers een inspirerend werkklimaat
snel ingrijpende technologische en sociale biedt, dat een sfeer van integriteit, vertrouwen,
veranderingen; teamgeest, expertise, inventiviteit en creativiteit
- het concept van “life long learning”, gebaseerd op uitademt.
toegepast wetenschappelijk onderwijs, onderzoek en
praktijk te hanteren om competent te zijn en te
blijven naar gelang het beroep zich ontwikkelt.'

KERNWAARDEN

 
Innoverend. Hiermee wordt bedoeld dat het EFS College COVAB vernieuwend of grensverleggend is.
Bij innovatie gaat het erom om producten en diensten op een betere en effectievere manier aan te
pakken. Het gaat dan niet alleen om technische verbetering zoals vaak in eerste instantie wordt
gedacht.
Integer. Integriteit is de eigenschap die inhoudt dat het EFS College COVAB en haar personeel eerlijk
en oprecht zijn en niet omkoopbaar. De organisatie beschikt over een intrinsieke betrouwbaarheid. Zij
zegt wat zij doet, doet wat zij zegt, heeft geen verborgen agenda en laat zich
niet beïnvloeden door oneigenlijke zaken.
·        
Professioneel. Hiermee wordt bedoeld dat het EFS College COVAB en haar personeel over optimale
vakdeskundigheid beschikken en altijd werken volgens de erkende regels. Je kunt stellen dat het EFS
College COVAB een autoriteit is op haar vakgebied en altijd beschikt over de juiste
competenties (kennis, ervaring, houding en gedrag).
Stakeholders gericht. Dit houdt in dat het EFS College COVAB altijd streeft naar voordeel voor alle
partijen en personen die (in mindere en meerdere mate) beïnvloed worden door het EFS College
COVAB. Zij zorgt er daarom voor dat ze goede en langdurige relaties met alle stakeholders
onderhoudt, zodat er zogeheten win-win relaties ontstaan en geborgd worden.

'LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION'

LEADER IN EXCELLENT HEALTH EDUCATION | FLUSTRAAT #8 | WWW.COVAB.SR | +597-441813 / 441295

Het Kwartaalmagazine voor de Zorgsector in Suriname