จดหมายชี้แจง พณ ชวน พร้อมเอกสารแนบ

สิง่ ทีส่ ง มาดวย 2
แนวความคิดของทมี สงบ 1051

รายงานสรุป
เสนอตอ

คณะกรรมาธกิ ารการศาสนา คณุ ธรรม จรยิ ธรรม ศลิ ปะและวฒั นธรรม วุฒสิ ภา

ณ วนั ท่ี ๒๘ มกราคม ๒๕๖๔

แนวความคดิ ของผูอ อกแบบสปั ปายะสภาสถาน (สงบ ๑๐๕๑)

เรอื่ ง

คดั คานขอ เสนอของกรมศลิ ปากรที่จะกอ สรา งพระบรมราชานุสาวรยี  พระบาทสมเด็จพระปกเกลาเจา อยูห ัว รชั กาลท่ี ๗ (ขนาด ๔ เทา ของพระองคเ ดมิ )
พระองคใหม แทนการยา ยพระบรมราชานสุ าวรยี พระบาทสมเดจ็ พระปกเกลาเจา อยูห วั รัชกาลท่ี ๗ พระองคเดมิ
มาประดษิ ฐานดา นหนา อาคารรัฐสภาแหง ใหม (ตามแบบท่ีชนะการประกวด)

๑. ลําดบั เหตกุ ารณก ารดาํ เนนิ การ เร่อื งพระบรมราชานสุ าวรีย ร.๗ ณ สปั ปายะสภาสถาน

๒๕๕๒ - TOR การออกแบบอาคารรฐั สภาแหงใหมพรอมอาคารประกอบ กาํ หนดใหมพี นื้ ที่สาํ หรบั จัดวางพระบรมราชานุสาวรีย รชั กาลที่ ๗
๒๕๕๔ - นาํ สง แบบกอ สรางฐานสําหรบั ประดษิ ฐานพระบรมราชานุสาวรียพระองคเดมิ ตอสาํ นกั งานเลขาธกิ ารรฐั สภา
๒๕๖๑ - สาํ นกั งานเลขาฯ ยา ยพระบรมราชานสุ าวรียฯ ออกจากอาคารรฐั สภา ถนนอทู องใน

- กรมศิลปากร เสนอใหส รา งพระบรมราชานสุ าวรียฯ พระองคใหมข นาดใหญก วาเดิม ๔ เทา
- ผูออกแบบ (สงบ ๑๐๕๑) คดั คา นตอ อธิบดกี รมศลิ ปากร และคณะกรรมการอนุสาวรยี แ หง ชาติ ใหท บทวนใช

พระบรมราชานสุ าวรีย รชั กาลที่ ๗ พระองคเ ดิม
๒๕๖๒ - ประธานคณะกรรมการตรวจการจางแจง การยา ยพระบรมราชานสุ าวรียพ ระองคเดมิ เกบ็ รักษาไวท่ีกรมศลิ ปากร
๒๕๖๓ - คณุ เนาวรัตน พงษไ พบลู ย ศิลปน แหงชาต,ิ สมาชกิ วฒุ ิสภา และ คุณคาํ นณู สิทธิสมาน สมาชิกวุฒสิ ภา นาํ เรื่องหารอื ตอประธานฯ

ในที่ประชมุ สมาชิกวุฒสิ ภา คดั คาน, ใหท บทวนการสรางพระบรมราชานสุ าวรียพระองคใ หมท ขี่ ยายขนาด ๔ เทา
และขอใหใชพ ระบรมราชานุสาวรียพระองคเ ดมิ ในการประดษิ ฐาน ณ สัปปายะสภาสถาน
- ผอู อกแบบ (สงบ ๑๐๕๑) คดั คา นตอ ฯพณฯ ชวน หลีกภยั ประธานรัฐสภา ขอใหทบทวนการจัดสรางพระบรมราชานุสาวรยี 
รชั กาลท่ี ๗ ขนาด ๔ เทา ของพระองคจ ริง
ธันวาคม ๖๓- สบื ทราบอยา งไมเปนทางการวา แบบพระบรมราชานสุ าวรียพระองคใหมทก่ี รมศิลปากรเสนอนนั้ ทางสํานกั งานเลขาฯ
ยังไมไดด าํ เนนิ การขอพระบรมราชานุญาต

๒. ความสาํ คัญของพระบรมราชานสุ าวรียพระองคเดมิ

๒.๑
เพ่อื สืบสานจิตวญิ ญาณอนสุ าวรียประวตั ิศาสตรแหง ความทรงจําที่กําเนิดดว ยความรักและศรทั ธา

๒.๒
สมเด็จพระนางเจา รําไพพรรณี พระบรมราชินใี นรัชกาลท่ี ๗ เสดจ็ พระราชดําเนิน
มาทอดพระเนตรและกํากบั ตลอดการปนจนเสร็จส้นิ ดวยความรกั และความผูกพนั

๒.๓
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมพิ ลอดุลยเดช รชั กาลที่ ๙ เสด็จพระราชดาํ เนิน เททอง หลอฯ เสดจ็ เปด
พระบรมราชานุสาวรียฯ และเสดจ็ พระราชดาํ เนินมาถวายบังคม ตัง้ แต ป พ.ศ. ๒๕๒๔-๒๕๔๔ ดวยพระองคเอง

๒.๔
ประชาชนชว ยกนั รว มระดมเงนิ บริจาค ประมาณ ๓ ลา นบาท จากงบประมาณกอ สราง ๑๐ ลา นบาท
และเปนสถานท่ีศักดส์ิ ทิ ธิ์เพ่ือการเคารพบูชาของนกั การเมอื ง ขาราชการรฐั สภา และ ประชาชนท่วั ไปตลอดมา

๒.๕
มกี ารจัดสรา งสื่อสญั ลักษณท ี่แสดงความสําคญั ของบรมราชานสุ าวรยี ฯ
ตอ แผนดินในวาระตา งๆ เชน ดวงตราไปรษณียากร เหรียญ และ ธนบตั ร เปน ตน

ศ.พลเรอื ตรี สมภพ ภิรมย ศลิ ปน แหงชาติ (สถาปต ยกรรม) วางผัง
อาจารยสน่ัน ศิลากรณ ศิษยเอกของศาสตราจารยศิลป พีระศรี ปน พระรปู
อาจารย ประเทอื ง ธรรมรกั ษ ปน พระทนี่ ง่ั พุดตานกาญจสิงหาสน
ม.ร.ว.จักวรรถ จติ รพงศ ออกแบบฐานและบรเิ วณท่วั ไป

๒.๖
ออกแบบและสรา งสรรคโดยสถาปนิก ศิลปน แหงชาติ รวมกบั ศลิ ปน อาวุโส ไดแก
ศ.พลเรอื ตรีสมภพ ภริ มย,สนัน่ ศลิ ากรณ,ประเทือง ธรรมรักษ และม.ร.ว.จกั รรถ จติ รพงศ

๓. ความสมั พนั ธกบั สถาปตยกรรม และแนวคดิ เร่อื งความสมพระเกยี รติ

๓.๑

สัปปายะสภาสถานมแี นวคิดในการออกแบบใหเ ปน Landmark รมิ แมนา้ํ เจาพระยาเพอ่ื สืบสานตอเนอื่ งจากรากฐานประวตั ิศาสตร
คือ พระบรมมหาราชวงั และพระปรางควัดอรุณโดยมเี สน ขอบฟา Skyline คอื พระเจดียจฬุ ามณสี ัญลักษณแ หง พทุ ธธรรมนาํ การปกครอง

แกน (AXIS) พระเจดียจ ฬุ ามณี

๓.๒ การออกแบบมณฑลท่ตี ง้ั ของพระบรมราชานสุ าวรียใ หสมพระเกยี รติ ดังน้ี
๓.๒.๑ อยใู นแกนทางเขา หลักของรฐั สภาที่ตอบรับทางเดนิ ของประชาชนและเชอื่ มแกนไปยังพระเจดยี จฬุ ามณเี พือ่ สะทอ นใหเหน็ ถึงความสําคัญ

ของพระบรมราชานุสาวรยี และพระมหากษตั รยิ ท ป่ี กครองโดยธรรม เปน"ธรรมราชา"มจี าคะทําคอื ทรงสละพระราชอาํ นาจใหก ับประชาชน
๓.๒.๒ จดั องคประกอบ รอบพระบรมราชานสุ าวรียพ ระองคเดิมอันศักด์สิ ทิ ธิ์และมขี นาดสัดสวนมนุษย (Human scale) ดว ยเสาที่สะทอ นการสบื สาน

งานสถาปตยกรรมของบรรพบุรษุ สระนํา้ สะทอ นเงาแกนพระเจดยี จุฬามณเี ปน องคป ระกอบสว นดา นหนา (Foreground) และศาลาแกว
เพ่อื ทอนสดั สว น และลําดับการเขา ถึงสปั ปายะสภาสถานใหเปนขนาดสัดสวนมนษุ ย (Human Scale) ใหเปนพระบรมราชานุสาวรียทีใ่ กลช ดิ
และไมก ดขม ประชาชน สะทอนคตธิ รรมราชา

๓.๒.๓ สระนาํ้ สะทอนเงา (Reflecting Pond) เพือ่ เนน ความสงางาม และความสําคัญของพระบรมราชานสุ าวรีย ท่มี แี กนท่ีเชื่อมโยง
ไปยงั พระเจดยี จฬุ ามณี (ซงึ่ เปน เทคนิคในการทําใหง านสถาปตยกรรมและองคป ระกอบสาํ คญั มีความโดดเดน
เฉกเชน ทัชมาฮาล, นครวัด ซ่ึงเปน สถาปต ยกรรมท่สี าํ คญั ของโลก)



๔. แนวความคดิ ของกรมศลิ ปากร

๔.๑ ในการสรางพระบรมราชานุสาวรยี ใหส มพระเกยี รติโดยขยายขนาดใหใหญข ึ้น เพ่อื ใหสอดคลอ งกับขนาดของสัปปายะสภาสถานน้ัน
ไมส ามารถใหผมู าเยอื นรับรตู ามแนวความคดิ ดงั กลาวได เนอื่ งจากอาคารมีขนาดใหญมาก ประกอบกับทีป่ ระดิษฐานของพระบรมราชานุสาวรยี 
มรี ะยะหา งจากถนนดานหนา วงเลบ็ สามเสนถึง ๑๐๐ เมตรเศษ ดังน้ัน พระบรมราชานสุ าวรียน จี้ ึงทาํ หนาทเ่ี ฉพาะในขอบเขตของมณฑลของรฐั สภา
ไมไ ดเปนอนสุ าวรยี ระดับเมอื ง ตรรกะแนวคดิ ของกรมศิลปากรดังกลา วจงึ ไมสมเหตุผล

พระบรมราชานุสาวรียข นาด ๔ เทา เมือ่ เปรียบเทียบกับภาพรวมของอาคารทั้งหมด
พระบรมราชานุสาวรีย ขนาด ๑.๕ เทา (พระองคเ ดมิ ) เมือ่ เปรยี บเทยี บกบั ภาพรวมของอาคารท้งั หมด

๔.๒ ความไมเ หมาะสมในการนาํ พระบรมราชานุสาวรยี พ ระองคเ ดมิ มาประดษิ ฐาน ณ พพิ ธิ ภณั ฑภายในอาคารสัปปายะสภาสถาน

๔.๒.๑ มขี นาดใหญ Giantic scale เมื่อเทยี บกบั ขนาดของหอ งใหค วามรูสึกสะทอ นคติ "เทวราชา“ ตอ ผเู ขา ชม
๔.๒.๒ ไมส อดคลองกับเนื้อหาในพพิ ธิ ภณั ฑทต่ี อ งสะทอนประวัติ และเนือ้ หาการปกครองในระบอบประชาธปิ ไตยอนั มีพระมหากษตั รยิ 

ทรงเปน ประมขุ อยภู ายใตร ฐั ธรรมนญู ซง่ึ เปนคติ "ธรรมราชา“ ทต่ี องใกลชิดประชาชน
๔.๒.๓ เม่ือผูเขาชมพพิ ธิ ภัณฑอยูบน ชัน้ ๒ ของโถง ทีจ่ ะประดษิ ฐานพระบรมราชานสุ าวรีย กจ็ ะยืนคา้ํ พระเศียรของพระบรมราชานุสาวรีย

ซง่ึ เปน ความไมส มพระเกียรติ





๕. ขนาดพระบรมราชานสุ าวรียท ส่ี ะทอ นคติ “ธรรมราชา” และ “เทวราชา”

๕.๑
พระบาทสมเด็จพระปรมนิ ทรมหาภมู พิ ลอดุลยเดช รชั กาลที่ ๙
พระ “ธรรมราชา” ผูสรา งประโยชนและเปน ทรี่ ักของประชน

แม่นํ้าเจา้ พระยา

พระบรมราชานสุ าวรีย แนวแกนตง พระบรมราชานสุ าวรยี 

๕.๒
เชอื่ มแนวแกนพระบรมราชานสุ าวรยี ข นาด ๑.๕ เทาของพระองคจ ริง ( Human Scale )
กบั พระเจดยี จ ุฬามณี ตรงยอดอาคารเพอ่ื สะทอ นคติ “ธรรมราชา” ในการปกครองบา นเมอื ง

๖. ทศั นยี ภาพท่เี กิดข้นึ

ธรรมราชา ๖.๑ เทวราชา
(Human scale) VS (Giantic scale)
๑.๕ เทา ของพระองคจริง เราจะเลอื กแบบไหน? ๔ เทา ของพระองคจ รงิ
เพ่ือใหเ กิดคุณคาและประโยชนก บั บริบทสังคมในปจ จุบนั (สูงเทา อาคารพาณชิ ย ๔ชน้ั )

ธรรมราชา ๖.๒ เทวราชา
(Human scale) VS (Giantic scale)

ธรรมราชา ๖.๓ เทวราชา
(Human scale) VS (Giantic scale)

ผูอ อกแบบไดออกแบบปอ งกนั มุมมองและทศิ ทางการมอง ไมใหกระทบ (ค้าํ พระเศยี ร) ตอ พระบรมราชานสุ าวรียฯ
ดงั น้ี

- มมุ มองเงยจากลานบรมราชานสุ าวรยี แ ละเม่ือเดินข้ึนไปยงั พระเจดียจ ฬุ ามณี จะมองไมเ ห็นคนทเ่ี ดินขึ้นไป
- มมุ มองกม ตาํ่ จากพระเจดียจ ุฬามณี เมือ่ เดนิ ลงมายังพระบรมราชานสุ าวรีย จะไมเ หน็ องคพระบรมราชานสุ าวรีย

แต
ถา ขยายพระบรมราชานสุ าวรียเปน ๔ เทาของพระองคจรงิ จะทาํ ใหมุมมองเมอื่ เดินลงมายงั พระบรมราชานสุ าวรีย

จะเห็นพระอังสะ และพระเศยี รของพระองค ทใี่ หความรูสกึ คํา้ พระเศยี รซ่ึงเปน การไมเหมาะสมยิ่ง

๗. ขนาดอนสุ าวรยี ข องบคุ คลสาํ คัญในโลก และประเทศไทย

G.Washington ,USA Lincoln ,Chicago Prescott, DC Lincoln ,DC Lafayette,USA Napoleon, Paris
ขนาด ๒ เทา ๑.๕ เทา ๒ เทา ๑.๕ เทา ๒.๕ เทา
ของตวั จรงิ ของตวั จรงิ
เทา ตวั จริง ของตวั จริง ของตัวจรงิ ของตัวจริง

๗.๑

อนสุ าวรียที่สาํ คญั ของโลก
ทม่ี ขี นาดใหญมากจะมีขนาดเพียง ๒.๕ เทาของตัวจรงิ เทาน้ัน แมว า จะตั้งอยูในบรบิ ท ของจัตุรัสขนาดใหญก ลางเมอื ง

พระเจา ตากสินมหาราช อนสุ าวรีย ๓ กษตั รยิ  รัชกาลที่ ๑ รชั กาลท่ี ๖ พระบรมรปู ทรงมา
๑.๕ เทา ๑.๕ เทา ของ ๑.๕ เทา ของ ๒.๕ เทา ของ ๑.๕ เทา ของ พระ
พระองคจ รงิ พระองคจ รงิ พระองคจ ริง
ของพระองคจ รงิ องคจรงิ

๗.๒

อนุสาวรียใ นประเทศไทย
ทมี ี่ขนาดใหญมากจะมีขนาดเพียง ๒.๕ เทาของพระองคจรงิ เทานั้น ยกเวน
อนุสาวรียบรู พมหากษตั รยิ ไ ทย ๗ พระองค ณ อุทยานราชภกั ด์ิ ที่ต้งั อยใู นทุงกวางใหญไ พศาล

๗.๓
พระบรมราชานุสาวรีย รัชกาลท่ี ๔ วังสราญรมย
ขนาด ๒.๕ เทาของพระองคจ ริง โดยกรมศลิ ปากรเปนท่ีวจิ ารณก ันในหมูศิลปน นกั วชิ าการ
และประชาชนทั่วไปวามขี นาดที่ใหญม าก ไมเหมาะสมกับบรบิ ท พน้ื ที่และสิ่งแวดลอ ม

๗.๔
อนุสาวรยี ข นาดยักษ (๕ เทาของคนจรงิ )
นิยมสรางในประเทศใหญที่มรี ะบบการปกครองรวมศูนยอ ํานาจ ไดแก อนุสาวรียประธานเหมาเจอ ตุง ที่ตงั้ อยูบนจัตรุ สั กลางเมืองขนาดใหญ
เปน สญั ลกั ษณการรวมศนู ยอาํ นาจของผูนาํ (สวนใหญไ ดถ กู รื้อถอนไปแลว เพอ่ื ใหส อดคลอ งกับบรบิ ทสังคมจนี ท่ที ันสมยั ขึ้นอยางรวดเรว็ ในปจ จุบัน)

พระบรมราชานุสาวรยี ร์ ชั กาลที่ ๗

๗.๔
เปรยี บเทียบขนาด
ของพระบรมราชานุสาวรยี ร ัชกาลท่ี ๗ ขนาด ๔ เทาของพระองคจริงพรอ มฐานตามทกี่ รมศลิ ปากรเสนอ เพื่อประดิษฐานหนารัฐสภาแหง ใหม
ทมี่ ีขนาดใกลเคียงกบั พระบรมราชานสุ าวรยี  ณ อุทยานราชภกั ดิ์ ซงึ่ มขี นาดใหญมาก เหมาะสาํ หรับท่ตี ้ังทมี่ บี ริเวณกวางใหญไ พศาล เทา นัน้

๘. ความสําคญั ของ “การส่อื ความหมาย”

ผลเสยี ที่เกดิ จากการจัดสรางบรมราชานสุ าวรยี พระบาทสมเด็จพระเจาอยหู ัว รชั กาลท่ี ๗
ขนาด ๔ เทา ของพระองคจรงิ

๑. ทําลายหลักขององคประกอบอาคาร และการลดทอนสัดสวน ของอาคารขนาดใหญ มาสูสัดสว นของความเปน มิตร (Human scale)
และลําดบั การเขา ถึงอาคารทถ่ี กู ออกแบบไวอยางดี

๒. ทาํ ลายความสัมพนั ธด านสดั สวนของงานสถาปตยกรรมรฐั สภา ซึ่งเปน ศิลปกรรมชน้ิ สําคัญชน้ิ หน่ึงของชาติ โดยไมม ีผูใดสามารถรบั ผดิ ชอบได
๓. เปลย่ี นการส่ือสารและความหมาย เรอื่ งความสมั พนั ธข อง สถาบันพระมหากษัตริย กับ ระบอบประชาธิปไตย

จาก “ธรรมราชา” ไปเปน “เทวราชา” ซ่ึงผูออกแบบเห็นวา เปน เรอ่ื งพน สมยั ไมสอดคลอ งกับบริบทสงั คมในปจจบุ ัน