BMMB3203 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

Morfologi Bahasa Melayu Morfologi Bahasa Melayu TUGASAN 2 BMMB3203 MORFOLOGI BAHASA MELAYU

P E N G H A R G A A N Dengan Nama Allah Yang Maha Pemurah Lagi Maha Mengasihani Setinggi-tinggi kesyukuran saya panjatkan ke hadrat Ilahi kerana dengan izin dan limpah kurniaNya tugasan pentaksiran berterusan yang diberi bagi kursus Morfologi Bahasa Melayu (BMMB3203) dapat disempurnakan dengan baik. Semasa melaksanakan pentaksiran berterusan ini, terdapat pelbagai ilmu-ilmu baru yang diperoleh yang mana saya tidak ketahui sebelum ini. Di samping itu, saya juga ingin merakamkan jutaan terima kasih kepada pensyarah kursus saya, Dr. Mat Salleh bin Mohamad Zain kerana beliau telah banyak memberikan tunjuk ajar kepada saya sepanjang melaksanakan tugasan ini. Beliau amat membantu saya dalam usaha menyempurnakan tugasan yang telah diamanahkan ini dengan baik. Penerangan beliau sangat jelas dalam mengupas cara-cara untuk memperkemas serta memperbaiki hasil kerja saya. Teristimewa buat keluarga tercinta, terutamanya buat kedua-dua ibu bapa atas doa, pengorbanan dan sokongan buat anakmu ini. Tidak ketinggalan juga kepada rakan-rakan seperjuangan saya kerana telah banyak menghulurkan bantuan dan kerjasama bagi merealisasikan usaha ini untuk menyiapkan tugasan dengan jayanya. Tanpa pertolongan mereka, kemungkinan besar saya akan menghadapi kesukaran dalam menyiapkan tugasan ini. Diharapkan tugasan yang tidak seberapa ini dapat saya mempelajari dan mendalami serta mengamalkannya bagi menyerlahkan manfaat kehidupan sebagai bakal guru pada masa yang akan datang.

B I O D A T A NAMA PENSYARAH : DR. MAT SALLEH BIN MOHAMAD ZAIN KURSUS : BMMB3203 MORFOLOGI BAHASA MELAYU NAMA : AINN NUR ATIRAH BINTI MAHAT KELAS : PENGAJIAN MELAYU 4 ANGKA GILIRAN : 2022272440075 INSTITUT : IPG KAMPUS PULAU PINANG

BIL PERKARA 1.0 Pembentukan Perkataan Baharu 1.1 Bunyi asli bahasa Melayu 1.2 Bunyi bahasa pinjaman 1.3 Pembentukan kata daripada imbuhan bahasa asing 1.3.1 Bahasa Sanskrit 1.3.2 Arab-Parsi 1.3.3 Yunani-Latin-Inggeris 2.0 Isu kesalahan Kata dari Sudut Morfologi dalam Pelbagai Sumber 2.1 Media cetak 2.1.1 Struktur 2.1.2 Bentuk 2.1.3 Golongan kata 2.2 Media Elektronik 2.1.1 Struktur 2.1.2 Bentuk 2.1.3 Golongan kata I S I K A N D U N G A N

1 PEMBENTUKAN PERKATAAN BAHARU Tujuan Media massa, penulisan kreatif dan lain-lain. Berkait dengan kegiatan hidup seharian. Untuk mengungkapkan istilah-istilah, konsep, benda, keadaan, dan kejadian yang baru muncul dalam bidang ilmu. Proses Mendukung konsep atau perkara yang baru timbul dalam masyarakat pengguna bahasa a. Penggunaan Popular b. Perancangan Bahasa yang Rasmi

1.BUNYI BAHASA MELAYU a. Bunyi Asli b. Bunyi Pinjaman PEMBENTUKAN PERKATAAN BAHARU 2. PEMBENTUKAN KATA 3. PEMBAHARUAN DALAM BENTUK KATA 4. SISTEM EJAAN PERKATAAN BAHARU 2

BUNYI BAHASA MELAYU Bunyi Asli Bahasa Melayu (24 bunyi bahasa asli - 18 konsonon, 6 vokal) 3

BUNYI BAHASA MELAYU Konsonan b,d,g,c dan j hanya berada pada akhir perkataan dalam perkataan pinjaman. Konsonon ny, w, dan y tidak pernah terdapat pada akhir perkataan. Taburan konsonon asli bahasa Melayu 4

BUNYI BAHASA MELAYU 5

BUNYI BAHASA MELAYU [ai] [oi] [au] 6

BUNYI BAHASA PINJAMAN Bunyi Bahasa Pinjaman Bahasa Melayu menerima sebanyak 9 konsonon pinjaman seperti berikut : 7

BUNYI BAHASA PINJAMAN 8

PEMBENTUKAN PERKATAAN BAHARU DARIPADA IMBUHAN BAHASA ASING Pembentukan kata baharu daripada imbuhan Bahasa Sanskrit Arab-Parsi Yunani-Latin-Inggeris 9

IMBUHAN AWALAN IMBUHAN AKHIRAN mahaPEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN BAHASA SANSKRIT Imbuhan merupakan morfem terikat, iaitu bentuk yang tidak boleh berdiri secara sendirian. Bentuk ini hanya mempunyai makna apabila digabungkan dengan kata dasar yang juga merupakan morfem bebas. Imbuhan yang berasal daripada bahasa Sanskrit ini merupakan jenis imbuhan yang sudah lama terserap penggunannya dalam sistem tatabahasa bahasa Melayu. Imbuhan ini terbahagi kepada dua bentuk iaitu : tatapraswadwipasca- -wan -man -wati pancaekatrituna- 10

mahaImbuhan awalan + kata nama dieja rapat Imbuhan awalan + kata adjektif dieja dengan jarak Berfungsi melahirkan bentuk kata adjektif dan kata nama mahamenteri mahameru mahaputera mahakarya maha besar maha agung maha mulia Imbuhan awalan mahaPEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN BAHASA SANSKRIT Maha- bermaksud tahap terbesar, tertinggi dan teragung 11

tataMenerbitkan kata nama tataayat tatahukum tatakerja tatanegara tatatertib Imbuhan awalan tataTata- digunakan khusus untuk menerbitkan kata nama dan membawa pengertian satu susunan atau peraturan. PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN BAHASA SANSKRIT 12

PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN BAHASA SANSKRIT Imbuhan awalan praPra- digunakan secara produktif yang membawa maksud sebelum atau syarat kepada sesuatu yang mengikutnya. praAwalan yang produktif Menerbitkan kata nama prabayar prasyarat pramatang prakata prasejarah pramerdeka 13

PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN BAHASA SANSKRIT swaMenerbitkan kata nama yang memberi makna sendiri Dieja dengan rapat swadaya swasta swalayan swakarya swafoto Imbuhan awalan swaSwa- bermaksud secara individu atau sendiri. 14

tunaSering digunakan dalam bahasa Indonesia. Menerbitkan kata nama. tunakarya tunaanggota tunaksara tunabusana tunawisma Imbuhan awalan tunaPEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN BAHASA SANSKRIT Tuna- bersifat tidak produktif dalam bahasa Melayu tetapi sering terdapat dalam bahasa Indonesia. Imbuhan tuna- digunakan untuk menerbitkan kata nama yang memberi makna atau tiada. 15

eka-, dwi-, tri-, dan pancaMenunjukkan bilangan ekamatra dwifungsi tribulan pancaindera Imbuhan awalan eka-, dwi-, tri-, dan pancaImbuhan eka-(satu), dwi-(dua), tri-(tiga) dan panca-(lima) menerbitkan kata nama yang membawa pengertian bilangan. PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN BAHASA SANSKRIT 16

PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN BAHASA SANSKRIT Imbuhan awalan pascaImbuhan pasca- bermaksud selepas atau sesudah. pascaMenerbitkan kata nama pascamerdeka pascamajlis pascamatang pascalahir pascanikah pascasiswazah 17

PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN BAHASA SANSKRIT -wan, -man Penggunaan -wan = kata dasar yang berakhir dengan huruf a. -man = kata dasar yang berakhir dengan huruf i. -wan olahragawan dermawan cendikiawan hartawan -man seniman budiman Imbuhan akhiran -wan, -man Berfungsi menerbitkan kata nama yang membawa maksud pelaku sesuatu perbuatan, pekerjaan, pemilik sesuatu sifat atau keupayaan. 18

-wati, -nita Menimbulkan kategori jantina (tidak begitu produktif penggunaannya) seniwati angkasawati cendekiawan karyawanita Imbuhan akhiran -wati, -nita PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN BAHASA SANSKRIT -man dan -wan digunakan untuk jantina lelaki manakala -wan, -wati dan - nita digunakan untuk jantina perempuan. 19

biPenggunaannya adalah terbatas biadab (tidak beradab) binormal (tidak normal) a. Awalan Arab-Parsi (awalan bi-) Bermaksud tidak dan digunakan untuk menerbitkan bentuk kata adjektif. PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN DARI ARAB-PARSI 20

Contoh penggunaan perkataan dalam ayat: -wi, -i Kedua-dua akhiran ini bersifat kelainan dan penggunaannya ditentukan oleh huruf akhir kata dasar duniawi manusiawi azali b. Akhiran Arab-Parsi (akhiran -wi, -i) 1.Nasib tiap-tiap orang telah tertulis pada suratan azali. 2.Harta kekayaan adalah duniawi semata-mata. Digunakan untuk menimbulkan bentuk kata adjektif. PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN DARI ARAB-PARSI 21

-iah Membawa makna sifat atau ciri alamiah lahiriah Digunakan bagi membentuk kata adjektif dalam kata dasar. b. Akhiran Arab-Parsi (akhiran -iah) PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN DARI ARAB-PARSI 22

-in, -at, -ah Lelaki dan perempuan mukminin mukminat muslimin muslimat sultanah ustazah Menunjukkan kata nama lelaki dan perempuan b. Akhiran Arab-Parsi (akhiran -in, -at, -ah) PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN DARI ARAB-PARSI 23

Imbuhan yang paling banyak dibawa masuk ke dalam bahasa Melayu. Namun demikian, kebanyakan imbuhan yang terserap kekal menjadi kata pinjaman, bukan sebahagian daripada imbuhan. Terdapat beberapa imbuhan yang berpotensi untuk diserap sebagai kata imbuhan, iaitu : PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN DARI YUNANI-LATIN-INGGERIS awalan : pro-, anti-, mono-, poli-, auto-, supraakhiran : -isme, -ik, -si, -al, -is 24

Imbuhan Maksud Contoh proTanda menyebelahi sesuatu pihak, tanda bersetuju atau memihak prokomunis prokerajaan antiTanda membantah, melawan, menentang atau tidak bersetuju dengan sesuatu pihak antidadah antisosial poli- Bermaksud banyak politeknik poliklinik Imbuhan Awalan PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN DARI YUNANI-LATIN-INGGERIS 25

PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN DARI YUNANI-LATIN-INGGERIS Imbuhan Maksud Contoh auto- Membawa maksud secara bersendirian automatik autonomi subMembawa makna sebahagian daripada keseluruhan subtopik subbidang supraBermaksud melebihi, merentas, atau mengatasi supranasional suprasegmen Imbuhan Awalan 26

Bentuk awalan yang terserap sebahagian kata pinjaman bukan sebahagian imbuhan PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN DARI YUNANI-LATIN-INGGERIS hetero- heksa- hidro- homo- hiper- inframeta- makro- kilo- iso- intra- intermikro- mili- tele- multi- neo- neuroorto- oksi- paleo- para- penta- peripetro- feno- foto- fito- pleo- super27

PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN DARI YUNANI-LATIN-INGGERIS Bentuk-bentuk akhiran ini belum terserap sebagai imbuhan dalam pembentukan kata bahasa Melayu dan sebahagian bentuk imbuhan ini wujud dalam perkataan yang dipinjam secara keseluruhan ke dalam bahasa Melayu Imbuhan Akhiran Imbuhan Contoh -isme sosialisme nasionalisme -ik fonetik saintifik 28

PEMBENTUKAN KATA DARIPADA IMBUHAN DARI YUNANI-LATIN-INGGERIS Imbuhan Contoh -si revolusi klasifikasi -al klinikal praktikal -is ekonomis praktis 29

Isu kesalahan Kata dari Sudut Morfologi dalamPelbagai Sumber 30

MEDIA CETAK MEDIA ELEKTRONIK Alat atau saluran komunikasi yang berupa bahasa cetakan dan terbitan objek fizikal. Unsur utama dalam media cetak adalah tulisan (teks), gambar visual atau kedua-duanya. Contohnya, surat khabar, majalah, buku, komik dan lain-lain. Merujuk kepada alat sebaran yang menggunakan teknologi elektronik atau elektromekanik untuk dicapai oleh pengguna. Contohnya, radio, televisyen, permainan video, komputer, telefon dan lain-lain. 31

Salah : dari ISU KESALAHAN KATA DARI SUDUT MORFOLOGI DALAM PELBAGAI SUMBER Media Cetak (Struktur) - Penggunaan Istilah Betul : daripada Huraian : Kesalahan istilah pada perkataan ‘dari’. Dari = Merujuk kepada tempat, masa dan arah Daripada = Merujuk kepada asalusul, orang dan perbandingan. Perkataan yang tepat ialah daripada. 32

ISU KESALAHAN KATA DARI SUDUT MORFOLOGI DALAM PELBAGAI SUMBER Media Cetak (Bentuk) - Kata Majmuk Salah : alatulis Betul : alat tulis Huraian : Kesalahan pemajmukan pada perkatan alatulis. alat tulis = Dieja jauh kerana tidak tergolong dalam kata majmuk mantap. Oleh itu, ejaan yang tepat ialah alat tulis 33

ISU KESALAHAN KATA DARI SUDUT MORFOLOGI DALAM PELBAGAI SUMBER Media Cetak (Golongan Kata) Salah : Sabun Ini Bukan Untuk LELAKI BUJANG Betul : Sabun ini bukan untuk lelaki bujang. Huraian : Kesalahan penggunaan huruf besar dan huruf kecil dalam ayat. Perkataan : ‘ini’ , ‘bukan’ , ‘untuk’ , ‘lelaki’ , dan ‘bujang’ perlu dieja menggunakan huruf kecil pada setiap perkataan kerana perkataan tersebut bukan kata nama khas. Oleh itu, cara penulisan yang tepat ialah ‘Sabun ini bukan untuk lelaki bujang.’ 34

Media Elektronik (Struktur) - Penggunaan Istilah ISU KESALAHAN KATA DARI SUDUT MORFOLOGI DALAM PELBAGAI SUMBER Salah : adalah Betul : ialah Huraian : Kesalahan istilah pada kata pemeri ‘adalah.’ Adalah = Diletakkan di hadapan frasa adjektif atau frasa sendi nama. Ialah = Diletakkan di hadapan kata nama atau frasa nama. Perkataan yang betul merupakan ‘ialah.’ 35

Salah : Gotong royong ISU KESALAHAN KATA DARI SUDUT MORFOLOGI DALAM PELBAGAI SUMBER Betul : Gotong-royong Huraian : Kesalahan kerana tidak meletakkan simbol sepatutnya pada kata ganda yang digunakan. Penggunaan kata ganda dalam media elektronik ini berlaku kesalahan iaitu ‘gotong royong’ kerana tiada sempang. Perkataan yang tepat ialah gotong-royong. Media Elektronik (Bentuk) - Kata Ganda 36

ISU KESALAHAN KATA DARI SUDUT MORFOLOGI DALAM PELBAGAI SUMBER Salah : masjid jamek sungai gelugor Betul : Masjid Jamek Sungai Gelugor Huraian : Kesalahan penggunaan kata nama khas. Kata nama khas perlu dieja huruf besar pada setiap perkataan yang ada. Oleh itu, penulisan yang tepat ialah ‘Masjid Jamek Sungai Gelugor.’ Media Elektronik (Golongan Kata) - Kata Nama Khas 37

KESIMPULAN 38 Morfologi dalam Bahasa Melayu adalah bidang yang penting dalam memahami struktur bahasa dan kekayaan makna. Melalui kajian morfologi, kita dapat menyelami cara pembentukan kata, penggunaan morfem, dan proses pembentukan kata. Keunikan dan kreativiti Bahasa Melayu tercermin melalui morfologi, yang memperkaya kemahiran berbahasa dan memperluas pemahaman tentang keindahan bahasa. Dengan pemahaman yang mendalam tentang morfologi, kita dapat lebih menghargai dan menggunakan Bahasa Melayu dengan efektif dalam berbagai konteks komunikasi.

RUJUKAN Hashim Musa. (1997). Epigrafi Melayu: Sistem tulisan dalam Bahasa Melayu. Dewan Bahasa Pustaka. Kamus Dewan Bahasa Edisi Keempat.(2005). Pusat Rujukan Persuratan Melayu (PRPM) https://prpm.dbp.gov.my/caril?keyword=ramadan. Nik Safiah Karim, Farid M On, Hashim Haji Musa & Abdul Hamid Mahmood. (2015).Tatabahasa Dewan Edisi Ketiga. Dewan Bahasa dan Pustaka. Nik Safiah Karim. (2015). Pendahuluan dalam Unsur Bahasa Asing dalam Bahasa Melayu: Siri Monografi Sejarah Bahasa Melayu. Dewan Bahasa dan Pustaka. Siti Hajar Abdul Aziz. 2008. Bahasa Melayu 1. Siri Pendidikan Guru. Oxford Fajar Sdn. Bhd. Zainal Abidin Ahmad. (2000). Pelita Bahasa Melayu Penggal I-III. Edisi baharu. Dewan Bahasa dan Pustaka. Mohamed Zin Nordin, Mohamad Taib Arifin, Khairul Azam Bahari, & Siti Munirah Md Zuki (2014). Analisis kesalaban pengunaao bahasa papan tanda perniagaao. Procedia, 330- 349. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.04.256 Rafiza Diy. (2015). Morfolgi Bahasa Melayu (Pembentukan, Perkataan Bac). SlideShare. Diambil daripada https://www.slideshare.net/diyraz/morfologi-bahasa-melayu-pembentukan-perkataanbaharu pada 28 Februari 2024.

Sekian, Terima Kasih Sekian, Terima Kasih