หน้าที่พลเมือง ชั้น ม.4 ภาคเรียนที่ 1 2563

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้



รายวิชาหน้าที่พลเมือง 1


ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4



















ชื่อ ................................. นามสกุล .................................... ม.4 ห้อง ...... เลขที่ ......

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง ก

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง ข













“.....คนเราจะเอาแต่ได้ไม่ได้ คนเราจะต้องรับและจะต้องให้ หมายความว่า
ต่อไป และเดี๋ยวนี้ด้วยเมื่อรับสิ่งของใดมา ก็จะต้องพยายามให้ ในการให้นั้น

ให้ได้โดยพยายามที่จะสร้างความสามัคคีให้หมู่คณะและในชาติท าให้หมู่คณะ

และชาติประชาชนทั้งหลายมีความไว้ใจซึ่งกันและกันได้ ช่วยที่ไหนได้ ก็ช่วย
ด้วยจิตใจที่เผื่อแผ่โดยแท้....”





พระบรมราโชวาทพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร
มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทานแก่นักศึกษา

มหาวิทยาลัยขอนแก่น วันที่ 20 เมษายน 2521

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง ค

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง ง











“....ชาวไทยทุกคน ตั้งใจให้แน่วแน่ที่จะรักษาคุณสมบัตินี้ให้เหนียวแน่น และ
ท าความคิดจิตใจให้แจ่มใส ด้วยปัญญาที่กระจ่าง พิจารณาทุกสิ่งที่เกิดมีขึ้น

ตามความเป็นจริง โดยปราศจากอคติ ให้มีความมุ่งมั่น มีก าลังใจ ในอันที่จะ
ร่วมกันปฏิบัติ สรรพกิจน้อยใหญ่ ในภาระหน้าที่ตามแนวพระบรมราโชบาย

ที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชบรมนารถบพิตรได้

พระราชทานไว้ให้งานทุกอย่าง ส าเร็จผล เป็นความดีความเจริญ ทั้งแก่ตนเอง
แก่ส่วนรวม และประเทศชาติ เป็นการร าลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ...”







พระราชด ารัสของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดี

ศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว
เนื่องในโอกาสขึ้นปีใหม่ 2560

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง จ




สารจากผู้อ านวยการ




















มุ่งรักชาติ ศาสนา มหากษัตริย์ ปรองดองรัก สามัคคี สมานฉันท์

รู้คุณค่าความเป็นไทยในทุกวัน อีกมุ่งมั่นเป็นคนดีของสังคม
รู้หน้าที่มีวินัยหมั่นฝึกฝน พัฒนาตนอยู่พอเพียงเปี่ยมสุขสม

กตัญญูต่อพ่อแม่พึงนิยม รวมสังคมมีจิตเอื้อเฟื้อต่อกัน








(ผู้ช่วยศาสตราจารย์ชัยศักดิ์ ลีลาจรัสกุล)
ผู้อ านวยการ

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง ฉ

สารจากรองผู้อ านวยการฝ่ายวิชาการ
















นักเรียนโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน ทุกคนมีหน้าที่

ในการเป็นนักเรียนที่ดีของโรงเรียนและเป็นพลเมืองที่ดีของสังคม สมุดบันทึกกิจกรรม
การเรียนรู้นี้ได้รับการออกแบบให้สอดคล้องกับผลการเรียนรู้ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นกับ
นักเรียนหลังท ากิจกรรมนั้น
ในนามของฝ่ายวิชาการ โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน

ขอขอบคุณหัวหน้างานหลักสูตรและกิจกรรมการเรียนรู้ หัวหน้าระดับชั้น อาจารย์
ประจ าชั้นและอาจารย์กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
ที่ร่วมมือกันคิดสร้างสรรค์ออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้และวัดประเมินผลการเรียนรู้ของ

นักเรียนทุกระดับชั้นเรียน





(ผู้ช่วยศาสตราจารย์ดวงใจ จงธนากร)
รองผู้อ านวยการฝ่ายวิชาการ

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง ช

ค าน า




ตลอดระยะเวลา 3 ปีที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) มุ่งหวังให้เด็ก
และเยาวชนของชาติไทยเป็นผู้ที่มีความรู้ความเข้าใจในเรื่องประวัติศาสตร์ ความเป็น

ไทย รักชาติ ศาสนา และเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์ และเป็นพลเมืองดีใน
ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นพระประมุข มีความปรองดอง
สมานฉันท์ เพื่อสันติสุขในสังคมไทย โดยก าหนดค่านิยมหลัก 12 ประการเพื่อเป็นการ
ปลูกฝังและสร้างประเทศไทยให้มีความมั่นคง ต่อมาส านักงานคณะกรรมการการศึกษา

ขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ที่ค าสั่งที่ ศธ 04010 / ว 1239 ก าหนดให้สถานศึกษา
เพิ่มรายวิชาหน้าที่พลเมือง ลงในหลักสูตรของสถานศึกษาเป็นรายวิชาเพิ่มเติม ในกลุ่ม
สาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม โดยก าหนดให้ระดับชั้นมัธยมศึกษา

ตอนต้น(ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 – 3) จ านวน 6 รายวิชา วิชาละ 20 ชั่วโมง (0.5 หน่วย
กิต) ต่อภาคเรียน ในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย (ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 – 6) จ านวน
4 รายวิชา รายวิชาละ 20 ชั่วโมง (0.5 หน่วยกิต) ต่อภาคเรียน (ตลอด 3 ปี 2 หน่วยกิต

โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน เป็นสถานศึกษาที่มีปณิธานว่า
“สังคมแห่งการเรียนรู้คู่คุณธรรม น าสู่สากล”โดยมีวิสัยทัศน์คือ “เป็นสถานศึกษาชั้นน า
ต้นแบบด้านนวัตกรรมการจัดการศึกษาเพื่อผลิตผู้เรียนที่มีคุณธรรม และคุณภาพใน

ระดับสากล บนฐานความเป็นไทย” และมีเอกลักษณ์ประจ าโรงเรียนคือ “วิชาการเด่น
เน้นกิจกรรม มีคุณธรรมน าชีวิต” กล่าวได้ว่าโรงเรียนมีความมุ่งหวังในการปลูกฝังให้
นักเรียนของโรงเรียนซึ่งเป็นที่มีคุณธรรมเป็นหลักส าคัญในการด ารงชีวิต โรงเรียน
มุ่งหวังให้นักเรียนของโรงเรียนเป็นผู้มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ในแต่ละด้านจ านวน 10

รายการ กล่าวคือ 1.ใฝ่รู้ใฝ่เรียน 2.มีความคิดและแก้ปัญหาได้เหมาะสมกับสถานการณ์
3.ความสามารถในการสื่อสารและใช้เทคโนโลยี 4.รู้ศักยภาพตนเอง 5.รู้หน้าที่และ
ท างานร่วมกับผู้อื่นได้ 6.ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและมีจิตสาธารณะ 7.มีสุขภาพจิตที่ดี

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง ซ

8.มีความเชื่อมั่นและแสดงออกอย่างมีเหตุผล 9. มีความเป็นไทย 10.มีสุขนิสัยที่ดีซึ่ง

นักเรียนจะได้รับการอบรม บ่มเพาะจากผู้อ านวยการ รองผู้อ านวยการ ผู้ช่วย
ผู้อ านวยการ อาจารย์ประจ าชั้น อาจารย์ประจ าวิชา และผู้ปกครองของนักเรียนอยู่
สม่ าเสมอ
ในปีการศึกษา 2563 โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน

ก าหนดให้นักเรียนทุกระดับชั้นเรียนวิชาหน้าที่พลเมืองในลักษณะของการบูรณาการเข้า
กับกิจกรรมของทางโรงเรียนที่ได้ด าเนินการมาอย่างต่อเนื่องซึ่งเป็นส่วนหนึ่งใน
ชีวิตประจ าวันส าหรับนักเรียนของทางโรงเรียน มุ่งเน้นที่การปฏิบัติลงมือท า (Action)

เพื่อให้เป็นพลเมืองที่มีประสิทธิภาพ กิจกรรมที่โรงเรียนก าหนดขึ้นเป็นกิจกรรมที่มีความ
สอดคล้องกับค่านิยม 12 ประการ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนโรงเรียนสาธิต
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน จุดเน้น 5 ด้าน ได้แก่ จุดเน้นที่ 1 ความเป็นไทย
จุดเน้นที่ 2 รักชาติ ยึดมั่นในศาสนา และเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์ จุดเน้นที่ 3

ความเป็นพลเมืองดีในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
จุดเน้นที่ 4 ความปรองดอง สมานฉันท์ และจุดเน้นที่ 5 ความมีวินัยในตนเอง โรงเรียน
หวังเป็นอย่างยิ่งว่ากิจกรรมต่างๆในรายวิชาหน้าที่พลเมืองที่โรงเรียนก าหนดให้นักเรียน

ได้ปฏิบัติผ่านประสบการณ์ตรงจะเป็นจุดเริ่มต้นให้นักเรียนได้เกิดการรับรู้หรือ
การยอมรับ เกิดการตอบสนอง การเกิดค่านิยม การจัดรวบรวมหรือจัดระเบียบค่านิยม
การสร้างลักษณะนิสัยตามค่านิยมที่ยึดถือ หรือการสร้างคุณลักษณะที่เกิดจากค่านิยม
เป็นล าดับขั้นและสมดังเจตนารมย์ที่ประเทศชาติมุ่งหวังไว้



หัวหน้างานระดับชั้น ฝ่ายวิชาการ

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง ฌ

สารบัญ


เรื่อง หน้า

พระบรมราโชวาทพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร
มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ข
พระราชด ารัสของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดี

ศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ง
สารจากผู้อ านวยการ จ
สารจากรองผู้อ านวยการฝ่ายวิชาการ ฉ

ค าน า ช
สารบัญ ฌ
แผนการด าเนินงานการจัดการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 1
ขั้นตอนการปฏิบัติตนของนักเรียนในกิจกรรมการเรียนการรู้รายวิชา 2

หน้าที่พลเมือง
โครงการสอน 3
กิจกรรมที่ใช้ในการประเมิน รายวิชา หน้าที่พลเมือง1 และ 6

ผลการเรียนรู้ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2563
ตารางก าหนดการส่งสมุดกิจกรรม รายวิชา หน้าที่พลเมือง 1 9
ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2563
กิจกรรมที่ 1 : เปิดโลกทัศน์ 9

กิจกรรมที่ 2 : ถวายพระพรสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวิชราลงกรณ 11
บดินทรเทพวรางกูร (รัชกาลที่ 10)
กิจกรรมที่ 3 : กตัญญูครูของฉัน 13

กิจกรรมที่ 4 : ค่านิยม 12 ประการ สืบสานความเป็นไทย 15
กิจกรรมที่ 5 : เด็กไทยใฝ่ใจกตัญญู 17

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง ญ

กิจกรรมที่ 6 : ทันโลก 19

กิจกรรมที่ 7 : จิตอาสาพัฯตน 21
กิจกรรมที่ 8 : การท าเวรประจ าวัน 23
รายชื่อคณะกรรมการการจัดกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 56

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 1

แผนการด าเนินงานการจัดกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง


โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน
ได้รับค าสั่งจากกระทรวงศึกษาธิการให้ด าเนินการจัดกิจกรรมการเรียนรู้

รายวิชาหน้าที่พลเมือง


คณะกรรมการงานหลักสูตรและกิจกรรมการเรียนรู้ ฝ่ายวิชาการ
รับค าสั่งและต้นเรื่องจากโรงเรียนจากนั้นด าเนินการสืบค้นและศึกษาแนวทาง
ในการจัดการเรียนการสอนรายวิชาหน้าที่พลเมืองตามที่กระทรวงศึกษาธิการก าหนด




คณะกรรมการบริหารหลักสูตรวิชาการ ด าเนินการประชุมเพื่อเตรียมความพร้อม



รองผู้อ านวยการฝ่ายวิชาการ หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ สังคมศึกษา ศาสนา
และวัฒนธรรม หัวหน้าส านักงานวิชาการ หัวหน้าระดับชั้น
และหัวหน้างานหลักสูตรและกิจกรรมการเรียนรู้ ฝ่ายวิชาการ

ด าเนินการประชุมเพื่อจัดเตรียมแผนการด าเนินการจัดกิจกรรมการเรียนรู้
และแนวทางการจัดกิจกรรม รวมถึงการวัดและประเมินผลในรายวิชาหน้าที่พลเมือง



หัวหน้าระดับชั้น อาจารย์กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษาและวัฒนธรรม
และอาจารย์ประจ าชั้นร่วมกันพิจารณาและเสนอแนวทางการจัดกิจกรรม

ให้นักเรียนปฏิบัต

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 2

ขั้นตอนการปฏิบัติตนของนักเรียนในกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง


หัวหน้าระดับชั้นและอาจารย์ประจ าชั้น ชี้แจงการจัดการเรียนการสอน
วิชาหน้าที่พลเมือง

(ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ในคาบกิจกรรมระดับชั้นสัปดาห์แรก
ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ในคาบแรกที่พบนักเรียนประจ าชั้น)



นักเรียนปฏิบัติกิจกรรมที่ได้รับมอบหมายตามช่วงเวลาที่ก าหนดโดยอาจารย์ประจ าชั้น
เป็นผู้ประเมินเป็นระยะ

( อาจารย์ประจ าชั้นพัฒนานักเรียนในปกครองที่ไม่ผ่านเกณฑ์ให้ได้คะแนนการประเมิน
ขั้นต่ าอย่างน้อยร้อยละ 50 ในทุกกิจกรรม )



อาจารย์กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม

และวิทยากรให้ความรู้แก่นักเรียน



นักเรียนเข้ารับการทดสอบปลายภาคเรียน

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 3

โครงการสอน

รหัสวิชา ส31213 รายวิชา หน้าที่พลเมือง 1
รายวิชา พื้นฐาน เพิ่มเติม เลือกเพิ่มเติม วิชาเอก กิจกรรม..................
จ านวน 1 คาบ/สัปดาห์/ภาค จ านวน 0.5หน่วยกิต
อาจารย์ผู้สอน อาจารย์ประจ าชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2563
ค าอธิบายรายวิชา

มีส่วนร่วมและแนะน าผู้อื่นให้อนุรักษ์และเผยแพร่มารยาทไทยสู่สาธารณะ ใน
เรื่องการแสดงความเคารพ การสนทนา การแต่งกาย การมีสัมมาคารวะ เห็นคุณค่า
อนุรักษ์ สืบสาน ประยุกต์และเผยแพร่ขนบธรรมเนียม ประเพณี ศิลปวัฒนธรรมและภูมิ
ปัญญาไทย ปฏิบัติตนเป็นผู้มีวินัยในตนเอง ในเรื่องความอดทน ใฝ่หาความรู้ และตั้งใจ
ปฏิบัติหน้าที่ปฏิบัติตนเป็นแบบอย่าง มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม และสนับสนุนให้ผู้อื่น
แสดงออกถึงความรักชาติ ยึดมั่นในศาสนา และเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์ ปฏิบัติ
ตนเป็นแบบอย่าง ประยุกต์ และเผยแพร่พระบรมราโชวาท ในเรื่องการมีระเบียบวินัย
ความสามัคคี หลักการทรงงาน ในเรื่องระเบิดจากข้างใน ไม่ติดต ารา บริการรวมที่จุด
เดียว ใช้อธรรมปราบอธรรม และหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ปฏิบัติตนเป็นผู้มี
วินัยในตนเอง ในเรื่องความซื่อสัตย์สุจริต ขยันหมั่นเพียร อดทน ใฝ่หาความรู้ ตั้งใจ
ปฏิบัติหน้าที่ ยอมรับผลที่เกิดจากการกระท าของตนเองปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างและ
ส่งเสริมสนับสนุนให้ผู้อื่นเป็นพลเมืองดีตามวิถีประชาธิปไตย ในเรื่องการเป็นผู้น าและ
การเป็นสมาชิกที่ดี การใช้สิทธิและหน้าที่ การใช้เสรีภาพอย่างรับผิดชอบ ความกล้า
หาญทางจริยธรรม การเสนอแนวทางการแก้ปัญหาสังคมต่อสาธารณะ การติดตามและ
ประเมินข่าวสารทางการเมือง และการรู้เท่าทันสื่อ การมีส่วนร่วมในกิจกรรมทาง
การเมือง ประยุกต์ใช้กระบวนการประชาธิปไตยในการวิพากษ์ประเด็นนโยบาย
สาธารณะที่ตนสนใจ มีส่วนร่วมและตัดสินใจเลือกตั้งอย่างมีวิจารณญาณ รู้ทันข่าวสาร
และรู้ทันสื่อคาดการณ์เหตุการณ์ล่วงหน้าบนพื้นฐานของข้อมูล ปฏิบัติตนเป็นผู้มีวินัยใน
ตนเอง ในเรื่องความซื่อสัตย์สุจริต ขยันหมั่นเพียร อดทน ใฝ่หาความรู้ ตั้งใจปฏิบัติ
หน้าที่ และยอมรับผลที่เกิดจากการกระท าของตนเอง

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 4

ยอมรับในอัตลักษณ์และเคารพความหลากหลายในสังคมพหุวัฒนธรรม เห็นคุณค่าของ
การอยู่ร่วมกันอย่างสันติ และพึ่งพาซึ่งกันและกันด้วยการเคารพซึ่งกันและกัน ไม่แสดง
กิริยาและวาจาดูหมิ่นผู้อื่น ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน แบ่งปัน ปฏิบัติตนเป็นผู้มีวินัยใน
ตนเอง ในเรื่องความอดทน ใฝ่หาความรู้ และยอมรับผลที่เกิดจากการกระท าของตนเอง
โดยใช้กระบวนการกลุ่ม กระบวนการคิด กระบวนการปฏิบัติ กระบวนการเผชิญ
สถานการณ์ กระบวนการแก้ปัญหา กระบวนการสืบเสาะหาความรู้เพื่อให้ผู้เรียนมี
ลักษณะที่ดีของคนไทย ภาคภูมิใจในความเป็นไทย แสดงออกถึงความรักชาติ ยึดมั่นใน
ศาสนา และเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์ เป็นพลเมืองดีในระบอบประชาธิปไตยอันมี
พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข มีส่วนร่วมทางการเมืองการปกครอง มีวิจารณญาณใน
การเลือกตั้ง และการวิพากษ์นโยบายสาธารณะ อยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างสันติ จัดการความ
ขัดแย้งด้วยสันติวิธี และมีวินัยในตนเอง
มาตรฐานการเรียนรู้
สาระที่ 2 หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการด าเนินชีวิตในสังคม
มาตรฐาน ส 2.1 เข้าใจและปฏิบัติตนตามหน้าที่ของการเป็นพลเมืองดี มีค่านิยมที่ดีงาม

และธ ารงรักษาประเพณีและวัฒนธรรมไทย ด ารงชีวิตอยู่ร่วมกันในสังคมไทยและสังคม
โลกอย่างสันติสุข
มาตรฐาน ส 2.2 เข้าใจระบบการเมืองการปกครองในสังคมปัจจุบัน ยึดมั่น ศรัทธา

และธ ารงรักษาไว้ซึ่งการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์
ผลการเรียนรู้
1. มีส่วนร่วมและแนะน าผู้อื่นให้อนุรักษ์ และเผยแพร่มารยาทไทยสู่สาธารณะ
2. เห็นคุณค่า อนุรักษ์ สืบสาน ประยุกต์ และเผยแพร่ ขนบธรรมเนียม ประเพณี
ศิลปวัฒนธรรม และภูมิปัญญาไทย
3. เป็นแบบอย่าง มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม และสนับสนุนให้ผู้อื่น
แสดงออกถึงความรักชาติ ยึดมั่นในศาสนา และเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์
4. เป็นแบบอย่าง ประยุกต์และเผยแพร่ พระบรมราโชวาท หลักการทรงงาน และ
หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
5. เป็นแบบอย่างและส่งเสริมสนับสนุนให้ผู้อื่นเป็นพลเมืองดีตามวิถี
ประชาธิปไตย

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 5

6. ประยุกต์ใช้กระบวนการประชาธิปไตยในการวิพากษ์ประเด็นนโยบาย
สาธารณะที่ตนสนใจ
7. มีส่วนร่วมและตัดสินใจเลือกตั้งอย่างมีวิจารณญาณ
8. รู้ทันข่าวสารและรู้ทันสื่อ
9. คาดการณ์เหตุการณ์ล่วงหน้าบนพื้นฐานของข้อมูล
10. ยอมรับในอัตลักษณ์และเคารพความหลากหลายในสังคมพหุวัฒนธรรม
11. เห็นคุณค่าของการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ และพึ่งพาซึ่งกันและกัน
12. ปฏิบัติตนเป็นผู้มีวินัยในตนเอง

กิจกรรมการเรียนการสอน

1. การสอนแบบบรรยายประกอบสื่อสารสนเทศ
2. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้นอกห้องเรียน
3. การปฏิบัติงาน การเรียนรู้จากใบงานและแบบทดสอบ

4. การสืบค้นข้อมูลจากแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ

การวัดและประเมินผล
คะแนนเก็บระหว่างภาค : คะแนนสอบปลายภาค = 80 : 20

ซึ่งแบ่งคะแนนเป็นดังนี้
รายการ ก าหนดการ คะแนน
กิจกรรมระหว่างเรียน

ใบงานและกิจกรรมในห้องเรียน
กิจกรรมการเรียนรู้นอกห้องเรียน ตลอดภาคเรียน 80

การสอบปลายภาคเรียน 19-26 ต.ค.63 20

รวม 100

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 6

กิจกรรมที่ใช้ในการประเมินรายวิชาหน้าที่พลเมือง 1

และผลการเรียนรู้ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2563
ล าดับที่ ชื่อกิจกรรม ผลการเรียนรู้
1 เปิดโลกทัศน์ 2.เห็นคุณค่าอนุรักษ์ สืบสาน ประยุกต์

และเผยแพร่ขนบธรรมเนียม ประเพณี
ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย
4.เป็นแบบอย่างประยุกต์ และเผยแพร่

พระบรมราโชวาทหลักการทรงงาน และ
หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
2 ถวายพระพรเนื่องในวัน 3.เป็นแบบอย่างมีส่วนร่วมในการจัด
เฉลิมพระชนมพรรษา กิจกรรม และสนับสนุนให้ผู้อื่น

พระบาทสมเด็จพระอยู่หัว แสดงออกถึงความรักชาติ ศาสนา และ
(รัชกาลที่ 10) เทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์
3 กตัญญูครูของฉัน 1.มีส่วนร่วมและแนะน าผู้อื่นให้อนุรักษ์

และเผยแพร่มารยาทไทยสู่สาธารณะ
4 ค่านิยม 12 ประการ 4.เป็นแบบอย่างประยุกต์ และเผยแพร่
สืบสานความเป็นไทย พระบรมราโชวาทหลักการทรงงาน และ

หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
5 เด็กไทยใฝ่ใจกตัญญู 1.มีส่วนร่วมและแนะน าผู้อื่นให้อนุรักษ์
และเผยแพร่มารยาทไทยสู่สาธารณะ

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 7




ล าดับที่ ชื่อกิจกรรม ผลการเรียนรู้
6 ทันโลก 6.ประยุกต์ใช้กระบวนการประชาธิปไตย

ในการวิพากษ์ประเด็นนโยบายสารณะที่
ตนสนใจ
8.รู้ทันข่าวสารและรู้ทันสื่อ

9.คาดการณ์เหตุการณ์ล่วงหน้าบน
พื้นฐานของข้อมูล
7 จิตอาสาพัฒนาตน 2. เห็นคุณค่า อนุรักษ์ สืบสาน ประยุกต์ และ
เผยแพร่ ขนบธรรมเนียม ประเพณี
ศิลปวัฒนธรรม และภูมิปัญญาไทย

8 ท าเวรประจ าวัน 12.ปฏิบัติตนเป็นผู้มีวินัยในตนเอง

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 8



บันทึกเพิ่มเติม


.................................................................................................................
.................................................................................................................

.................................................................................................................
.................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................

........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................

........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................

........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................

........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........... .............................................................................................................................
........................................................................................................................................

........................................................................................................................................

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 9

กิจกรรมที่ 1 : เปิดโลกทัศน์

วันที่ท ากิจกรรม................................. สถานที่..............................................
ค าชื้แจง ให้นักเรียนเข้าร่วมกิจกรรมต่างๆที่นักเรียนสนใจและเขียนบรรยายความรู้
หรือความประทับใจที่ได้รับจากการเข้าร่วมกิจกรรมพร้อมติดภาพกิจกรรมที่นักเรียนมี
ส่วนร่วมในกิจกรรมนั้น


ติดภาพขณะท ากิจกรรมที่แสดงถึงคุณลักษณะ





















ความรู้ที่ได้รับ/ความที่ประทับใจ

........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................

........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 10

ส าหรับอาจารย์ประจ าชั้นประเมินการเข้าร่วมกิจกรรมทัศนศึกษา
สิ่งที่วัด ตัวชี้วัด การประเมิน
หน้าที่ จุดเน้นที่1 ความเป็นไทย
พลเมือง จุดเน้นที่2 รักชาติ ยึดมั่นในศาสนา
และเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์
ผลการเรียนรู้
2.เห็นคุณค่าอนุรักษ์ สืบสาน ประยุกต์ .............................
และเผยแพร่ขนบธรรมเนียม ประเพณี
ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย คะแนน 10 คะแนน
4.เป็นแบบอย่างประยุกต์ และเผยแพร่
พระบรมราโชวาทหลักการทรงงาน และ
หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
ค่านิยม 4.ใฝ่หาความรู้ หมั่นศึกษาเล่าเรียน ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
หลักของ ทั้งทางตรงและทางอ้อม
คนไทย
12ประการ
คุณลักษณะ 1.ใฝ่รู้ใฝ่เรียน ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
อันพึง
ประสงค์


ลงชื่อ..............................................นักเรียน ลงชื่อ.....................................................อาจารย์ประจ าชั้น

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 11

กิจกรรมที่ 2 : ถวายพระพรเนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระอยู่หัว

(รัชกาลที่ 10 )
วันที่ท ากิจกรรม..................................สถานที่................................................
ค าชื้แจง ให้นักเรียนเข้าร่วมกิจกรรมกิจกรรมถวายพรพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
(รัชกาลที่ 10) และเขียนบรรยายสิ่งที่ได้รับจากการเข้าร่วมกิจกรรมพร้อมติดภาพขณะ

นักเรียนเข้าร่วมกิจกรรม



ติดภาพขณะท ากิจกรรมที่แสดงถึงคุณลักษณะ





















ความรู้ที่ได้รับ/ความที่ประทับใจ
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 12


ส าหรับอาจารย์ประจ าชั้นประเมินการเข้าร่วมถวายพรพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
(รัชกาลที่10)

สิ่งที่วัด ตัวชี้วัด การประเมิน
หน้าที่พลเมือง จุดเน้นที่2 รักชาติ ยึดมั่นในศาสนา
และเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์
ผลการเรียนรู้ .............................
3.เป็นแบบอย่างมีส่วนร่วมในการจัด คะแนน 10 คะแนน
กิจกรรม และสนับสนุนให้ผู้อื่น
แสดงออกถึงความรักชาติ ศาสนา และ
เทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์

ค่านิยมหลัก 1.มีความรักชาติ ศาสนา ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
ของคนไทย พระมหากษัตริย์
12ประการ

คุณลักษณะอัน 9.มีความเป็นความเป็นไทย ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
พึงประสงค์



ลงชื่อ..............................................นักเรียน ลงชื่อ....................................................อาจารย์ประจ าชั้น

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 13

กิจกรรมที่ 3 : กตัญญูครูของฉัน

วันที่ท ากิจกรรม............................................................
สถานที่..........................................................................
ค าชื้แจง ให้นักเรียนเข้าร่วมกิจกรรมพิธีไหว้ครู-ไหว้ครูประจ าชั้น และเขียน
บรรยายสิ่งที่ได้รับจากการเข้าร่วมกิจกรรม พร้อมติดภาพที่นักเรียนมีส่วนร่วมใน

กิจกรรม





ติดภาพขณะท ากิจกรรมที่แสดงถึงคุณลักษณะ
















ความรู้ที่ได้รับ/ความที่ประทับใจ

........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................

........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
.......................................................................................................................................

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 14

ส าหรับอาจารย์ประจ าชั้นประเมินการเข้าร่วมกิจกรรมพิธีไหว้ครู-ไหว้ครูประจ าชั้น

สิ่งที่วัด ตัวชี้วัด การประเมิน
หน้าที่พลเมือง จุดเน้นที่1 ความเป็นไทย
ผลการเรียนรู้ .............................
1.มีส่วนร่วมและแนะน าผู้อื่นให้ คะแนน 10 คะแนน
อนุรักษ์ และเผยแพร่มารยาทไทยสู่
สาธารณะ
ค่านิยมหลัก 3.กตัญญูต่อพ่อแม่ ผู้ปกครอง ครูบา ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
ของคนไทย อาจารย์
12ประการ

คุณลักษณะ 9.มีความเป็นความเป็นไทย, ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
อันพึงประสงค์ 3.มีความสามารถในการสื่อสารและใช้
เทคโนโลยี



ลงชื่อ..............................................นักเรียน ลงชื่อ....................................................อาจารย์ประจ าชั้น

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 15

กิจกรรมที่ 4 : ค่านิยม 12 ประการ สืบสานความเป็นไทย

วันที่ท ากิจกรรม............................................................
สถานที่..........................................................................
ค าชื้แจง ให้นักเรียนเข้าร่วมกิจกรรมการจัดป้ายนิเทศค่านิยมของคนไทย
12 ประการ และเขียนบรรยายสิ่งที่ได้รับจากการเข้าร่วมกิจกรรมพร้อมติดภาพขณะ

นักเรียนเข้าร่วมกิจกรรม

ติดภาพขณะท ากิจกรรมที่แสดงถึงคุณลักษณะ

























ความรู้ที่ได้รับ/ความที่ประทับใจ
..........................................................................................................................................

.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................

.........................................................................................................................................

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 16


ส าหรับอาจารย์ประจ าชั้นประเมินการเข้าร่วมการจัดป้ายนิเทศค่านิยม 12 ประการ

สิ่งที่วัด ตัวชี้วัด การประเมิน
หน้าที่พลเมือง จุดเน้นที่2 รักชาติ ยึดมั่นในศาสนา
และเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์ .............................
ผลการเรียนรู้ คะแนน 10 คะแนน
4.เป็นแบบอย่างประยุกต์ และเผยแพร่
พระบรมราโชวาทหลักการทรงงาน
และหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
ค่านิยมหลัก 4.ใฝ่หาความรู้ หมั่นศึกษาเล่าเรียน ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
ของคนไทย ทั้งทางตรงและทางอ้อม
12ประการ

คุณลักษณะ 1.ใฝ่รู้ใฝ่เรียน ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
อันพึงประสงค์ 6.ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและมี
จิตสาะรณะ



ลงชื่อ..............................................นักเรียน ลงชื่อ....................................................อาจารย์ประจ าชั้น

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 17

กิจกรรมที่ 5 : เด็กไทยใฝ่ใจกตัญญู

วันที่ท ากิจกรรม............................................................
สถานที่..........................................................................
ค าชื้แจง ให้นักเรียนแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อบิดา มารดาหรือ
ผู้มีพระคุณ และติดภาพนักเรียนขณะปฏิบัติกิจกรรม


ติดภาพขณะท ากิจกรรมที่แสดงถึงคุณลักษณะ




























ความรู้ที่ได้รับ/ความที่ประทับใจ
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 18



ส าหรับอาจารย์ประจ าชั้นประเมินการแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อบิดา มารดาหรือผู้มีพระคุณ
สิ่งที่วัด ตัวชี้วัด การประเมิน

หน้าที่ จุดเน้นที่1
พลเมือง 1.1ลักษณะที่ดีของคนไทย .............................
ผลการเรียนรู้ คะแนน 10 คะแนน
1.มีส่วนร่วมและแนะน าผู้อื่น

ให้อนุรักษ์ และเผยแพร่
มารยาทไทย
สู่สาธารณะ

ค่านิยมหลัก 3.กตัญญูต่อพ่อแม่ ผู้ปกครอง ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
ของคนไทย ครูบาอาจารย์
12ประการ

คุณลักษณะ 9.มีความเป็นความเป็นไทย ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
อันพึง

ประสงค์



ลงชื่อ..............................................นักเรียน ลงชื่อ....................................................
อาจารย์ประจ าชั้น

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 19

กิจกรรมที่ 6 : ทันโลก

วันที่ท ากิจกรรม............................................................
แหล่งที่มาของข่าว.........................................................
ค าชื้แจง ให้นักเรียนอ่านข่าวเหตุการณ์ปัจจุบันที่เกี่ยวข้องกับการเมืองการปกครอง
ในระบอบประชาธิปไตยหรือ การมีส่วนร่วมทางการเมืองการปกครองในระบอบ

ประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
สาระส าคัญของข่าว
..........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
ประโยชน์/ข้อคิด/ความรู้ที่ได้รับจากการอ่านข่าวนี้
.........................................................................................................................................

.........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................

..........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
........................................................................................................................................

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 20



ส าหรับอาจารย์ประจ าชั้นประเมินการเข้าร่วมกิจกรรมอ่านข่าวเหตุการณ์ปัจจุบัน
สิ่งที่วัด ตัวชี้วัด การประเมิน
หน้าที่ จุดเน้นที่3 ความเป็นพลเมืองดีใน
พลเมือง ระบอบประชาธิปไตยอันมี
พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
ผลการเรียนรู้ .............................
6.ประยุกต์ใช้กระบวนการประชาธิปไตย คะแนน 10 คะแนน
ในการวิพากษ์ประเด็นนโยบาย
สาธารณะที่ตนสนใจ
8.รู้ทันข่าวสารและรู้ทันสื่อ
9.คาดการณ์เหตุการณ์ล่วงหน้าบน
พื้นฐานของข้อมูล
ค่านิยมหลัก 4.ใฝ่หาความรู้ หมั่นศึกษาเล่าเรียนทั้ง ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
ของคนไทย ทางตรงและทางอ้อม
12ประการ

คุณลักษณะ 4.ใฝ่รู้ใฝ่เรียน ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
อันพึง 3.มีความสามารถในการการสื่อสารและ
ประสงค์ ใช้เทคโนโลยี


ลงชื่อ............................................นักเรียน ลงชื่อ.................................................... อาจารย์ประจ าชั้น

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 21

กิจกรรมที่ 7 : จิตอาสาพัฒนาตน


วันที่ท ากิจกรรม........................................... สถานที่....................................
ค าชี้แจง ให้นักเรียนท ากิจกรรมจิตอาสา และเขียนบรรยาย พร้อมติดภาพ








ติดภาพขณะท ากิจกรรมที่แสดงถึงคุณลักษณะ













ประโยชน์และความประทับใจ

..................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 22

ส าหรับอาจารย์ประจ าชั้นประเมินการเข้าร่วมกิจกรรมจิตอาสาพัฒนาตน


สิ่งที่วัด ตัวชี้วัด การประเมิน


หน้าที่ จุดเน้นที่3 ความเป็นพลเมืองดี

พลเมือง ในระบอบประชาธิปไตยอันมี .............................
พระมหากษัตริย์ทรงเป็น คะแนน 10 คะแนน
ประมุข

3.1การด าเนินชีวิตตามวิถี
ประชาธิปไตย
ค่านิยมหลักของ 2.ซื่อสัตย์เสียสละมีอุดมการณ์ ดีเยี่ยม
คนไทย ในสิ่งที่ดีงามเพื่อส่วนรวม ดี
12ประการ ต้องปรับปรุง
6.มีศีลธรรมรักษาความสัตย์
หวังดีต่อผู้อื่น เผื่อแผ่และ
แบ่งปัน 9. มีสติรู้ตัว รู้คิด รู้ท า

รู้ปฏิบัติตามพระราชด ารัสของ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
12.ค านึงถึงประโยชน์ส่วนรวม
ของส่วนรวมมากกว่า

ประโยชน์ของตนเอง
คุณลักษณะ 1.ใฝ่รู้ใฝ่เรียน ดีเยี่ยม

อันพึงประสงค์ 4.รู้ศักยภาพของตนเอง ดี
6.ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ต้องปรับปรุง
และมีจิตสาธารณะ

ลงชื่อ...................................นักเรียน ลงชื่อ...................................... อาจารย์ประจ าชั้น

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 23

กิจกรรมที่ 8 : กิจกรรมใฝ่ใจหน้าที่ (ไม่ท ำเวรไม่มีกำรประเมิน)
ค าชื้แจง ให้นักเรียนปฏิบัติหน้าที่เวรประจ าสัปดาห์

ครั้งที่ วัน/เดือน/ปี ระดับการประเมิน ลงชื่ออาจารย์ประจ า
ชั้น
1 ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
2 ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
3 ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
4 ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
5 ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
6 ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
7 ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
8 ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
9 ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
10 ดีเยี่ยม ดี ต้องปรับปรุง
คะแนนรวม

ดีเยี่ยม = 3 ดี = 2 ต้องปรับปรุง = 1
ดีเยี่ยม = นักเรียนมีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ ท าเวรสะอาดเรียบร้อย
ปานกลาง = นักเรียนมีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ดีพอสมควร ไม่ค่อยสะอาดเรียบร้อย
ต้องปรับปรุง = นักเรียนไม่มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ อาจารย์ต้องติดตามมาท าเวร
ท าเวรไม่สะอาดเรียบร้อย
ได้คะแนนรวม 9 ได้ 4 คะแนน ได้คะแนนรวม 10- 18 ได้ 6 คะแนน
ได้คะแนนรวม 19- 27 ได้ 8 คะแนน ได้คะแนนรวม 28- 36 ได้ 10 คะแนน

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 24


ส าหรับอาจารย์ประจ าชั้นประเมินการเข้าร่วมกิจกรรมการท าเวรประจ าสัปดาห์

สิ่งที่วัด ตัวชี้วัด การประเมิน
หน้าที่ จุดเน้นที่3 ความเป็นพลเมืองดีในระบอบ
พลเมือง ประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
3.1การด าเนินชีวิตตามวิถีประชาธิปไตย .............................
จุดเน้นที่5 ความมีวินัย (ซื่อสัตย์สุจริต คะแนน 10 คะแนน
ขยันหมั่นเพียร อดทน ใฝ่หาความรู้ ตั้งใจปฏิบัติ
หน้าที่ ยอมรับผลที่เกิดจากการกระท าของตนเอง)
12.ปฏิบัติตนเป็นผู้มีวินัยในตนเอง
ผลการเรียนรู้
5.เป็นแบบอย่างและส่งเสริมสนับสนุนให้ผู้อื่นเป็น
พลเมืองดีตามวิถีประชาธิปไตย
12.ปฏิบัติตนเป็นผู้มีวินัยในตนเอง
ค่านิยม 2.ซื่อสัตย์ เสียสละ อดทน มีอุดมการณ์ ดีเยี่ยม
หลักของ ในสิ่งที่ดีงามเพิ่อส่วนรวม,
คนไทย12 มีความเข้มแข็งทั้งร่างกาย ดี
ประการ 12.จิตใจไม่ยอมแพ้ต่ออ านาจฝ่ายต่ าหรือกิเลส
มีความละอายและเกรงกลัวต่อบาปตามหลัก ต้องปรับปรุง
ของศาสนา
12.ค านึงผลประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าประโยชน์
ของตนเอง
คุณลักษ 5.รู้หน้าที่และท างานกับผู้อื่นได้ ดีเยี่ยม
ณะอันพึง
ประสงค์ ดี

ต้องปรับปรุง


ลงชื่อ.......................................... นักเรียน ลงชื่อ..........................................อาจารย์ประจ าชั้น

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 25

หลักการทรงงานพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
“ทรงยึดการด าเนินงานในลักษณะทางสายกลางที่สอดคล้องกับสิ่งที่อยู่รอบตัวและสามารถปฏิบัติ
ได้จริงทรงมีความละเอียดรอบคอบ และทรงคิดค้นหาแนวทางพัฒนาเพื่อมุ่งสู่ประโยชน์ต่อประชาชนสูงสุดมี
คุณค่าและควรยึดเป็นแบบอย่างในการเจริญรอยตามเบื้องพระยุคลบาท น ามาปฏิบัติให้เกิดผลต่อ
ตนเอง สังคม และประเทศชาติสืบไป”
ข้อที่ ๑ ศึกษาข้อมูลอย่างเป็นระบบ
- ทรงศึกษาข้อมูลรายละเอียดอย่างเป็นระบบ
- จากข้อมูลเบื้องต้น จากเอกสาร แผนที่ สอบถามจากเจ้าหน้าที่ นักวิชาการ และ
ราษฎรในพื้นที่
- เพื่อให้ได้รายละเอียดที่ถูกต้อง เพื่อที่พระราชทานความช่วยเหลือได้อย่างถูกต้องและ
รวดเร็วตรงตามที่ประชาชนต้องการ
ข้อที่ ๒ ระเบิดจากข้างใน
- ต้องการสร้างความเข้มแข็งให้คนภายในชุมชน ให้มีความพร้อมที่ร่วมพัฒนาเสียก่อน

- มิใช่การน าเอาความเจริญหรือบุคคลจากสังคมภายนอกเข้าไปหาชุมชนในหมู่บ้านที่ยัง
ไม่ทัน
มีโอกาสได้ตั้งตัวหรือเตรียมพร้อม
ข้อที่ ๓ ท าตามล าดับขั้นตอน

- ทรงเริ่มต้นจากสิ่งที่จ าเป็นที่สุดของประชาชนเสียก่อน ได้แก่ สุขภาพสาธารณสุข
จากนั้น
จึงเป็นเรื่องสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน และสิ่งจ าเป็นในการประกอบอาชีพ อาทิ ถนน แหล่งน้ าเพื่อ
การเกษตร การอุปโภคบริโภค

- เน้นการปรับใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ราษฎรสามารถน าไปปฏิบัติได้ และเกิดประโยชน์
สูงสุด
“การพัฒนาประเทศจ าเป็นต้องท าตามล าดับขั้น ต้องสร้างพื้นฐาน คือความพอมี พอกิน พอใช้
ของประชาชนส่วนใหญ่เป็นเบื้องต้นก่อน ใช้วิธีการและอุปกรณ์ที่ประหยัด แต่ถูกต้องตามหลักวิชา
เมื่อได้พื้นฐานที่มั่นคงพร้อมพอสมควร และปฏิบัติได้แล้วจึงค่อยสร้างเสริมความเจริญ และฐานะ
เศรษฐกิจขั้นที่สูงขึ้นโดยล าดับต่อไป...”
หมายเหตุ : พระบรมราโชวาท 18 กรกฎาคม 2517

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 26

ข้อที่ ๔ ภูมิสังคม
การพัฒนาใดๆ ต้องค านึงถึงสภาพภูมิประเทศของบริเวณนั้นว่าเป็นอย่างไร และ
สังคมวิทยา เกี่ยวกับลักษณะนิสัยใจคอคน ตลอกจนวัฒนธรรมประเพณีในแต่ละท้องถิ่นที่มี
ความแตกต่างกัน
“การพัฒนาจะต้องเป็นไปตามภูมิประเทศทางภูมิศาสตร์ และภูมิประเทศทาง
สังคมศาสตร์ในสังคมวิทยา คือ นิสัยใจคอของคนเรา จะไปบังคับให้คนอื่นคิดอย่างอื่นไม่ได้ เราต้อง
แนะน า เราเข้าไปดูว่าเขาต้องการอะไรจริงๆ แล้วก็อธิบายให้เขาเข้าใจหลักการของการพัฒนานี้ก็จะเกิด
ประโยชน์อย่างยิ่ง”
ข้อที่ ๕ ประหยัด เรียบง่าย ได้ประโยชน์สูงสุด
- ส่วนพระองค์ก็ทรงประหยัดมาก
- ในการพัฒนาและช่วยเหลือราษฎร ทรงใช้หลักในการแก้ปัญหาด้วยความเรียบง่าย และ
ประหยัด
- ราษฎรสามารถท าได้เอง หาได้ในท้องถิ่น และประยุกต์ใช้สิ่งที่มีอยู่ในภูมิภาคนั้นมา
แก้ไขโดยไม่ต้องลงทุนสูง หรือใช้เทคโนโลยีที่ยุ่งยากนัก
ข้อที่ ๖ ทรงใช้ธรรมชาติช่วยธรรมชาติ
- ทรงเข้าใจธรรมชาติและต้องการให้ประชาชนใกล้ชิดกับธรรมชาติ
- ทรงมองอย่างละเอียดถึงปัญหาธรรมชาติ หากเราต้องการแก้ไขธรรมชาติ จะต้องใช้
ธรรมชาติเข้าช่วยเหลือ เช่น ปลูกป่าโดยไม่ต้องปลูก
- ท าให้มนุษย์และธรรมชาติเกื้อกูลกัน

ข้อที่ ๗ แก้ปัญหาที่จุดเล็ก
ทรงแก้ปัญหาในภาพรวม (macro) ก่อนเสมอ แต่การแก้ไขปัญหา จะทรงเริ่มจากจุดเล็ก
(micro) คือ การแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าที่ซึ่งคนมักจะมองข้าม
“ ถ้าปวดหัวคิดอะไรไม่ออก ก็ต้องแก้ไขการปวดหัวนี้ก่อน มันไม่ได้แก้อาการจริง แต่ต้องแก้ปวดหัว
ก่อน เพื่อจะให้อยู่ในสภาพที่คิดได้...”
ข้อที่ ๘ ท าให้ง่าย - Simplicity
ทรงคิดค้น ดัดแปลง ปรับปรุงและแก้ไขงาน การพัฒนาประเทศตามแนวพระราชด าริไปได้โดยง่าย
ไม่ยุ่งยากซับซ้อน และที่ส าคัญอย่างยิ่ง คือ สอดคล้องกับสภาพความเป็นอยู่ของประชาชนและระบบนิเวศ
โดยรวม “ ท าให้ง่าย ”

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 27

ข้อที่ ๙ ไม่ติดต ารา
มีลักษณะของการพัฒนาที่อนุโลม และลอมชอมกับสภาพธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และสภาพของ
สังคม จิตวิทยาของชุมชน คือ “ไม่ติดต ารา” ไม่ผูกมัดติดกับวิชาการและเทคโนโลยีที่ไม่เหมาะสมกับชีวิต
ความเป็นอยู่ที่แท้จริงของคนไทย
ข้อที่ ๑๐ ใช้อธรรมปราบอธรรม
- ทรงน าความจริงในเรื่อง ธรรมชาติและกฎเกณฑ์ของธรรมชาติเป็นหลักการ แนวปฏิบัติในการ
แก้ไขปัญหาและปรับปรุงสภาวะที่ไม่ปกติเข้าสู่ระบบที่ปกติ
- เช่น การบ าบัดน้ าเน่าเสียโดยให้ผักตบชวา ซึ่งมีตามธรรมชาติให้ดูดซึมสิ่งสกปรกปนเปื้อน
ในน้ า
ข้อ ๑๑ ปลูกป่าในใจคน
“เจ้าหน้าที่ป่าไม้ควรจะปลูกต้นไม้ลงในใจคนเสียก่อน แล้วคนเหล่านั้นก็จะพากันปลูกต้นไม้ลง
บนแผ่นดินและจะรักษาต้นไม้ด้วยตนเอง”
ข้อที่ ๑๒ มุ่งประโยชน์คนส่วนใหญ่เป็นหลัก
“ การปฏิบัติงานทุกอย่างของข้าราชการมีผลเกี่ยวเนื่องถึงประโยชน์ส่วนรวมของบ้านเมือง
และประชาชนทุกคน เพราะฉะนั้น จึงจ าเป็นที่ข้าราชการทุกคนจะต้องท าหน้าที่ทุกๆ ประการให้
บริสุทธิ์บริบูรณ์ โดยเต็มก าลังสติปัญญาความรู้ความสามารถ เพื่อผลการปฏิบัติราชการทุกอย่างจักได้บรรลุ
ความส าเร็จอย่างสูง และบังเกิดประโยชน์อย่างดีที่สุดแก่ตน แก่หน้าที่ และแก่แผ่นดิน”
ข้อที่ ๑๓ การมีส่วนร่วม
ทรงเป็นนักประชาธิปไตย ทรงเปิดโอกาสให้สาธารณชน ประชาชนหรือเจ้าหน้าที่ทุกระดับได้
มาร่วมแสดงความคิดเห็น “ส าคัญที่สุดจะต้องหัดท าใจให้กว้างขวาง หนักแน่น รู้จักรับฟังความ
คิดเห็น แม้กระทั่งความวิพากษ์วิจารณ์จากผู้อื่นอย่างฉลาดนั้น แท้จริงคือ การระดมสติปัญญาละ
ประสบการณ์อันหลากหลายมาอ านวยการปฏิบัติบริหารงานให้ประสบผลส าเร็จที่สมบูรณ์นั่นเอง”
ข้อที่ ๑๔ ขาดทุนคือก าไร
“ การให้ ” และ “ การเสียสละ ” เป็นการกระท าอันมีผลเป็นก าไร คือ ความอยู่ดีมีสุขของ
ราษฎร
“...ถ้าเราท าอะไรที่เราเสีย แต่ในที่สุดเราเสียนั้นเป็นการได้ทางอ้อม... ในไม่ช้าประชาชนจะ
ได้รับผล ราษฎรมีรายได้ รัฐบาลก็เก็บภาษีได้สะดวก เพื่อให้รัฐบาลได้ท าโครงการต่อไป... ถ้ารู้รัก
สามัคคี รู้เสียสละ คือการได้ ประเทศชาติก็จะก้าวหน้า และการที่คนอยู่ดีมีสุขนั้น เป็นการนับที่เป็น
มูลค่าเงินไม่ได้...”

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 28

ข้อที่ ๑๕ บริหารรวมที่จุดเดียว
ทรงมีพระราชด าริให้บริหาร “ศูนย์ศึกษาการพัฒนาทั้ง 6 แห่ง” ให้เป็น “การบริการรวมที่
จุดเดียว” “การบริหารแบบเบ็ดเสร็จ” โดยทรงเน้นเรื่องรู้รักสามัคคีและการร่วมมือร่วมแรงร่วมใจกันด้วยการ
ปรับลดช่องว่างระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ข้อที่ ๑๖ รู้ - รัก - สามัคคี
รู้ : การที่เราจะลงมือท าสิ่งใดนั้น จะต้องรู้เสียก่อน รู้ถึงปัจจัยทั้งหมด รู้ถึงปัญหา และรู้ถึงวิธี
แก้ปัญหา
รัก : เมื่อเรารู้ครบด้วยกระบวนความแล้ว จะต้องมีความรักการพิจารณาที่จะเข้าไปลงมือปฏิบัติแก้ไขปัญหา
นั้นๆ
สามัคคี : การที่จะลงมือปฏิบัตินั้น ควรค านึงเสมอว่าเราจะท างานคนเดียวไม่ได้ ต้องท างานร่วมมือ
ร่วมใจเป็นองค์กรเป็นหมู่คณะ จึงจะมีพลังเข้าไปแก้ปัญหาให้ลุล่วงไปด้วยดี
ข้อที่ ๑๗ การพึ่งตนเอง
การพัฒนาตามแนวพระราชด าริเพื่อการแก้ไขปัญหาในเบื้องต้นด้วยการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า
เพื่อให้มีความแข็งแรงพอที่จะด ารงชีวิตได้ต่อไป แล้วขั้นต่อไปก็คือ การพัฒนาให้ประชาชนสามารถอยู่ใน
สังคมได้ตามสภาพแวดล้อมและสามารถ
“พึ่งตนเองได้” ในที่สุด
ข้อที่ ๑๘ เศรษฐกิจพอเพียง
เป็นปรัชญาที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชด ารัส
ชี้แนะแนวทางการด าเนินชีวิตแก่พสกนิกรชาวไทยมาโดยตลอด
นานกว่า 30 ปี ตั้งแต่ก่อนเกิดวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจ และ
เมื่อภายหลังได้ทรงย้ า แนวทางการแก้ไข เพื่อให้รอดพ้นและ
สามารถด ารงอยู่ได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน ภายใต้กระแสโลกาภิวัฒน์
และความเปลี่ยนแปลงต่างๆ
ข้อที่ ๑๙ ท างานอย่างมีความสุข
“...ท างานกับฉัน ฉันไม่มีอะไรจะให้ นอกจากการมีความสุขร่วมกัน ในการท าประโยชน์ให้กับผู้อื่น...”
ข้อที่ ๒๐ พออยู่พอกิน
ให้ประชาชนสามารถอยู่อย่าง “พออยู่พอกิน” เสียก่อน แล้วจึงค่อยขยับขยายให้มีขีดสมรรถนะที่ก้าวหน้า
ต่อไป

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 29

ข้อที่ ๒๑ องค์รวม
มีวิธีคิดอย่างองค์รวมหรือมองอย่างครบวงจร มองเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นและแนวทางแก้ไขอย่าง
เชื่อมโยง
ข้อที่ ๒๒ ความเพียร
กว่า ๖๐ ปีที่ทรงงานในหลวงไม่เคยทรงท้อถอย ไม่มีการลาพักร้อนหยุดงานสักเวลาเดียว
ข้อที่ ๒๓ ความซื่อสัตย์สุจริต
จริงใจต่อกัน เพราะผู้ที่มีความสุจริตและบริสุทธิ์ใจ แม้จะมีความรู้น้อยก็ย่อมท าประโยชน์ให้แก่
ส่วนรวมได้มากกว่าผู้ที่มีความรู้มากแต่ไมมีความสุจริต ไม่มีความบริสุทธิ์ใจ


ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

เป็นปรัชญาที่พระบาทสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชด ารัสชี้แนะ
แนวทาง การด าเนินชีวิตแก่พสกนิกรชาวไทย
เป็นปรัชญาชี้ถึงแนวการด ารงอยู่ และปฏิบัติ
ตนของประชาชนในทุกระดับตั้งแต่ระดับ
ครอบครัว ระดับชุมชนจนถึงระดับรัฐ ทั้งใน
การพัฒนา และบริหารประเทศให้ด าเนินไปใน
ทางสายกลาง โดยเฉพาะการพัฒนาเศรษฐกิจ
เพื่อให้ก้าวทันต่อโลกยุคโลกาภิวัฒน์ ชี้แนะแนว
ทางการด ารงอยู่และปฏิบัติตนในทางที่ควรจะเป็นโดยมีพื้นฐานมาจากวิถีชีวิตดั้งเดิมของ
สังคมไทย สามารถน ามาประยุกต์ใช้ได้ตลอดเวลา และเป็นการมองโลกเชิงระบบที่มีการเปลี่ยนแปลง
อยู่ตลอดเวลา มุ่งเน้นการรอดพ้นจากภัยและวิกฤติ เพื่อความมั่นคงและความยั่งยืนของการ
พัฒนา ความพอเพียงหมายถึงความพอประมาณ ความมีเหตุผล รวมถึงความจ าเป็นที่จะต้องมีระบบ
ภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี และต้องประกอบไปด้วยสองเงื่อนไข คือ เงื่อนไขความรู้ เงื่อนไขคุณธรรม

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 30


ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ประกอบไปด้วย 5 ส่วน ดังนี้
ข้อที่ 1. กรอบแนวคิด เป็นปรัชญาที่ชี้แนะแนวทางการด ารงอยู่ และปฏิบัติตนในทางที่
ควรจะเป็น โดยมีพื้นฐานมาจากวิถีชีวิตดั้งเดิมของสังคมไทย สามารถน ามาประยุกต์ใช้ได้ตลอดเวลา
และเป็นการมองโลกเชิงระบบที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา และเป็นการมองโลกเชิงระบบที่มีการ
เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา มุ่งเน้นการรอดพ้นจากภัย และวิกฤต เพื่อความมั่นคง และความยั่งยืนของ
การพัฒนา
ข้อที่ 2. คุณลักษณะ เศรษฐกิจพอเพียง สามารถน ามาประยุกต์ใช้กับการปฏิบัติตนได้ใน
ทุกระดับ โดยเน้นการปฏิบัติบนทางสายกลาง และการพัฒนาอย่างเป็นขั้นตอน
ข้อที่ 3. ค านิยาม ความพอเพียงจะต้องประกอบด้วย 3 คุณลักษณะ ดังนี้
• ความพอประมาณ หมายถึง ความพอดีที่ไม่น้อยเกินไปและไม่มากเกินไปโดยไม่
เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น เช่นการผลิตและการบริโภคที่อยู่ในระดับพอประมาณ
• ความมีเหตุผล หมายถึง การตัดสินใจเกี่ยวกับระดับของความพอเพียงนั้น จะต้อง
เป็นไปอย่างมีเหตุผลโดยพิจารณาจากเหตุปัจจัยที่เกี่ยวข้องตลอดจนค านึงถึงผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้น
จากการกระท านั้น ๆ อย่างรอบคอบ
• การมีภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว หมายถึง การเตรียมตัวให้พร้อมรับผลกระทบและการ
เปลี่ยนแปลงด้านต่าง ๆ ที่จะเกิดขึ้นโดยค านึงถึงความเป็นไปได้ของสถานการณ์ ต่าง ๆ ที่คาดว่าจะ
เกิดขึ้นในอนาคตทั้งใกล้และไกล
ข้อที่4 เงื่อนไข การตัดสินใจและการด าเนินกิจกรรมต่างๆให้อยู่ในระดับพอเพียงนั้น ต้องอาศัยทั้ง
ความรู้ และคุณธรรมเป็นพื้นฐาน2 เงื่อนไข ดังนี้
 เงื่อนไขความรู้ ประกอบด้วย ความรอบรู้เกี่ยวกับวิชาการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างรอบด้าน
ความรอบคอบที่จะน าความรู้เหล่านั้นมาพิจารณาให้เชื่อมโยงกัน เพื่อประกอบการวางแผน
และความระมัดระวังในขั้นปฏิบัติ
 เงื่อนไขคุณธรรม ที่จะต้องเสริมสร้างประกอบด้วย มีความตระหนักในคุณธรรม
มีความซื่อสัตย์สุจริตและมีความอดทน มีความเพียร ใช้สติปัญญาในการด าเนินชีวิต
ข้อที่ 5. แนวทางปฏิบัติ / ผลที่คาดว่าจะได้รับ จากการน าปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมา
ประยุกต์ใช้ คือ การพัฒนาที่สมดุล และยั่งยืน พร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลงในทุกด้าน ทั้งด้าน
เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม ความรู้ และเทคโนโลยี

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 31

หน้าที่ของพลเมืองดีของสังคมตามรัฐธรรมนูญ
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ได้กล่าวถึงหน้าที่ของชนชาวไทย
ตามระบอบประชาธิปไตย อันมี พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ซึ่งเป็นหน้าที่ตามบทบัญญัติแห่ง
กฎหมายสูงสุดของประเทศ ซึ่งทุกคนจะต้องรักษาและปฏิบัติตามจะหลีกเลี่ยงมิได้ พอสรุปได้ดังนี้

การรักษาชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์
1. การรักษาชาติ บุคคลมีหน้าที่รักษาไว้ซึ่งชาติ เป็นบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน
มาตรา 66 เมื่อคนไทยมีหน้าที่รักษา ก็ต้องดูแล และป้องกันชาติ มิให้ผู้ใดใช้ข้ออ้างใด ๆ เพื่อแบ่งแยก
แผ่นดินไทย ด้วยเหตุผลทางการเมือง การปกครอง หรือศาสนา เพราะรัฐธรรมนูญก าหนดว่า "ประเทศ
ไทยเป็นราชอาณาจักรอันหนึ่งอันเดียวจะแบ่งแยกมิได้" ดังนั้น ผู้ใดจะมาชักจูง โน้มน้าวเราด้วยเหตุผล
ใดๆ ถือว่าเป็นผู้ท าลายประเทศชาติ คนไทยทุกคนมีหน้าที่รักษาชาติให้มีเสถียรภาพ มั่นคงถาวรและ
เป็นเอกภาพตลอดไป
2. การรักศาสนา เนื่องจากประเทศไทยให้เสรีภาพในการนับถือศาสนาและสามารถ
ประกอบพิธีกรรมตามศาสนาได้ พระมหากษัตริย์ทรงเป็นอัครศาสนูปถัมภ์ภก คือ ทรงอุปถัมภ์ทุก
ศาสนาในประเทศไทย รัฐธรรมนูญจึงก าหนดให้เป็นหน้าที่ที่เราทุกคนต้องรักษาไว้ซึ่งศาสนา ซึ่งน่าจะ
หมายถึงการบ ารุงรักษาและเสริมสร้างศรัทธาเพื่อให้ศาสนาคงอยู่คู่บ้านเมืองและเป็นหลักยึดเหนี่ยวใน
ด้านคุณธรรมสืบไป คนไทยทุกคนต้องช่วยกันสอดส่องดูแลทั่งฆราวาสและบรรพชิตให้มีวัตรจริยาอัน
เหมาะสมต่อศาสนาหรือลัทธิของตนจะอาศัยพระวินัยหรือนักบวชแต่เพียงอย่างเดียวไม่ได้
3. การรักษาพระมหากษัตริย์และการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมี
พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ภารกิจนี้เป็นหน้าที่ยิ่งใหญ่ของคนไทยทุกคน เพราะประเทศไทย
ด ารงอยู่ได้และคนไทยอยู่อย่างร่มเย็นเป็นสุขยืนยงมาทุกวันนี้ ด้วยพระบารมีของพระมหากษัตริย์ทุก
พระองค์ปกอยู่เหนือเกล้าฯ ชาวไทยทุกคนเพราะแต่ละพระองค์จะครองราชย์สมบัติ ดูแลบ้านเมืองอยู่
ได้นานกว่าประมุขที่มาจากการเลือกตั้ง ทั้งมีความรู้สึกผูกพัน ตั้งแต่โบราณกาลถึงปัจจุบัน ย่อมจารึก
อยู่ในดวงใจของชาวไทยทั้งประเทศ ฉะนั้นจึงเป็นหน้าที่ที่คนไทยต้องดูแลรักษาและเทิดทูนสถาบันและ
องค์พระมหากษัตริย์ไว้ด้วยชีวิต อีกทั้งต้องป้องกันภัยพาลอันเกิดจากวาจาหรือความคิดที่ไม่สุจริตทั้ง
ปวง การปกครองของไทยจึงเป็นระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุขที่แน่วแน่มั่นคง
เพราะพระองค์ คือ สัญลักษณ์แห่งคุณธรรมและสันติสุข

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 32

การปฏิบัติตามกฎหมาย บุคคลมีหน้าที่ปฏิบัติตามกฎหมาย ซึ่งรัฐธรรมนูญได้ระบุไว้
กว้าง ๆ แต่มีความหมายครอบคลุมกฎหมายทุกประเภทไม่ว่าจะเป็นกฎหมายเอกชน มหาชน หรือ
กฎหมายระหว่างประเทศรวมทั้งกฎหมายระดับต่าง ๆ เช่น พระราชบัญญัติ พระราชกฤษฎีกา
กฎกระทรวง เป็นต้น เมื่อเราต้องเกี่ยวข้องหรือสัมพันธ์กับกฎหมายใด ก็ต้องปฏิบัติตามกฎหมายนั้นๆ
อย่างเคร่งครัด เพราะกฎหมายแต่ละฉบับนั้นได้มีการร่างและประกาศใช้ในราชกิจจานุเบกษาอย่าง
เปิดเผยต่อสาธารณชน จึงเป็นหน้าที่ของชาวไทยทุกคนที่จะต้องศึกษาและท าความเข้าใจเรื่องกฎหมาย
เพื่อไม่ให้เสียเปรียบหรือได้รับโทษโดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์
การไปใช้สิทธิเลือกตั้ง
บุคคลมีหน้าที่ไปใช้สิทธิเลือกตั้ง การใช้สิทธิเลือกตั้งมีทั้งในประเทศที่ปกครอง
ด้วยระบอบประชาธิปไตย คือ ระบอบการ ปกครองของประชาชน โดยประชาชน และเพื่อประชาชน
ที่ถือเสียงข้างมากเป็นส าคัญแต่ก็เคารพสิทธิเสรีภาพของเสียงข้างน้อย ในระบอบประชาธิปไตยจึงมีการ
เลือกตั้งผู้แทนไปปฏิบัติหน้าที่แทนประชาชน ซึ่งอาจจะเป็นการเลือกผู้แทนเข้าไปเป็นสมาชิก สภานิติ
บัญญัติ หรืออาจเป็นการเลือกผู้แทนไปเป็นหัวหน้าฝ่ายบริหารโดยตรงก็ได้ แล้วแต่รูปแบบการปกครอง
ของแต่ละประเทศ ที่ก าหนดไว้ในรัฐธรรมนูญ การเลือกตั้งจึงถือเป็นกิจกรรมที่จ าเป็นอย่างหนึ่งในการ
ปกครองตามระบอบประชาธิปไตย การได้มีโอกาสใช้สิทธิในการเลือกตั้งจึงเป็นความภาคภูมิใจของ
ประชาชนที่อยู่ในประเทศประชาธิปไตย การมีส่วนร่วมของประชาชนที่ส าคัญคือ การเลือกตั้ง ดังนั้น
ประชาชนควรภาคภูมิใจที่จะไปใช้สิทธิเลือกตั้งโดยเสรี ดังนั้นการเลือกตั้งจึงเป็นหน้าที่ที่ส าคัญของคน
ไทย บุคคลใดที่ไม่ไปเลือกตั้งโดยไม่แจ้งเหตุอันสมควรที่ท าให้ไม่อาจไปเลือกตั้งได้ย่อมเสียสิทธิตาม
กฎหมาย
การพัฒนาประเทศ
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ระบุถึงหน้าที่ของปวงชนชาวไทยใน
การป้องกันประเทศ ซึ่งสามารถแยกออกได้ 7 ประการ ดังนี้
1. การป้องกันประเทศ เป็นหน้าที่ของคนไทยทุกคน
2. การรับราชการทหาร พระราชบัญญัติการตรวจเลือก พ.ศ.2497 ก าหนดให้เป็นหน้าที่
ของชายไทยทุกคนต้องไปรับการตรวจเลือก หรือที่เรียกว่า เกณฑ์ทหาร เมื่ออายุครบ 20 ปีบริบูรณ์ แต่
ผู้อยู่ในวัยศึกษาเล่าเรียนสามารถผ่อนผันได้ โดยผู้ที่ขอผ่อนผันต้องไปรายงานตัวทุกปีเมื่อมีการเกณฑ์
ทหาร จนกว่าจะส าเร็จการศึกษา และเมื่อส าเร็จการศึกษาแล้วก็ต้องไปเข้ารับการ คัดเลือกตามที่
กฎหมายก าหนดไว้ ส าหรับผู้ฝ่าฝืนไม่ไปเข้ารับการตรวจเลือก หรือหนีทหาร จะได้รับโทษทางอาญา
สถานเดียว คือ จ าคุก ตั้งแต่ 1 เดือน ถึง 3 ปี

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 33

3. การเสียภาษีอากร ภาษีที่รัฐก าหนดมีหลายประเภท ดังนี้
- ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา เป็นภาษีที่รัฐเก็บจากประชาชนทุกคนที่มีรายได้
- ภาษีเงินได้นิติบุคคล เป็นภาษีที่รัฐเก็บจากบริษัท ห้างร้านที่เป็นนิติบุคคล
องค์การของรัฐบาลต่างประเทศ กิจการร่วมค้า มูลนิธิและสมาคม
- ภาษีการค้า เป็นภาษีที่รัฐเก็บจากผู้ประกอบการค้า หรือผู้ที่ถือว่า
ประกอบการค้าตามอัตราที่ก าหนดไว้ ภาษีผู้ประกอบการค้าสามารถผลักภาระให้ผู้บริโภครับภาระภาษี
นี้ได้ โดยรวมไว้ในราคาสินค้า เช่น ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)
- ค่าอากรแสตมป์ เป็นการเก็บภาษีชนิดหนึ่ง ซึ่งกฎหมายก าหนดให้มีการปิด
อากรแสตมป์บนตราสินค้าบางอย่าง โดยเอามูลค่าของตราสารเป็นตัวตั้งในการค านวณค่าอากร
ประมวลรัษฎากรว่าด้วยภาษีเงินได้นี้ ได้ก าหนดถึงองค์ประกอบ เงื่อนไข วิธีการช าระภาษีและปิดอากร
แสตมป์ไว้อย่างละเอียดซึ่งประชาชนผู้มีเงินได้อยู่ในลักษณะใดต้องเสียภาษีตามลักษณะนั้น และต้อง
ช าระให้ตรงตามก าหนดเวลาที่กรมสรรพากรก าหนด มิฉะนั้นจะเสียค่าปรับ ฉะนั้นเพื่อรักษา
ผลประโยชน์ส่วนตนหรือคณะบุคคล จึงเป็นหน้าที่ของคนไทยทุกคนต้องศึกษาประมวลรัษฎากรว่าด้วย
ภาษีเงินได้ให้ละเอียดและปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด การหลีกเลี่ยงการเสียภาษีรายได้ประจ าปี
หรือปิดอากรแสตมป์ไม่ครบถ้วน ย่อมเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา นอกจากนี้ยังจัดเก็บ
ภาษีอื่น ๆ อีก เช่น ภาษีศุลกากร ภาษีสรรพสามิต ภาษีโรงเรือน ภาษีที่ดิน และภาษีป้าย เป็นต้น
ดังนั้นจึงเป็นหน้าที่ของคนไทยทุกคนที่จะต้องเสียภาษีอากรตามที่ตนเกี่ยวข้องด้วยความภาคภูมิใจที่ได้
ช่วยเหลือรัฐ ซึ่งเงินรายได้จากการจัดเก็บภาษีรัฐได้น ากลับมาพัฒนาประเทศในด้านต่าง ๆ และ
จัดบริการขั้นพื้นฐานให้แก่ประชาชน เช่น การประกันสุขภาพ การประกันรายได้ขั้นต่ า และการประกัน
ความมั่นคงในวัยชรา เป็นต้น
4. การช่วยเหลือราชการ หน้าที่ในการช่วยเหลือราชการของประชาชนชาวไทยมิได้ถูก
ก าหนดไว้โดยเฉพาะในรัฐธรรมนูญ อยู่ในกฎหมายอาญา เช่น กรณีเกดภัยพิบัติต่าง ๆ บุคคลมีหน้าที่
ช่วยเหลือราชการเมื่อได้รับการร้องขอ เราต้องถือเป็นหน้าที่ ที่จะต้องช่วยเหลืออย่างเต็มที่ในฐานะ
พลเมืองที่ดี
5. การศึกษาอบรม รัฐได้ก าหนดให้คนไทยทุกคนมีหน้าที่รับการศึกษาอบรม โดยเน้นให้รัฐ
และเอกชนจัดการศึกษาให้เกิดความรู้คู่คุณธรรม
สิ่งที่ส าคัญมากคือ การขยายการศึกษาขั้นพื้นฐานเป็น 12 ปี ซึ่งรัฐต้องจัดให้ทั่วถึงและมีคุณภาพ ให้
ความส าคัญแก่เด็กและเยาวชนที่ไม่มีผู้ดูแล โดยรัฐให้มีสิทธิได้รับการเลี้ยงดูและการศึกษาอบรมตามที่
กฎหมายก าหนด นอกจากนี้ยังให้บุคคลมีเสรีภาพทางวิชาการและให้เกิดองค์กรอิสระ เพื่อจัดคลื่น

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 34

ความถี่เพื่อใช้ในการส่งวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ และวิทยุโทรคมนาคม เพื่อใช้ในการศึกษาอีก
ด้วย
6. การพิทักษ์ปกป้องและสืบสานศิลปะ วัฒนธรรมของชาติและภูมิปัญญาท้องถิ่น ชาติ
ไทยเป็นชาติที่มีศิลปวัฒนธรรมเก่าแก่มานาน ศิลปะและวัฒนธรรมช่วยให้ประเทศมีความเป็น
เอกลักษณ์ที่งดงาม ศิลปะสาขาต่าง ๆ เช่น จิตรกรรม ปฏิมากรรม และภาพพิมพ์ตามวัดวาอาราม
สถานที่ราชการ รัฐวิสาหกิจ และองค์การเอกชนที่บ่งบอกถึงความเป็นไทย เช่น ภาพปราสาท เรือน
โบราณ โบสถ์ วิหาร รูปปั้น รูปหล่อต่าง ๆ ภาพวรรณกรรมตาม
ฝาผนังและเพดานของวัด ตลอดจนสถานที่ส าคัญต่างๆ ล้วนมีคุณค่าที่คนไทยจะต้องหวงแหน รักษา
และถ่ายทอดให้คนรุ่นหลังได้รับรู้ เพื่อช่วยกันเชิดชูความเป็นไทยให้ยั่งยืน ด้านวัฒนธรรม ชาติไทยมี
วัฒนธรรมที่โดดเด่นและบ่งบอกถึงความเป็นไทย เช่น วัฒนธรรมในความเป็นชาติที่มีเอกภาพในการนับ
ถือศาสนา และการยกย่องเชิดชูสถาบันพระมหากษัตริย์ วัฒนธรรมในวิถีชีวิตของคนไทย เช่น การไว้
การกราบ การแต่งกายแบบไทย การท าบุญ ตักบาตร และการประเคนของพระ เป็นต้น ด้านภูมิปัญญา
ท้องถิ่น คนไทยต้องรักษา ปกป้อง และสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นไม่ให้สูญหาย เช่น การทอผ้าด้วยหูก
และกี่กระตุก การย้อมผ้าด้วยเปลือกไม้ การท าหนังตะลุง หนังใหญ่ การจักสานต่าง ๆ และการปรุงยา
จากพืชสมุนไพร เป็นต้น
หน้าที่ส าคัญอีกประการหนึ่งของคนไทย คือ การปลุกจิตส านึกให้รู้จักปกป้องไม่ให้ผู้ใดมา
ท าลาย หรือลบหลู่ดูหมิ่นศิลปะ วัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น ในการผดุงรักษา ปกป้อง และสืบ
สานศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น จึงต้องเริ่มด้วยการปลุกจิตส านึกคนไทยให้ตื่นตัว หันกลับมา
รักษาส่งเสริมและสร้างสรรค์สิ่งที่บ่งบอกถึงความเป็นชาติไทยอย่างจริงจัง เพื่อให้ชาติไทยแข็งแกร่ง
สืบไป
7. การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทุกคนต้องตระหนักในความส าคัญ
และคุณค่าของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รัฐได้ตรากฎหมายเกี่ยวกับการอนุรักษ์
ทรัพยากรธรรมชาติไว้ เพื่อปกป้องคุ้มครองและควบคุมไม่ให้ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมถูก
ท าลายจนสูญสลาย หรือแปรสภาพไป การดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมเป็นภารกิจที่ส าคัญยิ่งที่ประชาชนทุก
คนต้องให้ความร่วมมือและเอาใจใส่ไม่ให้ผู้ใดมาท าลายสิ่งแวดล้อม อันจะมีผลกระทบต่อคน สัตว์ พืช
และสภาพแวดล้อมต่างๆ นอกจากนี้กฎหมายผังเมืองได้ช่วยเสริมกฎหมายรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม
เพราะเกี่ยวข้องกับการใช้ที่ดินให้เกิดความเป็นระเบียบเรียบร้อย ถูกสุขลักษณะและมีความปลอดภัย
ส าหรับประชาชน ซึ่งนอกจากจะให้ประโยชน์

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 35

ทางเศรษฐกิจแล้ว ยังค านึงถึงสภาวะแวดล้อมที่จะกระทบต่อชีวิตของประชาชนด้วย เมื่อรัฐตรา
กฎหมายเกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมขึ้นมาแล้ว เป็นหน้าที่ของประชาชนชาวไทยทุก
คนต้องร่วมกันดูแล รักษาและป้องกัน ไม่ให้ป่าไม้ แร่ธาตุ น้ ามัน ภูเขา แม่น้ า ล าคลองและสิ่งแวดล้อม
ถูกท าลาย ช่วยกันรักษาให้คงอยู่และพัฒนาและยั่งยืนสืบไป

พลเมืองดีในวิถีชีวิตประชาธิปไตย
ความหมายของ “พลเมืองดี” ในวิถีชีวิตประชาธิปไตย
พจนานุกรมนักเรียนฉบับราชบัณฑิตยสถาน ได้ให้
ความหมายของค าต่าง ๆ ดังนี้
“พลเมือง” หมายถึง ชาวเมือง ชาวประเทศ ประชาชน
“วิถี” หมายถึง สาย แนว ทาง ถนน
“ประชาธิปไตย” หมายถึง แบบการปกครองที่ถือมติปวงชนเป็นใหญ่
ดังนั้นค าว่า “พลเมืองดีในวิถีชีวิตประชาธิปไตย” จึงหมายถึง พลเมืองที่มีคุณลักษณะที่
ส าคัญ คือ เป็นผู้ที่ยึดมั่นในหลักศีลธรรมและคุณธรรมของศาสนา มีหลักการทางประชาธิปไตยในการ
ด ารงชีวิต ปฏิบัติตนตามกฎหมายด ารงตนเป็นประโยชน์ต่อสังคม โดยมีการช่วยเหลือเกื้อกูลกันอันจะ
ก่อให้เกิดการพัฒนาสังคมและประเทศชาติให้เป็นสังคมและประเทศประชาธิปไตยอย่างแท้จริง
หลักการทางประชาธิปไตย
หลักการทางประชาธิปไตยที่ส าคัญที่สุด ได้แก่
1) หลักอ านาจอธิปไตยเป็นของประชาชน หมายถึง ประชาชนเป็นเจ้าของ อ านาจสูงสุดใน
การปกครองรัฐ
2) หลักความเสมอภาค หมายถึง ความเท่าเทียมกันในสังคมประชาธิปไตย ถือว่าทุกคนที่
เกิดมาจะมีความเท่าเทียมกันในฐานะการเป็นประชากรของรัฐ ได้แก่ มีสิทธิเสรีภาพ มีหน้าที่เสมอภาค
กัน ไม่มีการแบ่งชนชั้นหรือการเลือกปฏิบัติ ควรด ารงชีวิตอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ไม่ข่มเหงรังแกคนที่
อ่อนแอหรือยากจนกว่า
3) หลักนิติธรรม หมายถึง การใช้หลักกฎหมายเป็นกฎเกณฑ์การอยู่ร่วมกัน เพื่อความสงบ
สุขของสังคม
4) หลักเหตุผล หมายถึง การใช้เหตุผลที่ถูกต้องในการตัดสินหรือยุติปัญหาในสังคม
5) หลักการถือเสียงข้างมาก หมายถึง การลงมติโดยยอมรับเสียงส่วนใหญ่ในสังคม
ประชาธิปไตย

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 36

ครอบครัว ประชาธิปไตย จึงใช้หลักการถือเสียงข้างมากเพื่อลงมติในประเด็นต่าง ๆ ได้อย่างสันติวิธี
6) หลักประนีประนอม หมายถึง การลดความขัดแย้งโดยการผ่อนหนักผ่อนเบาให้กัน
ร่วมมือกันเพื่อเห็นแก่ประโยชน์ของส่วนรวมเป็นส าคัญ หลักการทางประชาธิปไตยจึงเป็นหลักการ
ส าคัญที่น ามาใช้ในการด าเนินชีวิตในสังคม เพื่อก่อให้เกิดความสงบสุขในสังคมได้
จริยธรรมของการเป็นพลเมืองดี
คุณธรรม จริยธรรม หมายถึง ความดีที่ควรประพฤติ กิริยาที่ควร
ประพฤติ คุณธรรม จริยธรรมที่ส่งเสริมความเป็นพลเมืองดี ได้แก่
๑. ความจงรักภักดีต่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ หมายถึง
การตระหนักในความส าคัญของความเป็นชาติไทย การยึดมั่นในหลัก
ศีลธรรมของศาสนา และการจงรักภักดีต่อพระมหากษัตริย์
๒. ความมีระเบียบวินัย หมายถึง การยึดมั่นในการอยู่ร่วมกันโดย
ยึดระเบียบวินัย เพื่อความเป็นระเบียบเรียบร้อยในสังคม
๓. ความกล้าทางจริยธรรม หมายถึง ความกล้าหาญในทางที่ถูกที่ควร
๔. ความรับผิดชอบ หมายถึง การยอมเสียผลประโยชน์ส่วนตนเพื่อผู้อื่น หรือสังคมโดยรวม
ได้รับประโยชน์จากการกระท าของตน
๕. การเสียสละ หมายถึง การยอมเสียผลประโยชน์ส่วนตนเพื่อผู้อื่น หรือสังคมโดยรวมได้รับ
ประโยชน์จากการกระท าของตน
๖. การตรงต่อเวลา หมายถึง การท างานตรงตามเวลาที่ได้รับมอบหมาย

หน้าที่พลเมืองตามแนวทางพุทธศาสนา ควรประกอบด้วยคุณธรรม ๓ ประการ คือ
๑. คารวธรรม หมายถึง การมีความเคารพซึ่งกันและกัน การประพฤติตนเป็นผู้มีคารวธรรม ปฎิบัติได้
ดังนี้
๑. เคารพบุคคลที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะบิดามารดาซึ่งเป็นผู้ให้ก าเนิด เคารพญาติผู้ใหญ่ เช่น ปู่
ย่า ตา ยาย และผู้สูงอายุ เคารพครูอาจารย์ และเพื่อน ๆ โดยแสดงความ
เคารพและกล่าวค าทักทายด้วยค าสุภาพ
๒. เคารพกฏระเบียบทางสังคม เช่น ยึดมั่นในขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามของสังคม
ปฏิบัติตามกฏหมายของประเทศ
๓. เคารพสิทธิของผู้อื่น เช่น ไม่ท าร้ายผู้อื่นโดยเจตนา ไม่เอาทรัพย์ของผู้อื่นมาเป็นของตนโดย
ไม่ได้รับอนุญาต ไม่ท าให้ผู้อื่นเสื่อมเสียชื่อเสียง เป็นต้น

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 37

๔. เคารพความคิดเห็นของผู้อื่น เช่น ควรฟังความคิดเห็นของผู้อื่นด้วยความตั้งใจและไตร่ตรอง
ก่อนตัดสินใจว่จะเชื่อหรือไม่เชื่อ และไม่ควรยึดถือความคิดเห็นของตนว่า
ถูกเสมอไป
๕. เคารพและเทิดทูนสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ ซึ่งถือเป็นสถาบันที่ส าคัญ
สูงสุดของประเทศ
๒. สามัคคีธรรม หมายถึง การร่วมมือช่วยเหลือซึ่งกันและกัน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ต่อกัน เพื่อให้เกิด
ประโยชน์ต่อส่วนรวม การประพฤติตนเป็นผู้มีสามัคคีธรรม ปฎิบัติได้ ดังนี้
๑. ร่วมกันคิด ช่วยกันวางแผน และร่วมกันท างานด้วยความเต็มใจ
๒. ร่วมกันรับผิดชอบ ท างานที่ได้รับมอบหมายให้ส าเร็จ
๓. ร่วมกันติดตาม ประเมินผลการด าเนินงานอย่างต่อเนื่อง
๔. ร่วมกันปรับปรุง มีการแก้ไข พัฒนางานให้มีประสิทธิภาพ
๕. ร่วมกันท างาน โดยค านึงถึงประโยชน์ของส่วนรวมเป็นหลัก
๓. ปัญญาธรรม หมายถึง การใช้สติปัญญาในการด าเนินชีวิต การประพฤติตนเป็นผู้มีปัญญาธรรม
ปฎิบัติได้ ดังนี้
๑. มีความคิดกว้างไกล โดยรับฟังข่าวสารและความคิดเห็นของผู้อื่น
๒. ใช้เหตุผลในการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ไม่น าอารมณ์หรือความรู้สึกส่วนตัวมาใช้ตัดสินปัญหา
๓. แสดงความคิดเห็น โดยปราศจากอคติ
๔. รู้จักการคิด มีการวิเคาระห์ วิพากษ์ วิจารณ์อย่างมีเหตุผล
๕. รู้จักโต้แย้งด้วยเหตุผล ถ้ามีการโต้แย้งในหมู่คณะให้ใช้เหตุผล และสติปัญญาเพื่อให้อีกฝ่าย
หนึ่งยอมรับฟัง ไม่ใช้อารมณ์มาเป็นตัวตัดสินปัญหา
ความส าคัญของคุณธรรม และจริยธรรมที่กล่าวมานี้ ประเด็นที่ส าคัญก็คือ สามารถลดปัญหา
และขจัดปัญหาที่จะเกิดขึ้นแก่บุคคล สังคม และประเทศชาติได้ เมื่อทุกคน
ประพฤติปฏิบัติตนดีแล้ว อุปสรรค ศัตรู ภัยอันตราย ก็จะหมดสิ้นไป ผู้คนมีแต่ความรักต่อกัน สังคมมี
แต่ความสงบ และประเทศชาติก็จะเจริญรุ่งเรือง

สมุดบันทึกกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาหน้าที่พลเมือง 38

ค่านิยมหลักของคนไทย 12 ประการ
1. มีความรักชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์
2. ซื่อสัตย์ เสียสละ อดทน มีอุดมการณ์ในสิ่งที่ดีงามเพื่อส่วนรวม
3. กตัญญูต่อพ่อแม่ ผู้ปกครอง ครูบาอาจารย์
4. ใฝ่หาความรู้ หมั่นศึกษาเล่าเรียนทั้งทางตรง และทางอ้อม
5. รักษาวัฒนธรรมประเพณีไทยอันงดงาม
6. มีศีลธรรม รักษาความสัตย์ หวังดีต่อผู้อื่น เผื่อแผ่และแบ่งปัน
7. เข้าใจเรียนรู้การเป็นประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขที่ถูกต้อง
8. มีระเบียบวินัย เคารพกฎหมาย ผู้น้อยรู้จักการเคารพผู้ใหญ่
9. มีสติรู้ตัว รู้คิด รู้ท า รู้ปฏิบัติตามพระราชด ารัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
10. รู้จักด ารงตนอยู่โดยใช้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงตามพระราชด ารัสของ พระบาทสมเด็จพระ
เจ้าอยู่หัว รู้จักอดออมไว้ใช้เมื่อยามจ าเป็น มีไว้พอกินพอใช้ ถ้าเหลือก็แจกจ่ายจ าหน่าย และพร้อมที่จะ
ขยายกิจการเมื่อมีความพร้อม เมื่อมีภูมิคุ้มกันที่ดี
11. มีความเข้มแข็งทั้งร่างกาย และจิตใจ ไม่ยอมแพ้ต่ออ านาจฝ่ายต่ า หรือกิเลส มีความละอายเกรง
กลัวต่อบาปตามหลักของศาสนา
12. ค านึงถึงผลประโยชน์ของส่วนรวม และของชาติมากกว่าผลประโยชน์ของตนเอง