หนังใหญ่วัดพลับพลาชัย

วัดพหนลัังบใพหลญา่ชัย

จัดทำ โดยนายพลช สิทธิคง นักศึกษาสาขาคอมพิวพิเตอร์
คณะเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี

คำนำ

หนังสืออิเล็กทรอนิคส์ เรื่อง หนังใหญ่
วัดพลับพลาชัย จัดทำขึ้นมาเพื่ อถ่ายทอดความรู้
ของผู้ที่มีประสบการณ์ ในเรื่องของ ความเป็นมา
ของหนังใหญ่ อุปกรณ์ ขั้นตอนการทำหนังใหญ่

หนังสือเล่มนี้ จึงเป็นหนังสือด้านการอนุรักษ์
ภูมิปัญญาชาวบ้านที่มีอยู่เดิมมาต่อยอดให้เกิด
คุณค่าทางวัฒนธรรม ทางผู้จัดทำหนังสือ
อิเล็กทรอนิคส์เล่มนี้หวังว่าจะเป็นประโยชน์ต่อ
บุคคลที่สนใจและชอบในเรื่องของหนังใหญ่
วัดพลับพลาชัยและยังสามารถนำไปเผยแพร่ให้กับ
บุคคลรุ่นต่อๆไปได้

พลช สิทธิคง
ผู้จัดทำ

สารบัญ หน้า
2
คำนำ 3
สารบัญ 4
ความเป็นมา 5
ประวัติของหนังใหญ่
ชนิด ลักษณะตัวหนัง 6-7
องค์ประกอบ และกรรมวิธี 8-9
ในการสร้างตัวหนังใหญ่ของไทย 9
โอกาสในการแสดงหนังใหญ่ 10-11
อุปกรณ์ในการทำหนังใหญ่ 12
วิธีการทำรูปหนังใหญ่ 13-14
วิธีการเล่นหนังใหญ่ 15
บทสัมภาษณ์
อ้างอิง

ความเป็นมา

วัดพลับพลาชัยเป็นวัดเก่าแก่ที่สร้างขึ้นเมือราว
สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย ตั้งอยู่กลางเมือง
เพชรบุรี มีถนนดำเนินเกษมตัดผ่านแบ่งเขตวัต
ออกเป็นสองฝั่ ง โดยฝั่ งนึงนั้นด้านหลังวัดอยู่ติด
กับถนนคลองกระแชง เรียกได้ว่าเป็นแหล่งรวม
งานศิลปะชั้นเลิศที่โดดเด่นเห็นได้จากภายนอก
คือปูนปั้ นฝีมือช่างเมืองเพชรที่มีความละเอียด
อ่อนงดงามและยังคงความสมบูรณ์อยู่มาก ส่วน
ด้านในวิหารเป็นพิพิธภัณฑ์หนังใหญ่ที่มีหนัง
ใหญ่อายุกว่าร้อยปีถูกเก็บรักษาอย่างดีจัดแสดง
ให้ได้ชม

ประวัติของหนังใหญ่

มหรสพที่เก่าแก่ของไทยนี้ กล่าวกันว่ามีมาตั้งแต่
สมัยสุโขทัย แต่หลักฐานการแสดงหนังใหญ่เริ่ม
มี สมัยกรุงศรีอยุธยา ในสมัยของ
สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) นับเป็น
มหารสพที่สร้างชื่อเสียงให้กับประเทศไทย ใน
สมัยรัตนโกสินทร์ปรากฏหลักฐานในการแสดง
หนังใหญ่ ตั้งแต่สมัยสมเด็จพระพุทธยอดฟ้า
จุฬาโลกมหาราช (ร.1) ว่าทรงพระราชนิพนธ์บท
ละครเรื่องอิเหนา เพื่ อใช้แสดงเพิ่มขึ้นจากเรื่อง
รามเกียรติ์
สมัยสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (ร.2) มี
หลักฐานการสร้างตัวหนังใหญ่และบทวรรณคดี
ที่ใช้ในเรื่องรามเกียรติ์ ใช้แสดงหนังใหญ่ชุด
พระนครไหว ซึ่งต่อมาได้มีการนำมาเก็บไว้ ณ
โรงละครแห่งชาติหลังเก่า แต่ถูกไฟไหม้เกือบ
หมด

ชนิด ลักษณะตัวหนัง องค์ประกอบ

และกรรมวิธี ในการสร้างตัว

หนังใหญ่ของไทย

หนังใหญ่เป็นการแสดงที่เกิดจากการเอาศิลปะ
แขนงต่าง ๆ คือ หัตถศิลป์ นาฏศิลป์ คีตศิลป์
และดุริยางคศิลป์ และวรรณศิลป์ มาผสมผสาน
กันให้สอดคล้อง เหมาะสม เพื่ อให้ความบันเทิง
แก่ผู้ชม อันแสดงให้เห็นถึงอัจฉริยภาพทางด้าน
การแสดงของบรรพบุรุษของศิลปินไทย
เอกลักษณ์ที่เชิดหน้าชูตาของหนังใหญ่ในขณะนี้
คือ ความเก่าแก่ สวยงามของตัวหนัง ใคร่ขอ
แนะนำให้ผู้อ่านได้ทราบถึงกรรมวิธีในการทำรูป
หนังในเชิงวิทยาศาสตร์ หัตถกรรม และ
จิตรกรรม

ตัวหนังใหญ่เกิดจากการนำหนังสัตว์ที่ตายแล้ว
ฉลุเป็นภาพและลวดลาย ใช้สีระบายเพื่ อให้เกิด
ความสวยงาม หนังใหญ่แต่ละตัวแกะฉลุลายตาม
เนื้อเรื่องที่แสดง เป็นตัวละครที่มีอยู่ในเรื่องเป็น
ภาพฉากต้นไม้ ภูเขา ป่า สระน้ำ ปราสาท ยาน
พาหนะ ตัวละคร ภาพการต่อสู้ ซึ่งแต่ละตอนของ
เรื่องที่แสดงจะมีตัวหนังใหญ่เป็นภาพตัวหนัง
บรรยายกิริยา อาการคล้าย ๆ กับภาพสไลด์ที่ใช้
บรรยายประกอบการอภิปรายเรื่องราวต่าง ๆ

โอกาสในการแสดงหนังใหญ่

การแสดงหนังใหญ่ นับเป็นมหรสพที่ชาวไทยนำ
มาแสดงกันนานหลายร้อยปี จากหลักฐานในกฎ
มณเฑียรบาล พ.ศ. ๒๐๐๑ สมัยพระบาทสมเด็จ
พระบรมไตรโลกนาถแห่งอยุธยาตอนต้น ได้
บันทึกไว้ว่าหนังใหญ่เป็นมหรสพที่นิยมในสมัย
นั้น แต่ไม่ปรากฏหลักฐานว่าเป็นวัฒนธรรมของ
ใคร เพราะการแสดงชนิดเดียวกันนี้เผยแพร่อยู่
ในทวีปเอเซีย นับตั้งแต่วัฒนธรรมอินเดียและ
วัฒนธรรมจากอาณาจักรศรีวิชัย
การแสดงหนังใหญ่ยังคงนิยมแสดงกันอย่างต่อ
เนื่องมาถึงสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น รัชสมัย
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
รัชกาลที่ ๒ มีช่างฝีมือแกะตัวหนังใหญ่ได้
สวยงาม วิจิตรบรรจงมีสีสันสวยงามตระการตา
เฉพาะชุดพระนครไหว หนังชุดนี้ถูกไฟไหม้ พ.ศ.
๒๕๐๓

การแสดงหนังใหญ่เป็นมหรสพที่เล่นในตอน
กลางคืน อุปกรณ์ที่ใช้แสดงมีตัวหนัง ผู้เชิด
คณะผู้เล่นวงมโหรีปี่ พาทย์ ผู้ร้อง ผู้พากย์ ที่นิยม
แสดงมากที่สุด คือ เรื่องรามเกียรติ โดยเลือก
ตอนใดตอนหนึ่งเช่นเดียวกับการแสดงโขน

อุปกรณ์ในการทำหนังใหญ่

อุปกรณ์ หลักๆได้แก่
แผ่นหนัง เขม่าก้นหม้อหรือเถ้าจากกาบมะพร้าว
น้ำข้าว ใบฟักข้าว สิ่ว สีธรรมชาติ และ ไม้ไผ่

วิธีการทำรูปหนังใหญ่

การทำรูปหนังใหญ่ นิยมใช้หนังวัว หนังควาย
หนังวัวตัวเมีย หรือหนังลูกวัว โดยมีวิธีการดังนี้

๑.การฟอกหนัง เมื่อได้หนังแล้วต้องนำมาฟอก
ตามกรรมวิธีแบบภูมิปัญญาชาวบ้าน สมัย
โบราณจะใช้มะเฟือง ข่า ใบสมอ มาตำผสมกันให้
แตก แล้วนำหนังสดมาหมักทิ้งไว้จนขนหนังหลุด
ขึงแล้วตากให้แห้ง อาจทาด้วยขี้เถ้า ขูดเอา
พังผืดและขนออก หรืออาจฟอกด้วยสัปปะรด
ปัจจุบันนิยมฟอกหนังด้วยน้ำส้มสายชู หรือสาร
เคมี เพราะสะดวกและใช้เวลาน้อย

๒.การลงลวดลาย ใช้ถ่านไม้รวก ดินสอ หรือใช้
เหล็กแหลม วาดลวดลายลงบนหนัง ตามแต่เนื้อ
เรื่องที่จะแสดง บางครั้งใช้วิธีการลอกลายลง
กระดาษแล้วนำมาทาบบนหนังเพื่ อร่างแบบ

๓.การแกะฉลุ จะใช้ตาไก่ ตอก และมีดแกะสลัก
การฉลุมีสองแบบคือ "แบบหน้าเต็ม" คือ การฉลุ
เอาเส้นตา คิ้ว วงหน้า ขอบแขนออก
"การฉลุแบบหน้าแขวะ" คือ การฉลุส่วนอื่นๆ
ออก ให้เหลือเฉพาะเส้นวงหน้า ตา คิ้ว ปาก หรือ
เส้นขอบแขน คอ

๔.การลงสี สีที่นิยมใช้เป็นสีที่ผลิตจาก
ธรรมชาติ เช่นสีแดง ได้จากน้ำฝางผสมสารส้ม
หรือหมากแห้งผสมแอลกอฮอล์ สีดำได้จากเขม่า
ก้นหม้อ สีเขียวได้จากจุนสีผสมน้ำมะนาว สี
เหลืองใช้น้ำฝางทาแล้วถูด้วยน้ำมะนาว ปัจจุบัน
ช่างสามารถเลือกใช้สีในท้องตลาด นำมาละลาย
กับน้ำอุ่นผสมกับเหล้าขาว เพื่ อช่วยให้สีซึมเข้า
เนื้อหนัง

๕.การผูกไม้เชิด เรียกว่า "ไม้ตับหนัง" หรือ
"ไม้คีบหนัง" นิยมใช้ไม้ไผ่แก่จัดเนื้อหนามาเหลา
หนังใหญ่หนึ่งตัวจะใช้ไม้คีบสองคู่ ประกบกันแล้ว
ใช้หวายผูกเป็นปล้องห่างกันพอประมาณ

วิธีการเล่นหนังใหญ่

วิธีการเล่น หนังใหญ่ประกอบด้วย
๑. ตัวหนังที่ใช้เชิดต้องใช้ช่างฝีมือแกะสลัก
ลวดลายเชิงจิตรกรรมอันวิจิตรบรรจง
๒. ดนตรีประกอบ เป็นการรวมของการแสดง
ดนตรีวงใหญ่ วงมโหรีปี่ พาทย์ ด้วยการบรรเลง
ทั้งบทร้อง บทพากย์ บทเจรจา
๓. คนเชิด นับเป็นศิลปะการแสดงนาฎศิลป์ชั้น
สูง ท่วงท่าการเชิดประกอบบทพากย์ บทร้อง
ต้องดำเนินไปอย่างมีลีลา ที่จะให้ผู้ชมบังเกิด
จินตภาพคล้อยตามอย่างเพลิดเพลินสนุกสนาน

บทสัมภาษณ์

๑.รู้จักหนังใหญ่ได้อย่างไร
บ้านอยู่ใกล้กับวัดพลับพลาชัย
และได้รู้ว่าที่วัดมีหนังใหญ่

ผู้ให้สัมภาษณ์ ๒.อุปกรณ์การทำหนังใหญ่มีอะไรบ้าง
นายปภังกร จรรยงค์ การที่จะเริ่มทำต้องมาทำตัวพระฤาษี
รองนายกเทศมนตรี พระอิศวร พระนารายณ์ ก่อน
เมืองเพชรบุรี แล้วหนังที่ใช้ในแต่ละตัวจะใช้หนังที่
แตกต่างกัน

๓.ที่มาของหนังใหญ่วัดพลับพลาชัยเกิดขึ้นมาได้อย่างไร
เกิดขึ้นในสมัยราชการที่ 2 แล้วได้เลิกกันไปและได้นกลับ
มาในสมัยราชการที่ 5 โดยมีหลวงพ่อวัดพลับพลาชัยได้
รื้อฟื้ นหนังใหญ่ชุดปัจจุบันขึ้นมาโดยระดมชั้งฝีมือใน
จังหวัดเพชรบุรีมาช้วยกันทำหนังใหญ่และได้ใช้เวลา 3 ปี
ได้ทั้งหมด 200 หนัง

๔.หนังใหญ่ใช้แสดงใช้แสดงในโอกาสใดบ้าง
งานมหาศพชั้นสูง

๕.เคยคิดที่จำนะหนังใหญ่ไปเผยแพร่ให้กับบุคคล
รุ่นใหม่หรือคนรุ่นหลังได้อย่างไร
ได้มีการให้นักท่องเที่ยวได้มีการหัดตอกหนัง
กระดาษและหัดเล่นการแสดงหนังใหญ่

อ้างอิง

ความเป็นมา(ออนไลน์)สืบค้นจาก:
http://www.ploenmuangpetch.com
/watplab/

ประวัติของหนังใหญ่(ออนไลน์)สืบค้นจาก:
https://anudee.wordpress.com
การทำรูปหนังใหญ่(ออนไลน์)สืบค้นจาก:
https://sites.google.com/site/thailandnungyai
/kerd-khwam-ru/karthahnanghiy?
fbclid=IwAR1CHtgvQrdWWLuMd8mUGOtLlfxk
Sxh8HPGAKIC6jgOhx18WMV3rZsgqJzA

ราคา ฟรี บาท