หนังตะลุงความเชื่อและพิธีกรรมอันศักดิ์สิทธิ์ที่ยังคงสถิตย์ต่อชีวิตชาวนคร (1)

ห นั ง ต ะ ลุ ง

ค ว า ม เ ชื่ อ แ ล ะ พิ ธี ก ร ร ม อั น ศั ก ดิ์ สิ ท ธิ์ ที่ ยั ง ค ง ส ถิ ต ย์ ต่ อ ชี วิ ต ช า ว น ค ร

SACRED BELIEFS AND CEREMONIES THAT
PERSIST IN CITY LIFE

หนังตะลุงมุ่งมาทำหน้าที่
ประเพณีหนังตะลุงผดุงศิลป์
พิธีกรรมทำมาเป็นอาจิณ

ศิลปินเราต้องมีพิธีกรรม
เริ่มหาฤกษ์เบิกโรงให้โปร่งปลอด

ครูถ่ายทอดค่านิยมไว้คมขำ
ขึ้นดนตรีตีประโคมโหมโรงนำ
พิธีกรรมเก่าก่อนซึ่งครูได้สอนมา

หนังตะลุงนับถือพระฤๅษี
เล่นดนตรีเพลงเดิมเสริมหรรษา

พระฤๅษีตาไฟได้เวลา
เหาะออกมายักย่ายก๋ร่ายเวทมนต์

ตั้งนโมลงสามจบครบสามครา
ท่องคาถาสักเคได้เชิญเทพทั่วเวหน

ครูชุมนุมเทวดารักษาตน
ทั่วทั้งบนพื้นออดินถิ่นใกล้ไกล
เมื่อหลบรูปพระฤๅษีบางครั้งออกพระอิศวร
เต้นครบถ้วนทุกท่าล้วนแต่น่าเลื่อมใส
ท่องมนตรามหาเวทย์ไล่เภทภัย
ไล่จัญไรปีศาจกวาดลานดิน
ขอที่ตั้งโรงจอขอเทพไทพิทักษ์

ให้เข้ามารักษาศีล
พระฤๅษีมีมนตร์บนพื้นดิน
อิศวรศิลป์ ก็มีมนต์บนนภา
เรารักษาประเพณีพิธีกรรม
เป็นฉากนำก็เพื่อจะให้ทุกท่านได้ศึกษา
ออกหน้าบทประกาศนาดออกมา
เป็นลีลาชูธงเราถือเป็นยอดมงคล

ผู้นั่งดูผู้ชมผสมโรง
จะปลอดโปร่งใจกายย่อมจะได้กุศล

เด็กผู้ใหญ่วัยชรามหาชน
แล้วทั่วทุกคนผู้ร่วมพิธีก็ขอให้ท่านมีชัย

ขอให้ท่านมีชัย
แล้วทุกคนร่วมพิธีจงมีชัย

(จากเรื่อง แสงเทียรคุณธรรม)

หวัดดี หวัดดี
คุณเท่ง คุณหนูนุ้ย

วันนี้เราจะพา พิธีกรรม
มารู้จักกับ ไอไหรหนูนุ้ย
พิธีกรรมที่
ศักดิ์สิทธิ์

พิธีกรรมแก้
เหมฺรยหนัง
ตะลุงแหละเท่ง

น่าสนใจมาก
หนูนุ้ย ไหนพา

ไปแลดิ

ตามมาต้า
Let’s go !

พิธีการแก้เหฺมฺรย
บนหนังตะลุง

หนังตะลุงเป็นศิลปะการแสดงอย่าง
หนึ่งที่มีความเกี่ยวข้องกับความเชื่อ และมี

ขนบธรรมเนียมในการแสดงหนังตะลุง

"พิ ธี กรรมแก้ เหฺ มฺ รยบนหนั งตะลุ ง
เป็ นพิ ธี กรรมที่ ศั กดิ์ สิ ทธิ์ ซึ่ งเกิ ดจาก
ความเชื่ อและความศรั ทธาระหว่ างผู้ บน

และนายหนั งตะลุ ง"

พิธีกรรมการแก้เหฺมฺรยบนหนังตะลุงเป็นการ
เล่นเพื่อบูชาบวงสรวงครูหมอที่ผู้บนได้บนไว้ซึ่ง
การแสดงแก้เหฺมฺรยบนหนังตะลุงนี้ก็เหมือนกับการ
แสดงหนังตะลุงเพื่อความบันเทิงทั่วไปแต่ต้อง

แสดงการแก้บนก่อนที่จะเล่นหนังตะลุง

น า ย ห นั ง จ ะ ต้ อ ง เ ป็ น ผู้ มี ค ว า ม รู้ แ ล ะ
ความชำนาญ ในศาสตร์ของหนังตะลุง
แ ล ะ พิ ธี ก ร ร ม ก า ร แ ก้ เ หฺ มฺ ร ย บ น ห นั ง ต ะ ลุ ง

ขนบธรรมเนียม "ขนบธรรมเนียมในการแสดง
หนั งตะลุ ง มี การออกรู ปพระฤาษี
ในการแสดง รูปพระอิศวรทรงโค รูปปรายหน้าบท"
ออกรูปพระฤาษีเป็นรูปครูหนังตะลุง มีความเชื่อว่าเป็นรูปที่ศักดิ์สิทธิ์ที่จะคอยช่วยปกป้องคุ้มครอง
ต่อมาออกรูปพระอิศวรทรงโคเพื่อบูชาพระศิวะซึ่งเป็นเทพเจ้าซึ่งเป็นการผสมผสานทางศาสนาพราหมณ์
การออกรูปพระอิศวรทรงโคมีจังหวะเพลงที่สนุกสนานและออกรูปปรายหน้าบทจะเปรียบแทนตัวนายหนัง

เพื่อมาขับร้องกลอนไหว้ครู

หน้า 07

เล่นเรื่องรามเกียรติ์

หลังจากนั้นเข้าสู่พิธีกรรมการแก้เหฺมรย
ซึ่งจะเล่นเรื่องรามเกียรติ์ตอนใดตอนหนึ่ง เช่น ส่วนใหญจะ
นิยมเล่นเรื่องรามเกียรติ์ตอนพระรามยกทัพไปรบกับทศกัณฐ์

ผู้บนและ
การบนบาน



การบนบานเป็นการขอร้องสิ่งศักดิ์สิทธิ์
โดยจะบนบานศาลกล่าวขอความช่วยเหลือใน
เรื่องต่างๆพร้อมให้คำมั่นว่าจะให้สิ่งตอบแทน
หรือทำตามสัญญาที่ให้ไว้ถ้าหากเป็นผลสำเร็จ

เมื่อผู้บนมีความปราถนาอยากจะได้สิ่งใดสิ่งหนึ่ง
ที่เกินความสามารถและมีความศรัทธาในสิ่งศักดิ์สิทธิ์
จึงต้องไปบนบาน และเมื่อได้รับผลสำเร็จที่บนไว้ก็จะ
รับหนังตะลุงเพื่อเล่นแก้เหฺมฺรยตามสัญญาที่บนไว้

ความเชื่อและการบนบานเป็นสิ่งที่อยู่
ในสังคมไทยมาตั้งแต่ในอดีต และฝัง

รากลึกกับชีวิตของชาวบ้าน

ผลิตภัณฑ์
จากหนังตะลุง

“ตุ๊ กตาหนั งตะลุ งและพวงกุ ญแจหนั งตะลุ ง”

ผลิตภัณฑ์จากหนังตะลุงเป็นงานหัตถกรรมพ
ื้นบ้านอันวิจิตรงดงามที่ถูกสืบทอดต่อกันจวบ
จนทุกวันนี้แต่เดิมเป็นการแกะหนังเพื่อใช้สำหรับการแสดงมหรสพพื้นบ้านโดยเฉพาะ จึงเป็นรูป

ตัวละครที่ใช้ในการแสดงตัวอย่าง เช่น ตัวฤาษี ตัวพระ ตัวนาง หนูนุ้ย เท่ง ทอง เป็นต้น

พันพรือมั้งเท่ง ผ่านเลยหนูนุ้ย
นี่แหละคนรู้จริง

นี่แหละเท่ง แล้วนอกจากนี้แล้ว
พิธีกรรมที่ หนังตะลุง
ศักดิ์สิทธิ์ของหนัง
เขาเล่นงานไหนมั้งละ
ตะลุง หนูนุ้ย

ถ้าพันนั้น จัดปุยยย
กะตามมาแลต้า

โอกาสในการ
แสดงหนังตะลุง

หนังตะลุงนิยมเล่นในงาน เช่น งานวัด
งานขึ้นบ้านใหม่ งานประจำปี งานศพ ฯลฯ

หน้า 07

ความสามารถ
ของหนังตะลุง

นายหนังตะลุงเป็นผู้ที่มีความรู้รอบด้าน
สร้างความบันเทิงให้แก่ผู้ชม

ในส่วนของการแสดงหนังจะต้องเป็นคน
เสียงดีและเสียงดังทำเสียงได้หลายเสียง
เปลี่ยนเสียงตามบทบาทของตัวละครที่พากย์
ได้ฉับพลันและเป็นธรรมชาติพากย์ยักษ์เสียง
ต้องห้าวอย่างยักษ์ พากย์นางเสียงต้องนุ่ม
หวานอย่างนางพากย์ตัวตลกตัวใดเสียงต้อง
เป็นอย่างตัวตลกตัวนั้นเรียกเป็นภาษาหนัง
ตะลุงว่ากินรูป เสียงที่ชวนฟังต้องแจ่มใส

การแข่งขันหนังตะลุง

การแข่งขันหนังตะลุงในงานบุญสารท
เดือนสิบจังหวัดนครศรีธรรมราชชิงถ้วย
พระราชทานสมเด็จพระกนิษฐาราชเจ้ากรม

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา

หน้า 22

การแกะหนังตะลุง

รูปหนังตะลุงที่ใช้แสดงการเล่นหนังตะลุงต้องผ่านขั้นตอนที่ซับซ้อน
ช่างแกะหนังตะลุงต้องใช้ความรู้และทักษะหลายๆด้านประกอบกัน
การแกะรูปแต่ละตัวๆ โดยเฉพาะรูปหนังใหญ่และรูปจับต้องใช้เวลาหลาย
วันช่างที่เป็นศิลปินต้องอาศัยความรักงาน ความพิถีพิถันทุ่มเทจิตใจในผล
งานทั้งหมดเพื่อให้ผลงานมีคุณค่าทางศิลปะดูแล้วมีชีวิตวิญญาณ

ความเชื่อของหนังตะลุงมีมาก
ในอดีตถือว่าไสยศาสตร์เป็นสิ่งที่นายหนัง

ต้องเรียนรู้ แสดงหนังได้ดีเพียงอย่าง
เดียวไม่พอ ต้องรอบรู้ไสยศาสตร์อย่างดี
ด้วยจึงจะเอาตัวรอด แต่ปัจจุบันไม่ค่อย

เคร่งครัดในเรื่องนี้เท่าใดนัก

นางสาวสุนิสา เสมาพัฒน์ 6211205004
นางสาวธาราทิพย์ เพ็งจันทร์ 6211205007

นายณัฐพล บัวจันทร์ 6211205027