C วิกฤตการณ์ร.ศ.112 นายณัฐวิชช์ ทองสืบ 6321126068 D3

วกิ ฤตการณ ร.ศ.๑๑๒เหตกุ ารณส ําคัญทางประวัตศิ าสตร
ความขดั แยงระหวางสยามกบั ฝรง่ั เศส

วกิ ฤต ร.ศ.๑๑๒
ความขัดแยงระหวา งสยามกับฝรงั่ เศส

คาํ นํา
หนงั สือเลมนม้ี เี นอื้ หาเกย่ี วกับเรือ่ งวกิ ฤต ร.ศ.๑๑๒
ซึง่ นับวา เปน เหตกุ ารณส าํ คัญทางประวตั ศิ าสตร ทางผูจัดทําได
ศกึ ษาคน ควา รวบรวมและวเิ คราะหข อ มลู ท่สี าํ คญั เผือ่ ใชใ น
การจดั ทาํ รูปเลมหนังสือใหอ อกมาสมบรู ณถูกตองนาํ ไปใชให
เกิดประโยชนส ูงสุดทางวชิ าการแกผ ูอา นหรอื ผทู ีต่ องการหา
ขอ มูลตอ ไป

หนงั สอื เลม นี้ช้ใี หเห็นถงึ สาเหตุ ผลกระทบของการเกดิ
วกิ ฤต ร.ศ.๑๑๒ ระหวา งสยามกับฝรงั่ เศสในรัชสมยั ของพระบาท
สมเด็จพระจุลจอมเกลาเจาอยหู ัว หากหนงั สอื เลมนี้มขี อ ผิด
พลาดประการใดผจู ัดทําขอนอมรบั ทกุ ความคิดเห็นเพ่ือนาํ เอาไป
ปรับปรุงใหดีข้นึ และตอ งขออภยั มา ณ ท่ีน้ีดวย

ผูจัดทํา
ณัฐวชิ ช ทองสบื

สารบัญ
เรอ่ื ง หนา ที่

คาํ นํา ก
สารบญั ข

วิกฤตการณ ร.ศ.๑๑๒ ๑

สาเหตขุ องความขดั แยง ๑

ความขดั แยงกอ นเกดิ วกิ ฤตการณ ร.ศ.๑๑๒ ๒-๔

- กรณบี างเบยี น ๒

- กรณเี มืองทา อุเทน ๓

- การตายของมาสสี่ ๔

เหตุการณความรนุ แรง ๕

ผลกระทบของวกิ ฤตการณ ร.ศ.๑๑๒ ๖

อา งองิ ๗

วกิ ฤตการณ ร.ศ.๑๑๒

เปนเหตกุ ารณค วามขดั แยง ระหวางราชอาณาจักรสยามกับ
ฝรัง่ เศส ในสมัยสาธารณรัฐฝรัง่ เศสที่ ๓ ซึง่ เกดิ ข้ึนใน
ปพ .ศ. ๒๔๓๖ จากการอา งอาํ นาจอธิปไตยเหนือพ้นื ที่ฝง ซาย
ของแมน ้ําโขง (พนื้ ทีส่ ว นใหญของประเทศลาวในปจ จุบนั )

สาเหตุของความขัดแยง

สบื เนอ่ื งจากการขยายอํานาจของชาตติ ะวนั ตกในยุค
จกั รวรรดนิ ิยมโดยฝรัง่ เศสหลงั จากไดเ วียดนามและเขมรสวน
นอกหรือเขมรดานตะวนั ออกแลวก็พยายามยดึ ครองลาว ซง่ึ ใน
เวลาน้ันเปน ประเทศราชของไทย เพื่อหวังใชแ มน้ําโขงท่ีไหลผาน
ลาว เปน เสน ทางไปสูจีนซึ่งเปน ตลาดการคา ที่สาํ คญั

ความขัดแยงกอ นเกดิ
วิกฤตการณ ร.ศ.๑๑๒

กรณบี างเบยี น (Affaire de Bang-Bien)
กรณีบางเบียนเปนชนวนแหงความขัดแยงที่
นาํ ไปสกู ารใชอาวธุ ในทสี่ ดุ กลาวคือเมอื่

เดือนพฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๓๔ ครู นโิ ยง
(Cournillon) สมาชกิ คณะผูจ ดั ทําแผนท่ี
ปก ปนเขตแดนไดแตง ตง้ั ใหบางเบียน ผู
อพยพชาวลาวเปน เจา หนา ที่ปกครอง

ฝรั่งเศสทท่ี งุ
เชียงคํา (Thoung Xieng Kham ทงุ ไหหนิ ใน
ประเทศลาวปจ จบุ ันจงึ ทาํ ใหเ กดิ การปะทะกนั

ขึน้ ทท่ี ุง เชยี งคํา ระหวางสยามกบั ฝรั่งเศส

ความขัดแยง กอนเกดิ
วกิ ฤตการณ ร.ศ.๑๑๒

กรณเี มืองทา อเุ ทน (Affaire d’Outhene)
กรณีเมอื งทาอเุ ทน เปน ความขดั แยงท่ที ําใหฝ รัง่ เศส
ตอ งพจิ ารณาทบทวนสนธสิ ญั ญาตา งๆ และขอ เรียก
รอ งใหม กลาวคือ ชอ็ งเปอนัวส (Champenois) และ
เอสกิลาต (Esquilat) ซง่ึ ไมเ พียงแตจ ะไดรับ การ
สนบั สนนุ จากสหภาพแรงงานฝร่ังเศสในลาวตอนบน
และเวียดนามตอนเหนือ เพอื่ ทาํ การคากับไทยเทานัน้
ความพยายามผลกั ดนั ใหลาวเปนอาณานคิ มฝร่ังเศส
ของเขายงั ไดรับการสนบั สนุนจากเดอแวล รัฐมนตรี
วา การกระทรวงการตางประเทศคนใหม และนายโอกุ
สต ปาวี ราชทูตฝร่งั เศสประจาํ กรงุ เทพฯ (Ministre de

France a Bangkok) อีกดวย

ความขดั แยงกอนเกดิ
วิกฤตการณ ร.ศ.๑๑๒

การตายของมาสส่ี (Affaire de massie)
มาสส่ี เจาหนา ท่ขี องสถานกงสลุ ฝร่งั เศสในเมอื ง
หลวงพระบาง ซึ่งเคยเปนสมาชิกของคณะสาํ รวจ
(Mission Pavie) ไดลาออกจากตาํ แหนง ดงั กลา ว
เพราะไดร บั การขมเหง (a subir les pires insultes)
จาก คนไทย และทสี่ ําคัญคอื มาสส่ีไมเ คยไดร บั
ความเห็นใจและการสนับสนนุ จากรัฐบาลท่ีกรงุ
ฮานอยและกรุงปารีสเลย ดังน้ันเขาจงึ ไดฆ า ตัวตาย
เมอ่ื วันท่ี ๓๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๓๕ บรเิ วณหนา

เมอื งจําปาศักดิ์ (Bassac)

เหตุการณค วามรุนแรง

วันท่ี ๘ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๓๖ รัฐบาลฝรั่งเศสไดแ จง แกฝา ย
ไทยวา ผูการโบรี (Bory) จะนําเรอื ปน แองกงสตอง

(Inconstant) และเรอื โกแมต (Comete) เขา มายังกรุงเทพฯ กรม
หลวงเทวะวงศว โรปการ ทรงคดั คา นวา ละเมิดสนธิสญั ญาฉบับ
พ.ศ. ๒๓๙๙ ในวันท่ี ๑๑ กรกฎาคม เรอื ทง้ั สองลาํ จึงมุง หนามา
กรงุ เทพฯ ซ่ึงเปนการละเมิดอธปิ ไตยของไทย จึงไดเ กดิ การตอ สู
บรเิ วณปอมพระจุลจอมเกลา และปอมผเี สอ้ื สมุทรผลการสูร บ
เรอื นํารองของฝร่ังเศสถกู ยงิ เกยตื้น ทหารเสยี ชีวิต ๓ นาย บาด
เจบ็ ๓ นาย ทหารไทยเสียชีวติ ๓ นาย บาดเจ็บ ๔๑ นาย แต
เรอื รบฝรั่งเศสท้ัง ๒ ลาํ สามารถแลน ขน้ึ มาจอดทหี่ นาสถานทูต

ฝรัง่ เศสไดและเกิดการเจรจากันเกดิ ขน้ึ

ผลกระทบของวิกฤตการณ ร.ศ.๑๑๒

สง ผลกระทบตอ ระบบเศรษฐกจิ โดยรวมของสยามเพราะ
สยามตอ งเสียเงนิ ๒ ลา นฟรังกเปนคาทท่ี าํ ความเสยี หายให

กับฝร่งั เศส และจายเงนิ ๓ ลา นฟรังกเปนคามดั จํา/คา
ทําขวัญทอ่ี าจสง ผลเรื่องปากทองของราษฎรเพราะสยามยงั
ไมกระจายอาํ นาจใหทองถนิ่ ปกครองตนเองและมกี ารรวม

อาํ นาจทางเศรษฐกิจเขา สสู ว นกลาง ทาํ ใหทองถน่ิ ไม
สามารถหาผลประโยชนท างเศรษฐกจิ ไดป ระกอบกับการเกดิ
วกิ ฤตการณ ร.ศ.๑๑๒ ยง่ิ ทาํ ใหสยามทง้ั ในระดับชาติและ

ระดบั ทอ งถิน่ ไดรับความเสียหายอยางหนัก

ผลกระทบของวกิ ฤตการณ ร.ศ.๑๑๒

ในดานสังคมและวฒั นธรรมไดส งทาํ ใหสยามมกี ารนาํ เอา
ความทนั สมัยแบบตะวันตกเขา มาและสง ผลกระทบตอ
สังคมและวัฒนธรรมในทองถนิ่ เชน การทําใหทกุ คนมี
ความเทา เทียมกนั ในสงั คม (การยกเลิกระบบไพรแ ละการ
เลกิ ทาสของรชั กาลท่ี ๕), การเปลีย่ นแปลงการแตงกาย
(สวมเสอ้ื ราชปะแตน สวมหมวก ฯลฯ), การใหความ
สาํ คญั กับการศกึ ษาเพื่อใชเ ปนเคร่อื งมอื ในการยงั ชีพโดยสิง่
เหลา น้รี ัชกาลท่ี ๕ ไดพยายามดําเนินการมากอนแลว แต
วกิ ฤตการณ ร.ศ.๑๑๒ เปนตัวเรงท่ีทําใหพ ระองคต อง
ดําเนินการปฏิรูปและพฒั นาประเทศอยา งรวดเร็วโดยถอื
เปน ผลกระทบจากกระแสโลกที่ตอ เนอ่ื ง สว นดานปรัชญา
ความคิดคาดวาจากการเขามาแสวงหาอาณานคิ มของ
ฝร่งั เศสในสยามไดท าํ ใหรัฐบาลสยามและทอ งถน่ิ หวาด
กลวั ตอการลา อาณานิคมไมเพยี งแตฝรง่ั เศสเทาน้ัน แตรวม
ถึงชาตติ ะวันตกอืน่ เชน อังกฤษ สหภาพโซเวยี ต เยอรมนี
ฯลฯ ทถี่ กู สยามมองดว ยความระแวดระวังและเรมิ่ เรียนรูที่

จะปรบั ตวั ใหเปนทยี่ อมรับตอมหาอาํ นาจเหลา น้ี

คลงั รูปภาพ

คลงั รูปภาพ

คลงั รูปภาพ

คลงั รูปภาพ

คลงั รูปภาพ

คลงั รูปภาพ

คลงั รูปภาพ

อางองิ

เหตุการณส ําคญั . วกิ ฤตการณร .ศ.๑๑๒. [ออนไลน]. แหลงที่มา :
https://sites.google.com/site/hetkansumkun/hetukarn-sakhay-ni-smay-
krung-ratnkosinthr/wikvtkarn-r-s-112-1 [๒๕ เมษายน ๒๕๖๔]

ประวัติศาสตรก ันเอง . วกิ ฤตการณร.ศ.๑๑๒. [ออนไลน].๒๕๖๒. แหลง
ทมี่ า: https://www.blockdit.com/posts/5d4984506752233e1a1fe321

[๒๕ เมษายน ๒๕๖๔]

จารวุ รรณ สขุ มุ าลพงษ . วิกฤตการณร .ศ.๑๑๒. [ออนไลน].๒๕๖๔.
แหลง ที่มา: http://wiki.kpi.ac.th/index.php?title= [๒๕ เมษายน ๒๕๖๔]