The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by amaliaroheni42, 2022-11-25 01:31:25

BAHAN AJAR AKSARA JAWA

BAHAN AJAR AKSARA JAWA

BAHAN AJAR

KANGGE KELAS XI SEMESTER GASAL

dening: Amalia Desi Roheni, S.Pd.

A.Identitas

Kelas : XI/ Gasal
Mata Pelajaran : Bahasa Jawa
Materi : Empat paragraf aksara Jawa menggunakan aksara rekan
Pertemuan : 1 x 2 jam pelajaran

B.Kompetensi Dasar

3.5 Mengidentifiksi kaidah penulisan aksara Jawa empat paragraph menggunakan
aksara rekan

C. Indikator

3.5.1 Menguraikan penulisan aksara Jawa empat paragraf yang menggunakan
aksara rekan menjadi aksara latin (C4)
3.5.2 Menelaah penulisan aksara Jawa empat paragraf yang menggunakan aksara
rekan.(C4)

D. Tujuan Pembelajaran

Melalui kegiatan pembelajaran dengan menggunakan pendekatan scientific, model
pembelajaran Problem Based Learning, metode teams games tournament, diskusi,
tanya jawab, dan penugasan peserta didik dapat menguraikan penulisan aksara
Jawa empat paragraf yang menggunakan aksara rekan menjadi aksara latin dan
menelaah penulisan aksara Jawa empat paragraf yang menggunakan aksara rekan
dengan penuh tanggung jawab (C4, Hots)

E.Dimensi Pengetahuan

1. Faktual : gambar kang ginakake aksara jawa

2. Konseptual : aksara Jawa, pasangan, sandhangan, aksara rekan, tata

cara menulis aksara rekan

3. Prosedural : langkah-langkah menelaah dan menulis aksara rekan

4. Metakognitif : menulis aksara Jawa menggunakan aksara rekan

FASE 1: IDENTIFIKASI MASALAH

MATERI FAKTUAL
Aksara Jawa menika asli kabudayan Jawa ingkang adiluhing. Jaman samenika
kathah sanged panyeratan ingkang ginakaken aksara Jawa, tuladanipun nama margi,
nametag tiyang, rasukan batik ingkang ginakake aksara Jawa. Mula kuwi ayo para
siswa saged sinau sesarengan babagan akasara Jawa supados menawi wonten
panyeratan aksara Jawa ing pundi kemawon, kita sadeg maos. Wonten ing pasinaon
menika para siswa nyinauni bab aksara Jawa. Gladhen nyerat aksara Jawa kedah
dipun tindakaken supados enggal apal lan paham caranipun nyerat.

Mangga para siswa dipuntiti tuldha ingkang ginakaken aksara Jawa:

Nama margi kathah
ingkang ginakaken

aksara Jawa



Rasukan ingkang
ginakaken aksara Jawa

Nametag ingkang
ginakaken aksara Jawa

FASE 2: MENGORGANISASIKAN
PESERTA DIDIK

MATERI KONSEPTUAL
AksaraLegena
Aksara legena inggih menika aksara Jawa ingkang dereng angsal sandhangan
lan pasangan. Aksara legena menika cacahipun wonten 20 (kalih dasa).

Pasangan
Aksara Jawa ingkang cacahipun wonten 20 (kalih dasa) menika kagungan
pasangan piyambak-piyambak.

Sandhangan
a. Sandhangan Swara

Sandhangan kangge nyerat swanten i, u, e, lan o. Caranipun nyerat
sandhangan swara inggih menika aksara ingkang dipunparingi sandhangan
swara mapane wonten ing tandha titik kados ing njero kothak ing nginggil.
Caranipun mbedakake sandhangan pepet lan tarung inggih menika
dipuntiteni saking swantenipun.

b. Sandhangan panyigeg wanda
Inggih menika sandhangan ingkang dipunginakaken kangge gantosi aksara
sigeg (huruf mati). Aksara sigeg ingkang dipungantos ngangge sandhangan
menika wonten tiga inggih menika h, r, ng lan pangkon

c. Sandhangan Wyanjana
Cacahipun wonten tiga

d. Sandhangan Pangku/ Pangkon
Dipunginakakne kangge tigang prakawis nalika nyerat, inggih menika kangge
mateni tembung utawi mungkasi ukara, kangge gantos tandha pada lingsa
(koma), lan supados boten nyerat pasangan kanthi tumpuk-tumpuk.

Aksara Rekan

Paugeran ginakake aksara rekan

Ginakake aksara rekan menika wonten paugeranipun inggih menika:
Aksara rekan kangge nyerat tembung manca ingkang dipuncethakake,
utamane tembung ingkang saking basa Arab;
Tuladha:

Menawi aksara rekan karaketake kaliyan sandhangan pepet, cecake tiga

dumunung ing salebetipun pepet;

Tuladha: (vendor)

Menawi aksara rekan karaketake kaliyan sandhangan wulu, layar, utawi
cecak, cecake tiga dumunung wonten ing sisih kiwa, sandhangan wulu,
layar, utawi cecak wonten ing sisih tengen;
Tuladha:

Aksara rekan boten saged dados pasangan, kejaba aksara p ingkang wujud
pasanganipun P; Tambahkan sedikit teks isi

Tuladha: (zakat fitrah)

Menawi aksara rekan dumunung wonten ing sawingkingipun wanda sigeg,

sigeging wanda menika kedah dipunpangku.

Tuladha: (khatib arep khutbah)

Tuladha nyerat ginakake aksara rekan

FASE 3: MEMBIMBING
PENYELIDIK

MATERI PROSEDURAL

Caranipun nelaah panyeratan aksara Jawa sekawan
paragraf ingkang ginakake aksara rekan

1.Para siswa kedah maos utawi ngartiake utawi alih akasara
ngangge aksara latin

2.Para siswa kedah pados tembung ingkang ginakaken aksara
rekan

FASE 4: MENGEMBANGKAN
DAN MENYAJIKAN

MATERI METAKOGNITIF
Tuladha:

1.Jlentrehake aksara Jawa dados aksara latin

2. Telaah ingkang ginakake aksara Jawa

FASE 5: MENGANALISIS DAN
MENGEVALUASI

DUDUTAN

1.Aksara rekan cacahipun wonten 5 inggih menika kha, fa/va, dza, za, gha.
2. Aksara rekan kanggo nulis tembung manca kang dicethakake, utamane

tembung kang saka basa Arab.
3.Menawa aksara rekan karaketake karo sandhangan pepet, cecake telu

dumunung ing sajrone pepet.
4.Menawa aksara rekan karaketake karo sandhangan wulu, layar, utawa

cecak, cecake telu dumunung ing sisih kiwa, sandhangan wulu, layar,
utawa cecak ing sisih tengen.
5.Aksara rekan ora kena dadi pasangan, kejaba aksara p kang wujud
pasangane P.
6.Menawa aksara rekan dumunung ing saburine wanda sigeg, sigeging
wanda iku kudu dipangku.

RELEVANSI

Materi aksara Jawa menika siswa kedah saged maos utawi nyerat
amargi kita lair ing tanah Jawa kedah nguri-nguri kabudayan.
Aksara Jawa menika asli kabudayan Jawa ingkang adiluhung.
Jaman samenika sampun kathah panganggening aksara jawa ing
pagesangan. Tuladhanipu ing papan nama margi, nama sekolah,
ing busana saha sanes-sanesipun.

KAPUSTAKAN

Agustina, Yunika Tri. 2022. Bahasa Jawa. Surakarta: Putra Nugraha.
https://id.wikipedia.org/wiki/Alih_aksara
https://kumparan.com/pandangan-jogja/di-jantung-jawa-yogyakarta-kongres-aksara-
jawa-menjawab-nasib-bahasa-jawa-1vPVpSKlD3V
Putri, Rulita Damameita, Slamet Mulyana. 2015. Trampil Basa. Surakarta: Mediatama
Wijayanti, Kenfitriana Diah. 2022. Aksara Jawa. Jakarta: Kementrian Pendidikan,
Kebudayaan, Riset, dan Teknologi


Click to View FlipBook Version