เอกสารอ้างอิงการเลี้ยงนกกระทา

รายงาน
เรอื่ ง การเลี้ยงนกกระทา

เสนอ
ครู อาวุธ จุมปา

จดั ทำโดย
นายณฐั พล ป่าเกลอื
เลขที่ 17 รหสั ประจำตัว 63305030023
ระดับช้ัน ปวส. 2/3 สาขาวชิ า สตั วศาสตร์

รายงานฉบบั นเี้ ปน็ ส่วนหนึ่งของวชิ า เทคโนโลยสี ารสนเทศเพอื่ การจดั การอาชพี
ภาคเรยี นท่ี 1 ปกี ารศกึ ษา 2564

วิทยาลยั เกษตรและเทคโนโลยพี ะเยา

คำนำ

รายงานฉบับนี้เป็นเรื่องเกี่ยวกับการเลี้ยงนกกระทา ซึ่งเป็นเนื้อหาต่าง ๆ เกี่ยวกับความรู้ท่ี
ต้องการศึกษา ประกอบด้วย โรงเรือนและอุปกรณ์ กรงนกใหญ่ ภาชนะให้อาหาร ภาชนะให้น้ำ และ
การเริ่มเลย้ี งนกกระทา

ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างย่ิงว่ารายงานฉบับนี้คงจะเป็นประโยชน์กับผู้ทีส่ นใจที่ตอ้ งการจะศึกษา
ไม่มากก็นอ้ ย

สารบญั หน้า
1
เรือ่ ง การเลีย้ งนกกระทา 2
ลักษณะทส่ี ำคัญทางเศรษฐกิจของนกกระทา 3
โรงเรือน 4
อุปกรณ์ในการเลยี้ งนกกระทา 5
กรงนกใหญ่ 6
ภาชนะให้อาหาร และภาชนะใหน้ ้ำ 6
อปุ กรณ์อื่นๆ 7
การเรมิ่ เลยี้ งนกกระทา 7
การเก็บรักษาไข่ฟกั 8
วิธฟี ักไข่นกกระทา 9
ปจั จยั ท่ีเกีย่ วขอ้ งกบั ผลของการฟักไข่ 10
อาหารนกกระทา 11
การเล้ียงดแู ละการให้อาหารนกกระทา 11
การคัดเลือกนกกระทา 11
การเลี้ยงนกไข่ (อายุ 35 วัน ขน้ึ ไป) 11
การเลี้ยงนกเนื้อ
การผสมพนั ธ์ุนกกระทา

1

การเลย้ี งนกกระทา

นกกระทา (Quail) มีเลี้ยงอยู่ทั่วไปในทวีปเอเชีย อเมริกา และยุโรป แต่ไม่ปรากฎหลักฐาน
แน่ชัดว่า ประเทศใดเริ่มเลี้ยงนกกระทาเป็นแห่งแรก แต่สำหรับในแถบเอเชียแล้ว ประเทศญี่ปุ่นเป็น
ประเทศแรกที่นำนกกระทามาเลี้ยง ซึ่งในระยะแรกของการเลี้ยงก็เพื่อไว้ฟังเสียงร้องเหมือนการเล้ยี ง
นกเขาในบ้านเรา ต่อมาได้ ได้มกี ารปรบั ปรุงและพัฒนาพนั ธ์จุ นได้นกกระทาทใ่ี ห้ไขด่ ก สำหรับประเทศ
ไทยเรามนี กกระทาพันธ์ุพนื้ เมืองอยุ่ไมน่ ้อยกว่า 12 ชนิด แต่ให้ไข่และเน้ือน้อยกว่านกกระทาญี่ปุ่น จึง
ได้มีการนำนกกระทาจากญี่ปุ่นมาเลี้ยงกันอย่างแพร่หลาย ถึงแม้จะไม่กว้างขวางมากมายเท่ากับการ
เลย้ี งไก่ หรอื เป็ดก็ตาม แต่การเลย้ี งนกกระทาก็มีแนวโนม้ ท่ีจะเปน็ อาชีพหลักของเกษตรกรได้ดี เพราะ
ระยะเวลาในการเลยี้ งสั้น ในผลตอบแทนได้เรว็ กว่าสัตว์ชนิดอืน่ ๆ และใช้เงินลงทนุ น้อย

ลกั ษณะที่สำคญั ทางเศรษฐกิจของนกกระทา
1. ประสิทธิภาพในการผลิตค่อนขา้ งสงู เพราะนกกระทาสามารถให้ไข่ได้ 7-8% ของนำ้ หนกั

ตวั อัตราการให้ไขเ่ ฉลยี่ 70%
2. ให้ผลตอบแทนเรว็ เพราะนกกระทาเร่มิ ใหไ้ ข่เมอ่ื อายุ 42-45 วัน ระยะเวลาในการให้ผล

ผลติ ไขน่ านประมาณ 11 เดอื น
3. ใช้พื้นทใ่ี นการเลีย้ งน้อย พ้ืนทปี่ ระมาณ 3 ตารางเมตร สามารถเลี้ยงนกกระทาได้กวา่ 500

ตวั จึงใช้เงนิ ในการลงทนุ ไมม่ ากนกั
4. วิธีการเล้ียงดูงา่ ย โตเรว็ สามารถทำการผลติ ใหเ้ ปน็ อตุ สาหกรรมขนาดใหญไ่ ด้
5. เนอื้ นกกระทาสามารถนำปปรุงอาหารไดห้ ลากหลายชนดิ และเนอื้ มีคุณภาพดี

การเลีย้ งแบบกรง การเลยี้ งแบบรวมฝงู
กรง
เรื่อง การเลย้ี งนกกระทา โดย...นายณฐั พล ป่าเกลอื

2

โรงเรอื นและอุปกรณ์
1. โรงเรือน
โรงเรือนสำหรับ นกกระทา จะสร้างแบบเดียวกับโรงเรือนเลี้ยงไก่ก็ได้ เช่น แบบเพิงหมา

แหงน หรือหน้าจั่ว แต่ขอให้สะดวกต่อการปฏิบัติเลี้ยงดู และรักษาความสะอาด มีอากาศถ่ายเทได้
สะดวก นกกระทาอยู่อยา่ งปลอดภัยจากศัตรูท่มี ารบกวน และเปน็ โรงเรอื นแบบง่ายๆ ที่ใช้เงินลงทุนไม่
มากนัก ภายในโรงเรือนหากจะเลี้ยงแบบกรงซ้อนกันหลายๆ ชั้น เพดานต้องสูงพอสมควร

พื้นโรงเรือน ควรเป็นพื้นคอนกรีต เพราะสะดวกในการล้างทำความสะอาด หากเป็นพื้นดิน
จะต้องอัดให้แน่น สำหรับฝาโรงเรือนควรใช้ลวดตาข่ายหรือลวดถักขนาดเล็ก หรือไม้ขัดแตะก็ได้ ท่ี
สามารถกันหนู นก และสตั ว์อนื่ ๆ ได้ และควรจะมผี า้ ม่านที่ใช้ก้ันในเวลาที่ลมโกรก หรือกนั ฝนสาดเข้า
ไปในโรงเรือน

การระบายอากาศเป็นเรื่องที่สำคัญมาก และผู้เลี้ยงควรจะเอาใจใส่เป็นอย่างยิ่ง การระบาย
อากาศภายในโรงเรือนดีจะมีผลดีต่อสุขภาพการเจิรญเติบโตและการให้ผลผลิตของนกกระทา เพราะ
การระบายอากาศเป็นการนำอากาศของเสียออกและดึงอากาศดีเข้าภายในโรงเรือน ซึ่งหากการ
ระบายอากาศไม่ดจี ะทำให้ภายในโรงเรือนอบั ชน้ื กลนิ่ แกส๊ แอมโมเนยี สะสม ซ่งึ จะมีผลต่อเยอื่ ตาของผู้
เลี้ยงและนกกระทา รวมไปถึงมีผลต่อการให้ผลผลิตไข่ด้วย การระบายอากาศที่ดีประมาณ 0.5
ลูกบาศกฟ์ ุตตอ่ นาที ต่อนกกระทา 100 ตวั ทอ่ี ุณหภมู หิ ้อง 20 องศาเซลเซียส

เร่ือง การเลี้ยงนกกระทา โดย...นายณฐั พล ปา่ เกลอื

3

2. อปุ กรณ์ในการเลีย้ งนกกระทา
กรงสำหรับลูกนก ขนาดของกรงกกข้นึ กบั ขนาดของลูกนก โดยท่วั ไปจะใชข้ นาดกว้าง 1 เมตร
ยาว 0.5 เมตร สำหรับกกลูกนกอายุ 1-20 วนั ได้ประมาณ 250-300 ตัว ดา้ นกว้างของกรงควรจะทึบ
ส่วนด้านยาวโปร่ง แต่ถ้าอากาศหนาวควรจะปิดทึบทั้ง 4 ด้าน พื้นกรงใช้ลวดตาข่ายสี่เหลี่ยมขนาด
1x1 ซ.ม. หรือลวดตาข่ายพลาสติก ตาเล็กๆ กรงกกอาจจะวางซ้อนกันหลายๆ กรงก็ได้ แต่ต้องทำ
ประตูเปิด-ปิดไว้ในทางเดียวกัน เพื่อสะดวกในการทำงาน และควรมีภาชนะรองรับขี้นกจากกรงบนๆ
ไม่ใหต้ กใส่กรงด้านลา่ ง เพ่อื ปอ้ งกนั โรคระบาดด้วย
ภายในกรงกกต้องใช้กระสอบ หรือถุงอาหารสัตว์ หรือผ้าหนาๆ ปูพื้นเพื่อป้องกันขาลูกนกติดช่องตา
ขา่ ย และลกู นกไดร้ บั ความอบอุ่นเตม็ ที่ พอกกไปได้ 3-5 วัน อาจนำกระสอบท่ปี ูพ้ืนออกได้ แตถ่ ้าเลี้ยง
บนพืน้ อาจใชว้ ัสดรุ องพ้นื เช่น แกลบ ข้เี ล่อื ย หญ้าแห้งสับ เป็นตน้
ลูกนกทีเ่ พง่ิ ออกจากไข่ใหม่ๆ ต้องการความอบอุ่นเช่นเดียวกบั ลกู เป็ด ลกู ไก่ จึงจำเป็นต้องให้
ความอบอนุ่ โดยใชห้ ลอดไฟฟ้า 1 หลอด สำหรบั ลกู นก 60-100 ตัว อุณหภูมิที่ใช้ในการกกในสัปดาห์
แรก ประมาณ 95 องศาฟาเรนไฮต์ แล้วค่อยๆ ลดลงสัปดาห์ละ 5 องศาฟาเรนไฮต์ จนเท่ากับอากาศ
ธรรมดา ทั้งนี้ต้องคอยสังเกตการกระจายลูกนกภายใต้เคร่ืองกกด้วย จะใช้เวลาในการกกนาน 2
สัปดาห์ ทั้งนี้จะช้า หรือเร็วขึ้นกับอุณหภูมิปกติ และสุขภาพของลูกนกด้วย หลังจากลูกนกอายุ 3
สปั ดาห์ จะย้ายไปเลย้ี งในกรงนกรุ่น หรอื กรงนกขังเดี่ยวกไ็ ด้
ส่วนอุปกรณ์อื่นๆ เช่น ที่ให้น้ำ อาหาร จะต้องจัดให้เพียงพอกับจำนวนลูกนกที่เลี้ยงอยู่
เพราะถ้าภาชนะให้น้ำ-อาหารไมเ่ พยี งพอ ลกู นกจะเขา้ มาแย่งกันกินน้ำ-อาหาร ทำใหเ้ บียดและเหยียบ
กนั ตายได้ หรือลูกนกตัวที่เลก็ หรอื ออ่ นแอก็จะเขา้ ไปกินนำ้ -อาหารไม่ได้ ซง่ึ เป็นสาเหตุท่ที ำให้เกิดการ
สูญเสีย

เร่ือง การเลย้ี งนกกระทา โดย...นายณฐั พล ปา่ เกลือ

4

กรงนกใหญ่

กรงนกใหญ่อาจจะเป็นกรงขังเดี่ยว หรือกรงขังรวมฝูงใหญ่ก็ได้ ขึ้นกับวัตถุประสงค์ กรงขัง
เดี่ยวเหมาะสำหรับผู้ท่ีต้องการทราบสถิตขิ ้อมลู นกกระทาเป็นรายตัวว่าใหผ้ ลผลิตมากน้อยเท่าใดหรอื
ใช้แยกเลี้ยงนกกระทาที่แสดงอาการเจ็บป่วย ซึ่งกรงขังเดี่ยวอาจจะลักษณะเช่นเดียวกับกรงตับไข่ไก่
ซึ่งมีทั้งชนิดกรงตับชั้นเดียว หรือหลายๆ ชั้นก็ได้ แต่ไม่ควรซ้อนกันมากเกินไป เพราะจำทกให้การ
ทำงานลำบาก คือ ให้พื้นลาดเอียงเพื่อจะทำให้ไข่กลิ้งออกมาได้ รางอาหารและน้ำอยู่ด้านหน้า และ
หลังกรง ด้านข้างเป็นตาข่ายขนาด 1x2 นิ้ว เพื่อให้หัวนกลอดออกมากินอาหารได้ ขนาดอาจจะกว้าง
ประมาณ 5 นิ้ว ลึก 6 นิ้ว และสูง 5 นิ้ว พื้นลาดเอียง 15 องศา นอกจากจะเป็นกรงขังเดี่ยวแล้ว ผู้
เล้ียงอาจจะทำเป็นกรงตบั เล้ียงรวม 2 หรอื 3 ตวั หรือ 4 ตวั ก็ได้

สำหรับกรงรวมฝูงใหญ่ จะมีข้อดีตรงที่ประหยัดค่าใช้จ่ายในการก่อสร้างอุปกรณ์และสะดวก
ในการเลี้ยง แต่ก็มีข้อเสีย หากการจัดการไม่ดี นกจะได้รับอาหารไม่ทั่วถึง หรือถ้าเลี้ยงแนน่ เกนิ ไปจะ
ทำให้นกเครยี ด ซ่งึ มีผลต่อสุขภาพและการให้ผลผลติ ไข่ นอกจากน้ยี ังยากทจี่ ะทราบว่านกตัวใดไข่ ตัว
ไหนไม่ไข่ กรงรวมฝงู ขนาดกว้าง 1 เมตร ยาว 1.50 เมตร ใช้เล้ยี งนกได้ประมาณ 50-75 ตวั สว่ นความ
สูงของกรงนั้นควรให้สูงพอดับความสูงของนกที่จะยืนยืดตัวได้อย่างสบาย ถ้าสูงมากเกินไปนกมักจะ
บิน หรือกระโดดซ่ึงจะทำให้ได้รับบาดเจ็บ ดังนั้นเพ่ือป้องกันไม่ให้นกได้รบั บาดเจ็บอาจใช้มุ้งไนลอนตี
ปดิ แทนไม้ หรือตาข่ายกไ็ ด้ นอกจากน้ียงั มีผ้แู นะนำขนาดต่างๆ ของกรงเลี้ยงรวมไว้ดงั นี้
ตารางท่ี 1 ขนาดกรงเลีย้ งนกกระทา

เรือ่ ง การเล้ยี งนกกระทา โดย...นายณฐั พล ป่าเกลอื

5

ภาชนะให้อาหาร

ภาชนะใสอ่ าหารสำหรบั ลูกนก ควรใช้ถาดแบนๆ ทมี่ ขี อบสูงไม่เกิน 1 ซ.ม. เพราะหากขอบสูง
เกินไป ลูกนกจะกินอาหารไม่ได้ โดยเฉพาะในช่วง 3 วันแรก หลังจากนั้นอาจใช้รางอาหารแบบไก่
และถ้าให้ดีควรเป็นรางอาหารที่มีขอบ ยื่นออกมาประมาณ 1/4 นิ้ว เพื่อกันอาหารถูกคุ้ยหกกระเด็น
ออกมา ซ่งึ จะต้ังไวภ้ ายในกรงหรือแขวนอยูน่ อกกกรงก็ได้ หลงั จากลูกนกอายุมากว่า 4 สัปดาห์ จะใช้
อาหารขึ้นกับความยาวของกรง ในกรณีที่วางรางอาหารไว้นอกกรง แต่ถ้าวางรางอาหารไว้ภายในกรง
ให้ใช้ขนาด 40-50 ซ.ม. โดยวางไว้หลายๆ จุด เพื่อให้นกกระทากินได้ทัว่ ถึง นอกจากนี้อาจให้ภาชนะ
อ่ืนๆ ดดั แปลงมาเลยี้ งนกกระทาก็ได้

ภาชนะใหน้ ำ้

สำหรับลกู นก ใชท้ ่ีใหน้ ้ำลกู ไก่แบบขวด หรอื กระติก โดยใส่กอ้ นหนิ เล็กๆ เพ่อื ลดความลึกของน้ำ หรือ
ทำทกี่ นั ไม่ใหล้ ูกนกตกน้ำหรือลงไปเล่นน้ำ เพราะจะทำใหต้ ายได้ โดยเฉพาะลกู นกอายุ 1 สัปดาห์แรก

เร่ือง การเลย้ี งนกกระทา โดย...นายณฐั พล ปา่ เกลอื

6

ผเู้ ลยี้ งอาจจจะดดั แปลงภาชนะอะไรกไ็ ด้ ขอใหป้ ากภาชนะมขี นาดแคบและต้นื ให้เฉพาะหวั นกกระทา
ลงไปจิกกินน้ำได้เทา่ นั้น

ส่วนนกใหญ่ หรือลกู นกอายุเกิน 3 สัปดาหแ์ ล้ว สามารถใชท้ ีใ่ หน้ ้ำลูกไกแ่ บบขวด หรอื กระติก
หรือรางน้ำแบบแขวนก็ได้ โดยแขวนไว้ด้านนอกกรงเช่นเดียวกับรางอาหาร นอกจากนี้อาจดัดแปลง
ภาชะนอน่ื ๆ กไ็ ด้ เช่น ถว้ ย ขนั ขนาดเล็กๆ หรือทใี่ ห้น้ำอัตโนมัติ (Nipple)
อปุ กรณอ์ ื่นๆ

1. สวิงจับนก เพื่อไม่ให้นกช้ำ เมื่อจะจับนกด้วยกรณีใดๆ ก็ตาม เช่น ตัดปาก หรือทำวัคซีน
หรือจำหน่าย เป็นต้น ควรใช้สวิงตักจะทำให้นกไม่ช้ำ สวิงทำด้วยเชือกไนล่อนถักเป็นตาข่าย เย็บติด
กับลวดกลมที่แข็งแรงพอสมควร ดัดเป็นห่วงขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 6 นิ้ว และทำด้ามไม้ขนาดยาว
พอท่จี ะล้วงเขา้ ไปจับนกในกรงได้

2. ที่เกี่ยวไข่นก นกกระทาที่เลี้ยงรวมในกรงรวมฝูงใหญ่ ถึงแม้ว่าพื้นกรงจะมีความลาดเอียง
เพอ่ื ใหไ้ ข่ไหลออกมาได้ก็ตาม แตใ่ นบางครั้งไข่ก็ไม่กลิ้งไหลออกมานอกกรง จงึ ตอ้ งใช้ที่เก่ียวไข่ออกมา
ที่เกย่ี วไข่นที้ ำง่ายๆ โดยใช้ไมไ้ ผ่ความยาวพอควร เหลาปลายด้านหน่ึงใหบ้ างๆ แล้วโค้งเป็นห่วง ขนาด
กวา้ ง 1 น้วิ ครึง่ - 2 นว้ิ ผูกตดิ กบั ปลายไมไ้ ว้

3. เครื่องตัดปากนก ลูกนกเมื่ออายุ 30 วัน ก่อนที่จะแยกไปเลี้ยงในกรงนกใหญ่คสรจะตัด
ปากเสียก่อน เพ่อื ปอ้ งกันไม่ให้นกจิกกัน การตัดปากนกอาจใช้หัวแร้งไฟฟ้า หรือหัวแรง้ ธรรมดาเผาไฟ
จี้ท่ีปากนก หรืออาจจะใช้มีดเผาไฟพอร้อนแล้วจ้ีท่ปี ากนก หรอื จะใช้ท่ีตัดเลก็ บตัดปากนกก็ได้

4. เครอื่ งชงั่ สำหรับชัง่ อาหาร น้ำหนกั ไข่ นำ้ หนกั นกกระทา เปน็ ตน้
การเรม่ิ เลีย้ งนกกระทา
1. โดยซื้อพนั ธ์นุ กกระทา จากฟารม์ ที่เพาะลกู นกกระทาขายซ่ึงมกั จะขายลูกนกกระทาเม่ือมีอายุ
ประมาณ 18 วนั
2. โดยซือ้ ไข่มีเชือ้ มาฟักเอง ซ่ึงไมค่ ่อยจะนยิ มกันนัก มักจะซ้อื ตวั ลกู นกมาเลยี้ ง

เร่ือง การเล้ยี งนกกระทา โดย...นายณัฐพล ปา่ เกลอื

7

การเกบ็ รกั ษาไข่ฟัก
ไข่นกกระทาที่นำมาใช้ฟัก หมายถึงไข่ที่เก็บจากแม่นกที่ได้รับการผสมพันธุ์จากพ่อนกแล้ว

ประมาณ 1 สัปดาห์ และหลังจากนำพ่อนกออกมาจากการผสมพันธุ์แล้วไม่เกิน 1 สัปดาห์ ไข่นก
กระทาที่จะนำมาฟักนั้น หากไม่ได้นำเข้ามาฟักทันทีในแต่ละวัน จำเป็นต้องรวบรวมไว้ก่อน ซี่งมี
วธิ กี ารเกบ็ รกั ษาไขใ่ ห้เชื้อยังแขง็ แรงดงั นี้

1. เกบ็ ไว้ในท่มี ีอากาศเยน็ และสะอาดไมอ่ ับชนื้
2. เกบ็ ไว้ในทีม่ อี ากาศถ่ายเทหมุนเวยี นได้ดี
3. หากสามารถทำได้ ควรเก็บไข่ไว้ในที่อุณหภูมิประมาณ 50-60 องศาฟาเรนไฮต์ ความชื้น
สมั พทั ธ์ 70%
4. ไมค่ วรเกบ็ ไข่ฟกั ไว้นานเกิน 7 วัน เพราะจะทำใหก้ ารฟักออกเป็น ตวั ลดลง
เน่อื งจากสขี องเปลือกไข่นกกระทามีหลายสี มจี ดุ ลายสีดำ สนี ำ้ ตาล สีอนื่ ๆ ฯลฯ ซ่งึ อาจจะยากต่อการ
ส่องไข่เพื่อดูจะดูว่าเป็นไข่มีเชื้อหรอื ไม่ หรือเชื่อตาย ดังนั้นหากต้องการล้างเอาสีล้างเอาสีของเปลอื ก
ไข่ออกเสยี กอ่ น จะทำได้ดงั น้ี
1. จุ่มไข่ลงในน้ำยาสารควอเตอร์นารี แอมโมเน้ยี ท่มี อี ุณหภูมิ 85 - 95 องศาฟาเรนไฮต์
2. ใช้ฝอยขัดหม้อขัดเบาๆให้สีของเปลอื กไขห่ ลดุ ออกมา
3. ปล่อยไข่ไว้ใหเ้ ปลอื กไขแ่ ห้ง จงึ เก็บรวมนำไปฟักต่อไป
วธิ ฟี กั ไข่นกกระทา
นกกระทาฟักไข่เองไม่ได้เช่นเดยี วกันกับไก่พนั ธุ์ไข่ทั่วๆ ไปจึงจำเปน็ ต้องใช้ตู้ฟักไข่ นกกระทา
ซึ่งใช้เวลาฟักประมาณ 16 - 19 วัน ก่อนที่จะนำไข่เข้าตู้ฟัก จะต้องทำความสะอาดตู้ฟักให้ดี แล้วรม
ฆ่าเชื่อ โรคในตู้ฟัก ใช้ด่างทับทิม 6 กรัมต่อฟอร์มาลินลงที่ขอบของภาชนะให้ฟอร์มาลินค่อยๆไหลลง
ไปทำปฎิกิริยากับด่างทับทิมจากนั้นรีบปิดประตูตู้ฟัก ( หากเป็นตู้ไข่ไฟฟ้า เปิดสวิทช์ให้พัดลมหมุน
ด้วย )ปล่อยให้ควันรมอยู่ในตู้ประมาณ 20 นาที จึง ค่อยเปิดประตูและช่องระบายอากาศให้กล่ิน
หายไปจากตู้ หากเก็บไข่ฟักไวใ้ นหอ้ งทีม่ ีความเย็น จะต้องนำไข่ฟักมาพกั ไว้สัก 2 ชั่วโมง เพื่อให้คลาย
ความเย็นจนกวา่ ไขฟ่ ักจะมีอณุ หภูมิปกติ จงึ คอ่ ยนำเข้าตู้ฟัก การวางไข่ในถาดฟักควรวางด้านปานของ
ฟองไข่ขึ้นด้านบนเสมอ หากใช้ตู้ฟักไฟฟ้า ใช้อุณหภูมิ 99.5 องศาฟาเรนไฮต์ จะสูงต่ำกว่านี้ก็ไม่ควร
เกิน 0.5 องศา ความชน้ื สมั พทั ธป์ ระมาณ 70% ในช่วง 15 วันแรก และควรเพ่ิมความชน้ื เป็น 90 - 92
องศาฟาเรนไฮต์ในชว่ งตง้ั แต่ วันท่ี 16 จนลกู นกฟกั ออก สำหรับการกลบั ไข่ ควรกลับไข่ไม่น้อยกว่าวัน
ละ 3 ครั้ง ตั้งแต่วันแรกที่เริ่มฟักจนถึงวันที่ 14 หลังจากนี้ให้หยุดกลับไข่เพื่อเตรียมไข่สำหรบั การฟกั
ออกเปน็ ตวั ของลูกนก

เรื่อง การเลี้ยงนกกระทา โดย...นายณฐั พล ป่าเกลือ

8

เมื่อฟักไข่ไปได้แล้ว 7 วัน ควรส่องไข่เพื่อตรวจดูว่ามีเชื้อหรือเชื้อตายหรือไม่และส่องดูไข่อีกครั้งเมื่อ
ครบ 14 วนั ก่อนท่จี ะนำไขไ่ ปเขา้ ตูเ้ กิด เพือ่ เตรียมการฟกั ออกของลูกนก หรือจะสอ่ งไขเ่ พียงครั้งเดียว
เม่ือฟักครบ 14 วัน แล้วก็ได้
ปจั จัยที่เกย่ี วข้องกับผลของการฟักไข่

การทำใหไ้ ขฟ่ กั มีเช้อื
1. ช่องระยะเวลาที่เอาตัวผู้เข้าผสม ตามปกติไข่อาจมีเชื้อได้ภายใน 24 ชั่วโมงหลังการผสม
พันธุ์ หากผสมแบบธรรมชาติ หรือผสมแบบฝูง ราว 3- 5 วัน ให้เก็บไข่ไปพักได้ ถ้าเป็๋นฝูงใหญ่ ควร
ปล่อยตัวผู้ไว้ประมาณ 1 สัปดาห์จึงค่อย เก็บไข่ไปฟัก ทั้งนี้ในการผสมพันธุ์ถ้าเราเก็บไข่ไปเข้าฟักเรว็
เกนิ ไปทำใหไ้ ดไ้ ขไ่ ม่มเี ชือ้ มาก
2. ฤดูกาล ฤดฟู กั ไข่ในเมืองไทยควรเริ่มต้ังแต่ปลายฤดูไปจนถึงเดือน มีนาคม ซึ่งโอกาสท่ีเชื้อ
แข็งแรงและผสมติดจะมีมากกว่าในฤดูร้อน เนื่องด้วยสัตว์ปีกมีอัณฑะอยู่ในร่างกายที่มีอุณหภมู ิสูงอยู่
แลว้ ดังนัน้ หากอากาศภายนอกสูงกว่า 94 องศาฟาเรนไฮต์ จะทำใหต้ ัวอสุจเิ สื่อมสมรรถภาพและเป็น
หมันช่วั คราว ฉะนั้นในฤดรู ้อนจึงมักจะมเี ชอ้ื ตำ่ กวา่ ฤดูธรรมดา
3. อาหาร ในฤดูผสมพันธุ์ ควรใช้อาหารที่มีคุณภาพดี มีโภชนะ บริบูรณ์แก่พ่อแม่พันธุ์อย่าง
พอเพียง การให้อาหารที่ขาดวิตามินอื่น เป็นเวลานานๆ หรือพ่อพันธุ์อย่างเพียงพอ การให้อาหารที่
ขาดวิตามินอี หรือวิตามิน อื่น เป็นเวลานานๆ หรือพ่อพันธุ์กินอาหารไม่เพียงพอย่อมมีผลต่อสุขภาพ
ทำให้พ่อพันธุ์นั้นให้เชื้อที่ไม่แข็งแรง พ่อ- แม่ที่ใช้ทำพันธุ์ควรให้อาหารที่มีโปรตีนสงู กว่าระยะไข่ คือ
มโี ปรตนี ประมาณ 24 %
4. การผสมพันธุ์ พันธุกรรมมีผลต่อการมีเชื้อและการฟักออก การผสมเลือดชิดหลายๆช่ัว
(genneration) จะทำใหค้ วามสมบรู ณ์พันธุข์ องไขล่ ดลง เพราะถา่ ยทอดลักษณะทีอ่ ่อนแอมาด้วย
ตารางที่ 2 แสดงช่วงอายุการฟักออกเป็นตัว และการทำงานของตู้ฟัก สำหรับการฟักไข่ไก่ ไข่เป็ด
และไข่นกกระทา

หมายเหตุ * ในกรณใี ชเ้ ครอื่ งวดั ความร้อนและความชนื้ แบบต้มุ แห้ง-ตุม้ เปียก

เรือ่ ง การเลี้ยงนกกระทา โดย...นายณัฐพล ป่าเกลอื

9

อาหารนกกระทา
อาหารท่ีใช้เลย้ี งนกกระทาจะแตกตา่ งกันไปตามช่วงอายุ และประเภทของการใหผ้ ลผลิต เช่น

เพื่อเป็นนกเนื้อ หรือนกไข่ ดังนั้นอาหารที่ใช้เลี้ยง ในแต่ละช่วงอายุ จะต้องเป็นอาหารที่มีคุณภาพดี
ราคาถูกมีหลายสูตรให้เลือก ตามความเหมาะสม ตามฤดูกาล และวัตถุดิบอาหารที่ใช้เลี้ยงนกกระทา
อาจใช้

1. อาหารสำเร็จรูป
2.ใช้หัวอาหารผสมกบั วัตถดุ บิ
3.ใชว้ ตั ุดบิ ผสมเอง ซง่ึ มีสูตรต่างๆ ดังนี้
ตารางท่ี 3 สตู รอาหารนกกระทาท่ีอายุต่างๆ

ปรมิ าณการใหอ้ าหารนกกระทาของผู้เลี้ยงแตล่ ะรายจะแตกต่างกันไป สำหรบั ลกู นกอายุ 0-4
สัปดาห์ จะกนิ อาหารประมาณตวั ละ 220 - 230 กรมั แตเ่ ม่ือดตข้นึ ในระยะให้ไข่จะกินอาหาร วนั ละ
20 -25 กรัม/ ตวั ให้อาหารวันละ 2- 3 คร้ัง โดยน้ำต้องมีให้นกกินตลอดเวลา
ตารางที่ 4 ปริมาณการกินอาหารของนกกระทา

เร่ือง การเลยี้ งนกกระทา โดย...นายณัฐพล ปา่ เกลือ

10

การเล้ียงดูและการให้อาหารนกกระทา
การเลยี้ งดลู กู นกตงั้ แตแ่ รกเกดิ จนถงึ 15 วนั
เมื่อลูกนกฟักออกจากไข่หมดแล้ว สังเกตุ ดูเมื่อเห็นว่าขนแห้งดีแล้ว จึงค่อยนำออกมาจากตู้

เกิด นำมาเลี้ยงในกรงกกลูกนก พื้นกรงควรปูรองด้วยกระสอบ ไม่ควร ใช้กระดาษหนังสือพิมพ์ หรือ
กระดาษถุงอาหารปูรองเพราะจะทำให้ลกู นกลน่ื เกดิ ขาถ่างหรอื ขาพกิ ารได้ โดยเฉลย่ี แลว้ นำ้ หนกั ตังลูก
นกเมอ่ื อายุ 1 วันจะหนกั ประมาณ 6.75 - 7.0 กรมั นำลกู นกมาเล้ยี งในกรงกก เพือ่ ให้ความอบอุ่นจะ
ใช้หลอดไฟฟ้าขนาด 60 วัตต์แขวนไว้ในกรงกก ให้สูงจากพื้นประมาณ 30 ซม. แต่ถ้าสังเกตุว่าลูกนก
หนาวควรจะเปล่ยี นหลอดไฟเป็นขนาด 100 วัตต์ หากใชต้ ะเกียงกต็ ้ังไว้บนพื้นกรง ปกติแล้วจะกกลูก
นกเพียงแค่ 1 - 2 สัปดาห์เท่านั้น แต่ทงั้ น้ีให้สงั เกตุทีต่ วั ลูกนกและอุณหภมู ภิ ายนอกดว้ ย

การให้อาหาร จะใช้อาหารสำเร็จรูปเลี้ยงลูกนก หรือจะผสมอาหารเองก็ได้ โดยให้มีโปรตีน
ประมาณ 24-28 % หรือจะใช้อาหารไกง่ วงก็ได้

การให้น้ำ ใช้น้ำสะอาดใส่ในที่ให้น้ำ และใสกรวดเล็กๆ ลงในจานน้ำด้วย ในระยะ 3 - 7 วัน
แรกควรละลายพวกปฎชิ ีวนะผสมน้ำให้ลูกนกกิน จะช่วยให้เจริญเติบโตเรว็ ข้นึ และแข็งแรง ท้ังน้ำและ
อาหารจะต้องมีให้นกกินตลอดเวลา เมื่อลูกนกอายุได้ 1 สัปดาห์ ควรเปลี่ยนเอากระสอบที่ปูรองพ้ืน
กรงแล้ว เอากระสอบใหม่ปรู อง หรอื จะใชก้ ระดาษหนังสอื พิมพ์หรือกระดาษถุงอาหารปูรองพื้นแทนก็
ได้ เมอ่ื ลกู นกอายุได้ 10 วนั หรือ15 วัน ควรย้ายไปกรงนกรุ่นเพื่อไม่ให้แนน่ เกินไปหากอากาศไม่หนาว
เย็น ควรกกให้ไฟเฉพาะเวลากลางคืนเท่านั้นและเมื่อถึงอายุ 30 -35 วัน จึงย้ายเข้ากรงนกไข่ต่อไป
ตามปกตินกจะมขี นงอกเต็มตวั เม่ืออายุ 3 - 4 สปั ดาห์ และจะเป็นหนุ่มสาวเมือ่ ายุ 6 สัปดาห์ การเล้ยี ง
นกรุน่ ตง้ั แตอ่ ายุ 15-35 วนั

การให้อาหาร ใช้อาหารลูกนกตามเดิม แต่อย่าใส่อาหารจนเต็มราง ใส่เพียงครึ่งรางเท่านั้น
และควรใช้ลวดตาข่ายส่ีเหลยี่ มวางวางบนรางอาหารเป็นการป้องกนั มิใหน้ กคุ้ยเข่ียอาหารหล่นออกมา
นอกราง

การให้น้ำ ปฎิบัติเชน่ เดียวกับการให้น้ำลูกนก ผิดกันแต่เพียงว่าไม่ต้องใส่ก้อนกรวดเล็กๆ ลง
ไปในจานน้ำอีกต่อไปแล้วเมื่อลูกนกอายุได้ 3 สัปดาห์ หรือจะรอจนกว่าลูกนกอายุได้ 1 เดือนก็ได้
จะต้องทำการคัดเพศ แยกลูกนกตัวผู้และตัวเมียเลี้ยงพวกละกรง สำหรับตัวผู้หากประสงค์จะเลี้ยงไว้
ทำพนั ธุก์ ค็ ดั เลือกเอาตวั ผทู้ ่มี ลี กั ษณะดีไว้เทา่ นน้ั พวกที่เหลอื กน็ ำไปเล้ียงไวท้ ำพันธกุ์ ็คดั เลือกเอาตัวผู้ท่ี
มลี ักษณะดีไว้เทา่ นนั้ พวกท่ีเหลอื ก็นำไปเลีย้ งขนุ ขายเป็นนกเน้ีอต่อไป ส่วนนกตัวเมยี หลงั จากคัดเลือก
เฉพาะตัวที่มีลักษณะดีแล้วควรจะทำการตัดปากเสียก่อน ที่จะนำไปเลี้ยงในกรงต่อไป โดยใส่นก
จำนวน 50 - 75 ตวั ตอ่ กรง ตามปกติแลว้ เม่ือลูกนกอายุ 2 เดอื น จะมี นำ้ หนกั 60 - 65 กรัม

เรอ่ื ง การเลีย้ งนกกระทา โดย...นายณฐั พล ป่าเกลอื

11

การคัดเลือกนกกระทา
โดยทั่วๆไปแล้ว การคัดเพศนกกระทานั้น ใช้วิธีสังเกตจากลักษณะภายนอกของนกกล่าวคือ

สีของนกตัวผู้จะมีสนี ้ำตาลแกมแดงเช่นกันซึ่งผูร้ ู้บางรายเรยี กขนบริเวณแก้มนีว้ ่าเครา นกตัวผูท้ ี่มีอายุ
30-40 วัน จะมีเสียงร้องขันด้วย ส่วนนกตัวเมีย ขนบริเวณคอสีไม่ค่อยเข้มหรืออาจมีสีน้ำตาลปนเทา
และมีลายดำปนขาว

ถ้าจะคัดเพศให้ได้ผลแน่นอน ให้ตรวจดูที่ช่องทวาร เมื่อปลิ้นช่องทวาร เมื่อปลิ้นช่องทวาร
หากสังเกตเหน็ ต่ิงเลก็ ๆ นกตวั นั้นเป็นตัวผู้ ส่วนในตัวเมยี จะเห็นชอ่ งเปิดของปากท่อไวช้ ดั เจน

การเลีย้ งนกไข่ (อายุ 35 วนั ขนึ้ ไป)
เมื่อนกอายุ 35 วันแล้ว ควรเปลี่ยนอาหารโดยให้อาหารที่มีโปรตีน ประมาณ 24 % เพื่อนก

จะได้เจริญเติบโตเต็มที่มีขนเป็นมันเต็มตัว ให้นกได้กินอาหารและน้ำสะอาดตลอดเวลา ตามความ
ต้องการ การให้อาหาร ควรใส่อาหารเพียงครึ่งราง จะช่วยลดการสูญเสียอาหาร เนื่องจากถูกคุ้ยเขี่ย
หลน่ ได้ หากนกไดก้ ินอาหารที่จำนวนโปรตนี ตำ่ กวา่ 24 % นกจะจิกกนั มากจะเหน็ ขนบนหลงั นกเหลือ
ประปรายโดยทั่วๆไปแลว้ หากนกได้กินอาหารที่มีจำนวนโปรตนี ต่ำกว่า 24 % นกกระทาจะเริ่มให้ไข่
เมอ่ื อายุประมาณ 49 - 54 วัน และเมื่อเร่ิมให้ไข่ฟองแรกนกจะมีน้ำหนักตวั ประมาณ 120 - 140 กรัม
ส่วนน้ำหนักฟองไข่ จะหนักประมาณ ฟองละ 9.6 - 10.4 กรัม นกกระทาจะไข่ดกที่สุดระหว่างอายุ
60 150 วัน นกกระทาบางตัว หใไข่ดกถึง 300 กว่าฟองต่อปี การเปลี่ยนอาหารสำหรับนกระยะใหไ้ ข่
ไมค่ วรเปลย่ี นกะทัน เพราะจะทำให้กระทบกระเทือนต่อการให้ไข่ พึงระมดั ระวังอย่าให้มีลมโกรกมาก
เกินไป ควรให้แสงสว่างในเวลากลางคืนโดยมีแสงสว่าง ประมาณ 1 - 5 แรงเทียน ต่อตารางฟุต และ
ความยาวของชว่ งแสงไมน่ ้อยกว่า 14 ช.ม./วนั โดยแสงจะตอ้ งกระจายทวั่ ไป อยา่ งสม่ำเสมอ อย่าให้มี
เงามดื บงั ทับรางน้ำรางอาหาร

การเลยี้ งนกเนอื้
นกตัวผู้ที่เหลือจากการคัดเลือกไว้ทำพันธุ์ เมื่ออายุ 30 วัน แล้วนำมาเลี้ยง รวมกันในกรงนก

รุน่ โดยใส่กรงละประมาณ 150 - 200 ตวั ให้อาหารไกก่ ระทงสำเรจ็ รูปกไ็ ด้ เมอื่ เลย้ี งได้ประมาณ 40 -
50 วนั ก็จบั ขายได้ นอกจากน้ีนกตัวเมยี ท่ีให้ไขไ่ ม่คุ้มทุนกน็ ำมาขุนขายได้

การผสมพนั ธ์ุนกกระทา
นกกระทาตัวผู้และตัวเมีย ที่จะนำมาใช้เป็นพ่อแม่พันธุ์นั้นจะต้องคัดเลือกตัวที่มีลักษณะดี

เช่น ตัวผู้จะต้องเป็นนกที่มีความเจริญ เติบโตเร็ว แข็งแรงมีลักษณะสมกับเป็นพ่อพันธุ์ ส่วนตัวเมียก็
ต้องเป็นนกที่มีการเจริญเติบโตเร็วแข็งแรง เช่นกัน และเมื่อเริ่มเป็นสาวจะพบว่า ส่วนท้องติดก้นมี
ลักษณะใหญ่ ทั้งนกตัวผู้และนกตัวเมียที่จะนำมาใช้เป็นพ่อแม่พันธุ์จะต้องมีอายุอยู่ระหว่าง 50 -70
วนั

เร่อื ง การเลย้ี งนกกระทา โดย...นายณฐั พล ปา่ เกลอื

12

ในการผสมพันธเุ์ พอ่ื ให้ไดผ้ ลดี ควรระวงั อย่าใหม้ กี ารผสมเลือดชดิ กนั จนเกินไป เพราะจะทำให้ลูกนกท่ี
เกิดมาพิการ หรอื เปอร์เซ็นการฟักออกเป็นตวั จะลดน้อยลงควรจะให้วธิ ีผสมเลือดหา่ งๆ หรือผสมข้าม
พันธ์ุ เพ่ือจะได้รกั ษาพันธไุ์ ว้ไดต้ อ่ ไป

อัตราส่วนของพ่อพันธุ์ ควรใช้พ่อพันธุ์ 1 ตัว ต่อแม่พันธุ์ 2 ตัว เพื่อจะได้ไข่ฟักที่มีเชื้อดี หรือ
หากจำเปน็ ไมค่ วรใช้พ่อพันธุ์ หนง่ึ ตวั ตอ่ แม่พันธุ์เกนิ 3 ตัว โดยท่วั ไปแล้วเมื่อแม่พันธ์ุนกได้รับการผสม
พันธุ์ จากพ่อพันธุ์แล้ว ไข่จะ เริ่มมีเชื้อเมื่อวันที่ สอง และจะมีเชื่อต่อไปถึง 6 วัน แต่ไม่เกิน 10 วัน
หลังจากแยกตัวผู้ออกแล้ว แต่ถ้าจะให้แน่ใจควรจะเก็บไข่ฟักเมื่อแม่นกได้รับการผสมไปแล้ว 5 วัน
และไม่เกิน 7 วัน หลังจากแยกพ่อพันธุ์ออกแล้ว การมีเชื้อของไข่ มักจะเริ่มลดลง เมื่อ พ่อ- แม่พันธ์ุ
อายมุ ากกวา่ 8 เดือน แม่พันธอ์ุ ายมุ ากกย็ ังมีไข่ฟักออกลดลง การให้พอ่ พนั ธ์ุอยู่ดว้ ยกันตลอดเวลา จะ
ให้ไข่มีเชื้อสูงกว่า และถ้าเอาตัวผู้อยรู่ ่วมกับตวั เมีย กอ่ นเป็นหนมุ่ สาว จะลดนสิ ยั จกิ รงั แกกัน

เรอ่ื ง การเลยี้ งนกกระทา โดย...นายณัฐพล ป่าเกลือ

13
เร่อื ง การเลยี้ งนกกระทา โดย...นายณฐั พล ปา่ เกลือ