Bahan Ajar
CERITA
RAMAYANA
ANOMAN DUTA
Kangge Kelas IX
SMP NEGERI 4 Tanjung
Dening : Tresno Dwi CS, S.Pd.
KD dan IPK
Tujuan Pembelajaran
Melalui model pembelajaran Problem Based Learning (PBL), setelah
menyimak Power Point mengenai Ramayana Anoman Duta dan
memutarkan media video Anoman Duta, peserta didik mampu :
1.menganalisis unsur intrinsik dalam teks cerita Ramayana Anoman
Duta dengan teliti, disiplin, mandiri dan santun.
2.menyimpulkan amanat yang terkandung dalam teks cerita
Ramayana Anoman Duta dengan teliti, disiplin, mandiri dan santun.
3.menceritakan kembali isi teks cerita Ramayana Anoman Duta
dengan teliti, disiplin, mandiri dan santun.
4.memberikan tanggapan tentang isi teks cerita Ramayana
Anoman Duta secara lisan dengan teliti, disiplin, mandiri dan
santun.
Pitedah Pasinaon
1.Miwiti pasinaon kanthi ndedonga
2.Nggatosaken sedaya andharan saking
Bapak/Ibu Guru
3.Literasi utawi maos materi ingkang sampun
dipuncawisaken.
4.Nuhoni dhawuhipun Bapak/Ibu Guru
5.Saged damel cathetan wonten ing buku
minangka sarana kangge sinau secara mandhiri
Materi Faktual
Para siswa , wonten pepanggihan menika badhe
karembag pasinaon bab cerita wayang Ramayana
Anoman Duta.
1.Sinten ingkang sampun nate mireng cariyos
Ramayana?
2.Sinten paraga favorit ing cerita Ramayana?
Para siswa saged nyemak video Youtube menika kanthi
saestu minangka pawadan kangge damel pitakenan
babagan cerita Ramayana Anoman Duta.
FASE 1 : Orientasi Pada Masalah
1.Siswa nyerat bab-bab ingkang wonten
salebetipun video saha teks cariyos
Ramayana!
2.Siswa suka pitakenan bab isi cariyos
Anoman Duta
FASE 2 : Mengorganisasi peserta didik
1.Siswa damel kelompok anggotanipun 4.
2.Siswa nyemak teks cerita Anoman Duta.
3.Siswa nyathet tetembungan ingkang boten
mangeretos tegesipun.
Teks Anoman Duta
Siswa saged maos cariyos Ramayana Anoman
Duta kanthi klik utawi scan barcode menika!
Materi Konseptual
Cerita Ramayana
Perangan Cerita Unsur Intrinsik Ingkang dipunsinau
1. Balakandha 1. Tema 1. Menyimpulkan
2. Ayodhyakandha 2. Latar amanat
3. Aranyakandha 3. Penokohan 2.Menanggapi isi cerita
4. Kiskendhakandha 4. Alur 3.Nyariosaken malih
5. Sundarakandha 5.Sudut Pandang nggonakaken Basa
6. Yuddhakandha 6. Amanat Ngapak Brebesan
7. Uttarakandha
FASE 3 : Membimbing Penyelidikan
1.Siswa negesi tetembungan lumantar bausastra online
2.Siswa manggihaken unsur intrinsik. Lajeng dipunlebetaken
ing LKPD.
3. Siswa Nganalisis Anaman Cariyos Anoman Duta
4.Siswa Nyariosaken malih cariyos Anoman Duta
Cara negesi
tembung
1.Siswa saged mbikak bausastra online via
barcode ing ngandhap menika :
2. Siswa nyerat tembung wonten ing kolom
cari. ingkang dipunserat inggih menika tembung
lingga (kata dasar)
UNSUR LATAR
INTRINSIK Mujudake katrangan papan,
wektu, lan swasana sajerone
TEMA
cerita
Ide gagasan kang dadi
dhasaring cerita PENOKOHAN
Paraga kang ana ing
sajerone cerita lan uga
watake.
UNSUR
ALUR INTRINSIK
Lumakune cerita saka
wiwitan nganti pungkasan
AMANAT
Pitutur becik kang bisa
dituladha saka isine cerita
FASE 4 :
Mengembangkan dan Menyajikan hasil karya
1.Siswa Presentasi asiling diskusi.
2.Kelompok sanes saged suka pitakenan saha
pamrayogi.
Materi Nemtokaken cara nanggapi : cara
Prosedural lesan utawa tulisan
Caranipun damel Nyemak andharan tiyang sanes
tanggapan ingkang sae ngengingi satunggaling bab
Mangertosi wosing andharan
kajumbuhaken isinipun
Paring tanggapan kanthi basa
ingkang sae.
Materi Nyemak cariyos kanthi premathi
Prosedural
catehet deskripsi sikap/watak
Caranipun manggihaken paraganipun
Amanat Cariyos
manggihaken amanat saking
watakipun para paraga
Materi Nyemak cariyos kanthi premathi
Prosedural
cathet pokok-pokok isi cariyos
Caranipun nyariosaken malih
carios Anoman Duta Gatekna babagan pelafalan, saha
runtuting cariyos.
FASE 5: Materi
Menganalisis dan mengevaluasi Metakognitif
Budi pakerti dhateng tiyang sanes
Tumindak kang becik marang wong liya ing
pasrawungan. Sendika dhawuh dhateng pangarsa.
Siswa ngajeni saha nuhoni gurunipun.
Budi pakerti dhateng dhiri pribadi
Kabecikan kang bisa dilakoni dening
awakipun pribadi. Kendel mbelani bebener.
Boten ajrih dhateng paukuman.
Dudutan
Lakon Anoman Duta menika salah satunggaling cariyos wayang ingkang kapendhet saking
Ramayana. Paraganipun inggih menika Anoman ingkang awujud kethek putih ingkang
tansah setya tuhu dhateng Prabu Rama. Anoman minangka dados duta(utusan) Prabu
Rama supados saged ngrebut Dewi Sinta saking Rahwana(Dasamuka).
Saben cariyos menika ngandhut unsur-unsur. Salah satunggalipun inggih menika unsur
intrinsik. Unsur intrinsik ingkang wonten salebetipun cariyos inggih menika :
Tema
Alur
Penokohan
Latar/Setting
Sudut Pandang
Amanat
Daftar Pustaka
Sawukir, Priyantono. 2014. Marsudi Basal an Sastra Jawa. Jakarta : Erlangga.
Sawukir, Priyantono. 2019. Mandiri Basa Jawa. Jakarta : Erlangga.
Satiti, S.A. 1991. Cariyosipun Ayu Sita tuwin Bagus Rama. Semarang: Media Wiyata.
Sugiyanto, S., Saputro, G. E., & Rohman, N. (2017). Perancangan Multimedia Interaktif Untuk
Pentas Wayang Orang Ramayana Sebagai Upaya Meningkatkan Minat Generasi Muda
Dalam Pelestarian Budaya Di Kota Surakarta. Demandia: Jurnal Desain Komunikasi Visual,
Manajemen Desain, dan Periklanan, 94-112.
Sri Handayani. (2021). Peningkatan Keterampilan Membaca Teks Cerita Wayang Ramayana
Lakon Anoman Dhuta Dengan Media Power Point. Stilistika Volume 10, Nomor 1.
MATUR
NUWUN