หน่วยการเรียนรู้ที่๑ กระบวนการสื่อสาร

ภาษาไทยพ้นื ฐาน

ผ้แู ตง่ : ดร.ลกั ษิกา เจริญศรี

รหสั วิชา ๒๐๐๐๐-๑๑๐๑ คาอธิบายรายวชิ า ๒-๐-๒

ชอ่ื วิชา ภาษาไทยพนื้ ฐาน (Basic Thai)

จดุ ประสงคร์ ายวชิ า เพือ่ ให้

๑. ร้แู ละเขา้ ใจเกีย่ วกับหลกั การใช้ภาษาไทยในการส่อื สาร
๒. สามารถเลือกใช้ภาษาไทยได้ถูกต้องตามหลักการใช้ภาษา เหมาะสมกับบุคคล กาลเทศะ

โอกาส และสถานการณ์
๓. สามารถนาความรู้และทักษะการฟัง การดู การพูด การอ่าน และการเขียน ไปใช้ส่ือสาร

ในชีวติ ประจาวันได้ถูกตอ้ งตามหลักการ
๔. เหน็ คณุ คา่ และความสาคัญของการใชภ้ าษาไทยในชีวิตประจาวัน

รหัสวิชา ๒๐๐๐๐-๑๑๐๑ คาอธบิ ายรายวิชา ๒-๐-๒

ช่ือวิชา ภาษาไทยพนื้ ฐาน (Basic Thai)

สมรรถนะรายวิชา

๑. แสดงความรูเ้ ก่ียวกับหลักการใช้ภาษาไทยในการฟัง การดู การพูด การอ่าน และการเขยี น
๒. วเิ คราะห์ ประเมินคา่ สารจากการฟัง การดู การอา่ นตามหลกั การ
๓. พูดตดิ ตอ่ กจิ ธรุ ะ และในโอกาสตา่ งๆ ตามหลกั การและมารยาทของสงั คม
๔. เขยี นข้อความเพ่ือตดิ ตอ่ กจิ ธุระ สรปุ อธิบาย บรรยาย และกรอกขอ้ มลู ตามหลกั การ
๕. เขียนรายงานเชิงวชิ าการและโครงการตามหลักการ

รหัสวชิ า ๒๐๐๐๐-๑๑๐๑ คาอธบิ ายรายวชิ า ๒-๐-๒

ชอ่ื วิชา ภาษาไทยพืน้ ฐาน (Basic Thai)

คาอธิบายรายวิชา

ศึกษาเกี่ยวกับการรับสารและการส่งสารด้วยภาษาไทย เขียนสะกดคา การใช้ถ้อยคา
สานวน ระดับภาษา การฟัง การดูและการอ่านข่าว บทความ สารคดี โฆษณา บันเทิงคดี
วรรณกรรมหรือภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านภาษาจากส่ือส่ิงพิมพ์และส่ืออิเล็กทรอนิกส์ การกล่าว
ทักทาย แนะนาตนเองและผู้อื่น การพูดในโอกาสต่างๆ ตามมารยาทของสังคม ตอบรับและ
ปฏิเสธ การแสดงความยินดี แสดงความเสียใจ การพูดติดต่อกิจธุระ พูดสรุปความ พูดแสดง
ความคิดเห็น การเขยี นข้อความติดตอ่ กิจธุระ สรุปความ อธิบาย บรรยาย การกรอกแบบฟอร์ม
การเขยี นประวตั ยิ อ่ เขียนรายงานเชิงวิชาการและการเขียนโครงการ

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ี่ ๑ กระบวนการส่อื สาร

สาระสาคัญ สาระการเรียนรู้

การสื่อสารเป็นกระบวนการถ่ายทอด ความหมายของการสอ่ื สาร
ข่าวสาร ข้อมูล ความรู้ ประสบการณ์ ความรู้สึก องคป์ ระกอบในกระบวนการสือ่ สาร
ความคิดเห็น ความต้องการจากผู้ส่งสารโดยผ่าน วัตถปุ ระสงค์ของการสื่อสาร
สื่อต่างๆ ได้แก่ การพูด การเขียน การแสดง ความสาคญั ของการสื่อสาร
สัญลักษณ์ การแสดงออกในรูปแบบต่างๆ ไปยัง ประเภทของการส่ือสาร
ผรู้ ับสาร กระบวนการสอ่ื สารจะมีความแตกต่างกัน หลกั ในการสื่อสาร
ไปตามความเหมาะสมหรือความจาเป็นของ
คู่สื่อสาร โดยมีวัตถุประสงค์ให้เกิดการรับรู้ร่วมกัน อุปสรรคในการสอ่ื สารและการแก้ไข
แ ล ะ มี ก า ร ต อ บ ส น อ ง ต า ม วั ต ถุ ป ร ะ ส ง ค์ ข อ ง
การสอื่ สาร

๑. ความหมายของการส่ือสาร

ก ร ะ บ ว น ก า ร ส่ ง ข่ า ว ส า ร ไ ป ยั ง
ผู้รับข่าวสาร มีวัตถุประสงค์เพ่ือชักจูงให้
ผู้รับข่าวสารมีปฏิกิริยาตอบสนองกลับมา
โดยคาดหวังใหเ้ ปน็ ไปตามทผี่ ู้ส่งตอ้ งการ

๒. องคป์ ระกอบในกระบวนการสื่อสาร

๒.๑ ผสู้ ง่ สาร (Sender)
• เป็นผูเ้ ร่มิ การสอ่ื สารไปยงั ผอู้ ่ืน
• ทาหน้าทเ่ี ข้ารหัสในรปู ของสญั ลักษณ์ เชน่ ภาษา ทา่ ทางต่างๆ
• ส่งสารของตนเองหรือเป็นตัวแทนของหนว่ ยงานองคก์ รต่างๆ

ผสู้ ง่ สาร สาร สอ่ื /ช่องทาง ผ้รู ับสาร
การส่อื สาร

ปฏิกริ ยิ าตอบสนองตามท่ีผ้สู ่งสารตอ้ งการ

๒. องคป์ ระกอบในกระบวนการสื่อสาร

๒.๒ สาร (Message)
• เรือ่ งราวทแ่ี สดงออกมาโดยอาศยั ภาษาหรือสัญลกั ษณท์ ี่ทาใหเ้ กดิ การรบั รูร้ ว่ มกนั ได้
• ประกอบดว้ ยสว่ นสาคญั ๓ ประการ

- รหัสของสาร (Message Code) คือส่ิงท่ีมนษุ ย์คิดขึน้ เพื่อใชแ้ สดงออกแทนความคดิ
- เนื้อหาของสาร (Message Content) คือครอบคลมุ ท้งั ข้อเทจ็ จรงิ และข้อคิดเห็น
- การจัดสาร (Message Treatment) คือการเรียบเรียงสาร ความยาก-ง่าย

ผู้สง่ สาร สาร สอ่ื /ชอ่ งทาง ผรู้ ับสาร
การสื่อสาร

ปฏกิ ิริยาตอบสนองตามทผี่ ู้สง่ สารตอ้ งการ

๒. องค์ประกอบในกระบวนการส่ือสาร

๒.๓ สอ่ื หรือชอ่ งทางการส่อื สาร (Channel)

• ชอ่ งทางการสื่อสารแบบใชส้ อื่ • ช่องทางการสอ่ื สารแบบใชจ้ านวนและ
ลักษณะของการเขา้ ถึงผูร้ บั สาร
- สือ่ ธรรมชาติ - สื่อมนุษย์

- ส่ือสิง่ พมิ พ์ - สอื่ อิเล็กทรอนกิ ส์ - ส่อื ระหวา่ งบคุ คล - สอ่ื มวลชน

- สื่อระคน - ส่อื เฉพาะกิจ - ส่ือประสม

ผู้ส่งสาร สาร สอ่ื /ชอ่ งทาง ผูร้ บั สาร
การสอ่ื สาร

ปฏกิ ิริยาตอบสนองตามทผี่ สู้ ่งสารต้องการ

๒. องคป์ ระกอบในกระบวนการสอ่ื สาร

๒.๔ ผู้รับสาร (Receiver)
• มีบทบาท ๒ ประการ คือ

- รับร้คู วามหมายตามเรอื่ งราวท่ผี ูส้ ง่ สารสง่ ผ่านส่ือมาถึงผูร้ บั สาร
- แสดงปฏกิ ริ ิยาตอบสนองต่อผ้สู ง่ สาร เปน็ ปฏิกิริยาตอบกลบั หรอื ปฏิกิริยาสะทอ้ นกลบั สู่ผสู้ ่งสาร

ผูส้ ่งสาร สาร สอ่ื /ชอ่ งทาง ผรู้ ับสาร
การส่อื สาร

ปฏิกริ ิยาตอบสนองตามท่ีผสู้ ง่ สารต้องการ

๓. วตั ถปุ ระสงคข์ องการสอ่ื สาร

• เพ่อื แจ้งใหท้ ราบ (Inform)
• เพอื่ การสอน การศกึ ษา และการเรียนรู้ (Teach, Education and Learn)
• เพอ่ื สร้างความพึงพอใจหรือความบนั เทิง (Please or Entertain)
• เพือ่ เสนอแนะหรือชกั จูงใจ (Propose or Persuade)
• เพอื่ การจดั การหรือตัดสินใจ (Dispose or Decide)

๕. ประเภทของการสื่อสาร

• แบง่ ตามวธิ ีการสือ่ สาร • แบ่งตามทศิ ทางของการส่อื สาร
- การสื่อสารด้วยวาจาหรอื วัจนภาษา - การสอ่ื สารทางเดยี ว
- การสื่อสารที่ไมใ่ ชว่ าจาหรอื อวัจนภาษา - การส่อื สารสองทาง

• แบง่ ตามระดับของการสื่อสาร • แบ่งตามความแตกตา่ งระหว่างผสู้ ่งสารและผ้รู บั สาร
- การสื่อสารภายในตนเอง - การสอ่ื สารระหวา่ งเชื้อชาติ
- การสอื่ สารระหวา่ งบคุ คล - การสอ่ื สารระหวา่ งวฒั นธรรม
- การสื่อสารมวลชน - การส่ือสารระหว่างประเทศ

๖. หลกั ในการส่อื สาร

• คานึงถงึ บรบิ ทในการสอื่ สาร
• คานึงถึงความรู้พน้ื ฐานของบุคคล
• ควรมีวตั ถุประสงคท์ ่ชี ดั เจน
• สือ่ สารผา่ นสื่อหรือชอ่ งทางท่ีเหมาะสม
• คานึงถงึ การใชภ้ าษาให้เหมาะสมกบั กาลเทศะ บคุ คล เนื้อหาของสาร
• ประเมินผลการสื่อสารจากปฏกิ ริ ยิ าตอบกลับของผู้รับสาร

๗. อปุ สรรคในการส่อื สาร

๗.๑ อุปสรรคในการสือ่ สาร ๗.๒ การแก้ไขปญั หา
• ศึกษาขอ้ มลู ในเร่ืองต่างๆ อย่างถ่องแท้
• เป็นสง่ิ ที่ทาให้การส่อื สารไมบ่ รรลตุ าม • มคี วามเปน็ กลาง
วตั ถปุ ระสงค์ของผสู้ ่อื สารและผรู้ บั สาร • ใชถ้ ้อยคาชัดเจน
• ไม่ใช้ศัพท์ทย่ี ากโดยไม่จาเป็น เข้าใจง่าย
• เกิดขึ้นได้ในทกุ ขัน้ ตอนของกระบวนการสื่อสาร • เลอื กใชส้ ่ือท่ีช่วยให้เขา้ ใจไดง้ ่ายขึน้
- อปุ สรรคจากผูส้ ่งสาร • เลือกใชก้ ารส่ือสารที่เหมาะสมกบั กาลเทศะ
- อปุ สรรคจากสารท่ีสง่
- อปุ สรรคจากสื่อหรอื ชอ่ งทางการสอื่ สาร และสภาพแวดลอ้ ม
- อปุ สรรคจากผู้รบั สาร

หน่วยการเรียนรทู้ ่ี ๑ กระบวนการสอื่ สาร

กระบวนการส่ือสารเป็นกระบวนการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารระหว่างบุคคลหรือกลุ่ม
บุคคล ผ่านการถ่ายทอดสารในรูปแบบต่างๆ ซึ่งถือเป็นกระบวนการสาคัญต่อการดารงชีวิตของ
มนุษย์ทุกด้าน โดยจะต้องมีความรู้ความเข้าใจในรายละเอียดของการส่ือสาร ไม่ว่าจะเป็น
ดา้ นวัตถุประสงค์ของการสอื่ สาร ความสาคัญของการสื่อสาร ประเภทของการสื่อสาร องค์ประกอบ
ในกระบวนการสื่อสาร หลักในการสื่อสารที่เหมาะสม ตลอดจนการวเิ คราะห์อปุ สรรคในการสื่อสาร
ทอี่ าจเกิดข้ึนเพือ่ ใหก้ ารสื่อสารมีประสิทธิภาพที่สุด