ขั้นตอนปฎิบัติงานพันมอเตอร์เครื่องซักผ้า 2 ถัง

ขน้ั ตอนปฏบิ ตั ิงาน

เรือ่ ง งานพนั มอเตอรคาปาซเิ ตอร(เคร่ืองซกั ผา 2 ถงั )

โดย
นายอมฤต ไทรงาม
ครู คศ.2 ชํานาญการ

โรงเรยี นฝกอาชีพกรุงเทพมหานคร(บางรัก)
กองสง$ เสริมอาชีพ สาํ นกั พฒั นาสังคม
กรงุ เทพมหานคร

คํานาํ

ข้นั ตอนปฏบิ ตั ิงาน เร่อื ง ขน้ั ตอนงานพันมอเตอรคาปาซิเตอร(เครื่องซักผา 2 ถัง) เลมน้ี ไดจัดทํา
ตามใหสอดคลองกับภาคปฏิบัติเรื่อง มอเตอรคาปาซิเตอร เพื่อเป*นชองทางใหผูเรียนเกิดความเขาใจ
ข้ันตอนการปฏิบัติมากขึ้น สามารถทําใหการจัดการเรียนการสอนระหวางครูและนักศึกษาเกิด
ประสิทธภิ าพสงู สดุ การจัดทําคูมือดังกลาวเป*นวิธหี นงึ่ ในการเตรยี มความพรอมของครผู ูสอน

หากคูมือปฏิบัติงาน ที่จัดทําเลมนี้มีขอบกพรองหรือมีขอเสนอแนะประการใด ผูจัดทํายินดี
รบั ผดิ ชอบในคําวิจารณ เพ่อื นําไปปรบั ปรุงและแกไขขอผิดพลาด ใหสมบูรณและเกิดประโยชนสูงสุด ตอ
การจดั การเรียนการสอนตอไป

ลงชือ่ …………………………………………………
(นายอมฤต ไทรงาม )
ผูจดั ทาํ

สารบัญ 1
9
คํานาํ 11
1. วัสดุ เครอื่ งมอื และอุปกรณ 12
2. ข้ันตอนงานบันทึกขอ# มลู วงจรขดลวดมอเตอร 15
3. ขั้นตอนงานร้ือขดลวด 20
4. ขั้นตอนงานตัดฉนวนไมลา+ รสลอ็ ตมอเตอร 23
5. ขั้นตอนงานฟอรมขดลวดทองแดง 29
6. ขน้ั ตอนงานลงขดลวดทองแดงในรอ+ งสลอ็ ตมอเตอร 31
7. ขั้นตอนงานต+อวงจรขดลวดมอเตอร 32
8. ขั้นตอนงานรดั สายขดลวดมอเตอร 34
9. ข้นั ตอนงานตรวจสอบขดลวดมอเตอร 1-6
10. ขัน้ ตอนงานอาบนาํ้ ยาวานิชขดลวดมอเตอร
11. ข้ันตอนงานประกอบมอเตอร
ภาคผนวก

วสั ดุ เครือ่ งมือและอปุ กรณ 1

วสั ดุ เคร่อื งมอื และอปุ กรณ

1.ขดลวดทองแดงอาบนํา้ ยา

2.กระดาษฉนวน

3.ฉนวนไมล%าร

วัสดุ เคร่อื งมอื และอุปกรณ 2

4.ปลอกหม(ุ สายไฟ
5.สายไฟ

6.ฟอรมไม(และไมก( ้ัน

วัสดุ เครื่องมอื และอุปกรณ 3

7.หัวแร(งแบบแช%
8.ตะกั่วบดั กรี
9.ฟล๊ักสําหรับงานบัดกรี

วสั ดุ เครือ่ งมอื และอุปกรณ 4

10.เชอื กไนล%อนรัดสายเบอร 0
11.น้าํ ยาวานิสแบบแห(งชา(
12. คอ( นปอนด

วสั ดุ เครื่องมอื และอปุ กรณ 5

13.คมี ตดั
14.คีมปากรวม
15.ไขควงปากแฉก

วสั ดุ เคร่อื งมือและอปุ กรณ 6

16.ไขควงปากแบน

17.หลอดสัญญาณ
18.เวอรเนียรคาลปิ เปอร

วสั ดุ เครอื่ งมอื และอุปกรณ 7

19.มัลตมิ ิเตอร
20.แคล(มป6มิเตอร
21.เมกะโอหมเิ ตอรแบบดจิ ติ อล

วสั ดุ เครื่องมอื และอปุ กรณ 8

22.เล่อื ย

ขั้นตอนงานบันทึกขอมลู วงจรขดลวดมอเตอร 1

ขน้ั ตอนงานบันทึกขอมลู วงจรขดลวดมอเตอร

1. นาํ โครงมอเตอรที่ขดลวดทองแดงพนั อย"ู จดบันทึก
จาํ นวนร"องสลอ็ ต ในแบบบันทึก

2.ปากกาเคมีแบบลบไม"ได ทําเคร่ืองหมาย ตาํ แหน"งร"อง
สล็อตแรก

3.จากนนั้ บันทึกตาํ แหน"งขดลวดชุดสตารท โดยอางอิง
ตําแหนง" รอ" งสล็อตแรก นับระยะหา" งจากดานหนงึ่ ไป
ดานหนึ่งของขดลวด และบนั ทึกตาํ แหนง" ชุดรัน
เชน" กนั

ขั้นตอนงานบันทกึ ขอมลู วงจรขดลวดมอเตอร 2

4. นําสกัดเหล็กและคอน ตอกสกดั ตดั ขดลวดทองแดง
ใหขาด โดยตอกตัดขดลวดทองแดงรอบๆ และเก็บ
ตวั อย"างขดลวดทองแดง สําหรบั นับรอบและ
วดั ขนาด

5.นําตัวอย"างขดลวดทองแดงท่ตี ัดแลวมานบั รอบ
โดยนับชุดรนั กอ" น สังเกตว"าชุดรันมีขนาดใหญ"
ชดุ สตารต และบันทึกในแบบบันทกึ

6.นําตัวอย"างขดลวดทองแดงท่ีตัดแลวมานบั รอบ
โดยนบั ชดุ สตารตและบนั ทึกในแบบบันทึก

ขัน้ ตอนงานบนั ทกึ ขอมลู วงจรขดลวดมอเตอร 3

7. นําไขควงปากแบนแบบตอก และคอน ตอกไขควง
ทฝี่ าหนาหลดุ จากโครงมอเตอร

8.เมอ่ื ถอดสว" นประกอบมอเตอร แลวจดั เรยี งใหเรยี บ
รอย

ข้นั ตอนงานบนั ทึกขอมลู วงจรขดลวดมอเตอร 9

ข้นั ตอนงานบันทึกขอมลู วงจรขดลวดมอเตอร

1.บันทกึ ขอมูลปายชื่อมอเตอรในแบบบนั ทึก

2. จบั แกนสเตเตอร ดวยปากกาจับชิ้นงาน

3. นําเล่อื ยตดั ขดลวดทองแดงอย'ใู นแกนสเตเตอร

ดานหนา

ขน้ั ตอนงานบันทึกขอมูลวงจรขดลวดมอเตอร 10

4. จากน้นั เล่ือยตัดขดลวดทองแดงดานหลงั

5.นับรอบขดลวดชุดรนั ,ชดุ สตารท บนั ทึก
ลงในแบบบนั ทึก

6.นาํ เวอรเนยี รคาลปิ เปอร วดั ขนาดลวดทองแดง
ชุดรนั , ชุดสตารท บันทกึ ลงในแบบบันทึก

ขน้ั ตอนงานรือ้ ขดลวดมอเตอร 11

ข้ันตอนงานรื้อขดลวดมอเตอร

1.นําเหลก็ สงตอกขดลวดทองแดงในรองสล็อท
ออกมา

2. จากน้นั ทําความสะอาดรองสล็อท ด!วยแปรง

ข้ันตอนงานรอื้ ขดลวดมอเตอร 12

ขัน้ ตอนงานตัดฉนวนไมลารสลอ็ ทมอเตอร 12

ขัน้ ตอนงานตดั ฉนวนไมลารสล็อทมอเตอร

1.นําไมลารวัดขนาดใหเทากบั ขนาดของรองสล็อท

2.พบั ขอบไมลารขนาดความกวาง 3-5 มม.

3.กรีดรอยพบั ขอบดวยไมบรรทัดเหล็กให เรียบ

ขนั้ ตอนงานตัดฉนวนไมลารสล็อทมอเตอร 13

4. มวนไมลาร ที่พบั ขอบแลว เป+นรปู ตัวยู

5.สอดไมลาร เขาในรองสล็อทมอเตอร
6. สอดไมลารในรองสลอ็ ทจนครบ

ขั้นตอนงานตัดฉนวนไมลารสลอ็ ทมอเตอร 14

7.จากนั้นตรวจสอบวา ไมลารเกนิ ขอบรองสล็อท
โดยใชนิว้ ช้ี วางขนานกับแกนสเตเตอร เม่ือพบ
ไมลารมีปญ4 หา นํากรรไกรมาตัด จากนัน้
สอดเขารองสล็อททดสอบอีกคร้ังหนึ่งวา ไมลาร
เกนิ ขอบรองสลอ็ ท

ข้ันตอนงานตัดฉนวนไมลารสล็อทมอเตอร 15

ขั้นตอนงานฟอรมขดลวดทองแดง 15

ขน้ั ตอนงานฟอรมขดลวดทองแดง

1.นาํ เศษลวดทองแดง วัดขนาดขดลวดรนั และขดลวด
สตารท

2.นําฟอรมลวดทองแดงทไ่ี ดวัดขนาด ชดุ รันและ
ชุดสตารท มาเลอื กฟอรมไม

3.ขัน้ ต%อไปไมก้ันสวมในแกนเครือ่ งพันขดลวด และ
ตามดวย ฟอรมไมขนาดเล็ก กนั้ ดวยไมกั้น

ข้นั ตอนงานฟอรมขดลวดทองแดง 16

4.ลอ็ คไมกน้ั และฟอรมไมใหแน%น

5.ยดึ ปลายขดลวดทองแดงกับแกนเคร่ืองพันขดลวด
ใหแนน%

6.ต้งั ค%าเขม็ วัด ในตําแหน%งเข็มวัดชี้ขีดเลขศนู ย
เรม่ิ พนั ขดลวดทองแดงกับฟอรมไมขนาดเล็กกอ% น

ข้นั ตอนงานฟอรมขดลวดทองแดง 17

7.เมอื่ ครบจํานวนการพนั ตงั้ ค%าเข็มวดั ในตาํ แหนง%
ขีดเลขศูนย และเร่มิ พันขดลวดทองแดงกับฟอรมไม
ขนาดใหญ%

8.เมอ่ื พนั ขดลวดทองแดงกบั ฟอรมไมครบทงั้ สาม
ขนาด ใหตัดปลายขดลวดทองแดงยาว

9.ปลดลอ็ คไมก้นั และฟอรมไม นําขดลวดทองแดง
ออกจากแกนเครอื่ งพนั ขดลวดทองแดง มอื จับชดุ
ขดลวดทองแดงใหแน%น

ขนั้ ตอนงานฟอรมขดลวดทองแดง 18

10.นําไมกั้นออก และใชนว้ิ ช้ีท้งั สองขางเข่ยี ลวดออก
จากฟอรมไมขนาดเลก็

11. ใชเศษลวดทองแดง หรอื เชือก รดั ชุดลวดทองแดง
ขนาดเล็ก

12.นาํ ไมกั้นออก และใชนิ้วชท้ี ้ังสองขางเขีย่ ลวดออก
จากฟอรมไมขนาดกลาง

ขั้นตอนงานฟอรมขดลวดทองแดง 19

13.ใชเศษลวดทองแดง หรอื เชือก รดั ชดุ ลวดทองแดง
ขนาดใหญ%

14. จัดเรยี งชุดลวดทองแดงใหเปน: ระเบียบ

15.ขดลวดชดุ สตารททาํ เหมือนกันชดุ รัน ตามขน้ั ตอน
ขอ 2- 14

ข้ันตอนงานฟอรมขดลวดทองแดง 20

ขั้นตอนงานลงขดลวดทองแดงในรองสลอ็ ตมอเตอร 20

ขั้นตอนงานลงขดลวดทองแดงในรองสล็อตมอเตอร

1.เตรียมขดลวดทองแดงทฟี่ อรมเสร็จแลว

2.จดั ชดุ ขดลวดทองแดง(ชุดรัน)เรยี งจากชุดเลก็ ไปหา
ชุดใหญ ลงขดลวดชุดเล็กกอน

3.โดยจัดเปน+ ตนและปลายของขดลวดใชทอพวี ีซบี าง
กรีดขดลวด ใหลงในรองสล็อท

ขั้นตอนงานลงขดลวดทองแดงในรองสลอ็ ตมอเตอร 21

4.ตดั ไมลารบางใหไดขนาดเทากับรอยพับดานหนึ่งไป
อีกดานหน่งึ นาํ ไปไมลารทต่ี ัดแลว มาปด3 กน้ั ขดลวด

ทองแดงในรองสล็อท

5.จากนั้นทํากับขดลวดทองแดงชดุ เล็กอีกดานหน่ึง
ดวยวธิ ีการ ตามขอ 2-4

6.ลงขดลวดชุดรันครบทง้ั 4 ขัว้ แมเหล็กแลว ดงั ภาพ

ข้ันตอนงานลงขดลวดทองแดงในรองสล็อตมอเตอร 22

7.จากนั้นจดั เรยี ง ชุดขดลวดทองแดง(ชุดสตารท)
แลวลงขดลวดในรองสล็อท

8. ตดั ไมลารบางใหไดขนาดเทากับรอยพบั ดานหน่งึ ไป
อกี ดานหนึ่ง จากนั้นนําไปไมลารทต่ี ดั แลว มาป3ด
กั้นขดลวด ทองแดงในรองสล็อท

9.จากน้นั ลงชุดสตารทขั้วแมเหล็กท่เี หลอื จนครบ
จํานวน

ขัน้ ตอนงานตอวงจรขดลวดมอเตอร 23

ขั้นตอนงานตอวงจรขดลวดมอเตอร

1.ตอวงจรขดลวดชุดรัน เร่มิ ตนชุดที่ 1 ตอสายไฟ
ปลายสายชดุ ท่ี 1 จบั คูกับ ปลายสายชุดที่ 2

2.นาํ ตนชดุ ท่ี 2 จบั คูกบั ตนชดุ ที่ 3

3.สุดทายนําปลายสายชุดที่ 3 จบั คูกับ ปลายสาย
ชดุ ที่ 4 เหลือตนสายชุดท่ี 4 สาํ หรบั ตอสายไฟ

ขัน้ ตอนงานตอวงจรขดลวดมอเตอร 24

4.ตัดปลอกหุมสายยาวประมาณ 6-7 ซม.สวมเขาไป
ระหวางรอยตอในขอที่ 1-3 ดานใดดานหน่งึ

5.ขุดฉนวนหมุ ขดลวดทองแดงออก ในจุดรอยตอ
ขอ 1-3 ยาวประมาณ 4-5 ซม.

6.นําสายในขอ 5 มาบดิ เกลยี วเปน6 หางเปย7 ยาว
ประมาณ 4 ซม.

ขัน้ ตอนงานตอวงจรขดลวดมอเตอร 25

7.ทาฟลัก๊ ใหรอบรอยตอในขอ 6 จากนั้นนําตะก่ัว
บัดกรเี ชอ่ื มระหวางรอยตอทั้งหมด

8.ถอยปลอกหุมสายมาปด; รอยเชือ่ มใหสนิท

9.เหลอื ตนขดลวดชดุ ท่ี 1 และ ชดุ ที่ 4 นาํ สายไฟ
ปอกฉนวนหมุ สายใหเหลอื ทองแดงยาวประมาณ
5-6 ซม. จากนัน้ นาํ ขดลวดทองแดงทข่ี ูดฉนวน
แลวมาบดิ เกลยี วหางเป7ย แลวบัดกรเี ชอื่ ม

ขัน้ ตอนงานตอวงจรขดลวดมอเตอร 26

10.นําปลอกหุมสายสอดทับรอยตอระหวางขดลวด
ทองแดงกับสายไฟ

11.ตอวงจรขดลวดชดุ สตารท ตามขอ 1-3

12. ทําตามขอ 4-8

ข้ันตอนงานตอวงจรขดลวดมอเตอร 27

13.ตอสายไฟชุดรนั กับตนสายขดลวดทองแดง

14.ตอสายไฟเขากับชุดสตารทขดลวดทองแดง

15.จับปลายสายขดลวดทองแดงชุดรันและ
ชุดสตารททเ่ี หลอื เขาดวยกัน ขูดสายบัดกรี
กบั สายไฟ อนกุ รมกับเทอรดมฟว; ส

ข้นั ตอนงานตอวงจรขดลวดมอเตอร 28

16.ตอสายไฟกับเทอรโมฟ;วสอีกขางหน่ึงดังภาพ
จากนั้นสายปลอกหุมสายไฟ

ขั้นตอนงานรัดสายรขดลวดมอเตอร 29

ขั้นตอนงานรัดสายขดลวดมอเตอร

1.นาํ เศษลวดยาวประมาณ 9-15 ซม. และเชือกรดั
สายเบอร 0 ยาวประมาณ 2 เมตร ให(มดั ปลายเชือก
กับเศษลวดเป)นปม

2.นํากระดาษฉนวนก้นั ระหว+างขดลวดชดุ รนั และ
ชดุ สตารทจากน้ัน ร(อยเข็มเข(าในชอ+ งวา+ งระหวา+ ง
ขดลวด นาํ ปลายเชอื กอีกขา( งหนง่ึ มดั เปน) ปมให(แน+

3.จากนน้ั รอ( ยเชือกในระหวา+ งช+องว+างขดลวด

ขน้ั ตอนงานรัดสายรขดลวดมอเตอร 30

4. รัดจนครบทกุ รอ+ ง นําปลายสายของเชอื กมารดั
เปน) ปม 2 คร้งั

5. ทาํ ตามข(อ 1-3 ด(านหน(า

ขนั้ ตอนงานรัดสายรขดลวดมอเตอร 31

ขั้นตอนงานตรวจสอบขดลวดมอเตอร 31

ข้ันตอนงานตรวจสอบขดลวดมอเตอร

1.เมอ่ื ผานข้ันตอนการรดั สายขดลวดมอเตอร ข้ันตอไป
ตรวจสอบวาไมลารปดก้ันขดลวดมอเตอรในรองสล็อท
สงู เกนิ ขอบรองสลอ็ ทหรอื ไม ดว% ยวิธีการใช%น้ิวสองนิ้ว
วางขนานกับขอบดา% นนอกของรองสล็อท แล%วถไู มมา
ซา% ย-ขวา ถา% สะดุดไมลาร แสดงวาใช%ไมไดต% %องแก%ไข

2.ข้ันตอนตอไป เปน0 วธิ ีการทดสอบร่ัวลงโครง โดยใช%
หลอดไฟ มาตออนุกรมระหวางหลอดไฟ โครงมอเตอร
และขดลวดทองแดงโดยตอแหลงไฟฟ4ากระแสสลบั เขา%
ไป

3.ข้ันตอนตอไป เปน0 วธิ ีการทดสอบฉนวนขดลวด
ทองแดง โดยเคร่อื งมอื วดั ความเปน0 ฉนวน ตอวงจร
อนุกรมโครงมอเตอร เครือ่ งมือและขดลวดทองแดง
ถา% ฉนวนอยูในสภาพดี ความตา% นทานจะสูงกวา 5
เมกะโอหม

ขนั้ ตอนงานอาบนํา้ ยาวานิชขดลวดมอเตอร 32

ขน้ั ตอนงานอาบนํา้ ยาวานิชขดลวดมอเตอร

1.เมอื่ ทดสอบความตอเนอ่ื งและร่ัวลงโครงแล!ว
นํามอเตอร มาอาบนาํ้ ยาวานชิ

2.เทนา้ํ ยาวานชิ ใสภาชนะตวง แลว! นาํ มาเทขดลวด
ทองแดงที่พนั แล!ว เทนาํ้ ยาวานิชให!ท่ัวถึง

3.จากน้ันเทน้ํายาวานิชขดลวดทองแดง อกี ด!าน
หนงึ่ ให!ทัว่ ถงึ

ขั้นตอนงานอาบนํา้ ยาวานชิ ขดลวดมอเตอร 33

4.นํามอเตอรท่อี าบน้าํ ยาวานิสเสร็จแลว! เข!าอบให!
ตอ!ู บ อณุ หภูมปิ ระมาณ 80-100 องศาเซลเซียส
ใช!เวลาประมาณ 2-3 ช่ัวโมง

ขน้ั ตอนงานประกอบมอเตอร 34

ขัน้ ตอนงานประกอบมอเตอร

1.มอเตอรทพี่ นั ขดลวดและอาบน้ํายาวานิสเรียบรอย
แลว นาํ สายไฟชดุ รนั ชนุ สตารท คอมมอน สอดเขารู
ฝาดานหลัง

2.จากนั้นนําฝาหลังประกอบกับแกนสเตเตอร

3.ข้ันตอนตอ, ไป นาํ โรเตอรสวมเขาไปในมอเตอร

ขัน้ ตอนงานประกอบมอเตอร 35

4.ประกอบฝาดานหนากับโครงมอเตอร

5.นาํ สลักน1อตยึด สวมเขาไปทั้งส่ดี าน แลวขนั นอ1 ตให
แนน, ดวยประแจบล็อกและไขควงปากแฉก

6.เมอื่ ประกอบเสร็จ ไดดงั ภาพ

ข้นั ตอนงานประกอบมอเตอร 36

ข้ันตอนงานทดสอบมอเตอร 45

ขั้นตอนงานทดสอบมอเตอร

1.มอเตอรที่ประกอบพรอมใชงาน ตองทดสอบ
สวทิ ซแรงเหวี่ยง โดยใชมัลตมิ ิเตอรต%อขนานกับ
สายไฟขดลวดชดุ สตารท ปรบั วดั คา% ความตานทานท่ี
x10 ใชสายไฟพนั ที่เพลามอเตอรแลวดึง ถาสวติ ซ
แรงเหวยี่ งปกติ เขม็ มลั ติมเิ ตอรวดั ค%าได 0 โอหม

2.นํามอเตอรท่ปี ระกอบเสร็จแลวมาต%อกบั แหลง% จ%าย
ไฟฟา2 กระแสสลบั 220 โวลต โดยนําสายไฟชุดรนั
และชุดสตารทมาตอ% ขนานกัน แลวตอ% ขนานกบั
แหล%งจา% ยไฟฟ2ากระแสสลบั 220 โวลต เป3ดทดสอบ
ใชเครอ่ื งมือแคลมป5มเิ ตอร วัดคา% กระแสไฟฟ2า

ภาคผนวก 1

มอเตอรคาปาซิเตอร(เครื่องซักผา 2 ถัง)

ปายช่อื มอเตอร