ขั้นตอนปฎิบัติงานพันมอเตอร์พัดลมตั้งพื้น

ขน้ั ตอนปฏบิ ตั ิงาน

เรื่อง ขั้นตอนงานพันมอเตอรพดั ลมตัง้ พ้ืน

โดย
นายอมฤต ไทรงาม
ครู คศ.2 ชํานาญการ

โรงเรยี นฝกอาชพี กรุงเทพมหานคร(บางรกั )
กองส$งเสริมอาชีพ สาํ นกั พฒั นาสงั คม
กรุงเทพมหานคร

คาํ นํา

ขัน้ ตอนปฏิบตั งิ าน เรอื่ ง ขน้ั ตอนงานพนั มอเตอรพดั ลมตั้งพน้ื เลมนี้ ไดจัดทําตามใหสอดคลองกับ
ภาคปฏบิ ตั ิเรือ่ ง มอเตอรพัดลมตัง้ พืน้ เพื่อเปน$ ชองทางใหผูเรียนเกิดความเขาใจขั้นตอนการปฏิบัติมากขึ้น
สามารถทําใหการจัดการเรียนการสอนระหวางครูและนักศึกษาเกิดประสิทธิภาพสูงสุด การจัดทําคูมือ
ดงั กลาวเปน$ วิธีหนึง่ ในการเตรยี มความพรอมของครูผสู อน

หากคูมือปฏิบัติงาน ท่ีจัดทําเลมนี้มีขอบกพรองหรือมีขอเสนอแนะประการใด ผูจัดทํายินดี
รบั ผดิ ชอบในคาํ วจิ ารณ เพอื่ นาํ ไปปรับปรงุ และแกไขขอผิดพลาด ใหสมบูรณและเกิดประโยชนสูงสุด ตอ
การจดั การเรยี นการสอนตอไป

ลงชื่อ…………………………………………………
(นายอมฤต ไทรงาม )
ผูจัดทาํ

สารบญั 1
8
คํานาํ 10
1. วัสดุ เคร่อื งมือและอุปกรณ 12
2. ขั้นตอนงานถอดช้ินสว$ นมอเตอร 14
3. ขั้นตอนงานบันทึกข)อมูลวงจรขดลวดมอเตอร 17
4. ขนั้ ตอนงานตดั ฉนวนไมล$ารสล็อตมอเตอร 20
5. ขน้ั ตอนงานฟอรมขดลวดทองแดง 23
6. ขั้นตอนงานลงขดลวดทองแดงในรอ$ งสล็อตมอเตอร 25
7. ขน้ั ตอนงานต$อวงจรขดลวดมอเตอร 28
8. ข้ันตอนงานรัดสายขดลวดมอเตอร 29
9.ขน้ั ตอนงานหาตําแหน$งสาย 5 เสน) 31
10.ข้นั ตอนงานตรวจสอบขดลวดมอเตอร 33
10. ขน้ั ตอนงานอาบน้าํ ยาวานชิ ขดลวดมอเตอร 1-6
11. ขั้นตอนงานประกอบมอเตอร
12. ข้นั ตอนงานทดสอบมอเตอร
ภาคผนวก

วสั ดุ เครือ่ งมือและอปุ กรณ 1

วสั ดุ เคร่อื งมอื และอปุ กรณ

1.ขดลวดทองแดงอาบนํา้ ยา

2.กระดาษฉนวน

3.ฉนวนไมล%าร

วสั ดุ เครื่องมอื และอุปกรณ 2

4.ปลอกหมุ( สายไฟ
5.สายไฟ

6.ฟอรมสาํ เร็จรปู

วัสดุ เครื่องมอื และอุปกรณ 3

7.หัวแร(งแบบแช%
8.ตะกั่วบดั กรี
9.ฟล๊ักสําหรับงานบัดกรี

วสั ดุ เครือ่ งมอื และอุปกรณ 4

10.เชอื กไนล%อนรัดสายเบอร 0
11.น้าํ ยาวานิสแบบแห(งชา(
12. คอ( นปอนด

วัสดุ เครื่องมอื และอปุ กรณ 5

13.คีมตัด
14.คีมปากรวม
15.ไขควงปากแฉก
16.เล่อื ย

วสั ดุ เครอ่ื งมอื และอปุ กรณ 6

17.ไขควงปากแบน
18.เหล็กนําศูนย

19.หลอดสญั ญาณ
20.เวอรเนียรคาลปิ เปอร

วัสดุ เครอ่ื งมอื และอปุ กรณ 7

21.มัลติมิเตอร
22.แคล(มป:มิเตอร

ข้นั ตอนงานบันทกึ ขอมลู วงจรขดลวดมอเตอร 10

ขนั้ ตอนงานบันทึกขอมูลวงจรขดลวดมอเตอร

1.บนั ทกึ ตาํ แหนงการลงขดลวดในรองสล็อต

2. นําโครงมอเตอรที่ขดลวดทองแดงพนั อยู นํามาแช
ทนิ เนอร เพื่อละลายวานิส

3.นําขดลวดชดุ รันและชดุ สตาทร ออกจากแกน
สเตเตอร

ข้ันตอนงานบันทกึ ขอมลู วงจรขดลวดมอเตอร 11

4. นับรอบขดลวดชดุ รัน,ชดุ สตารท บนั ทึก
ลงในแบบบันทึก

5.นาํ เวอรเนียรคาลิปเปอร วัดขนาดลวดทองแดง
ชุดรนั , ชดุ สตารท บันทกึ ลงในแบบบันทึก

ขัน้ ตอนงานถอดสวนประกอบมอเตอร 8

ขั้นตอนงานถอดสวนประกอบมอเตอร

1. นาํ คอนและเหล็กนําศนู ยตอกสลดั แกนพัดลม
มอเตอรตอกสลักแกน

2. จากนน้ั นาํ ไขควงปากแฉก มาขนั น็อตโครงมอเตอร
ทั้ง 4 ดานออก

3.ถอดฝาหลังโครงมอเตอร ออก

ข้ันตอนงานถอดสวนประกอบมอเตอร 9

4. นาํ โรเตอรออกจากตัวมอเตอร

5.จากน้นั นําแกนสเตอรออกจากตัวมอเตอร
6.เม่อื ทาํ ตามข้ันตอนขอ 1-5 ไดสวนประกอบดังภาพ

ขั้นตอนงานตัดฉนวนไมลารสลอ็ ทมอเตอร 12

ขัน้ ตอนงานตัดฉนวนไมลารสลอ็ ทมอเตอร

1.นําตวั อยางไมลาร มาวัดขนาด จากนน้ั
นํากรรไรหรอื คตั เตอรมาตัดฉนวนไมลาร

2.พับขอบไมลารประมาณ 3-5 มม. ใช+สันไม+บรรทัด
หรือดา+ มของไขควง รีดรอยพบั ใหแ+ บน

3.มว+ นไมลาร ท่ีพบั ขอบแลว+ เป/นรูปตัวยู

ขั้นตอนงานตัดฉนวนไมลารสลอ็ ทมอเตอร 13

4. สอดไมลาร เข+าในรองสล็อทมอเตอร

5. เมื่อตัดไมลารวางในรองสล็อตเสรจ็ แล+ว
ไดด+ งั ภาพ

6.จากน้ันตรวจสอบวา ไมลารเกินขอบรองสลอ็ ท
โดยใชน+ วิ้ ช้ี วางขนานกบั แกนสเตเตอร

ขัน้ ตอนงานลงขดลวดทองแดงในรองสลอ็ ตมอเตอร 17

ข้นั ตอนงานลงขดลวดทองแดงในรองสล็อตมอเตอร

1.เตรียมขดลวดทองแดงท่ีฟอรมเสรจ็ แลว

2.จดั ชุดขดลวดทองแดง(ชุดรัน)เรียงตน-ปลายดังภาพ

3.เร่ิมลงขดลวดชดุ รันกอน โดยลงที่ละดาน

ขัน้ ตอนงานลงขดลวดทองแดงในรองสล็อตมอเตอร 18

4.ลงขดลวดทง้ั 4 ขดจนครบ ดังภาพ

5.จากนัน้ ลงขดลวดชดุ สตารทและชุดโช1ค โดย
ตาํ แหนงการลงวางหาง 90 องศาทางไฟฟ8าหรือ
อยูระหวางชุดรนั 2 ขด ดังภาพ

6.จากนัน้ เร่ิมลงขดลวดชุดสตารทและชุดโชค1 ดงั ภาพ

ข้นั ตอนงานลงขดลวดทองแดงในรองสล็อตมอเตอร 19

7.ลงขดลวดชดุ สตารทและชดุ โช1คจนครบทง้ั 4 ขด
ดงั ภาพ

ขั้นตอนงานตอวงจรขดลวดมอเตอร 20

ขนั้ ตอนงานตอวงจรขดลวดมอเตอร

1.เม่อื ลงขดลวดทองแดงเสร็จแลวให กาํ หนดตน-ปลาย
ของขดลวดแตละชุด ดงั ภาพ

2.จบั คูตน-ปลายของสายของขดลวดแตละชุด
โดยนําเริ่มจากตนชุดรัน,ปลายรันตอกบั ตนชดุ โชค/ 1,
ปลายชดุ โชค/ ตอกับตนชดุ โช/ค2,ปลายชุดโชค/ 2ตอ
กบั ตนชดุ สตารทและจบดวยปลายชุดสตารท
ดังภาพ

3.จากขอ 2 จับคจู นครบ จํานวนสายจาก 8 เสน
เหลอื 5 เสน

ข้นั ตอนงานตอวงจรขดลวดมอเตอร 21

4.นําสาย 5 แกน มาตอกับสายลวดทองแดงโดยตอท่ี
ละเสน

5.ขดุ ฉนวนหมุ ขดลวดทองแดงออก ในจดุ รอยตอ
ขอ 1-3 ยาวประมาณ 4-5 ซม.

6.บดิ เกลยี วกบั สาย 5 แกน จากน้ันใชการบัดกรดี วย
ตะก่ัวและหวั แรง

ขัน้ ตอนงานตอวงจรขดลวดมอเตอร 22

7.จากขอ 6 ทําจนครบท้ัง 5 เสน แลวนําปลอกหมุ
สวมทับรอยบดั กรีดงั ภาพ

ข้ันตอนงานรัดสายรขดลวดมอเตอร 23

ขั้นตอนงานรัดสายขดลวดมอเตอร

1.นาํ เศษลวดยาวประมาณ 9-15 ซม. และเชือกรดั
สายเบอร 0 ยาวประมาณ 1 เมตร ใหม' ดั ปลายเชือก
กบั เศษลวดเป(นปม

2. รอ' ยเข็มเข'าในชอ+ งวา+ งระหวา+ งขดลวดชุดรันและ
ชดุ สตาร+ชุดโช/คนาํ ปลายเชอื กอีกข'างหน่ึงมดั เปน(
ปมให'แน+

3.จากน้ันรอ' ยเชือกในระหว+างชอ+ งวา+ งขดลวด

ขน้ั ตอนงานรัดสายรขดลวดมอเตอร 24

4.รดั จนครบทุกร+อง นาํ ปลายสายของเชือกมารดั
เปน( ปม 2 ครง้ั

5.จากนัน้ รัดสายด'านตรงขา' ม โดยทาํ ตามข้นั ตอน
1-4

6. เมื่อรดั เชือกด'านหน'าเสร็จ

ขน้ั ตอนงานหาตาํ แหนงสาย 5 เสน 25

ขน้ั ตอนงานหาตาํ แหนงสาย 5 เสน

1.กาํ หนดสีของสาย 5 เสน จากน้ันจะคแู ตละสี
โดยจับคหู ามซํา้ กัน แลววัดคาความตานทานและ
บันทกึ คาในกระดาษ

2. เม่ือวดั คาความตานทานครบทุกคู พิจารณาวาคูใด
มคี วามตานมากที่สดุ แสดงวาคนู ้ันเปน/ ตนชุดรัน
และปลายชุดสตาร1ท ดงั ภาพ

3.จากขอ 2 ไดสีของสายออกมา 2 กลมุ นําสแี ตละ
กลมุ วดั คาความตานทานเทียบกับสีของสาย
ทเ่ี หลอื บนั ทึกคาไว

ข้ันตอนงานหาตาํ แหนงสาย 5 เสน 26

4.จากขอ 3 เปรยี บเทียบคาที่ได ถากลุมใดมี
ความตานทานมากกวา แสดงวาสายสนี ั้น
เป/นตนชุดรนั และสายทเี่ หลอื ของคูนัน้ เปน/
ปลายชุดสาตาร1ท

5. เมอื่ ทราบสายสีใดเป/นตนชดุ รันแลว จะหาสาย
ความเร็ว นาํ ไปเทียบกับสีท่ีเหลอื โดยวดั ความ
ตานทาน

6.หาสายความเร็วต่ําสุด เม่อื วัดความตานทาน
ไดความตานทานสงู ดงั ภาพ

ขน้ั ตอนงานหาตาํ แหนงสาย 5 เสน 27

7.หาสายความเร็วปานกลางเมื่อวดั ความตานทาน
ไดความตานทานปานกลาง ดงั ภาพ

8.หาสายความเร็วสงู สดุ เมือ่ วัดความตานทาน
ไดความตานทานต่ําสุด ดังภาพ

ข้ันตอนงานทดสอบมอเตอร 33

ขน้ั ตอนงานทดสอบมอเตอร

1.มอเตอรที่ประกอบพรอมใชงาน ทดสอบความ
ตอเนอ่ื ง โดยวดั ความตานทาน

2.วดั รว่ั ลงโครงโดยนําหลอดไฟมาตออนกุ รม
กับมอเตอร ดังภาพ

ข้นั ตอนงานตรวจสอบขดลวดมอเตอร 28

ขั้นตอนงานตรวจสอบขดลวดมอเตอร

1.เม่อื ผานข้นั ตอนการรดั สายขดลวดมอเตอร ขั้นตอไป
ตรวจสอบวาไมลารปดกนั้ ขดลวดมอเตอรในรองสล็อท
สูงเกนิ ขอบรองสล็อทหรือไม ด%วยวิธีการใชน% ิ้วสองน้ิว
วางขนานกบั ขอบด%านนอกของรองสลอ็ ท แล%วถูไมมา
ซ%าย-ขวา ถา% สะดดุ ไมลาร แสดงวาใช%ไมไดต% %องแกไ% ข

2.ขัน้ ตอนตอไป เป0นวธิ ีการทดสอบรั่วลงโครง โดยใช%
หลอดไฟ มาตออนกุ รมระหวางหลอดไฟ โครงมอเตอร
และขดลวดทองแดงโดยตอแหลงไฟฟา4 กระแสสลับเขา%
ไป

ข้นั ตอนงานอาบนาํ้ ยาวานิชขดลวดมอเตอร 29

ข้นั ตอนงานอาบนาํ้ ยาวานิชขดลวดมอเตอร

1.เมอ่ื ทดสอบความตอเนื่องและรั่วลงโครงแล!ว
นํามอเตอร มาอาบนํา้ ยาวานิช

2. เทน้ํายาวานิชดา! นหนา! ของแกนสเตเตอรให!ทว่ั ถึง

3.เทนํ้ายาวานชิ ดา! นหลังของแกนสเตเตอรให!ทั่วถงึ

ขน้ั ตอนงานอาบนํ้ายาวานชิ ขดลวดมอเตอร 30

4.จากน้นั ยกแกนสเตเตอรให!น้าํ ยาวานชิ หยด
จนแหง!

5.นาํ มอเตอรทีอ่ าบนํา้ ยาวานสิ เสรจ็ แล!ว เขา! อบให!
ตู!อบ อุณหภูมปิ ระมาณ 80-100 องศาเซลเซียส
ใชเ! วลาประมาณ 2-3 ช่ัวโมง

ข้ันตอนงานประกอบมอเตอร 31

ขน้ั ตอนงานประกอบมอเตอร

1.มอเตอรท่ีพนั ขดลวดและอาบน้ํายาวานิสเรยี บรอย
แลว สวมเขาไปฝาดานหนา

2.นาํ โรเตอรสวมจากเขาไปแกนสเสเตอรในโครงมอเตอร

3.ขั้นตอนตอ* ไป ประกอบฝาดานหลังกับโครง
มอเตอร

ข้ันตอนงานประกอบมอเตอร 32

4.ขันนอ็ ตยดึ โครงท้งั 4 ดานดวยไขควงปากแฉก

5.นําคอนมาตอกทม่ี ุมของแกนสเตเตอรใหน็อต
คลายตวั ทําใหโรเตอรหมุนได

ภาคผนวก

ภาคผนวก 1

มอเตอรพัดลมต้งั พ้นื