ebook12อัตลักษณ์พยาบาล

การปฐมพยาบาลเบ้ืองตน้
อัตลักษณ์ ดา้ นการพยาบาลและสุขภาวะ



ประวัตกิ ารกอ่ ต้งั คณะพยาบาลศาสตร์

มหาวิทยาลยั สวนดุสติ

ปพี .ศ. 2548 มหาวทิ ยาลัยราชภัฏสวนดสุ ิต โดยรองศาสตราจารย์ ดร.ชวนี ทองโรจน์

รองอธกิ ารบดี ฝ่ายวิจัยและพัฒนา ประสานกบั รองศาสตราจารย์ ดร.ทศั นา บญุ ทอง นายก
สภาการพยาบาลและ คณบดีคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ศรีนครินทรวิโรฒ ให้เป็นท่ี
ปรกึ ษาการจดั ต้ัง คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลยั ราชภัฏสวนดสุ ิต
ปลายปีพ.ศ. 2548 รองศาสตราจารย์ ดร.ทัศนาบุญทอง นายกสภาการพยาบาล ได้เชิญ
อาจารยเ์ บญ็ จา เตากลาํ่ อดีตผอู้ าํ นวยการวิทยาลยั พยาบาลเกื้อการณุ ย์มาทาํ หน้าท่ีเป็น
ผรู้ ับผิดชอบหลักสตู รสาขาพยาบาลศาสตรบ์ ัณฑิต

เม่ือ 5 เมษายน 2549ทําใหค้ ณะพยาบาลศาสตร์ ไดก้ อ่ ต้งั ขึน้ ตอ่ มาในปพี .ศ. 2549 โดย

สภามหาวิทยาลยั ราชภัฎสวนดสุ ิตเหน็ ว่ามหาวทิ ยาลยั ราชภฏั สวนดสุ ติ มีความพร้อมในการ
ขยายการศึกษาในสาขาวิชาการ มีศกั ยภาพ และความพร้อมดา้ นทรัพยากร จะจัดการศกึ ษา
ในสาขาน้ใี หม้ ีคณุ ภาพ และมาตรฐานตามที่สภาวชิ าชีพ และคณะกรรมการการอดุ มศึกษา
กําหนดไว้

ประวัติการกอ่ ตง้ั คณะพยาบาลศาสตร์

มหาวทิ ยาลัยสวนดสุ ิต

ปีปีพ.ศ. 2550 มหาวิทยาลยั จงึ เริ่มเปดิ รบั นักศกึ ษาพยาบาลรนุ่ แรกในปี
การศกึ ษา 2550 จํานวน 53 คน โดยมีรองศาสตราจารย์ดร.ทัศนา บุญทอง เป็น
ปรกึ ษา ดร.เบ็ญจา เตากลํ่า รักษาการคณบดคี ณะพยาบาล
ปีพ.ศ. 2555 ไดป้ รับปรงุ หลกั สูตรเพอ่ื นํามาใช้ในการจดั การเรยี นการสอน ในปี
การศกึ ษา2555 ถึงปีการศึกษา 2559 ซ่ึงนกั ศกึ ษารุ่นสุดท้ายของหลกั สูตรนีจ้ ะ
สาํ เร็จการศกึ ษาในปีการศกึ ษา 2562

ประวตั กิ ารก่อต้ังคณะพยาบาลศาสตร์

มหาวทิ ยาลัยสวนดุสติ

ปีสาํ หรบั การรบั รองสถาบัน จากสภาการพยาบาลในปกี ารศกึ ษา 2559 สภาการ
พยาบาลได้ประกาศใหค้ ณะพยาบาลศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั สวนดสุ ติ ไดร้ ับการ
รบั รองสถาบนั การศึกษา 5 ปี ซ่งึ เป็นการรับรองในระดบั สูงสุด และจะครบ
วงรอบการรับรองเมื ่อสนิ้ สุดปกี ารศกึ ษา 2564
คณะพยาบาลศาสตรเ์ ปดิ สอนหลกั สตู ร 4 ปี จาํ นวนหน่วยกิตรวมตลอดหลักสตู ร
127 หน่วยกติ เป็นวชิ าพ้นื ฐานและรายวิชาทางการพยาบาล 5 สาขาวิชา



ประวัติการกอ่ ต้ังคณะพยาบาลศาสตร์

มหาวทิ ยาลัยสวนดุสิต

1) สาขาวิชาการพยาบาลมารดา ทารก และการผดุงครรภ์ ได้แก่ การพยาบาล
มารดาทารกและการผดุงครรภ์
2) สาขาวชิ าการพยาบาลเด็กและวยั รนุ่ ไดแ้ ก่ การพยาบาลเดก็ และวัยรุ่น
3) สาขาวิชาการพยาบาลผูใ้ หญ่และผูส้ ูงอายุ ได้แก่ การพยาบาลผใู้ หญ่ และ
การพยาบาลผู้สูงอายุ
4) สาขาวชิ าการพยาบาลชมุ ชน ไดแ้ ก่ การพยาบาลอนามัยชุมชน การรักษา
โรคเบอื้ งต้นการสรา้ งเสรมิ สขุ ภาพ
5) สาขาวิชาการพยาบาลสุขภาพจติ และจติ เวช ไดแ้ ก่การสรา้ งเสริมสุขภาพจิต
และการพยาบาลจติ เวช เปน็ ตน้

การพยาบาลกับผ้สู ูงอายุ

องค์การสหประชาชาตใิ หค้ วามหมายวา่ ผู้สูงอายุ หมายถงึ ผทู้ ี่มอี ายุ 60 ปขี ึน้ ไป
และได้
งค์การสหประชาชาติ (UNITED NATIONS ,UN) ได้ใหน้ ยิ ามวา่ “ผูส้ ูงอายุ” คอื
ประชากร ทั้งเพศชายและเพศหญงิ ซง่ึ มอี ายมุ ากกวา่ 60 ปีขึ้นไปโดยเป็นการ
นิยามนบั ตงั้ แตอ่ ายุเกดิ สว่ นองค์การอนามัยโลกยงั ไมม่ กี ารใหน้ ยิ ามผ้สู ูงอายโุ ดยมี
เหตุผลวา่ ประเทศตา่ ง ๆ ทว่ั โลกมกี ารนยิ ามผู้สงู อายตุ ่างกนั ทงั้ นิยามตามอายเุ กดิ
ตามสังคม (SOCIAL) วฒั นธรรม (CULTURE) และสภาพร่างกาย
(FUNCTIONAL MARKERS)

องคก์ ารสหประชาชาติใหค้ วามหมายว่าผู้สงู อายุ หมายถึง ผู้ท่มี อี ายุ 60 ปขี ้นึ ไป
และได้
แบ่งเกณฑอ์ ายุ ตามสภาพการมอี ายุเพ่มิ ข้ึน ได้แก่
1. ผู้สงู อายุ (ELDERLY) คือผู้ท่มี อี ายรุ ะหว่าง 60-74 ปี
2. คนชรา (OLD) คือผู้ที่มอี ายุระหว่าง 75-90 ปี
3. คนชรามาก (VERY OLD) คอื ผู้ท่มี อี ายุ 90 ปีข้ึนไป

ทฤษฎีที่นิยมนํามาอธบิ ายการเปลยี่ นแปลงตามความสงู อายุ
1. ทฤษฎีการเช่อื มตามขวาง (CROSS LINKING THEORY) หรือ
ทฤษฎคี อลลาเจน COLLAGEN THEORY)

ความสงู อายุตามทฤษฎีนเี้ ชือ่ ว่าเปน็ ผลจากการเปลี่ยนแปลงของสารไขวข้ วาง (CROSS-
LINKING AGENT) กล่าวคอื คอลลาเจนอิลาสตินและสารท่ีอยูภ่ ายในเซลล์เนือ่ เยอื่
(GROUND SUBSTANCE) รวมท้ังสาร ที่อย่ภู ายนอกเซลล์ (EXTRACELLULAR
SUBSTANCE) เปน็ กลมุ่ สารใยโปรตนี ท่ีประกอบเปน็ โครงร่างของ ร่างกายเป็นเนือ้ เย่อื
ประคบั ประคองและใหค้ วามแข็งแรงพบมากในผิวหนงั เอ็นกระดกู และกล้ามเน้ือ

ทฤษฎที ีน่ ยิ มนํามาอธิบายการเปลี่ยนแปลงตามความสูงอายุ
2. ทฤษฎีความเสื่อมโทรม (WEAR AND TEAR THEORY)

ทฤษฎนี ี้เช่อื วา่ ผลจากการทําหนา้ ท่ีของ ร่างกายเปน็ เวลานานหรอื จากการใช้
งานมากเกนิ ไปจะทําใหเ้ กิดความเสอ่ื มโทรมตามมาโดยเฉพาะอย่างยิง่ ถา้ ขาด
ความระมดั ระวงั หรอื การดแู ลตนเองไมด่ เี ทา่ ทค่ี วร นักทฤษฎบี างท่านเชอ่ื วา่ การ
เส่อื มสลายของเซลล์ก่อให้เกิดสารไลโปฟัสซนิ (LIPOFUSCIN) ซง่ึ เก่ียวข้องกับ
อนมุ ูลอิสระท่ีกอ่ ให้เกิดการเปล่ยี นแปลงของร่างกายจากการมีอายุมากข้ึน

ทฤษฎีท่ีนยิ มนํามาอธิบายการเปลีย่ นแปลงตามความสงู อายุ
3. ทฤษฎกี ารถดถอยจากสงั คม (DISENGAGEMENT THEORY)

ทฤษฎนี เ้ี ชือ่ ว่า ความสูงอายุ เป็นกระบวนการที่เกดิ ขึน้ ตลอดเวลา ผู้สงู อายใุ น
กลมุ่ น้จี ะมีลักษณะแยกตัวเองออกมา (WITHDRAWAL) หรือตอ้ งการ ปลอ่ ยวาง
เป็นอิสระ (DISENGAGEMENT)

ทฤษฎีท่ีนยิ มนํามาอธิบายการเปลีย่ นแปลงตามความสงู อายุ
3. ทฤษฎกี ารถดถอยจากสงั คม (DISENGAGEMENT THEORY)

ทฤษฎนี เ้ี ชือ่ ว่า ความสูงอายุ เป็นกระบวนการที่เกดิ ขึน้ ตลอดเวลา ผู้สงู อายใุ น
กลมุ่ น้จี ะมีลักษณะแยกตัวเองออกมา (WITHDRAWAL) หรือตอ้ งการ ปลอ่ ยวาง
เป็นอิสระ (DISENGAGEMENT)

ทฤษฎที ีน่ ิยมนาํ มาอธบิ ายการเปลีย่ นแปลงตามความสูงอายุ
4. ทฤษฎีการมีกิจกรรม (ACTIVITY THEORY)

ทฤษฎีน้เี ชอ่ื วา่ ผู้สงู อายุจะมคี วามพงึ พอใจในชวี ิตถา้ ยงั มี กจิ กรรมในสงั คม และ
สว่ นใหญจ่ ะยังคงรกั ษาระดับของกิจกรรมใหค้ งไว้เหมอื นช่วงทอ่ี ยใู่ นวัยกลางคน
และการ มีกิจกรรมจะเป็นการสง่ เสริมใหผ้ ู้สงู อายุ มีอตั มโนทศั น์ (SELF-
CONCEPT) ดี กิจกรรมที่ดคี วรเป็นกิจกรรมที่ไม่ ต้องมีแบบแผน จะทําให้
ผู้สูงอายไุ ด้รับประโยชนม์ ากกว่ากิจกรรมทีม่ แี บบแผน

ทฤษฎที ีน่ ิยมนาํ มาอธบิ ายการเปลีย่ นแปลงตามความสูงอายุ
4. ทฤษฎีการมีกิจกรรม (ACTIVITY THEORY)

ทฤษฎีน้เี ชอ่ื วา่ ผู้สงู อายุจะมคี วามพงึ พอใจในชวี ิตถา้ ยงั มี กจิ กรรมในสงั คม และ
สว่ นใหญจ่ ะยังคงรกั ษาระดับของกิจกรรมใหค้ งไว้เหมอื นช่วงทอ่ี ยใู่ นวัยกลางคน
และการ มีกิจกรรมจะเป็นการสง่ เสริมใหผ้ ู้สงู อายุ มีอตั มโนทศั น์ (SELF-
CONCEPT) ดี กิจกรรมที่ดคี วรเป็นกิจกรรมที่ไม่ ต้องมีแบบแผน จะทําให้
ผู้สูงอายไุ ด้รับประโยชนม์ ากกว่ากิจกรรมทีม่ แี บบแผน

การนําไปใช้ในชีวติ ประจาํ วัน

การนําไปใช้ในชวี ิตประจาํ วนั ทุกครอบครัวจะมหี ลายชว่ ยวัยท่มี ี
ความสัมพนั ธ์กนั ผสู้ ูงอายทุ อ่ี ยใู่ นครอบครวั มีแต่ภาวะของร่างกายทเี่ สอ่ื ม
ถอยลง การดูแลในกิจวัตรประจาํ วนั สังคมในครอบครัวควรส่งเสรมิ ความมี
คุณคา่ ตอ่ ผสู้ ูงอายุ ใหค้ วามเคารพและนบั ถอื ปัจจบุ ันการดแู ลระยะยาวจะมี
กลมุ่ จติ อาสาเข้าไปมีสว่ นรว่ มในการดแู ลสง่ เสริมสขุ ภาพรวมทง้ั การจดั ทํา
โครงการตา่ ง ๆ ให้กบั ชุมชน เช่น โครงการสง่ เสริมผ้สู งู อายอุ อกกําลงั กาย มี
ชมรมต่างๆ

การปฐมพยาบาล

การปฐมพยาบาลแผลท่โี ดนมดี บาด

20

















การปฐมพยาบาลไฟไหมน้ ํา้ รอ้ นลวก







การปฐมพยาบาลอาหารตดิ คอ