ศิลปวิจารณ์ทัศนธาตุและหลักการออกแบบ

ศิลปวิจารณ์ ทศั นธาตุและหลักการออกแบบ
สาํ หรับการสอนเด็กประถมศึกษา

ผชู้ ่วยศาสตราจารย์ ดร.ปฤณัต นัจนฤตย์

LOG
O

LOGO

1.ศิลปวิจารณ์และ
การแสดงความคิดเหน็ งานทัศนศิลป์

LOGO

ศิลปวิจารณ์เป็นกระบวนการสื่อสารโดยการ
เขียนหรือพูดในการบรรยาย ตีความหมายและ
ประเมินคุณค่าของผลงานศิลปกรรมต่างๆ ตาม
ความคิดของผลชมต่อผลงานของศิลปิน ซึ่งต้องอาศัย
ข้ันตอนและวิธีการที่มีการกําหนดขึ้น และอาศัย
หลักการออกแบบและทัศนธาตุ ตามประสบการณ์
และความรู้ทางศิลปะของผวู้ ิจารณ์น้ัน

LOGO

ประโยชน์ของศิลปวิจารณ์

1.การพัฒนาทักษะการมองแบบวิเคราะห์หรือการพิจารณาอยา่ ง
ใครค่ รวญ ทัศนศิลป์นปน็ ศิลปะทีร่ บั รูไ้ ดท้ างการเห็น
2.การพฒั นาทกั ษะการสือ่ สาร ในการวิจารณ์ต้องมีการเขียนและพูด
เพื่อเสนอความคิดของผูว้ ิจารณ์
3.การพฒั นาใชแ้ ปลความหมายเชิงสญั ลกั ษณ์
4.การบรู ณาการประวัติศาสตร์ศิลป์ สนุ ทรียศาสตร์และศิลปะปฏิบตั ิ
เพือ่ การนาํ ไปใช้
5.การฝึกมารยาททางสงั คม

LOGO

ท ฤ ษ ฏี ก า ร วิ จ า ร ณ์ ง า น ศิ ล ป ะ โ ด ย มี วิ ธี ก า ร
แบ่งเป็นข้ันตอนจนตั้งแต่การวิเคราะห์จนถึงการ
ประเมินคุณค่าของงาน การวิจารณ์งานมีประโยชน์
หลายอย่าง โดยในที่นี่ของเสนอทฤษฏีศิลปวิจารณ์
ของFeldman และ ASMAC (วิรัตน์ พิชญไพบูลย์
,2545,หนา้ 1-17)

LOGO

ศิลปวิจารณ์ของFeldman

หลักวิจารณ์ควรจะเป็นแผนการสอนใน
สถาบนั การศึกษาโดยเน้นที่ระดบั อุดมศึกษา

LOGO

ศิลปวิจารณ์ของFeldman

การบรรยาย

ข้อมลู ทีม่ า ศิลปินยุคสมัยของงานศิลปะ
และลกั ษณะภาพที่ปรากฏ

LOGO

ศิลปวิจารณ์ของFeldman

การวิเคราะห์

วิเคราะห์ทัศนธาตุและหลักการออกแบบ
รวมถึงเทคนิควิธีการนาํ เสนอโดยละเอียด

LOGO

ศิลปวิจารณข์ องFeldman

การตีความ

นาํ สว่ นต่างๆที่วิเคราะห์แปลความหมายหรือ
การสื่อสารของศิลปินในผลงาน

LOGO

ศิลปวิจารณ์ของFeldman

การตดั สินประเมินคุณคา่

ประเมินกระบวนการสร้างงาน ผลงาน
ร ว ม ถึ ง แ น ว คิ ด ใ น ส มั ย ที่ ส ร้ า ง ว่ า ดี ง า ม
เหมาะสมหรือสร้างข้อคิดเตือนใจให้สังคม
อยา่ งไร

LOGO

ศิลปวิจารณข์ อง ASMAC

ASMAC:The Articulate Spectator Model
of Art Criticism สร้างขึ้นเพื่อใช้กับงานที่
เป็นการแปลงศิลปวัฒนธรรมมาใช้ในการ
สร้างสรรค์งานศิลปะเช่นการสร้างรูปทรง
และเนือ้ หาใหมใ่ ห้ต่างจากแนวคิดเดิม

LOGO

ศิลปวิจารณ์ของ ASMAC

ความรูส้ ึกตอบสนองทางสนุ ทรียภาพ
รายงานอารมณ์และความรู้สึกต่อผลงาน
และองค์ประกอบศิลปร์ วมถึงเทคนิค

LOGO

ศิลปวิจารณ์ของ ASMAC

การวิเคราะหบ์ รรยาย
จากกระบวนการรับรู้ด้านทัศนธาตุและการ
ออกแบบ

LOGO

ศิลปวิจารณ์ของ ASMAC

การวิเคราะห์เปรียบเทียบ
ทําการเปรียบเทียบองค์ประกอบทัศนธาตุ
และการออกแบบ

LOGO

ศิลปวิจารณ์ของ ASMAC

การแปลความหมายทีแ่ ฝงอยู่
เ น้ น ก า ร ตี ค ว า ม คิ ด ค ว า ม รู้ สึ ก แ ล ะ
ความหมายตา่ งๆตอ่ ตัวท่าน

LOGO

ศิลปวิจารณ์ของ ASMAC

การรวมตัวเปน็ เอกภาพ
นํ า เ นื้ อ ห า แ ล ะ อ ง ค์ ป ร ะ ก อ บ ม า ร ว ม เ พื่ อ
เปรียบเทียบผลการนําเสนอของศิลปิน
รวมถึงคุณค่าที่เกิดขึ้น

LOGO

4.ข้นั ตอนการสอนศิลปวิจารณ์

LOGO

ทฤษฎีการสอนศิลปวิจารณ์ เป็นแนวคิดที่เป็น
ขั้นตอนมาจากนักวิจารณ์ซึ่งมีให้ผู้สอนเลือกใช้
มากมายต่อหลักการที่สําคัญคือจุดประสงค์และ
กลุ่มนักเรียนที่เรียน โดยต้องกําหนดก่อนว่าจะ
เรียนรใู้ นลักษณะอย่างไร ซึง่ มี 2 ลักษณะ คือ

LOGO

1) การจัดการเรียนรู้ตามขั้นตอนการวิจารณ์
เป็นการจัดการสอนตามขั้นตอนของการของ
การวิจารณ์ผลงานซึ่งผู้สอนจําเป็นต้องเลือก ลด
และรวมเพื่อการวิจารณข์ องเด็ก

LOGO

2) การจัดการเรียนรู้เพื่อสร้างสรรค์ข้ันตอนการ
วิจารณ์ เป็นการฝึกให้เด็กสร้างข้ันตอนของ
ตนเองเหมาะกับเด็กที่ประมาณประถมศึกษาปีที่
4-6 เพราะต้องแบ่งแยกขั้นตอนการวิจารณ์ด้วย
ตนเอง แล้วนําไปใช้ให้ครูผู้สอนหรือเพื่อนร่วม
ชัน้ ฟัง

LOGO

ขอ้ ควรคํานึงของการใชศ้ ิลปวิจารณ์

1) พัฒนาการทางศิลปะ หรือระดับช้ัน ที่เด็กเรียนอยู่
การใช้การวิจารณ์ ซึ่งต้องเทียบเคียงประกอบกันและ
ต้องถูกความสามารถเฉพาะตัวของเด็กคนน้ันด้วย
แต่หากครูลดทอนขั้นตอนหรือเลือกวิธีการวิจารณ์ที่
เหมาะสมก็สามารถจัดการเรียนการสอนได้ทุกระดับ
ขน้ั เป็นการฝึกฝนใหแ้ สดงความคิดเห็นอย่างมีเหตุผล

LOGO

ขอ้ ควรคํานึงของการใชศ้ ิลปวิจารณ์

2) ทักษะการสื่อสาร ที่ระบุเจาะจงคือ การพูด และ
การเขียน ซึ่งเป็นความสามารถในการพิจารณาเลือก
วิธีการของผู้สอนเพราะในบางระดับชั้น จํานวนเวลา
และเนื้อหาของการวิจารณ์น้ันเป็นปัจจัยในการเลือก
วิธีการทีส่ อดคลอ้ งกัน

LOGO

ขอ้ ควรคาํ นึงของการใช้ศิลปวิจารณ์

3) ประสบการณ์ทางศิลปะ หมายถึง ปริมาณ
กิจกรรมที่ได้ได้เรียนรู้มาจากอดีตว่ามีมาก-น้อยหรือ
มีความเข้มเท่าไรเพราะประสบการณ์เหล่านี้จะเป็น
เครื่องวดั ว่าผู้สอนจะเลือกวิธีการอยา่ งไรให้กับเด็ก

LOGO

แนวทางการจดั การเรียนรศู้ ิลปวิจารณ์

1)การแนะนําข้อมูลพื้นฐานหรือการศึกษาขอ้ มลู
พืน้ ฐานของงานทัศนศิลป์
2) การเขียนบรรยายสว่ นประกอบของผลงาน
3)การวิเคราะห์ แปลความหรือตีความผลงานในสว่ น
ต่างๆ
4) การประเมินคณุ ค่าของผลงาน
5) การแลกเปลี่ยนผลการวิจารณ์

LOGO

1)การแนะนาํ ข้อมลู พื้นฐานหรือการศึกษาขอ้ มูล
พืน้ ฐานของงานทศั นศิลป์

1.1) ชื่อผลงาน
1.2) ศิลปิน
1.3) ช่วงเวลาในการสรา้ งสรรค์
1.4) วสั ดุและเทคนิคงานศิลปะ
1.5) ขนาดของผลงาน
1.6) สถานที่สะสมงาน

LOGO

2) การเขียนบรรยายสว่ นประกอบของผลงาน

เป็นข้ันตอนที่ผู้สอนต้องให้บรรยายข้อมูลของภาพ
โดยภาพรวมโดยการแบ่งออกเป็นส่วนในผลงาน เช่น
ถ้าเป็นภาพเขียนกบ็ รรยายในส่วนบน ล่าง กลาง ซ้าย
และขวา ถ้าเป็นงานประติมากรรม เป็นส่วนบน ล่าง
หรือเป็นส่วนรูปต่างๆ และถ้าเป็นงานสถาปัตยกรรม
ก็เป็นส่วนยอดหรือหลังคา ส่วนตัวอาคาร และส่วน
ฐาน เปน็ ต้น

LOGO

3)การวิเคราะห์ แปลความหรือตีความผลงานใน
ส่วนตา่ งๆ
แปลความหรือตีความผลงานในส่วนต่างๆและ
แนวคิดทางประวัติศาสตร์ศิลป์ แบ่งออกเป็น
การวิเคราะห์ทัศนธาตุ การวิเคราะห์หลักการ
ออกแบบและการวิเคราะห์เนือ้ หาเรื่องราว

LOGO

4) การประเมินคุณคา่ ของผลงาน

การประเมินผลงานจากข้อมูลการวิจารณ์น้ันเป็นข้ันตอนที่
ต้องเลือกทําหลายระดับตามพัฒนาการของเด็ก ซึ่ง
ห ลั ก ก า ร ป ร ะ เ มิ น ผ ล เ ริ่ ม จ า ก ก า ร ป ร ะ เ มิ น ส่ ว น ย่ อ ย
ประเมินผลองค์รวม และประเมินผลแนวคิดที่สะท้อนจาก
ผลงานหรือการกระตุ้นสิ่งใดสิ่งหนึ่งซึ่งข้ันตอนนี้ควรต้อง
ควรทําสรุปพฤติกรรมไว้เพื่อดูพัฒนาการของการพัฒนา
อย่างมีระบบ

LOGO

5) การแลกเปลี่ยนผลการวิจารณ์

ฝึกฝนให้เด็กมีความสามารถในการสื่อสารและการฝึกฝน
มารยาทในการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ซึ่งผู้สอนต้องจัด
ให้เดก็ พดู คุยหรือไดเ้ หน็ ผลงานการวิจารณ์ศิลปะของเพื่อน
ทั้งนี้อาจจะจัดห้องให้โต๊ะเก้าอี้หรือนั่งล้อมวงเป็นวงกลม
หรือตัวยู และควรมีการจัดเป็นนิทรรศการหรือหนังสือ
รวบรวมการวิจารณ์ของเด็กๆไว้ในมุมใดมุมหนึ่งของ

ห้องเรียนก็จะเปน็ ฐานความรใู้ ห้กับเดก็ ไดม้ าสืบคน้ ต่อๆไป

LOGO

...

...

LOGO

ข้อมูลของภาพจิตรกรรมนี้ประกอบด้วย
1) ชอื่ ผลงาน พัทยา
2) ศิลปิน ศาสตราจารย์ กติ ตคิ ณุ กาํ จร สุนพงษศ์ รี ศิลปิน

แหง่ ชาติ ศาสตราจารย์ ด้านทศั นศิลป์ การศึกษาดา้ นประติมากรรมและ
จติ รกรรม จากประเทศสหรฐั อเมริกา มีผลงานดา้ นจติ รกรรม
ประตมิ ากรรมและเอกสารตาํ ราดา้ นประวตั ิศาสตร์ศิลป์มากมาย

3) ชว่ งเวลาในการสร้างสรรค์ ปีพุทธศกั ราช 2530
4) วสั ดแุ ละเทคนิคงานศลิ ปะ สีน้าํ มนั บนผา้ ใบ
5) ขนาดของผลงาน กว้าง 40 นว้ิ ยาว 40 นิ้ว
6) สถานทีส่ ะสมงาน สมบตั ิมลู นธิ ิวิสาลี คณุ หญิงมาลี สนทิ วงศ์
ณ อยธุ ยา

LOGO

...

ภาพชอื่ พทั ยา โดยส่วนใหญ่ของภาพเป็นโทนสีฟ้าที่อยู่ในพ้ืนหลัง ด้านบนของภาพ เป็น
กลุ่มสีแดง ท่ีกระจายออกไปแบบรัศมีคร่ึงวงกลม จากด้านบนลงสู่ด้านล่างซ้ายขวา และกลางภาพ
ในส่วนของภาพเม่ือแบ่งตามแกนแนวนอนด้านล่างของภาพ จะเป็นกลุ่มสีและกลุ่มเส้นที่ขีดสลับ
ไขว้กันไปมา ซ้อนทับอยู่บนพ้ืนฉากหลังสีฟ้าสีนํ้าเงิน ด้านล่างของส่วนนี้ มีแถบสีที่มีลักษณะคล้าย
กับรูปส่ีเหล่ียมผืนผ้าวางขนานกับขอบล่าง พร้อมกับเส้นตัดโทนสีดํา เส้นใหญ่ต้ังขึ้นตามแนวแกน
ต้ังของภาพในด้านขวามือ และมีเส้นในลักษณะน้ี ไขว้ตัดไปมาอยู่โดยพื้นหลังและขอบเส้นสีขาวที่
อยู่ด้านล่างของภาพตามแกนแนวนอน และสิ่งสําคัญที่ปรากฏให้เห็นในภาพน้ี คือ กลุ่มสีทองท่ี
กระจาย อยู่ด้านล่างขวาเม่ือแบ่งภาพออกเป็น 4 ส่วนที่มีลักษณะคล้ายการเตะหรือแต้มสีลงไป
ส่วนสําคัญอีกส่วนหน่ึง คือ ลักษณะของกลุ่มสีขาว สีเหลืองอ่อนที่กระจายตัวในแนวเฉียงจาก
ซ้ายมือบนของภาพลงสู่ด้านขวามือล่างของภาพ เป็นกลุ่มสี ท่ีมีลักษณะคล้ายการป้ายสีให้สีบาง
และกระจายออก โดยภาพรวมท้ังภาพจะมีเส้นสีขาว ขีดซ้อนทับ ในแนวเฉียงจากซ้ายมือบนลงสู่
ขวามือด้านล่าง และมเี สน้ สีขาวแนวนอนตดั กระจายออกเปน็ ระยะๆ

LOGO

...

2. การวเิ คราะห์ เป็นการแยกแยะสว่ นตา่ งๆ ของภาพออกจากส่ิงท่เี ห็นและเขยี นบรรยายในขา้ งตน้ ดังน้ี
1) การวเิ คราะหท์ ศั นธาตุ
จุด ปรากฏจดุ ในบรเิ วณกลุ่มสที องทีก่ ระจายออกตรงกงึ่ กลางดา้ นลา่ งของภาพ และการปาดพ่กู ันใหเ้ กดิ เป็นสขี าวกระจายอยู่ทั่ว

ภาพ
เสน้ ปรากฏการใชเ้ สน้ ตัดกนั ทวั่ บรเิ วณภาพและด้านบนทข่ี อบของรูปรา่ งทม่ี กี ารกระจายออกของรศั มที ่ีเปน็ กลุ่มเส้นสแี ดงและขาว

นอกจากนใ้ี นส่วนของตรงกึ่งกลางดา้ นล่างของภาพ
สี ปรากฏสีอยูใ่ นกล่มุ หลกั คือ กลุ่มโทนสีแดงทอี่ ยูด่ า้ นบนของภาพ กลมุ่ สฟี า้ และน้ําเงินทีเ่ ปน็ ฉากหลงั ของภาพ กลุ่มโทนสที อง สี

เหลอื ง และเขียวทอี่ ยดู่ า้ นลา่ งของภาพ กล่มุ โทนสีขาวทก่ี ระจายอยู่ตามจุดหลกั ๆ ตงั้ แตท่ างดา้ นซา้ ยมือ กลุ่มสขี าวรศั มีทอ่ี ยูใ่ ตก้ ลมุ่ สีแดง และการ
ใชก้ ารตดั เสน้ สขี าวท่ีกระจายสลบั ไขวก้ ันเป็นกลมุ่ ๆ ทห่ี นาแน่ทส่ี ดุ คอื ด้านลา่ งของภาพ

น้ําหนักและแสงเงา ปรากฏจะเปน็ ค่าความต่างของสีแตล่ ะสี และมคี า่ ของแสงท่ศี ลิ ปินใช้การตดั เสน้ กระจายรอบๆ ภาพ ประกอบ
กล่มุ ทมี่ ีค่าของสที ่แี สดงคา่ นา้ํ หนักมากทสี่ ุด คือ ตรงบริเวณก่ึงกลางด้านลา่ งท่ีเป็นกลุ่มเสน้ โทนสดี าํ และคา่ ของสนี ํา้ เงินตา่ งๆ ตัดลงอยดู่ า้ นหลงั ภาพ
นอกจากนี้ยังมกี ารเน้นความชดั ความเบลอของรปู ทรงด้ายแสงเงาอกี ดว้ ย

รปู รา่ งและรปู ทรง สําหรบั ภาพน้ที ป่ี รากฏสีออกมาชดั เจนทสี่ ุด คอื การใชว้ ธิ กี ารระบายโดยการขดี เขยี นเป็นหลักและรปู รา่ งเกดิ จาก
การป้าย หรอื ลากพกู่ ันเป็นแถบสีรปู รา่ งอสิ ระ

พ้นื ผิว ปรากฏพน้ื ผวิ ท่เี ป็นการใชร้ อยทแี่ ปรงทกี่ ระจายอย่ตู ามทีแ่ ปรงลากเปน็ ทรงสเ่ี หลย่ี ม และ เกิดจากเสน้ สขี าวทต่ี ดั ไขว้กันไปมา
กระจายอยู่โดยรอบของภาพ

บริเวณวา่ ง ปรากฏบรเิ วณในสว่ นของด้านบนของภาพมากกวา่ ดา้ นลา่ ง และเป็นลักษณะบรเิ วณว่างทีเ่ กดิ จากพืน้ หลังของภาพ

LOGO

...

2) การวิเคราะหห์ ลักการออกแบบ
สมดลุ ปรากฏการตดั สมดุลในลักษณะสองด้านไมเ่ ทา่ กัน ท้ังเสน้ แกนแนวนอนทส่ี ่วนล่างปรากฏกลุ่มสี

และรปู ทรงของมามากกว่าสว่ นบน และหากแบ่งตามเสน้ แกนแนวต้งั นนั้ สมดลุ ของภาพมีความใกล้เคยี งกนั มากต่างกนั
ตรงบรเิ วณด้านซ้ายมกี ลมุ่ ของสขี าวปรากฏมากและด้านขวาปรากฏกลุ่มของเสน้ แนวตงั้ โทนสดี าํ มากกว่าเลก็ น้อย

สดั สว่ น เปน็ สัดส่วนเป็นสัดสว่ นทม่ี มี าตราสว่ นไม่ชดั เจน มลี กั ษณะเป็นสัดส่วนท่เี กดิ จากการจินตนาของ
ศิลปินตามแนวหลักของงาน เพราะ จากการนําเสนอเทคนิคของสี การปาดและป้ายสีจากรอยแปรงเปน็ หลกั

จงั หวะ ปรากฏการใชจ้ งั หวะที่ไม่เทา่ กันแต่เปน็ ชว่ งจงั หวะทเ่ี กดิ จากการจดั วางของเสน้ ทีต่ ดั กันเป็นหลกั
จดุ เด่น ปรากฏจดุ เด่นในภาพแบง่ ออกเปน็ 2 กลุ่มหลัก คือ กลมุ่ โทนสแี ดงท่กี ระจายแบบรัศมีครง่ึ งกลม
ด้านบนของภาพ และบริเวณกล่มุ สีทองและเส้นตัดในดา้ นล่างของภาพเป็นจดุ เด่นรอง โดยกล่มุ หลักจะใช้โทนสีแสดง
จดั เด่นบนพน้ื โทนสฟี ้า การนาํ เสนอจุดเดน่ ท่ีแตกต่างกัน
เอกภาพ ปรากฏความเปน็ เอกภาพในดา้ นการใชเ้ ส้นที่ตดั ไขว้กนั ทัว่ ภาพและการคมุ โทนสรี วมของภาพท่ี
เป็นโทนสีฟา้ และน้าํ เงิน

LOGO

...
3) การวิเคราะห์เน้อื หาเรื่องราว

เนอื้ หาของภาพเป็นการนําเสนอเนอื้ หาแบบนามธรรม ทีผ่ ู้ชมต้อง
จินตนาการโดยการใชแ้ สดงออกสีเป็นหลักที่และการใชเ้ ส้นทีแ่ สงถึงแสงสีท่ปี รากฏใน
เรื่องราวของภาพ

LOGO

3. การตีความ จากการวิเคราะห์ทศั นธาตแุ ละหลกั การออกแบบ ท่ปี รากฏใน
ภาพพทั ยาน้นั จะพบว่า

1) การตคี วามทัศนธาตุ

จดุ ที่ปรากฏส่อื ถงึ แสงสีหรอื แสงไปทป่ี รากฏ เป็นกลมุ่ สีขาว และ
สีอ่อน แสงใหเ้ หน็ ถงึ แสงสีต่างๆ ของไฟส่องสว่าง

เส้น ท่เี กดิ จากการใช้เสน้ เล็กๆ ตัดไขว้ไปมาทว่ั บริเวณภาพ คอื
ถึงประกายของแสงท่ีปรากฏออกจากหลอดไฟ ท่เี ปล่งประกายเขา้ สู่ตาเรา

สี สฉี ากหลงั ของภาพเปน็ โทนสฟี ้าและน้ําเงนิ ในลักษณะนจ้ี ะ
ปรากฏขนึ้ เม่อื เรามองออกไปในยามค่าํ คนื ผา่ นแสงสที เ่ี ปน็ หลอดไฟมากมาย
และกลมุ่ สีทองท่ีกระจายเปน็ จุดกลุ่มเล็ก กส็ อื่ ความหมายถึง ความ
ระยบิ ระยบั เหมือนมีสิ่งของเคล่ือนไหวเปล่งประกายออกมา เช่น ภาพถา่ ย
แสงยามกลางคนื บนเกาะฮ่องกง นอกจากนี้หากพจิ ารณาที่กลุ่มสที ี่เปน็
ฉากหลงั ยงั สามารถตีความออกมาได้ถงึ ท้องทะเล เพราะศลิ ปินใชส้ ฟี า้ แทน
ทะเล จึงทาํ ให้กลมุ่ ของสแี ดงดา้ นบนจะสามารถสอ่ื ถงึ แสงอาทติ ย์ทฉี่ ายแสง
ลงส่ทู อ้ งทะเล

LOGO

น้ําหนกั และแสงเงา ในภาพเปน็ ลักษณะของการใชส้ อี ่อนกับทศิ ทางของเสน้ แทนแสงทส่ี ่องสว่างและกลมุ่
สที ่เี ปน็ จดุ แทนแสงเปน็ การนาํ เสนอถงึ แสงไฟยามคํา่ คนื ท่มี ีในเมืองท่องเทย่ี วอย่างเมอื งพัทยา นอกจากนศี้ ลิ ปินยงั ใชส้ ี
พื้นโทนฟา้ และนา้ํ เงนิ ในส่วนของฉากหลังแทน นอกจากนก้ี ลุ่มสฟี า้ นํา้ เงินยงั สามารถสอ่ื ความหมายเป็นสัญลกั ษณข์ อง
ทอ้ งทะเล เนื่องจากพัทยาเป็นเมอื งท่ีตดิ ชายทะเล และศลิ ปินใชค้ า่ นา้ํ หนกั ออ่ นแก่แทนทะเลทเ่ี ป็นสฟี ้าและน้ําเงินได้อีก
ดว้ ย

รูปรา่ งและรูปทรง ในภาพทปี่ รากฏแถบสที ศ่ี ิลปินใชแ้ ปรงปาดเปน็ แถบสดี ้านล่างมองไดใ้ นสองลกั ษณะคอื
การมองวา่ สว่ นน้ันเปน็ สว่ นของกาบและหางเสือเรอื กับ ลักษณะของถนนหรอื อาคารต่างๆ ทอ่ี ย่ใู นเมอื งพัทยา
เช่นเดียวกับแถบสดี ําทม่ี ลี กั ษณะเป็นทรงสงู กส็ ื่อความหมายได้ทั้งลกั ษณะของเสากระโดงเรอื และ เสาไฟหรือของมมุ
ของอาคารต่างๆ นอกจากนี้รูปร่างของกลมุ่ สแี ดงทีอ่ ย่ตู อนบนของภาพมลี กั ษณะแผ่กระจายเป็นรัศมี ก็ส่ือความ
หมายถงึ แสงอาทติ ย์ และ แสงฟา้ ทสี่ าดส่องยามราตรี ดังภาพของเมอื พัทยายามราตรี ที่มีร้านอาหารและอาคาร
ประกอบอยูร่ มิ ทะเล

LOGO

พ้ืนผวิ จากพ้นื ผวิ ทปี่ รากฏในภาพเปน็ การใชพ้ ้นื ผวิ ท่มี ีความหลากหลายโดยสามารถมองได้ 2 ลกั ษณะ ท้งั พืน้ ผิวท่ีเปน็
ลอนคลนื่ หรือทอ้ งทะเลทก่ี ระทบกับแสงอาทติ ย์ และพ้นื ผวิ ของทอ้ งฟา้ ยามคํ่าคนื และการเคล่อื นไหวของผู้คนจากกลมุ่
รปู รา่ ง จดุ และเสน้ ท่ีทบั ซอ้ นกนั เกดิ เป็นพ้ืนผวิ ทใี่ ห้ความรสู้ กึ ถึงการเคลอ่ื นไหว

บริเวณว่าง ในภาพมีบรเิ วณว่างทแ่ี ทรกอยู่ตามสว่ นต่างๆ ของภาพเปน็ กลุ่มใหญท่ ่ีสุด คอื ตอนบนของ
ภาพซึง่ สื่อความหมายไดถ้ ึงท้องฟา้ และท้องทะเล แต่จะมคี วามหมายถึงทอ้ งฟ้ามากกว่าเน่อื งจากกลมุ่ สีแดงและแถบสี
ขาวท่ีปรากฏในบริเวณว่างน้นั จะส่อื วามหมายถึงแสงอาทิตย์ ดังนจ้ี งึ นา่ จะสอ่ื ความหมายของบรเิ วณว่างนนั้ เปน็ ท้องฟา้
นนั้ เอง

LOGO

2) การตคี วามหลกั การออกแบบ
สมดลุ ปรากฏการตดั สมดลุ ในลักษณะสองด้านไม่เทา่ กนั แสดงใหเ้ ห็นการถว่ งรปู ร่างให้

ภาพดว้ ยสมดลุ ที่สร้างมุมมองต่อเน้ือหาเร่ืองราวต่างๆ ให้เกดิ ความรู้สกึ ถงึ การเคลอื่ นไหวในสว่ น
ดา้ นล่างของภาพและความรสู้ กึ ถงึ ความสงบนง่ิ ดา้ นบนท่ีเป็นพนื้ ท่วี ่าง

สดั ส่วน มลี ักษณะเปน็ สดั ส่วนทเ่ี กดิ จากการจินตนาของศลิ ปินตามแนวหลกั ของงาน
นัน้ ส่ือความหมายถึง การความไมแ่ นน่ อนของรูปร่างรูปทรงในภาพทแ่ี สดงถงึ การเคลื่อนไหวได้
ตลอดเวลาในการเพ่งมอง

จงั หวะ จากการจดั วางของเสน้ ทีต่ ัดกันเปน็ หลกั ทาํ ใหภ้ าพเกดิ เป็นจงั หวะทไี่ มน่ ่าเบื่อ
และมีชว่ งของจงั หวะเส้นท่ีหา่ งออกเปน็ ลกั ษณะของจุดพกั สายตาหรอื บรเิ วณว่างและสงบในภาพ

LOGO

จดุ เด่น กลมุ่ หลกั จะใชโ้ ทนสีแดง เป็นจดุ เด่นท่สี ร้างทิศทางของเส้นในลกั ษณะรศั มลี งมาสจู่ ุดเด่น
รองท่เี ป็นกลุม่ ของเสน้ สที ีด่ ูสนกุ สนานขวักไขว่

เอกภาพ การใชเ้ ส้นท่ตี ัดไขวด้ นั ทวั่ ภาพเป็นการสรา้ งเอกภาพทดี่ ีและสร้างความ
กลมกลนื รวมถึงการส่อื ความหมายถงึ การมีแสงกระจายอยูท่ ว่ั ภาพ นอกจากนศ้ี ลิ ปินยังคุมโทนสี
หลักของภาพให้เป็นโทนสีฟา้ นา้ํ เงนิ ท่แี สดงถงึ ทอ้ งฟ้าได้ทั้งสองลักษณะคือการเป็นทอ้ งทะเล และ
ทอ้ งฟ้าในเมอื งทมี่ ีแสงไปสาดสอ่ งมากมาย

LOGO

3) การตีความเนอื้ เรือ่ ง
จากการตีความในทัศนธาตแุ ละหลกั การออกแบบนนั้ แสดงถึงเร่ืองราวของ

ภาพไดใ้ น 2 ลักษณะ คอื
ภาพของทอ้ งฟ้าและบรรยากาศของเมืองพทั ยายามราตรี ซึง่ เปน็ ท่ที ราบกนั

ดีแล้ววา่ เมืองพทั ยาเปน็ เมอื งทมี่ ีแหล่งทอ่ งเที่ยวกลางคนื มากมาย ท่ีมแี สดงสที ีส่ วา่ ง
ไสวน่าตืน่ ตาต่ืนใจซงึ่ ทศั นธาตแุ ละหลกั การออกแบบที่ศิลปินจดั ลงในภาพกส็ ือ่ แสดง
ถึงแสงสียามราตรใี นรา้ นคา้ ตา่ งๆ หรอื แหลง่ ท่องเท่ยี วยามคํ่าคืนในเมือพัทยา
โดยเฉพาะอยา่ งย่งิ การใชเ้ สน้ ตัดกนั ไปมาเสมอทีประกายแสงกระจายอยู่ทั่วท้งั ภาพ
โดยเมอื่ นาํ ภาพของเมืองพทั ยายามกลางคนื มาเปรียบเทยี บจะพบองค์ประกอบท่ีมี
ความใกลเ้ คียงกันอยา่ งมาก

LOGO

สว่ นอีกลกั ษณะหน่งึ หากมองเรอ่ื งราวจากกลุม่ ของภาพโดยราวจะเหน็ พืน้ หลังเปน็ สี
โทนฟา้ น้ําเงนิ ซงึ่ เป็นสญั ลกั ษณ์ของทอ้ งฟา้ และทอ้ งทะเล ประกอบกับสว่ นของเส้นที่ตัดไขวก้ นั ไปมา
ส่ือความหมายถงึ การมเี รือหาปลาท่ีกาํ ลงั ลอ่ งลอยอยู่ในทะเลกระทบกบั แสงทีส่ อ่ งมาของดวง
อาทติ ยด์ า้ นบนและเกิดเป็นประกายทน่ี าํ โดยคา่ ของสนี ้าํ เงินออ่ นแก่และจดุ ของรอยทีแปรงซงึ่ เปน็
สญั ลักษณ์ของทะเลอยา่ งหน่งึ

LOGO

4) การประเมินผล

การประเมนิ คณุ ค่า ในดา้ นทัศนธาตุและหลักการออกแบบ
ภาพพัทยาน้ีไดใ้ ชท้ ศั นธาตุ สว่ นของเสน้ เปน็ หลกั และเป็นเอกลกั ษณข์ องภาพศิลปนิ
เพราะ เสน้ ในท่ีนี้ คอื แสง ท่ีเกิดจากแสงไปและแสงสวา่ งจากดวงอาทติ ย์ กระทบกบั วัตถตุ ่างๆ
สรา้ งเป็นประกายแวววาว สวยงาม ทีส่ อดคลอ้ งกบั ภาพที่ศลิ ปนิ นาํ เสนอ นอกจากนใ้ี นการใช้สี
ศลิ ปินได้เลือกใชส้ ที ี่มีความ สอื่ แสดงถงึ ทะเล ทอ้ งฟ้า หรือ แสงสขี องแหลง่ บันเทิงในเมืองพทั ยา
เปน็ การใช้สที ี่สรา้ งความหมายทง้ั สองด้าน คือ เมืองพัทยาเป็นเมอื งหนง่ึ ทีม่ ชี าดทะเลทีส่ วยงามและ
เป็นเมืองที่มีแหลง่ บนั เทิงมากมายยามค่าํ คนื ทาํ ใหภ้ าพนเี้ ปน็ ภาพทศ่ี ิลปนิ มีอัจฉรยิ ภาพในการ
นาํ เสนอด้วยทศั นธาตแุ ละหลักการออกแบบที่ดี และใชอ่ ยา่ งเหมาะสมไมม่ ากไมน่ อ้ ยไป
การประเมินคุณคา่ ในด้านสุนทรียภาพ
ความงามน้ีเกิดจากมองส่วนประกอบต่างๆ ในภาพและจินตนาการไดค้ รอบคลมุ ถงึ เมอื ง
พัทยาทั้งในแงก่ ารเปน็ เมืองชายทะเล และการแหล่งบันเทงิ อนั ดบั ต้นของประเทศซงึ่ เปน็ เอกลักษณ์
ของเมอื งพัทยาดงั นัน้ ผลงานภาพนี้จึงสามารถนาํ เสนอคุณคา่ ของความงามท่ีแสดงออกมาใหค้ นดู
ได้จติ นาการถงึ เมอื งพทั ยาได้ดีอย่างย่ิง

LOGO

การวิจารณศ์ ิลปะในเด็กประถมศึกษา

๑.ใชข้ น้ั บรรยายเปน็ หลกั

๒.ลดท่อนข้ันอื่นๆ

๓.มีหัวขอ้ หรือประเดน็ ในวิจารณ์

๔.ใช้การวิจารณ์ด้วยวาจามากกว่าการเขียน(พัฒนาการ
การเขียน)

๕.ขั้นการประเมินอาจใช้วิธีการให้ดาว หรืออคะแนน
ประกอบคําอธิบายส้นั