วิชาการบัญชีเบื้องต้น ชุดการสอน เรื่อง การบันทึกรายการใน สมุดรายวันทั่วไป จัด จั ทำ โดย นางสาวทัศทั นวรรณ นามสิงห์ ตำ แหน่งครู วิท วิ ยาลัย ลั เทคนิคหัวตะพาน สำ นักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิก ธิ าร
ชุดการสอน เรื่อง การบันทึกบัญชีในสมุดรายวันทั่วไป รายวิชาการบัญชีเบื้องต้น จัดท าโดย นางสาวทัศนวรรณ นามสิงห์ ต าแหน่งครู วิทยาลัยเทคนิคหัวตะพาน ส านักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ
1. ผู้เรียนต้องศึกษาวัตถุประสงค์ของการเรียนรู้ เนื้อหาของชุดการสอน เป้าหมายของชุดการสอนให้ เข้าใจ 2. ก่อนการเรียนในชุดการสอนและการฝึกท ากิจกรรม ให้ผู้เรียนท าแบบทดสอบก่อนเรียน เพื่อทดสอบ ตนเองว่ามีความรู้เกี่ยวกับเนื้อหาเรื่องที่ศึกษามากน้อยเพียงใดลงใน google form 3. ผู้เรียนศึกษาเนื้อหาในชุดการสอนอย่างละเอียดให้ข้าใจโดยเรียงตามล าดับเนื้อหา และไม่ควรรีบร้อน เกินไป 4. ผู้เรียนศึกษาเนื้อหาจากใบความรู้และฝึกหัดท ากิจกรรมตามที่ก าหนดไว้ในแต่ละขั้นตอน 5. เมื่ออ่านและฝึกปฏิบัติเข้าใจแล้ว ให้ท ากิจกรรมใบงาน อ่านค าสั่งการท ากิจกรรมให้เข้าใจและ ตรวจทานให้เรียบร้อย 6. ผู้เรียนต้องศึกษาและท ากิจกรรมเองทุกขั้นตอนในชุดการสอน 7. ท าแบบทดสอบหลังเรียนจากชุดการสอนผ่าน liveworksheet เพื่อวัดความรู้ความเข้าใจผู้เรียนอีก ครั้ง 8. ข้อส าคัญผู้เรียนต้องซื่อสัตย์ต่อตนเอง และห้ามลอกค าตอบเพื่อนเพราะผู้เรียนจะไม่ประสบผลส าเร็จ ในการเรียนตามชุดการสอนเล่มนี้ 9. ส่งแบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียนทุกครั้งหลังท าการทดสอบ 10. เกณฑ์การผ่านหน่วยการเรียนรู้ผู้เรียนควรได้คะแนนหลังเรียนไม่ต ่ากว่าร้อยละ 60 หากผู้เรียนได้ คะแนนหลังเรียนต ่ากว่าร้อยละ 60 ผู้เรียนควรกลับไปอ่านทบทวน ท ากิจกรรมใหม่ตั้งแต่ขั้นตอนแรก ถึงขั้นตอนสุดท้ายอีกครั้ง 11. ผู้เรียนสามารถทบทวนความรู้ได้ในเวลาที่ว่าง เพื่อให้เกิดความช านาญในการบันทึกรายการค้าในสมุด รายวันทั่วไป ค าแนะน าในการเรียน
แผนผังการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนส าหรับชุดการสอน ขั้นที่ 1 พบครู ทดสอบก่อนเรียน ขั้นที่ 2 ศึกษาเนื้อหาจาก ชุดการสอน ขั้นที่ 3 พบครู ทดสอบหลังเรียน ผ่านเกณฑ์ พบครูเพื่อศึกษาเนื้อหา มีปัญหาปรึกษาครูผู้สอน ไม่ผ่านเกณฑ์ ครูอธิบายเพิ่มเติม
1. เพื่อสร้างและพัฒนาชุดการสอนในการเรียนการสอน รายวิชา การบัญชีเบื้องต้น เรื่อง การบันทึก รายการค้าในสมุดรายวันทั่วไป ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ 2. เพื่อให้นักเรียนมีชุดการสอนไว้ศึกษาค้นหาความรู้ด้วยตนเอง 3. เพื่อใช้ชุดการสอนในการสอนซ่อมเสริมนักเรียนที่ขาดเรียนหรือเรียนไม่ทันเพื่อน 4. เพื่อพัฒนาการเรียนการสอนรายวิชา การบัญชีเบื้องต้น เรื่อง การบันทึกรายการค้าในสมุดรายวัน ทั่วไปเพื่อให้นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนผ่านเกณฑ์ที่ก าหนด 5. เพื่อพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ด้านความรับผิดชอบ ซื่อสัตย์ มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ และมุ่งมั่นใน การท างาน วัตถุประสงค์ของการสร้างชุดการสอน
หลักสูตรรายวิชา ชื่อวิชา การบัญชีเบื้องต้น รหัสวิชา 20200-1003 ทฤษฎี2 ปฏิบัติ2 หน่วยกิต 3 หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ ประเภทวิชา พาณิชยกรรม สาขาวิชา การบัญชีสาขางาน การบัญชี จุดประสงค์รายวิชา เพื่อให้ 1. มีความเข้าใจหลักการวิธีการและขั้นตอนการจัดท าบัญชีส าหรับกิจการเจ้าของคนเดียว ประเภทธุรกิจ บริการ 2. มีทักษะปฏิบัติงานบัญชีตามหลักการบัญชีที่รับรองทั่วไปส าหรับกิจการเจ้าของคนเดียวประเภทธุรกิจ บริการ 3. ประยุกต์บัญชีตามหลักการบัญชีที่รับรองทั่วไปส าหรับกิจการเจ้าของคนเดียวประเภทธุรกิจบริการ 4. มีระเบียบ วินัย ละเอียดรอบคอบ ซื่อสัตย์มีวินัย ตรงต่อเวลาและมีกิจนิสัยเจตคติที่ดีและจรรยาบรรณ วิชาชีพบัญชี สมรรถนะรายวิชา 1. แสดงความรู้เกี่ยวกับหลักการวิธีการและขั้นตอนการจัดท าบัญชีส าหรับกิจการเจ้าของคนเดียว ประเภท ธุรกิจบริการ 2. จัดท าบัญชีส าหรับกิจการเจ้าของคนเดียวประเภทธุรกิจบริการตามหลักการบัญชี คำอธิบายรายวิชา ศึกษาและปฏิบัติเกี่ยวกับหลักการบัญชี สินทรัพย์หนี้สิน ส่วนของเจ้าของ สมการบัญชีการวิเคราะห์ รายการค้า การบันทึกรายการค้า สมุดรายวันทั่วไป สมุดเงินสด 2 ช่อง บัญชีแยกประเภททั่วไป งบทดลอง กระดาษท าการชนิด 6 ช่อง งบการเงิน การปรับปรุงบัญชีการปิดบัญชีสรุปวงจรบัญชี ค าอธิบายรายวิชา
3.1 ด้านความรู้ 1. บอกความหมาย และประโยชน์ของสมุดรายวันทั่วไปได้ 2. บอกรูปแบบของสมุดรายวันทั่วไป 3. บอกหลักการบันทึกบัญชีตามหลักบัญชีคู่ได้ 3.2 ด้านทักษะ 1. บันทึกรายการเปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไปได้ 2. บันทึกรายการค้าในสมุดรายวันทั่วไปได้ 3.3 คุณลักษณะที่พึงประสงค์ 1. ความรับผิดชอบ : มีความพร้อมในการเรียนและการปฏิบัติงานที่ได้รับมอบหมาย 2. ความซื่อสัตย์สุจริต : ปฏิบัติงานด้วยตนเองทุกครั้ง 3. ความมีวินัย : ปฏิบัติเป็นขั้นตอนอย่างมีระเบียบแบบแผน 4. ความใฝ่เรียนรู้ : มีความตั้งใจกระตือรือร้นในการทำงานและใฝ่หาความรู้เพิ่มเติม 5. มุ่งมั่นในการทำงาน : ปฏิบัติงานที่ได้รับมอบหมายได้สำเร็จตามเวลาที่กำหนด 1. ความหมาย และประเภทของสมุดรายวันขั้นต้น 2. รูปแบบของสมุดรายวันทั่วไป 3. หลักการบันทึกรายการค้าในสมุดรายวันทั่วไป 4. รายการเปิดบัญชีและบันทึกรายการค้าในสมุดรายวันทั่วไป 1. ความรับผิดชอบ 2. ความซื่อสัตย์สุจริต 3. มีวินัย จุดประสงค์การเรียนรู้ สาระการเรียนรู้ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 4. ใฝ่เรียนรู้ 5. ความพอเพียง
Scan QR Code เพื่อทำแบบทดสอบ แบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง การบันทึกบัญชีในสมุดรายวันทั่วไป
1.1 ความหมาย ความสำคัญและประเภทของสมุดบันทึกรายการขั้นต้น สมุดบันทึกรายการขั้นต้น (Book of original Entry) คือ สมุดที่รวบรวมรายการค้าเข้าไว้ด้วยกัน โดยการบันทึกเรียงตามลำดับวันที่ที่เกิดรายการค้า ทำให้การค้นหารายการค้าหรือการแก้ไขข้อผิดพลาดเป็นไป อย่างสะดวกรวดเร็ว และประหยัดเวลาเพราะกิจการไม่ต้องจัดทำงบแสดงฐานะการเงินขึ้นทุกครั้ง ที่มีรายการ ค้าเกิดขึ้น สำหรับขั้นตอนต่างๆ ในการจัดการเกี่ยวกับรายการค้าจนกระทั่งจัดทำงบแสดงฐานะการเงินจะ กล่าวในลำดับต่อไป จากแผนภูมิจะเห็นได้ว่า (วนทางด้านซ้าย) เมื่อมีรายการค้าเกิดขึ้นจะจัดทำงบแสดงฐานะ การเงินขึ้นทันที ข้อดีคือไม่ต้องผ่านกระบวนการในการจัดทำบัญชีแต่จะทราบฐานะการเงินทันทีข้อเสียคือ เสียเวลาในการจัดทำ โดยเฉพาะกิจการที่มีรายการค้ามากๆ และเมื่อมีข้อผิดพลาดจะทำให้การค้นหาเป็นไป ด้วยความลำบากและหากต้องแก้ไขจะต้องใช้เวลามาก กรณีการจัดทำบัญชีผ่านสมุดบันทึกรายการขั้นต้น (วนทางด้านขวา) จะทำให้มีการบันทึก รายการค้าเรียงตามลำดับวันที่ที่เกิดรายการค้า เมื่อต้องการจัดทำงบแสดงฐานะการเงินสามารถหายอด คงเหลือของบัญชีที่เกี่ยวข้องและจัดทำงบแสดงฐานะการเงินได้ทันทีเมื่อมีข้อผิดพลาดจะค้นหาได้ง่าย เรื่องที่ 1 ความหมาย และประเภทของสมุดรายวันขั้นต้น รายการค้า งบแสดงฐานะการเงิน สมุดบันทึกรายการขั้นต้น
สมุดบันทึกรายการขั้นต้น แบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ 1. สมุดรายวันเฉพาะ (Special Journals) เป็นสมุดบันทึกรายการขั้นต้นที่ใช้สำหรับบันทึกรายการค้า เฉพาะเรื่องใดเรื่องหนึ่งเหมาะสำหรับธุรกิจประเภทพาณิชยกรรมหรือกิจการซื้อมาขายไปขนาดใหญ่ โดยมี รายละเอียดดังนี้ ลำดับ ชื่อภาษาไทย ชื่อภาษาอังกฤษ ลักษณะของรายการค้า 1 สมุดรายวันซื้อสินค้า Purchases Journal รายการซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อ 2 สมุดรายวันขายสินค้า Sales Journal รายการขายสินค้าเป็นเงินเชื่อ 3 สมุดรายวันส่งคืนสินค้าและ จำนวนที่ได้ลด Purchases return & allowances journal รายการส่งคืนสินค้าที่ซื้อเป็นเงินเชื่อ 4 สมุดรายวันรับคืนสินค้าและ จำนวนที่ยอมลดให้ Sales return & allowances journal รายการรับคืนสินค้าที่ขายเป็นเงิน เชื่อ 5 สมุดรายวันรับเงิน Cash receipts journal รายการรับเงินทุกรายการทั้งเงินสด และเงินฝากธนาคาร 6 สมุดรายวันจ่ายเงิน Cash disbursement journal or Cash payment journal รายการจ่ายเงินทุกรายการทั้งเงิน สดและเงินฝากธนาคาร 2. สมุดรายวันทั่วไป (General Journal) เป็นสมุดบันทึกรายการขั้นต้นที่ใช้บันทึกรายการค้า ที่ไม่ สามารถบันทึกในสมุดรายวันเฉพาะได้ เช่น รายการเปิดบัญชี รายการปรับปรุง รายการ ปิดบัญชี เป็นต้น หรือ เป็นสมุดบันทึกรายการค้าทุกรายการในกรณีที่กิจการใช้สมุดบันทึกรายการขั้นต้นเพียงเล่มเดียว ส่วนใหญ่จะ เป็นกิจการขนาดเล็กที่มีรายการค้าไม่มาก สำหรับในวิชานี้จะกล่าวถึงเฉพาะธุรกิจให้บริการ (Service business) ซึ่งโดยทั่วไปมักจะมีรายการค้าไม่มากนัก ดังนั้นจะใช้สมุดรายวันทั่วไปเพียงเล่มเดียวเท่านั้น 1.2 รูปแบบของสมุดรายวันทั่วไป รูปแบบสมุดรายวันทั่วไปจะมีหลายรูปแบบ ซึ่งกิจการจะเลือกใช้ตามความเหมาะสมทั้งนี้ขึ้นอยู่กับ ขนาดและลักษณะของการดำเนินธุรกิจของกิจการนั้นๆ แต่รูปแบบที่ง่ายและถือเป็นแบบมาตรฐาน ( Standard Form )จะเป็นแบบ 2 คอลัมน์ (Two-column Journal) ซึ่งมีรูปแบบดังนี้
1.3 หลักการบันทึกรายการค้าในสมุดรายวันทั่วไป หลักการบันทึกบัญชี การบันทึกบัญชีจะมี 2 ระบบ คือ ระบบบัญชีเดี่ยว (Single Entry System) และระบบบัญชีคู่ (Double Entry System) ระบบบัญชีเดี่ยวมักจะเกิดขึ้นในกิจการเจ้าของคนเดียว และมีการบันทึกบัญชีโดยผู้ ที่ไม่มีความรู้ทางด้านบัญชี ซึ่งอาจจะเป็นเจ้าของกิจการเป็นผู้บันทึกเอง การบันทึกบัญชี เป็นไปอย่างง่ายๆ และไม่มีการวิเคราะห์รายการค้า เช่น ขายสินค้าเป็นเงินสด 500 บาท อาจจะบันทึกไว้ในสมุดสั้นๆว่า ขาย สินค้า 500 บาท เป็นต้น เมื่อกิจการต้องการทราบผลการดำเนินงานและฐานะการเงินก็จะนำแนวคิดของ ระบบบัญชีคู่ไปปรับส่วนระบบบัญชีคู่นั้นเป็นการบันทึกบัญชีอย่างมีหลักเกณฑ์ โดยนำผลจากการวิเคราะห์ รายการค้าไปบันทึกบัญชี ระบบบัญชีคู่เป็นระบบบัญชีที่เป็นที่ยอมรับและนิยมใช้โดยทั่วไปเพราะสามารถ ตรวจสอบและหาข้อผิดพลาด ได้ง่าย การบันทึกบัญชีจะบันทึกรายการ 2 ด้านเสมอไปในจำนวนเงินที่เท่ากัน
หากนำสินทรัพย์ หนี้สินและส่วนของเจ้าของ มาแยกเป็นประเภทๆ ในแบบฟอร์มซึ่งมี รูปแบบคล้ายตัว T หรือเรียกว่า T Account ซึ่งเป็นแบบฟอร์มย่อๆ ของบัญชีแยกประเภททั่วไป จะพิจารณา ได้ง่ายขึ้น บัญชีแยก ประเภทดังกล่าวจะแบ่งออกเป็น 3 ส่วนคือ ส่วนที่ (1) ชื่อบัญชี (Title) ส่วนที่ (2) คือส่วน ที่ใช้บันทึกรายการเมื่อ บัญชีนั้นเพิ่มขึ้น (Section for increases) ส่วนที่ (3) คือส่วนที่ใช้บันทึกรายการเมื่อ บัญชีนั้นลดลง (Section for decreases) การบันทึกบัญชีจะกระทำหลังจากการวิเคราะห์รายการค้า และใน การวิเคราะห์รายการค้านั้น โดยยึดหลักสมการบัญชีที่ว่า สินทรัพย์ = หนี้สิน + ส่วนของเจ้าของจากสมการบัญชีจะเห็นได้ว่า สินทรัพย์จะอยู่ด้าน ซ้ายมือ ส่วนหนี้สินและส่วนของเจ้าของจะอยู่ด้านขวามือ จากแนวคิดนี้ อาจ กล่าวได้ว่าด้านปกติของสินทรัพย์จะอยู่ด้านซ้ายมือ ดังนั้นถ้าสินทรัพย์เพิ่มขึ้น ควรจะอยู่ด้านซ้ายมือ ถ้าลดลงควรจะอยู่ด้านตรงกันข้ามคือขวามือ ส่วนด้าน ปกติของหนี้สินและส่วนของเจ้าของจะอยู่ด้านขวามือ ดังนั้นถ้าหนี้สินและ ส่วนของเจ้าของเพิ่มขึ้นควรจะอยู่ด้านขวามือ ถ้าลดลงก็ควรจะอยู่ด้านตรงกัน ข้ามคือด้านซ้ายมือ ลักษณะของการบันทึกรายการบัญชีจะแบ่งออกเป็น 2 ด้าน คือ ด้านซ้ายมือเรียกว่า ด้านเดบิต (Debitหรือ Dr.) ส่วนด้านขวามือเรียกว่าด้านเครดิต (Credit หรือ Cr.) คำว่า เดบิตและเครดิตนั้น เป็นทั้งคำนามและคำกริยา คำนาม หมายถึง ด้านซ้ายมือ และด้านขวามือส่วนคำกริยา หมายถึง การบันทึกบัญชีด้านซ้ายมือและด้านขวามือ
จากหลักเกณฑ์ข้างต้นจะเห็นได้ว่า - ถ้าสินทรัพย์เพิ่มขึ้น จะบันทึกรายการทางด้านเดบิต - ถ้าสินทรัพย์ลดลง จะบันทึกรายการทางด้านเครดิต - ถ้าหนี้สินเพิ่มขึ้น จะบันทึกรายการทางด้านเครดิต - ถ้าหนี้สินลดลง จะบันทึกรายการทางด้านเดบิต - ถ้าส่วนของเจ้าของเพิ่มขึ้น จะบันทึกรายการทางด้านเครดิต - ถ้าส่วนของเจ้าของลดลง จะบันทึกรายการทางด้านเดบิต การบันทึกบัญชีในที่นี้จะเป็นการบัญชีของกิจการเจ้าของคนเดียวและเป็นธุรกิจให้บริการดังนั้นการ บันทึกบัญชีเกี่ยวกับส่วนของเจ้าของนั้น จะมีบัญชีเพียง 3 บัญชีเท่านั้นคือบัญชีทุน บัญชีถอนใช้ส่วนตัว/เงิน ถอน และบัญชีสรุปผลกำไรขาดทุน สำหรับบัญชีรายได้และบัญชีค่าใช้จ่ายจะแยกไปเป็นหมวด 4 และ 5 ตามลำดับ แต่หลักเกณฑ์ในการ บันทึกบัญชีจะยึดถือหลักเกณฑ์การบันทึกบัญชีหมวดส่วนของเจ้าของ โดยมี รายละเอียดดังนี้
ตัวอย่างที่ 1 ให้วิเคราะห์รายการค้าต่อไปนี้ โดยให้ A แทนสินทรัพย์ L แทนหนี้สิน และ OE แทนส่วนของ เจ้าของ และให้ระบุว่าจะเดบิตและเครดิตบัญชีหมวดใด (สินทรัพย์ หนี้สินและส่วนของเจ้าของ) ลำดับ รายการค้า ผลการวิเคราะห์ เดบิต เครดิต 1 เจ้าของกิจการนำเงินสดมาลงทุน A+OE+ สินทรัพย์ ส่วนของเจ้าของ 2 ซื่อเครื่องตกแต่งเป็นเงินสด A+A- สินทรัพย์ สินทรัพย์ 3 รับเงินสดเป็นค่าบริการ A+OE+ สินทรัพย์ ส่วนของเจ้าของ 4 จ่ายค่าแรงให้ลูกจ้าง A-OE- ส่วนของเจ้าของ สินทรัพย์ 5 เจ้าของกิจการถอนเงินไปใช้ส่วนตัว A-OE- ส่วนของเจ้าของ สินทรัพย์ 6 ส่งบิลเรียกเก็บเงินค่าบริการจากลูกจ้าง A+OE+ สินทรัพย์ ส่วนของเจ้าของ 7 ซื้อวัสดุสำนักงานเป็นเงินเชื่อ A+L+ สินทรัพย์ หนี้สิน 8 รับชำระหนี้จากลูกหนี้ A+A- สินทรัพย์ สินทรัพย์ 9 จ่ายชำระหนี้ให้เจ้าหนี้ A-L- หนี้สิน สินทรัพย์ 10 กู้เงินจากธนาคาร A+L+ สินทรัพย์ หนี้สิน ตัวอย่างที่ 2 ต่อไปนี้เป็นรายการค้าของร้าน KT Shop บริการรับฝาก ซึ่งเป็นของนางสาวแคนดี้ดำเนินธุรกิจ รับฝากสินค้า ให้วิเคราะห์รายการค้าและระบุว่าจะเดบิตหรือเครดิตบัญชีใด ลำดับ รายการค้า ผลการวิเคราะห์ เดบิต เครดิต 1 เจ้าของกิจการนำเงินสดมาลงทุน A+OE+ เงินสด ทุน-น.ส.แคนดี้ 2 ซื่อรถบรรทุกเป็นเงินสด A+A- รถบรรทุก เงินสด 3 รับเงินสดเป็นค่าบริการ A+OE+ เงินสด รายได้ค่าบริการ 4 จ่ายค่าแรงให้คนงาน A-OE- ค่าแรง เงินสด 5 นำเงินสดไปฝากธนาคาร A+A- เงินฝากธนาคาร เงินสด 6 เจ้าของกิจการถอนเงินไปใช้ส่วนตัว A-OE- ถอนใช้ส่วนตัว-น.ส.แคนดี้ เงินสด 7 ซื้อรถยกเป็นเงินเชื่อ A+L+ รถยก เจ้าหนี้ 8 ส่งบิลเรียกเก็บเงินค่าบริการจากลูกค้า A+OE+ เงินสด รายได้ค่าบริการ 9 รับชำระหนี้จากลูกหนี้ A+A- เงินสด ลูกหนี้การค้า 10 จ่ายเงินสดชำระหนี้ให้เจ้าหนี้ A+L- เจ้าหนี้การค้า เงินสด
เกม วิเคราะห์รายการค้า เรามาเล่นเกมทดสอบ ความรู้กัน Scan เลย https://www.liveworksheets.com/c?a=s&t=im1zj8pru mc&sr=n&ms=uz&af=sy&l=dz&i=tuzuost&r=ap&db=0 &f=dzddzsdt&cd=pov7gq6hsxvklngzxgxjpzdh2ngnngp nzpixg
หมวดบัญชี หมวดบัญชี หมายถึง การจัดหมวดหมู่บัญชีโดยแยกประเภทออกเป็น 5 หมวดบัญชี ดังนี้ หมวดที่ 1 สินทรัพย์ หมวดที่ 2 หนี้สิน หมวดที่ 3 ส่วนของเจ้าของหรือทุน หมวดที่ 4 รายได้ หมวดที่ 5 ค่าใช้จ่าย ทบทวนหมวดหมู่บัญชีกัน หลักการจำ นิ้ว 5 นิ้ว จำให้ดี มีหมวดบัญชี อยู่ 5 หมวด สินทรัพย์ - เพิ่ม เดบิต - ลด เครดิต หนี้สิน - เพิ่ม เครดิต - ลด เดบิต ทุน - เพิ่ม เครดิต - ลด เดบิต รายได้ - เพิ่ม เครดิต - ลด เดบิต ค่าใช้จ่าย - เพิ่ม เดบิต - ลด เครดิต
หลังจากที่วิเคราะห์รายการค้าและพิจารณาได้ว่าจะเดบิตและเครดิตบัญชีใด ให้นำรายการไปบันทึก ในสมุดรายวันทั่วไป ลักษณะของรายการที่จะนำไปบันทึกในสมุดรายวันทั่วไปแบ่งออกเป็นหลายประเภท เช่น 1. รายการเปิดบัญชี 2. รายการค้า 3. รายการปรับปรุงและแก้ไขข้อผิดพลาด 4. รายการปิดบัญชี 5. รายการกลับรายการ การบันทึกรายการเปิดบัญชี รายการเปิดบัญชี (Opening Entries) หมายถึง รายการแรกของงวดบัญชีที่ถูกบันทึกในสมุดรายวัน ทั่วไป ซึ่งแยกออกเป็น 2 กรณี คือ 1. เมื่อลงทุนครั้งแรก 2. เมื่อเริ่มงวดบัญชีใหม่ - การบันทึกรายการเปิดบัญชีเมื่อลงทุนครั้งแรก จะแยกเป็น 3 กรณี ดังนี้ กรณีที่ 1 เจ้าของกิจการนำเงินสดเพียงอย่างเดียวมาลงทุน ตัวอย่างที่ 1 เมื่อวันที่ 1 มกราคม 25x1 นายทองดีนำเงินสด 30,000 บาท มาลงทุน การบันทึก รายการเปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไปเป็นดังนี้ สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 พ.ศ. 25x1 รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต เดือน วันที่ ม.ค. 1 เงินสด 101 30,000 - ทุน-นายทองดี 301 30,000 - นายทองดีนำเงินสดมาลงทุน
กรณีที่ 2 เจ้าของกิจการนำเงินสดและสินทรัพย์อื่นมาลงทุน ตัวอย่างที่ 2 เมื่อวันที่ 1 มกราคม 25x1 นายทองดีนำเงินสด 30,000 บาทและเครื่องมือซ่อมรถยนต์ มูลค่า 20,000 บาท มาลงทุน การบันทึกรายการเปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไปเป็นดังนี้ สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 พ.ศ. 25x1 รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต เดือน วันที่ ม.ค. 1 เงินสด 101 30,000 - เครื่องมือซ่อมรถยนต์ 104 20,000 - ทุน-นายทองดี 301 50,000 - นายทองดีนำเงินสดและเครื่องมือมาลงทุน กรณีที่ 3 เจ้าของกิจการนำเงินสด สินทรัพย์อื่นและหนี้สินมาลงทุน ตัวอย่างที่ 3 เมื่อวันที่ 1 มกราคม 25x1 นายทองดีนำเงินสด 30,000 บาท เครื่องมือซ่อมรถยนต์มูลค่า 20,000 บาท และเจ้าหนี้ร้านเซียงกงค้าเครื่องจำนวน 10,000 บาท มาลงทุน การบันทึกรายการเปิดบัญชีใน สมุดรายวันทั่วไปเป็นดังนี้ สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 พ.ศ. 25x1 รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต เดือน วันที่ ม.ค. 1 เงินสด 101 30,000 - เครื่องมือซ่อมรถยนต์ 104 20,000 - เจ้าหนี้-ร้านเซียงกงค้าเครื่อง 201 10,000 - ทุน-นายทองดี 301 40,000 - นายทองดีนำเงินสด หนี้สิน และเครื่องมือมาลงทุน - การบันทึกรายการเปิดบัญชีเมื่อเริ่มงวดบัญชีใหม่ การบันทึกรายการเปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไปจากตัวอย่างที่ 2 และ 3 เป็นการบันทึกรายการแบบรวม (Compound Entry) คือการบันทึกรายการ ที่มีด้านดบิตหรือเครดิตมากกว่า 1 รายการหรือการบันทึกรายการทั้ง 2 ด้าน ที่มีมากกว่า 1 รายการ
การบันทึกรายการเปิดบัญชีเมื่อเริ่มงวดบัญชีใหม่ หมายถึง การบันทึกรายการยอดคงเหลือยกมาจาก งวดบัญชีก่อน ยอดคงเหลือดังกล่าวจะประกอบด้วยบัญชีหมวดสินทรัพย์ หนี้สิน และส่วนของเจ้าของ (บัญชี ทุน-เจ้าของกิจการ) เท่านั้น ตัวอย่างที่ 4 ยอดคงเหลือยกมาของร้านเสนาบริการซ่อมแอร์ เมื่อวันที่ 1 มกราคม 25X6 ดังนี้ เงินสด 15,000 บาท ลูกหนี้การค้า 5,000 บาท วัสดุซ่อมเครื่องปรับอากาศ 12,000 บาท เครื่องมือซ่อมปรับอากาศ 28,000 บาท อุปกรณ์สำนักงาน 65,000 บาท รถจักรยานยนต์ 35,000 บาท เจ้าหนี้การค้า 55,000 บาท การบันทึกรายการเปิดบัญชีในสมุดรายวันทั่วไปเป็นดังนี้ สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 พ.ศ. 25x6 รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต เดือน วันที่ ม.ค. 1 เงินสด 101 15,000 - ลูกหนี้การค้า 102 5,000 - วัสดุซ่อมเครื่องปรับอากาศ 103 12,000 - เครื่องมือซ่อมปรับอากาศ 104 28,000 - อุปกรณ์สำนักงาน 105 65,000 - รถจักรยานยนต์ 106 35,000 เจ้าหนี้การค้า 201 55,000 - ทุน - นายเสนา 301 105,000 - บันทึกรายการเปิดบัญชี
ใบงานที่ 1 เรื่อง รายการเปิดบัญชี https://www.liveworksheets.com/5-tq318668ki
ใบงานที่ 2 เรื่อง รายการเปิดบัญชี https://www.liveworksheets.com/5-tb318681rq
การบันทึกรายการค้าจะทำต่อจากการบันทึกรายการเปิดบัญชี โดยบันทึกรายการเรียงตาม ลำดับวันที่ ที่เกิดรายการค้านั้นๆ ตัวอย่าง ต่อไปนี้เป็นรายการค้าระหว่างเดือน สิงหาคม 25X6 ของนายนภาช่างศิลป์ ซึ่งดำเนินธุรกิจรับวาด รูป 25X6 ส.ค. 1 นายนภานำเงินสด 12,000 บาทและอุปกรณ์วาดรูป 8,000 บาท มาลงทุน 6 ซื้อวัสดุในการวาดรูปเป็นเงินสด 1,000 บาท 10 รับเงินค่าวาดรูป 2,500 บาท 15 ซื้อเครื่องคอมพิวเตอร์และเครื่องพิมพ์สำหรับเก็บข้อลูกค้าละออกใบเสร็จรับเงินเป็นเงินเชื่อ จากห้างหุ้นส่วนจำกัด เอวา เป็นเงิน 21,900 บาท โดยแบ่งชำระเป็น 6 งวด ดอกเบี้ย 0% 16 จ่ายค่าเช่าพื้นที่ในการประกอบธุรกิจเป็นเงิน 3,500 บาท 21 วาดรูปให้เจ้าของบ้านเช่าและครอบครัวเป็นเงิน 10,500 บาท ยังไม่ได้รับเงิน 22 นายนภาถอนเงินไปใช้ส่วนตัว 2,000 บาท ยังไม่ได้รับเงิน 25 จ่ายชำระหนี้ค่าเครื่องคอมพิวเตอร์และเครื่องพิมพ์งวดที่ 1 เป็นเงิน 3,650 บาท 28 ซื้อโทรศัพท์มือถือเป็นเงินสดราคา 6,500 บาท 30 รับชำระหนี้จากเจ้าของบ้านเช่าเป็นเงิน 5,000 บาท 31 จ่ายค่าเบี้ยเลี้ยงให้นักศึกษาฝึกงาน 2 คน คนละ 1,500 บาท บันทึกรายการเปิดบัญชีและรายการค้าระหว่างเดือนสิงหาคม 25X6 ในสมุดรายวันทั่วไป สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1 พ.ศ. 25x6 รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต เดือน วันที่ ส.ค. 1 เงินสด 101 12,000 - อุปกรณ์วาดรูป 104 8,000 - ทุน-นายนภา 301 20,000 - นายนภานำเงินสด และอุปกรณ์วาดรูปมา ลงทุนมาลงทุน การบันทึกรายการค้า
สมุดรายวันทั่วไป หน้า 2 พ.ศ. 25x6 รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต เดือน วันที่ ส.ค. 6 วัสดุในการวาดรูป 103 1,000 - เงินสด 101 1,000 - ซื้อวัสดุในการวาดรูปเป็นเงินสด 10 เงินสด 101 2,500 - รายได้ค่าบริการ 401 2,500 - รับเงินสดเป็นค่าวาดรูป 15 อุปกรณ์สำนักงาน 105 21,900 - เจ้าหนี้การค้า-หจก.เอวา 201 21,900 - ซื้อเครื่องคอมพิวเตอร์และเครื่องพิมพ์เป็นเงินเชื่อ 16 ค่าเช่าพื้นที่ 501 3,500 - เงินสด 101 3,500 - จ่ายค่าเช่าพื้นที่ 21 ลูกหนี้การค้า-เจ้าของบ้านเช่า 102 10,500 - รายได้ค่าบริการ 401 10,500 - ให้บริการวาดรูปแต่ยังไม่ได้รับเงิน 22 ถอนใช้ส่วนตัว-นายเอวา 302 2,000 - เงินสด 101 2,000 - นายเอวาถอนเงินสดไปใช้ส่วนตัว 25 เจ้าหนี้การค้า-หจก.เอวา 201 3,650 - เงินสด 101 3,650 - จ่ายชำระหนี้ให้เจ้าหนี้ 28 อุปกรณ์สำนักงาน 105 6,500 - เงินสด 101 6,500 - ซื้อโทรศัพท์มือถือเป็นเงินสด
สมุดรายวันทั่วไป หน้า 3 พ.ศ. 25x6 รายการ เลขที่ บัญชี เดบิต เครดิต เดือน วันที่ ส.ค. 30 เงินสด 101 5,000 - ลูกหนี้การค้า-เจ้าของบ้านเช่า 102 5,000 - รับชำระหนี้จากเจ้าของบ้านเช่า 31 ค่าเบี้ยเลี้ยง 502 3,000 - เงินสด 101 3,000 - จ่ายค่าเบี้ยเลี้ยง
ใบงานที่ 3 รายการเปิดบัญชีและรายการค้าระหว่างเดือน
https://www.liveworksheets.com/5-ar325490tm
แบบทดสอบหลังเรียน https://www.liveworksheets.com/c?a=s&t=im1zj8prumc &sr=n&ms=uz&af=sy&l=ju&i=tuzuoss&r=or&db=0&f=dzddzsdt& cd=pov7gq6hsxvklqxzxgxjppjs2ngnngpnzpixg
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน การบันทึกบัญชีในสมุดรายวัน ทั่วไป
เฉลยเกมวิเคราะห์รายการค้า
เฉลยใบงานจับคู่รายการค้า
เฉลยใบงานที่ 1 เรื่อง รายการเปิดบัญชี
เฉลยใบงานที่ 2 เรื่อง รายการเปิดบัญชี
เฉลยใบงานที่ 3 รายการเปิดบัญชีและรายการค้าระหว่างเดือน
เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน
บรรณานุกรม ยุวดี ไชยศิริ และนิพันธ์เห็นโชคชัยชนะ.(2558).การบัญชีขั้นต้น.สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช. นาตยา แสงวันลอย.(2562). การบัญชีเบื้องต้น. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์ส่งเสริมวิชาการ. มนัสชัย กีรติผจญ.(2562) การบัญชีเบื้องต้น .กรุงเทพมหานคร: บริษัท สำนักพิมพ์อ็มพันธ์จำกัด. จิตินันท์วงศ์นาวี.(2562).การบัญชีเบื้องต้น.กรุงเทพมหานคร: บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด (มหาชน). บุญเกื้อ ควรหาเวช (2543) นวัตกรรมการศึกษา.(พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ:SR Printing. กิ่งแก้ว ศรีสาลีกุลรัตน์. (ออนไลนน์).การจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุดการสอน, สืบค้นเมื่อ 2 พฤศจิกายน 2564. จาก. https://www.gotoknow.org/posts/209290
ภาคผนวก
ประวัติผู้จัดทำ ชื่อ-นามสกุล นางสาวทัศนวรรณ นามสิงห์ วันเดือนปีเกิด 23 เมษายน 2528 ที่อยู่ปัจจุบัน 117 หมู่ 11 วิทยาลัยการอาชีพดอนตาล ต.ดอนตาล อ.ดอนตาล จ.มุกดาหาร 49120 ประวัติการศึกษา พ.ศ.2541 โรงเรียนค่ายประจักษ์ศิลปาคม อำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี พ.ศ.2546 มัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนนาจิกพิทยาคม จังหวัดอำนาจเจริญ พ.ศ.2547 มัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนอำนาจเจริญ จังหวัดอำนาจเจริญ พ.ศ.2550 ปริญญาตรีบัญชีบัณฑิต มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ประวัติการทำงาน พ.ศ.2552 ครูพิเศษสอน วิทยาลัยการอาชีพหัวตะพาน จังหวัดอำนาจเจริญ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา พ.ศ.2556 ครูพนักงานราชการ วิทยาลัยเทคนิคหัวตะพาน จังหวัดอำนาจเจริญ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา พ.ศ.2559-2565 ครูวิทยาลัยการอาชีพดอนตาล อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา พ.ศ. 2565 - ปัจจุบัน ครู วิทยาลัยเทคนิคหัวตะพาน อำเภอหัวตะพาน จังหวัดอำนาจเจริญ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา