ม.3-หลักธรรมและพระไตรปิฎก

หนว่ ยการ
เรยี นรทู้ ี่ 3

หลกั ธรรม

จดั ทำโดย ครูพิชชำกร สิงหนยิ ม (ครูสิน)

เ ้นือหาในห ่นวยการเรียน ู้ร ทกุ ข์ (ธรรมทคี่ วรร)ู้ มรรค (ธรรมที่ควรเจริญ) เพิ่มเตมิ
ขนั ธ์ 5 มรรค 8 อทิ ธิบาท 4
ไตรลักษณ์ ปญั ญา 3 สงั คหวัตถุ 4
สัปปรุ สิ ธรรม 7 ฆราวาสธรรม 4
สมุทยั (ธรรมท่ีควรละ) บญุ กริ ยิ าวัตถุ 10 พรหมวิหาร 4
หลักกรรม อุบาสกธรรม 7
วัฏฏะ 3 มงคล ๓๘ (มศี ิลปวทิ ยา พุทธศาสนสภุ าษิต
ปปัญจธรรม 3 พบสมณะ,ฟงั ธรรมตามกาล อตฺตา หเว ชิตํ เสยโฺ ย
สนทนาธรรมตามกาล) ธมมฺ จารี สขุ ํ เสติ
นิโรธ (ธรรมที่ควรบรรล)ุ ปมาโท มจฺจุโน ปทํ
อตั ถะ 3 สสุ ฺสูสํ ลภเต ปญฺญํ

อริย ัสจ 4 01 02 03 04

ทุกข์ สมทุ ยั นิโรธ มรรค

✓ ขันธ์ 5 ✓ วัฏฏะ 3 ✓ อัตถะ 3 ✓ มรรค 8
✓ ไตรลกั ษณ์ ✓ ปปัญจธรรม 3 ✓ ปัญญำ 3
✓ สัปปรุ ิสธรรม 7
✓ บญุ กิรยิ ำวัตถุ 10
✓ อบุ ำสกธรรม 7
✓ มงคล 38

ทบทวนเนื้อหำ มรรค ทุกข์

ท า ง ดั บ ทุ ก ข์ / ความทุกข์ /

แนวทาง ปญั หาของชวี ติ

แกป้ ญั หา

อรยิ สจั

4 สมุทัย

นโิ รธ

ความดบั ทกุ ข์ / สาเหตุของทุกข์/ อริยสัจ 4
ภาวะหมดปัญหา สาเหตุของ
ปญั หาชวี ิต

ทกุ ข์

อำกำร ร้องไห้ เสียใจ ท้อแท้

สมทุ ัย

โดนแฟนบอกเลิก

มรรค : สูบบหุ รี่

: สูบบุหรี่
(ผิดวิธี ห้ำมทำ !)

มรรค คำเตือน : กำรสูบบหุ รีเ่ ป็นอนั ตรำยตอ่ ชีวิต

มรรค : ปรับปรงุ ตวั เองให้ดีขึ้น

ปล่อยวำง และทำจิตใจให้บริสทุ ธิ์

นิโรธ

ภำวะที่ทกุ ข์หมดไป

OUR PHILOSOPHY    

ทุกข์ สมทุ ยั นิโรธ มรรค

 ไตรลักษณ์  วฏั ฏะ 3  อัตถะ 3  มรรค 8
 ขันธ์ 5  ปปัญจธรรม 3  ปัญญำ 3
 สปั ปุริสธรรม 7
   บุญกิริยำวตั ถุ 10
 อบุ ำสกธรรม 7
รู้ ละ ลุ  มงคล 38



เริญ

ทกุ ข์

ควำมไมส่ บำยกำย
ควำมไมส่ บำยใจ

ทกุ ข์ ( 3 characteristics of existence
/The law of itendity)

ค.ไม่เท่ยี ง, อนิจจัง อนตั ตำ ค.ไม่มตี ัวตน
ค.ไม่ถำวร

ทกุ ขงั

ภ.ทนไมไ่ ด้

ทกุ ข์ รูป (ส่วนที่เปน็ รา่ งกาย/พฤติกรรมทงั้ หมดของรา่ งกาย)

+ ปฐวีธำตุ + อำโปธำตุ

+ วำโยธำตุ + เตโชธำตุ

วิญญาณ (การรบั รู้ผา่ นประสาททง้ั ๕ และใจ)

+ จกั ขวุ ิญญำณ + โสตวิญญำณ + ฆำนวญิ ญำณ

+ ชวิ หำวิญญำณ + กำยวิญญำณ + มโนวิญญำณ

เวทนา (ความรสู้ ึกตอ่ สิง่ ต่างๆ)

+ สุขเวทนำ + ทุกขเวทนำ + อุเบกขำเวทนำ

สญั ญา (การกาหนดหมายรู้สิ่งใดสิ่งนึง)

สังขาร (การปรงุ แต่งจติ )

สมทุ ัย

สำเหตุของควำมทุกข์

สมุทัย

วฏั ฏะ 3

(กำรหมุนเวียนทีอ่ ยใู่ น
สังสำรวัฏของสิง่ มีชวี ิต)

สมุทยั ทิฏฐิ

ตัณหำ ควำมคิดเห็น/
ควำมเชื่อของตน
ควำมเหน็ แกต่ ัว/
อยำกม/ี อยำกได/้ มำนะ

อยำกเอำ กำรถือตัว/
ค.ทะนงตน
ปปญั จธรรม 3

กิเลสเครือ่ งเนิน่ ช้ำ

นิโรธ

ภำวะที่ไม่มีทุกข์

นิโรธ

อตั ถะ 3

(ประโยชน์ของกำร
ปฏิบัติตำมหลักคำสอน)

ทิฏฐธัมมิกัตถะ สัมปรายิกตั ถะ ปรมตั ถะ

(ประโยชน์ข้ันต้น) (ประโยชน์ข้ันกลำง) (ประโยชน์สูงสุด)
Ex. ฐำนะ ลำภ ยศ Ex.คณุ ธรรม นิพพำน
ควำมมเี หตผุ ล
สรรเสรญิ สขุ
ควำมรับผิดชอบ

มรรค

แนวทำงกำรดบั ทุกข์

มรรค 8 ส.กัมมนั ตะ ส.สติ ส.ทิฏฐิ
ส.วำจำ ส.สมำธิ ส.สังกปั ปะ
ส.อำชีวะ ส.วำยำมะ
ปัญญำ
ศีล สมำธิ

ปญั ญำ 3

หมำยถึง ควำมฉลำด,ควำมรู้ถึง

สุตมยปยั ญำ จินตำมยปญั ญำ ภำวนำมยปญั ญำ

มรรค เกิดจำก เกิดจำก เกิดจำก
กำรฟงั เรียน กำรคิด กำรลงมือ
เขียน อ่ำน พิจำรณำ ปฏิบัติ

มรรค สปั ปุรสิ ธรรม 7 (ธรรมของสตั บรุ ุษ/ **ควำมรจู้ ัก…..)

1. ธัมมัญ ญตุ ำ = 5. กำลัญ ญตุ ำ =
2. อัตถญั ญตุ ำ = 6. ปริสัญ ญุตำ =
3. อัตตญั ญตุ ำ = 7. ปุคคลญั ญุตำ =
4. มตั ตัญ ญุตำ =

บญุ กิริยำวัตถุ 10 ทำน มยั - กำรให้
ศลี มยั - กำรรกั ษำศลี
(ทำงแห่งกำรทำควำมด)ี ภำวนำ มัย - กำรอบรมจิตใจ
อปจำยน มยั - กำรประพฤตอิ ่อนนอ้ ม
เววยำวัจจ มยั - ชว่ ยเหลือผอู้ ื่น

มรรค ปตั ตทิ ำน มยั - เฉลี่ยส่วนควำมดีให้ผู้อื่น
ปตั ตำนโุ มทนำ มัย - ยินดกี บั ผอู้ ืน่
ธมั มัสสวน มัย - ฟงั ธรรม
ธัมมเทสนำ มยั - ส่ังสอนธรรม
ทฏิ ฐุชกุ มั ม์ - ทำควำมเหน็ ให้ตรง

มรรค อบุ ำสกธรรม 7

(ธรรมทีเ่ ป็นไปเพือ่ ควำมเจริญของอุบำสก)

▪ หมัน่ พบภิกษุ
▪ หมั่นฟงั ธรรม
▪ ศึกษำและปฏิบตั ิในศีล
▪ ควำมเลื่อมใสต่อพระสงฆ์ทว่ั ไป (เถระ,นวกะ,ปนู กลำง)
▪ ฟงั ธรรมด้วยจิตทีเ่ ปน็ กุศล
▪ ไม่แสวงหำเขตบญุ นอกหลักพระพทุ ธศำสนำ
▪ เอำใจใส่ทำนบุ ำรงุ พระพทุ ธศำสนำ

มรรค

หลักธรรม

สำมญั ประจำบ้ำน

☼ อทิ ธิบำท 4
☼ สงั คหวัตถุ 4
☼ ฆรำวำสธรรม 4
☼ พรหมวหิ ำร 4

หลกั ธรรมสำมัญประจำบ้ำน

อิทธิบาท 4 ฉันทะ วิรยิ ะ
จิตตะ วิมังสำ

สงั คหวัตถุ 4 ทำน ปิยวำจำ
อตั ถจริยำ สมำนัตตำ

พรหมวิหาร 4 เมตตำ มุทิตำ
กรุณำ อุเบกขำ

ฆราวาสธรรม 4 สจั จะ ทมะ
ขันติ จำคะ

พทุ ธศำสนำสภุ ำษิต

ุพทธศำสน ุสภำ ิษต ● อตฺตา หเว ชิต เสยฺโย
: ชนะตนนัน่ แลดีกว่ำ
● ธมมฺ จารี สุข เสติ
: ผู้ประพฤตธิ รรมยอ่ มอยู่เป็นสุข
● ปมาโท มจจฺ ุโน ปท
: ควำมประมำทเป็นทำงแห่งควำมตำย
● สสุ ฺสสู ลภเต ปญญฺ
: ฟังด้วยดียอ่ มได้ปญั ญำ

พระ ัรตนต ัรย พระพทุ ธ
พระธรรม
พระสงฆ์

สังฆ ุคณ 9 สปุ ฏิปนฺโน : เป็นผ้ปู ฏิบตั ิดี
อชุ ปุ ฏิปนโฺ น : เปน็ ผ้ปู ฏิบตั ิตรง
ญำยปฏิปนโฺ น : เป็นผ้ปู ฏิบตั ิเปน็ ธรรม
สำมีจิปฏิปนโฺ น : เปน็ ผ้ปู ฏิบตั ิสมควร
อำหุเนยโฺ ย : เป็นผ้คู วรแก่ของคำนับ
ปำหุเนยโฺ ย : เปน็ ผ้คู วรแก่ของต้อนรบั
ทกฺขิเณยฺโย : เปน็ ผ้คู วรแก่ของทำบุญ
อญชฺ ลิกรณีโย : เปน็ ผ้คู วรกรำบไหว้
อนตุ ตฺ ร ปุญฺญกฺเขตตฺ โลกสสฺ :
เปน็ เนื้อนำบุญอันเยีย่ มยอดของชำวโลก

พระไตรปิฎก

พระไตรปิฎก พระวินยั ปิฎก พระ
สตุ ตันตปิฎก
พระไตรปิฎก :
คัมภีร์ทีบ่ นั ทึกคำสอน พระอภิธรรมปิฎก
ทำงพระพุทธศำสนำ
มี 3 หมวดใหญ่ :

พระอภิธรรมปิฎก ธมั มสังคณี รวมขอ้ ธรรมเปน็ หมวด แล้วแยกอธิบำยเปน็ ประเภท
วภิ ังค์ แยกธรรมะในข้อธมั มสังคณีเพื่อให้ชดั เจน
ธาตกุ ถา จดั ข้อธรรมต่ำงๆ มำรวมในขันธ์ อำยตนะและธำตุ
บญั ญัติเรียกบุคคลต่ำงๆ ตำมคณุ ธรรมที่มี
ปคุ คลบัญญัติ อธิบำยทัศนะที่ขดั แย้งของนกิ ำยต่ำงๆ
กถาวตั ถุ อธิบำยธรรมเปน็ คู่ๆ
ยมก ธรรมะทีเ่ ป็นปจั จัยเกื้อกลู กัน 24 อย่ำง
ปฏั ฐาน

หน่วยกำรเรียน ูร้ ่ที 3 หลักธรรม จดั ทำโดย
ครูพิชชำกร สิงหนิยม

ขอบคณุ PPT Template จำก